|
ÖZET: Bu karar, Altınova Tarım İşletmesi Müdürlüğü’nde çalışan bir kişinin sürekli işçi kadrosuna geçiş talebinin reddedilmesine ilişkin bir uyuşmazlığı ele almaktadır. Başvuran, Cumhurbaşkanı Kararı gereğince kadroya geçirilmesi gerektiğini iddia ederken, idare, başvurunun reddinin gerekçesini, her yıl yayımlanan Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve Bağlı Ortaklarının Genel Yatırım ve Finansman Programı çerçevesinde yürütülen işlemlerle ilişkilendirmiştir. İdare, kadroya alınma şartlarını taşıyan yüklenici işçi sayısının yetersiz olduğunu ve bu durumun iş barışını bozabileceğini belirtmiştir.
Kararda, başvuranın sürekli işçi kadrosuna geçiş talebinin reddedilmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olup olmadığı sorgulanmıştır. İdarenin, personel alımında belirli kısıtlamalara tabi olduğu ve bu kısıtlamaların başvuranın durumunu etkilediği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebinin reddedilmesi işleminin hukuka uygun olduğu belirlenmiştir. Bu durum, kamu iktisadi teşebbüslerinin personel alım süreçlerinde karşılaştıkları yasal düzenlemelerin önemini vurgulamaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/8971-S.22.13788
BAŞVURU NO : 2022/1288
KARAR TARİHİ : 08/07/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TARIM İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Sürekli işçi kadrosuna geçiş talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 24/01/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran; Kamu İktisadi Teşekküllerine kadro verilmesine ve bu hususun Resmi Gazete’de yayımlanmış olmasına rağmen Altınova Tarım İşletmesi Müdürlüğünün bu kapsamda uygulama yapmadığını belirterek kadrosunun verilmesini ve şartların yerine getirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi belge isteme yazısına istinaden Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü İnsan
Kaynakları ve Eğitim Daire Başkanlığından alınan – – sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Başvuranın, Genel Müdürlük Altınova Tarım İşletmesi Müdürlüğünde yüklenici firma işçisi hayvan bakıcısı olarak görev yaptığı ve Kuruma herhangi bir başvurusunun bulunmadığı, 2.2. Resmi Gazete’nin 01/01/2018 tarihli ve 30288 sayılı nüshasında yer alan ve 375 sayılı KHK kapsamında yayımlanan tebliğ ile 20/11/2017 tarihli ve 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 127 nci maddesiyle, 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen geçici 23 ve geçici
24 üncü maddelerinde belirtilen kamu kurum ve kuruluşlarında, 04/01/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu
İhale Kanunu ve diğer mevzuat hükümleri uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından çalıştırılanların sürekli işçi statüsüne geçirilmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesinde, Hazine ve Maliye Bakanlığının izni çerçevesinde, alt işverenlik kapsamında istihdam edilen personelin kademeli olarak istihdam edilebilmesi için Kuruluşun varlık amaçlarına ve yapısal özelliklerine uygun ihtiyacının belirlendiği, yıllık olarak yayımlanan Genel Yatırım ve Finansman Kararları çerçevesinde, önümüzdeki yıllarda dönemin koşullarına göre yapılacak düzenlemelere göre işlem tesis edileceği,
2.3. Başvuranın, 01/04/2007 tarihinden itibaren Genel Müdürlük Altınova Tarım İşletmesi Müdürlüğünde faaliyet gösteren muhtelif firmalarda yüklenici firma işçisi hayvan bakıcısı olarak görev yaptığı ve güncel hizmet belgesinin yazı ekinde sunulduğu, 2.4. Başvuru konusu idari işlemin; 375 ve 696 Sayılı KHK kapsamında her yıl yayımlanan Kamu İktisadi
Teşebbüsleri ve Bağlı Ortaklarının Genel Yatırım ve Finansman Programı hükümleri çerçevesinde yürütüldüğü, 2.5. Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve Bağlı Ortaklarının Genel Yatırım ve Finansman Programı Kararı gereği, bir önceki yıl ayrılan personel sayısının %75’i kadar atama yapılması gerektiği, Kuruluşta yıl içinde ortalama 200 personelin (emekli, ölüm, istifa vs.) ayrıldığı, Karar gereği yıl içinde ayrılan personel sayısının
Yönetmelik kapsamında kadroya alınma şartlarını taşıyan yüklenici firma işçi sayısından az olması nedeniyle, yetersiz sayıdaki personelin sürekli işçi statüsüne geçirilmesinin çalışanlar arasında iş barışını bozacağı düşünüldüğünden bir işlem tesis edilmediği, bu husustaki genel değerlendirmelerin, her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Yönetim Kurulu eşgüdümünde yapıldığı, 2.6. Kuruluş bünyesinde 2018 yılında toplam 4.124 yüklenici firma işçisinin çalıştığı, Yönetmelik kapsamında kadroya alınma şartlarını taşıyan 1.487 işçi bulunduğu, yıl içinde Kuruluştan ortalama 200 kişinin çeşitli nedenlerle ayrıldığı, ayrılan personelin %75’i oranında atama yapılması değerlendirilirken yetersiz sayıdaki kadroya yüklenici firma işçisinin atanması yerine bu kontenjanın sözleşmeli personel ihtiyacının karşılanmasında kullanılmasının Kuruluş için daha uygun olacağının değerlendirildiği, 2.7. Başvuru konusu talebe ilişkin olarak başvuran veya diğer ilgililer tarafından yargı organlarında açılmış/sonuçlanmış dava bulunmadığı, Hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun, “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesi; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 27/06/1989 tarihli ve 375 sayılı 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 Sayılı Türk Silahlı
Kuvvetleri Personel Kanunu, 2802 Sayılı Hâkimler Ve Savcılar Kanunu, 2914 Sayılı Yükseköğretim
Personel Kanunu, 5434 Sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu İle Diğer Bazı Kanun ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması, Devlet Memurları ve Diğer Kamu Görevlilerine
Memuriyet Taban Aylığı ve Kıdem Aylığı İle Ek Tazminat Ödenmesi Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Geçici 23 üncü maddesi;
“5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MİT Müsteşarlığı hariç) ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, bu Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alan idarelerin merkez ve taşra teşkilatlarında; ödemeleri merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sandığı, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğü bütçelerinden veya döner sermaye bütçelerinden, anılan liste kapsamındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinden karşılanan 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanlar; a) 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin (1), (4), (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen şartları taşımak, b) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmamış olmak, c) Bu kapsamda çalıştırılmalarına ilişkin olarak açtıkları davalardan ve/veya icra takiplerinden feragat edeceğine dair yazılı beyanda bulunmak, 6. 08/06/1984 tarihli ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin “Teşebbüs plan, program ve bütçesi” başlıklı 29 uncu maddesi; “1. Teşebbüsler, yatırım ve işletme faaliyetlerini plan, program ve bütçelere dayalı olarak yürütürler.
2. (Değişik: 2/7/2018 – KHK/703/133 md.) Teşebbüslere ait uzun vadeli veya yıllık genel yatırım ve finansman programlarının hazırlanmasında, finansman imkânları ve teşebbüslerin yatırım kapasiteleri göz önünde tutulur. Teşebbüslere ait uzun vadeli yatırım ve finansman programları, ilgili bakanlığın incelemesinden geçtikten sonra Hazine ve Maliye Bakanlığına gönderilir. Yıllık genel yatırım ve finansman programı Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanır. Hazırlanan yıllık genel yatırım ve finansman programı, takvim yılı başından en az yetmiş beş gün önce Cumhurbaşkanınca karara bağlanır.
3. (Mülga: 2/7/2018 – KHK/703/133 md.)
4. Teşebbüslerin işletme bütçeleri, her hesap dönemi için, yıllık genel yatırım ve finansman programındaki hedefler esas alınarak hazırlanır ve yönetim kurulunca onaylanır. (Mülga ikinci cümle: 2/7/2018 – KHK/703/133 md.)
5. Teşebbüslerin yatırım ve finansman programlarında değişiklik yapılması halinde, bu değişikliğe uygun olarak işletme bütçelerinde de gerekli düzeltmeler yapılır.” 7. 15/10/2021 tarihli ve 31629 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4620 Sayılı Cumhurbaşkanı
Kararının; 7.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesi; “(1) Bu Kararın amacı, 2022 yılında kamu işletmelerinin ülke kaynaklarını etkin ve verimli kullanmak suretiyle işletmecilik faaliyetlerini yerine getirmelerini ve kendi değerlerini azami düzeye çıkarmalarını sağlayacak strateji ve yöntemleri belirlemektir.
(2) Bu Karar, 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi kamu iktisadi teşebbüsleri ile bağlı ortaklıklarını ve ekli tabloda yer alan 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanuna tabi olup sermayesinin %50’sinden fazlası kamuya ait olan işletmeci kuruluşları kapsar.” 7.2. “Açıktan ve naklen atama” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrası; “Teşebbüs içi personel nakli suretiyle personel ihtiyacının karşılanmasının mümkün olmadığı hallerde, kamu teşebbüslerinde; a) 2021 yılında ayrılan personel sayısının (askerlik ve 4046 sayılı Kanunun 22 nci maddesi çerçevesinde istihdam fazlası olarak bildirilenler ile 16/10/2020 tarihli ve 3094 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında işe alınanlardan ayrılanlar hariç) en fazla %75’i kadar personelin açıktan ve/veya naklen atanması, b) 2021 yılında ayrılan personel sayısının (askerlik ve 4046 sayılı Kanunun 22 nci maddesi çerçevesinde istihdam fazlası olarak bildirilenler ile 16/10/2020 tarihli ve 3094 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında işe alınanlardan ayrılanlar hariç) en fazla %10’u kadar personelin de, özelleştirme uygulamaları nedeniyle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bildirilen nakle tabi personelden atanması, hususlarında kamu teşebbüsünün yönetim kurulu yetkilidir.” 7.3. “İlave atamalar” başlıklı 5 inci maddesi; “Uluslararası standartlar çerçevesinde istihdamına gerek görülen özel niteliklere sahip personel, yeni üretim tesisi, işletme birimi kurulması veya devir alınması veya yeni hizmet birimlerinin faaliyete geçmesi halinde bu tesisler için gerekli personel, kamu teşebbüslerinin mal veya hizmet üretiminde artış görülmesi veya faaliyet alanının genişlemesi durumunda ihtiyaç duyulan personel ile AR-GE faaliyetleri için istihdamına gerek duyulan personele yönelik talepler ve diğer nedenlerle kamu teşebbüsünce ortaya konulan personel ihtiyacına ilişkin talepler ilave atamalar kapsamında değerlendirilebilir. Kamu teşebbüsleri söz konusu ihtiyaçlarına ilişkin detaylı analiz ve gerekçeleri ilgisine göre Bakanlığa veya
Özelleştirme İdaresi Başkanlığına bildirir. Bakanlığın veya Özelleştirme İdaresi Başkanlığının uygun görüşü üzerine, bu talepler, kamu teşebbüsünün ilgili olduğu Bakanlık tarafından statü ve unvan belirtilerek Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığına gönderilir. Söz konusu atama izinlerine ilişkin talepler Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığınca sonuçlandırılır. Bu fıkra kapsamında ilaveten atanacak personel sayısı, 2021 yılında ayrılan personel sayısının (askerlik ve 4046 sayılı Kanunun 22 nci maddesi çerçevesinde istihdam fazlası olarak bildirilenler ile 16/10/2020 tarihli ve 3094 sayılı
Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında işe alınanlardan ayrılanlar hariç) %50’sini geçemez” 7.4. “Hizmet alımı yoluyla çalıştırılan personelin sürekli işçi kadrolarında istihdamı” başlıklı 8 inci maddesi; “(1) Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarında, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından çalıştırılmakta olanlardan, 4/12/2017 tarihi itibarıyla en az iki yıl kesintisiz (yıllık izin, doğum izni, askerlik ve toplamda 30 günü geçmeyen kesintiler hariç olmak üzere) olarak ilgili teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda çalışmış ve halen çalışmaya devam edenler, aşağıda
belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yapılacak sınavda başarı göstermeleri halinde hâlihazırda görev yaptıkları teşebbüs ve bağlı ortaklıklarında işçi statüsünde istihdam edilebilir.
(2) Bu maddenin uygulanmasında, kişilerde aranacak şartların tespiti ve personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmesinin kapsamının belirlenmesi açısından, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 23 üncü maddesi hükümleri esas alınır.
(3) Bu madde uyarınca yapılacak atamalar 4 üncü maddenin birinci fıkrası ile 5 inci maddenin birinci fıkrası kapsamında doğan kontenjandan, teşebbüslerin talepleri doğrultusunda her bir kamu iktisadi teşebbüsü ve bağlı ortaklığı için Bakanlık tarafından belirlenecek sayıyı aşmayacak şekilde karşılanır.
Bu şekilde yapılacak atamalarda 7 nci maddenin birinci fıkrasında belirtilen usul uygulanmaz.
(4) Teşebbüs ve bağlı ortaklıklar yılı içerisinde yazılı ve/veya sözlü ya da uygulamalı sınav yapar. Bu kapsamda yapılacak sınava ilişkin usul ve esaslar ile gerekli nitelikleri tespit etmeye yönetim kurulları yetkilidir.
(5) Bu madde kapsamında yapılacak işlemler sebebiyle oluşacak şartlara uyum sağlanması amacıyla hizmet alım sözleşmelerinde değişiklik yapmaya 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri
Kanunu ile 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümleri çerçevesinde yönetim kurulları yetkilidir.
(6) Bu madde kapsamında oluşacak tereddütleri gidermeye Bakanlık yetkilidir.
(7) Bu madde kapsamında yapılan yerleştirmeler, hizmet türü, unvanı, sayısı vb. bilgileri içerecek şekilde
15 gün içerisinde Bakanlığa bildirilir. Bu kapsamdaki yerleştirmeler kaynaklı hizmet alımı tutarlarında
eksilme oluşması halinde bu tutar, ilgili yıl Genel Yatırım ve Finansman Programı Hakkında Karar uyarınca belirlenen ihale yoluyla hizmet alım tavanından düşülür.”
Hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Kurumumuza başvuruda bulunan başvuran özetle; 15/10/2021 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan
Cumhurbaşkanı Kararında KİT’lerde çalışan personelin kadroya geçirileceği belirtilmesine rağmen
Altınova TİGEM tarafından konuya ilişkin herhangi bir süreç başlatılmadığını belirterek sürekli işçi kadrosuna geçirilmesini talep etmektedir.
10. Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabi yazıda ise özetle; başvuru konusu idari işlemin; her yıl yayımlanan Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve Bağlı Ortaklarının Genel Yatırım ve Finansman Programı hükümleri çerçevesinde yürütüldüğü, anılan Karar gereği bir önceki yıl ayrılan personel sayısının %75’i kadar atama yapılması gerektiği, yıl içinde ayrılan personel sayısının kadroya
alınma şartlarını taşıyan yüklenici firma işçi sayısından az olması nedeniyle, yetersiz sayıdaki personelin sürekli işçi statüsüne geçirilmesinin çalışanlar arasında iş barışını bozacağı düşünüldüğünden bir işlem tesis edilmediği hususları ifade edilmiştir.
11. Başvuranın iddiaları ve idarenin cevabi yazısı incelendiğinde uyuşmazlığın; idare tarafından başvuranın sürekli işçi kadrosuna geçiş talebinin reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olup olmadığı noktasında düğümlendiği görülmektedir.
12. Somut olayda başvuranın hizmet belgesi incelendiğinde; başvuranın 2007 yılından itibaren farklı firmalar tarafından istihdam edildiği, ilk olarak 01/04/2007 tarihinde Altınova Tarım İşletmesi
Müdürlüğünde görev yaptığı, son olarak ise 2022 yılı Mart ayında Müdürlük tarafından 4 gün hizmet bildirimi yapıldığı, 2007 ile 2022 yılları arasında Altınova Tarım İşletme Müdürlüğü tarafından başvuran için toplamda 5210 gün hizmet bildirimi yapıldığı bilgisi edinilmiştir.
13. “Kamuda taşeron personel çalıştırılması” olarak bilinen uygulama, 04/12/2017 tarih ve 30280 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 696 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler
Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (KHK) hükümleri kapsamında düzenlenmektedir.
Buna göre, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında kamu idarelerinde çalıştırılan işçilerin, ilgili kamu idarelerinde sürekli işçi pozisyonlarında istihdam edilmeleri sağlanmıştır. 696 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin 127 nci maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Geçici
23 üncü madde kapsamında, kamu idarelerinde hizmet alımı sözleşmesi ile çalışan personelin sürekli işçi
kadrolarına geçişi yasal zemine oturtulmuştur.
14. Başvuranın görev yaptığı Altınova Tarım İşletme Müdürlüğü; 1942 yılında Ziraat İşletmesi olarak kurulmuş, 1950 yılında Devlet Üretme Çiftliğine dönüştürülmüş ve 1984 yılından itibaren Tarım İşletmeleri
Genel Müdürlüğü bünyesinde faaliyetlerini sürdürmektedir. Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü (TİGEM)
08/06/1984 tarih ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabi olarak, tarım ve tarıma dayalı sanayinin ihtiyacı olan her türlü mal ve hizmetleri üretmek amacı ile kurulmuş, tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesi ile sınırlı bir
İktisadi Devlet Teşekkülüdür. 02/02/2022 tarihli ve 31738 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tarım
İşletmeleri Genel Müdürlüğü Ana Statüsünün “Personel ve kurul üyelerine ilişkin hükümler” başlıklı 22 nci maddesinde TİGEM, müessese ve bağlı ortaklık personelinin istihdam şekilleri, atama, göreve son verme, yükümlülük ve sorumlulukları, kadro tespiti, ücret, prim, ikramiye gibi konularda 233 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve diğer ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanacağı ifade edilmiştir.
15. İktisadi devlet teşekkülleri ile kamu iktisadi kuruluşlarının ve bunların müesseselerinin, bağlı ortaklıklarının kurulmasını, iştiraklerinin teşkilini, özerk bir tarzda ve ekonominin kurallarına uygun olarak yönetilmeleri amacını düzenleyen 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname 18/06/1984 tarihli ve 18435 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Mezkûr
KHK’nin 29 uncu maddesinde teşebbüslerin yatırım ve işletme faaliyetlerini plan, program ve bütçelere dayalı olarak yürüteceği, teşebbüslere ait uzun vadeli veya yıllık genel yatırım ve finansman programlarının hazırlanmasında, finansman imkânların ve teşebbüslerin yatırım kapasitelerinin göz önünde tutulacağı, teşebbüslere ait uzun vadeli yatırım ve finansman programlarının, ilgili Bakanlığın incelemesinden geçtikten sonra Hazine ve Maliye Bakanlığına gönderileceği ve yıllık genel yatırım ve finansman programının Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanacağı, hazırlanan yıllık genel yatırım ve finansman programının, takvim yılı başından en az yetmiş beş gün önce Cumhurbaşkanınca karara bağlanacağı düzenlemesine yer verilmiştir.
16. Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarının 2022 yılına ait Genel Yatırım ve Finansman
Programının tespit edilmesine ilişkin 14/10/2021 tarih ve 4620 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 233 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin 29 uncu maddesine dayanılarak Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Kararın 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında teşebbüs içi personel nakli suretiyle personel ihtiyacının karşılanmasının mümkün olmadığı hallerde, kamu teşebbüslerinde 2021 yılında ayrılan personel sayısının en fazla %75’i kadar personelin açıktan ve/veya naklen atanacağı, 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ilaveten atanacak personel sayısının ise 2021 yılında ayrılan personel sayısının %50’sini geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
17. 2022 yılına ait Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve Bağlı Ortaklarının Genel Yatırım ve Finansman Programı
Kararının 8 inci maddesinde ise hizmet alımı yolu ile çalıştırılan personelin sürekli işçi kadrolarında istihdamına ilişkin düzenleme yapıldığı görülmektedir. Buna göre bu maddenin uygulanmasında, kişilerde aranacak şartların tespiti ve personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmesinin kapsamının belirlenmesi açısından, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 23 üncü maddesi hükümlerinin esas alınacağı, bu madde uyarınca yapılacak atamaların 4 üncü maddenin birinci fıkrası ile 5 inci maddenin birinci fıkrası kapsamında doğan kontenjandan, teşebbüslerin talepleri doğrultusunda her bir kamu iktisadi teşebbüsü ve bağlı ortaklığı için Bakanlık tarafından belirlenecek sayıyı aşmayacak şekilde karşılanacağı hususları ifade edilmiştir.
18. Nitekim somut olay kapsamında Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde; Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü İnsan Kaynakları Ve Eğitim Daire Başkanlığının 13/09/2018 tarihli ve 60128868-929 sayılı yazısında Genel Müdürlük ve bağlı İşletmelerinde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında (alt işverene bağlı) 04/12/2017 tarihi itibarıyla en az iki yıl kesintisiz (yıllık izin, doğum izni, askerlik ve toplamda 30 günü geçmeyen kesintiler hariç olmak üzere) olarak çalışmış ve halen çalışmaya devam eden 1487 işçinin mevcut olduğu, Kuruluştan 2017 yılında ayrılan toplam personel sayısının 254 olduğu, Resmi Gazete’nin 31/10/2017 tarih ve 30226 sayılı nüshasında yayımlanan 2017/10925 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve Ortaklıklarının 2018 Yılı Genel Yatırım ve
Finansman Programının tespiti hakkındaki Kararnamenin eki Kararın 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi (%75) ile aynı Kararın 5 inci maddesinin birinci fıkrası (%50) çerçevesinde, 2017 yılında ayrılan
254 personelin %75’i 191 kişi, %50’si 127 kişi olmak üzere, 2018 yılında açıktan atama yöntemiyle işe
alınabilecek personel sayısının toplam 318 olduğu, 318 kişilik açıktan personel alım kontenjanının 38’inin
Genel Müdürlük ve İşletmelerinde ihtiyaç duyulan sözleşmeli personel alımı için kullanılması, 280 kişilik kısmının ise 2018/11991 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla Genel Müdürlük ve bağlı İşletmelerinde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında çalışan (alt işverene bağlı) işçiler için kullanılması düşünüldüğü, 1487 işçiden 280 işçinin Kuruluşta daimi işçi kadrosuna atamasının 2018/11991 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Karar’ın 1 inci maddesinin 3 üncü fıkrasına göre yapılacağından daimi işçi kadrosuna geçirilen 280 işçi ile daimi işçi kadrosuna ataması yapılamayan 1207 işçinin aylık ücretleri arasında fark oluşacağı ve bunun da iş barışı açısından olumsuzluklar meydana getireceği gibi üretimde artış sağlanmasında ve hizmetlerin gördürülmesinde aksaklıklara meydan vereceğinin düşünüldüğü, bu nedenlerle, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında (alt işverene bağlı) çalışan
1487 işçinin tamamının daimi işçi kadrosuna atanmasının gerektiğinin değerlendirilerek öncelikle
Kuruluşta personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında çalışan (alt işverene bağlı çalışan), atanma şartları tutan ve yukarıda açıklaması yapılan olumsuzlukların meydana gelmemesini teminen mevzuatı uyarınca 1487 işçinin tamamının daimi işçi kadrolarına atanması için izin verilmesinin
Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Sermayeli Kuruluş ve İşletmeler Genel Müdürlüğünden talep edildiği görülmektedir.
19. Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Sermayeli Kuruluş ve İşletmeler Genel Müdürlüğünün 24/09/2018 tarihli ve E.23219 sayılı yazısında; 2017/10925 sayılı Karar’a 2018/11191 sayılı Karar ile
eklenen Madde 7/A’nın üçüncü ve dördüncü fıkralarında bu madde uyarınca yapılacak atamaların 4 üncü maddenin birinci fıkrası ile 5 inci maddenin birinci fıkrası kapsamında doğan kontenjandan karşılanacağı ve kuruluşların talepleri doğrultusunda her bir kamu iktisadi teşebbüsü ve bağlı ortaklığı için Hazine
Müsteşarlığı tarafından belirlenecek sayıyı aşamayacağı, bu şekilde yapılacak atamalarda 7 nci maddenin birinci fıkrasında belirtilen usullerin uygulanmayacağı, teşebbüs ve bağlı ortaklıkların bu maddenin yayımından itibaren yılı içerisinde yazılı ve/veya sözlü ya da uygulamalı sınav yapacağı, bu kapsamda yapılacak sınava ilişkin usul ve esaslar ile gerekli nitelikleri tespit etmeye Yönetim Kurulunun yetkili olduğu hükümlerinin yer aldığı, bahsi geçen mevzuat kapsamında personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmesi kapsamında Kuruluştaki 1487 işçinin tamamının daimi kadroya geçirilmesinin mezkur mevzuat uyarınca mümkün bulunmadığı, 2017/10925 sayılı Karar’ın 4 üncü maddesinin birinci fıkrası ile
5 inci maddesinin birinci fıkrası kapsamındaki kontenjan dikkate alınarak söz konusu işçilerden 280’inin
daimi işçi kadrosuna geçirilmesi ile ilgili diğer mevzuatta yer alan hükümlere uyulması kaydıyla uygun olduğunun değerlendirildiği hususları ifade edilmiştir.
20. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; başvuranın Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü uhdesinde 2007 yılından itibaren personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında alt işverene bağlı çalıştığı, Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü Ana Statüsünde personel ve kurul üyelerine ilişkin konularda 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname hükümlerinin amir olduğu, mezkur Kararnamenin 29 uncu maddesinde teşebbüslerin yatırım ve işletme faaliyetlerini plan, program ve bütçelere dayalı olarak yürüteceği ve hazırlanan yıllık genel yatırım ve finansman programının, takvim yılı başından en az yetmiş beş gün önce Cumhurbaşkanınca karara bağlanacağının düzenlendiği, Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarının 2022 yılına ait Genel Yatırım ve Finansman Programının tespit edilmesine ilişkin 14/10/2021 tarih ve 4620 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 8 inci maddesinde hizmet alımı yolu ile çalıştırılan personelin daimi işçi kadrolarında istihdamına yönelik Karar’ın 4 üncü ve 5 inci maddelerinde belirlenen sınırlamalara uyulacağı, Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğünün 2018 yılında ilgili Bakanlık olan Hazine ve Maliye Bakanlığından uhdesinde hizmet alımı yolu ile çalıştırılan personelin tamamının daimi işçi kadrosuna geçirilmesi talebinde bulunduğu, Bakanlık tarafından mevzuata uygun olmadığı gerekçesi ile talebin reddedildiği anlaşıldığından ilgili idarece başvuranın daimi işçi kadrosuna geçiş talebinin reddedilmesi işleminde yürürlükteki mevzuata, hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu yönde bir tespite varılamadığından başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; İdarenin “karara karşı başvuru yolları gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
22. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Konya İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosyanın kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve TARIM İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi