|
ÖZET: Başvuran, Devlet Su İşleri (DSİ) 9. Bölge Müdürlüğü’nde 17 yıldır puantör olarak çalışmakta ve lojman talebinde bulunmaktadır. Ancak, DSİ Genel Müdürlüğü’nün 2022/3 sayılı Genelgesi gereği, S/S personelinin lojman hakkından yararlanamadığını ifade ederek, 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi olan S/S personellere 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu çerçevesinde lojman tahsis edilmesini talep etmiştir. İlgili idare, başvuranın 2. grup personel olarak değerlendirildiğini ve lojman tahsisinin mevcut mevzuat çerçevesinde yapıldığını belirtmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebini değerlendirirken, DSİ Genel Müdürlüğü’nün genelgesinin üst hukuk normlarına uygunluğunu sorgulamıştır. Kamu konutlarından yararlanma hakkının, kamu görevlilerine tanınan bir hak olduğu ve bu hakların 2946 sayılı Kanun ile Kamu Konutları Yönetmeliği’nde düzenlendiği vurgulanmıştır. Yapılan incelemeler sonucunda, başvuranın konut tahsis talebinin, statü farkı gözetilmeden yeniden değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın kamu konutundan yararlanma talebinin yeniden ele alınması ve DSİ Genel Müdürlüğü’nün genelgesinin hukuka uygun hale getirilmesi için gerekli tedbirlerin alınmasını tavsiye etmiştir. Bu karar, ilgili idareye tebliğ edilerek, 30 gün içinde gerekli işlemlerin yapılması istenmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/12106-S.24.18357
BAŞVURU NO : 2024/11494
KARAR TARİHİ : 06.11.2024
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
DSİ 9. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ
Kamu konutu tahsis talebine ilişkindir.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 17.09.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuz yapılan başvuruda başvuran özetle; hâlihazırda Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü(DSİ) 9.
Bölge Müdürlüğünde on yedi yıldır puantör(S/S personeli) olarak çalıştığını, lojman talebinde bulunduğunu, ancak DSİ Genel Müdürlüğü Destek Hizmetleri Daire Başkanlığının 2022/3 sayılı Kamu
Konutları Uygulamaları konulu Genelgesi’nde 1.grup memurlar ve 2. grup işçiler olmak üzere sınıflandırmaya gidildiği gerekçesiyle S/S personellerinin lojman hakkından faydalanamadığını belirterek
4857 sayılı İş Kanunu’na tabi olan S/S personel statüsünde istihdam edilen personellere 2946 sayılı Kamu
Konutları Kanunu ve Kamu Konutları Yönetmeliği uyarınca lojman tahsis edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebine istinaden Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 9. Bölge
Müdürlüğünün – – sayılı cevabi yazısında özetle; 2.1. Başvuranın DSİ 9. Bölge Müdürlüğünde 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi S/S personeli olarak görev yaptığı, 2.2. Başvuranın sıra tahsisli konut tahsis grubu 2. gruba dâhil olduğu, 2.3. Bölge Müdürlüğünün Elazığ il merkezinde 58’i sıra ve 21’i görev tahsisli olmak üzere 79 lojmanının bulunduğu, 2.4. Lojman tahsis işlemlerinin 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu, Kamu Konutları Yönetmeliği ve 2022/3 sayılı DSİ Genel Müdürlüğü Genelgesi çerçevesinde yapıldığı ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Başlangıç” bölümünde; “…Her Türk vatandaşının bu Anayasadaki temel hak ve hürriyetlerden eşitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanarak milli kültür, medeniyet ve hukuk düzeni içinde onurlu bir hayat sürdürme ve maddi ve manevi varlığını bu yönde geliştirme hak ve yetkisine doğuştan sahip olduğu…”, 3.2.“Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasında; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde (…) kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.”, 3.3. “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinin ikinci fıkrasında; “Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.”, 3.4. “Ücrette adalet sağlanması” başlıklı 55 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Devlet, çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret elde etmeleri ve diğer sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirleri alır.”, 3.5. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin dördüncü ve beşinci fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “İstihdam şekilleri” başlıklı 4 üncü maddesinde; “…
D) İşçiler:
(A), (B) ve (C) fıkralarında belirtilenler dışında kalan ve ilgili mevzuatı gereğince tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde ilgili mevzuatına göre geçici iş pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan geçici işçilerdir. Bunlar hakkında bu
Kanun hükümleri uygulanmaz.”, 5. 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu’nun; 5.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; kamu konutlarının tahsis biçimi, oturma süresi, kira, bakım, onarım ve yönetimine ilişkin temel ilkeleri belirlemektir.”, 5.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde;
“Bu Kanun; a) Genel bütçeye giren daireler, katma bütçeli kurumlar, il özel idareleri, belediyeler, il özel idareleri ve belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, …
Tarafından yurt içinde ve yurt dışında inşa ettirme, satın alma, kiralama suretiyle temin olunan ve bu kurum ve kuruluşlar personelinin yararlanması için ayrılan kamu konutlarını kapsar. Ancak kiralama zaruri hallerde ve kısıtlı olarak yapılabilir. Bunun uygulaması yönetmelikte belirtilir.”, 5.3. “Kamu konut türleri ve konut tahsisi” başlıklı 3 üncü maddesinde;
“Kamu konutları, tahsis esasına göre aşağıda belirtilen dört gruba ayrılır:
…
c) Sıra tahsisli konutlar; hizmet süresi, daha önce kamu konutlarından yararlanma durumu ve süresi, çocuklarının ve bakmakla mükellef olduğu aile fertlerinin sayısı, aile fertlerinin gelir durumu, konuttan yararlanma için bekleme süresi, eşinin de bu Kanun kapsamına giren kurum ve kuruluşlarda çalışan personel olması gibi hususlar dikkate alınarak yönetmelikte belirlenecek puanlama esasına göre tahsis edilen konutlardır.
…
Konut tahsisinin yapılmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikte düzenlenir.”, 6. 23.09.1984 tarih ve 18524 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Konutları
Yönetmeliği’nin; 6.1. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Yönetmelik, 2946 sayılı Kamu Konutları Kanununun 2 nci maddesinde sayılan kamu kurum ve kuruluşları personelinin yararlanması için yurt içinde ve yurt dışında inşa ettirme, satın alma ve kiralama suretiyle sağladıkları kamu konutlarını kapsar.”, 6.2. “Kamu Konutlarının Türleri” başlıklı 5 nci maddesinde;
“Kamu konutları tahsis esasına göre aşağıda belirtilen dört gruba ayrılır:
…
c) Sıra tahsisli konutlar; Yönetmeliğe ekli (4) sayılı cetvelde gösterilen puan durumu dikkate alınarak 9 uncu maddede belirtilen usul ve esaslara göre tahsis edilen konutlardır.
…”, 6.3. “Sıra Tahsisli Konutların Tahsis Şekli” başlıklı 9 uncu maddesinde; “Sıra tahsisli konutlar, Yönetmeliğe ekli (4) sayılı puanlama cetveli esas alınarak konut dağıtım komisyonunca hak sahiplerine tahsis edilir. Hak sahiplerinin puanlarının eşit olması halinde, hizmet süresi fazla olana, hizmet süresi de eşit ise, yetkili ev dağıtım komisyonunca ad çekme yoluyla, konut tahsis edilir.
…”, 6.4. “Konut Tahsis Talebi ve Değerlendirilmesi” başlıklı 14 üncü maddesinde; “Kendisine konut tahsisini isteyen personel, bir örneği Yönetmeliğe ekli (EK-5) beyanname ile bağlı bulunduğu en yakın sicil amirine başvurur. Amir tarafından beyanname tetkik edilerek, konut tahsis komisyonlarına sunulmak üzere, konut tahsis işlemlerini yürütmekle görevlendirilen birime gönderilmesi sağlanır. Bu birim beyannameleri Mal Bildiriminde Bulunulması Hakkında Yönetmelik uyarınca verilen mal bildirimleriyle karşılaştırılması için mal bildirimlerinin verileceği mercilere gönderir. Karşılaştırma işlemi sonuçlandıktan sonra, konut tahsis işlerini yürütmekle görevlendirilen birimde, beyannamedeki bilgileri göre ek (4) sayılı cetveldeki puanlar dikkate alınır ve her yıl Ocak ayı içinde gerekli değerlendirme bilgisayar ortamında yapılarak toplam puana göre sıra cetveli düzenlenir. Sonuç bir yazı ile ilgili personele veya bu personele duyurulmak üzere görev yaptığı birime bildirilir. Beyanname, sıra cetveli ve diğer belgeler saklanır.
…”, 6.5. (4) Sayılı Sıra Tahsisli Konutların Puanlama Cetvelinde; “a) (Mülga:RG-11/7/2020-31182-C.K-2754/1 md.)
b) Personelin 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu kapsamına giren kurum ve kuruluşlarda geçen hizmet süresinin her yılı için (+ 5) puan, c) Personelin, 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu kapsamında olan kurum ve kuruluşlarda, daha önce konuttan yararlandığı her yıl için (-3) puan, d) Personelin eşi için (+ 6) puan, e) Personelin kanunen bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının her biri için (+ 3) puan, (yalnız iki çocuğa kadar), f) Personelin, eşi ve çocukları dışında, kanunen bakmakla mükellef bulunduğu ve konutta birlikte oturacağı her aile ferdi için (+ 1) puan, g) Personelin, aylık ve özlük hakları ile ilgili gelirleri hariç olmak üzere, kendisinin ve kanunen bakmakla mükellef bulunduğu ve konutta birlikte oturacağı aile fertlerinin, konut kira gelirleri dışındaki diğer tüm sürekli gelirlerinin yıllık toplamının, 15.000 gösterge rakamının memur maaş katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarı geçmesi halinde (-1) puan, h) Personelin, 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu kapsamına giren kurum ve kuruluşlarda konut tahsisi için beklediği her yıl için (+ 1) puan, i) Personelin kendisinin, eşinin, çocuğunun ve kanunen bakmakla mükellef bulunduğu ve konutta birlikte oturacağı aile fertlerinden, konutun bulunduğu il veya ilçenin belediye ve mücavir alan sınırları içinde oturmaya elverişli konutu olanların her konut için (- 15) puan, j) Personelin kendisinin, eşinin, çocuğunun ve kanunen bakmakla mükellef bulunduğu ve konutta birlikte oturacağı aile fertlerinden, aynı il veya ilçede (i) bendi kapsamı dışında kalan yerler ile başka il veya ilçelerde oturmaya elverişli konutu olanların her konut için (-10) puan.
k) Yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurullarından alınan rapor ile belgelendiren engelli personel ile kanunen bakmakla mükellef bulunduğu ve konutta birlikte oturacağı her bir engelli aile ferdi (eş ve çocuk dahil) için (+ 40) puan, l) Gaziler ile şehit yakınlarının (eş, çocuk, anne, baba ve kardeş) her biri için (+ 40) puan,
NOT
1 – Cetvelin, (b), (c) ve (h) bentlerindeki yılların ay ve gün olarak tespit edilen bakiyelerinin puan değeri,
oranlama yoluyla hesaplanarak, toplam puanlamada dikkate alınır.
2 – Konut tahsis talebinde bulunan personelin, kanunen bakmakla mükellef olduğu ve konutta birlikte
oturacağı aile fertlerinin, beyan tarihinde yıllık gelirleri toplamını tespit mümkün değilse, bir önceki yılın gelirleri toplamı esas alınır.
3 – Beyan tarihindeki aylık net gelirlerin, (12) ile çarpılması suretiyle yıllık gelirler toplamı bulunur.”,
7. DSİ Genel Müdürlüğü Destek Hizmetleri Daire Başkanlığının 2022/3 sayılı Genelgesi’nin; 7.1. “Kamu Konutlarının Türleri” başlıklı 1 nci maddesinde;
“Kamu konutları tahsis esasına göre aşağıda belirtilen dört gruba ayrılır:
…
c)Sıra tahsisli konutlar; Yönetmeliğe ekli (4) sayılı cetvelde gösterilen puan durumu dikkate alı-narak 9.
Maddede belirtilen usul ve esaslara göre tahsis edilen konutlardır.
…”, 7.2. “Sıra Tahsisli Konutların Tahsis Şekli” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Sıra tahsisli konutlar, Yönetmeliğe ekli (4) sayılı puanlama cetveli esas alınarak konut dağıtım komisyonunca hak sahiplerine tahsis edilir. Hak sahiplerinin puanlarının eşit olması halinde, hizmet süresi fazla olana, hizmet süresi de eşit ise yetkili lojman dağıtım komisyonunca ad çekme (kura) yoluyla, konut tahsis edilir.
…
Sıra tahsisli konutların tahsisinde esas alınmak üzere belirlenen gruplar aşağıda belirtilmiştir.
I. Grup: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na göre görev yapan memurlar;
a) Konuttan yararlanmayanlar ( Hiç oturmamış ve 5 yıldan az oturmuş olanlar)
b) Konuttan yararlananlar ( 5 yıl ve üzeri oturmuş olanlar)
II. Grup: İşçi personel
a) Konuttan yararlanmayanlar (Hiç oturmamış ve 5 yıldan az oturmuş olanlar)
b) Konuttan yararlananlar (5 yıl ve üzeri oturmuş olanlar)
…”, 7.3. “Konutların Dağıtım Şekli” başlıklı 9 uncu maddesinde;
“Ocak ayı içerisinde yapılan değerlendirmeler sonucunda yapılan puanlama sıralamasına göre I.
Grupta konutta hiç oturmayanların talepleri karşılanır, halen boş konut olması halinde, (Yönetmeliğin 9. ve 14. Maddesi kapsamında)
Nakil ve yeni atananlar, askerlikten terhis olanlar, ücretsiz izinden dönenler ve yurt dışında geçici görevli olanlar (lojmanda hiş oturmamış olanlar) işe başladıkları ilk 30 gün içinde konut talebinde bulundukları takdirde talepleri ara talep kapsamında değerlendirilir. Ve bunlara lojman tahsisi yapılır. Yılsonuna kadar ara talep gelmesi durumunda, bu talepler öncelikli olarak değerlendirilir.
Ara talep yok ise oturanlar listesindeki sıralamaya göre tahsis işlemleri yapılır. I. Grup oturmayanlar, ara talepte bulunanlar ve oturanlar listesi bittikten sonra halen boş konut mevcut ise, oturmayanlardan başlanmak üzere II. grubun konut talepleri değerlendirilir.
I. ve II. Grubun oturmayanlar ve oturanlar talepleri değerlendirildikten sonra halen boş konut var ise
konutların boş kalmaması için yeni talep başvuru duyurusu yapılır. Yıl içerisinde lojman tahsisi yapılan ve feragat eden personel bu duyuru kapsamında lojman başvurusunu yapabilir. Konuttan faydalanan (5 yıl ve üzeri) bir personele, puanı yüksek dahi olsa, konuttan faydalanmayan personel taleplerinin tamamı karşılanmadan ikinci defa tahsis yapılamayacaktır.” hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, DSİ Genel Müdürlüğü Destek Hizmetleri Daire Başkanlığının 2022/3 sayılı Genelgesinde 1.grup memurlar ve 2. grup işçiler olmak üzere sınıflandırmaya gidildiği gerekçesiyle S/S personellerinin lojman hakkından faydalanamadığını belirterek 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi olan S/S personel statüsünde istihdam edilen personellere lojman tahsis edilmesini talep etmektedir. İlgili idare cevabi yazısında; lojman tahsisi işlemlerinin 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu, Kamu Konutları Yönetmeliği ile 2022/3 sayılı
DSİ Genel Müdürlüğü Genelgesi çerçevesinde yapıldığını belirtmektedir.
10. Dosya kapsamında yapılan inceleme neticesinde; uyuşmazlığın DSİ Genel Müdürlüğü Destek
Hizmetleri Daire Başkanlığının 2022/3 sayılı Genelgesinin 3 üncü ve 9 uncu maddelerinin üst hukuk normlarına aykırı olup olmadığı noktasında toplandığı görülmektedir. Bu itibarla, uyuşmazlığın çözümü için kamu konutu tahsisini düzenleyen mevzuatta yer alan kamu personeli ibaresinin kimleri kapsadığı, kamu işçisini kapsadığı takdirde Genelge hükümlerinin eşitlik ilkesine aykırılık teşkil edip etmediği ve üst hukuk normlarına aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarının aydınlatılması faydalı olacaktır.
11. Kamu konutlarından yararlanma hakkı, kamu görevlilerine tanınan diğer haklar gibi, kamu hizmetlerinin sürekliliğine ve iyi işlemesine yardımcı olmak amacıyla kamu görevlilerinin geçim kaygısı taşımaması ve görevlerini daha iyi ifa etmeleri için tanınan bir haktır. Kamu görevlilerine tanınan bu hakka dair hükümler, 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu ile Kamu Konutları Yönetmeliği’nde hüküm altına alınmıştır. Kamu konutlarına dair hükümleri ihtiva eden mezkûr Kanun ile Yönetmelik’in 2 nci maddeleri
kamu konutlarından hükümde sayılan “kurum ve kuruluşların personelinin” yararlanacağını belirtmektedir.
(KDK, Başvuru No : 2024/114942024/201, T.04.07.2024) Bu bakımdan, öncelikle kamu ve kuruluş personeli kavramının, yani kamu görevlisi ibaresinin kimleri kapsadığına açıklık getirmek yerinde olacaktır.
12. Kamu görevlisi kavramının doktrinde geniş anlamda ve dar anlamda olmak üzere iki tanımı bulunmaktadır. Geniş anlamda kamu görevlisi, hukuki durumlarına ve yaptıkları görevin niteliğine bakılmaksızın, Devletin bütün organları ile kamu kesiminde görev yapan tüm bireyleri ifade etmektedir.
Bu anlamıyla kamu görevlisi, Cumhurbaşkanından kamuya ait bir fabrikada çalışan işçiye kadar herkesi kapsamaktadır. Dar anlamda kamu görevlisi ise, devletin siyasal yapısını oluşturan organlardaki görevliler ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak çalışanlar dışında kalan kamu görevlilerini ifade etmektedir.
(GÜNDAY, Metin, İdare Hukuku, Ankara, 2015, s.580.)
13. Bu noktada Kurumumuza yapılan bir başvuruda, 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu’nun 2 nci maddesinde memurlar ve diğer statülerdeki personel açısından herhangi bir ayrıma gidilmeyerek, Kanun kapsamında tahsis edilecek konutların madde kapsamında zikredilen kurum ve kuruluşların personelinin yararlanılması için ayrılan konutlar olduğunun düzenlendiği, Kamu Konutları Kanunu ve Yönetmelik hükümlerinin bütün olarak değerlendirilmesinden, kamu konutlarının personele tahsisi konusunda memurlar, işçiler veya sözleşmeli personel arasında ayrıma gidilerek memurlara öncelik hakkı tanınacağı veya memurlar dışındaki personelin bu haktan yararlandırılamayacağına ilişkin herhangi bir hüküm bulunmadığı değerlendirmelerine yer verilerek 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında çalışan başvuranın lojman talebinin idare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Nitekim söz konusu başvuru dosyasında yer alan bilgi ve belgelerden Milli Emlak Genel
Müdürlüğünün 19.06.2014 tarih ve 18869 sayılı yazısında da 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu’nda sözleşmeli personel, memur ve işçi ayrımı yapılmadığından işçi olarak görev yapmakta olan personelin
Kanun ve Yönetmelik hükümleri çerçevesinde konut tahsis taleplerinin değerlendirmeye alınmasında sakınca bulunmadığının ifade edildiği görülmüştür. (KDK, Başvuru No : 2024/114942015/1582, T.14.09.2015)
14. Bu itibarla, kamu işçilerinin dar anlamda kamu görevlisi kapsamında yer almamakla beraber geniş anlamda kamu görevlisi ile 657 sayılı Kanun kapsamında kamu personeli tanımının muhtevasına dâhil olduğu sonucuna varılmıştır. Kaldı ki, DSİ Genel Müdürlüğü Destek Hizmetleri Daire Başkanlığının 2022/3 sayılı Genelgesinde işçilere de 2.grup adı altında kamu konutundan yararlanma hakkı tanındığı, bu durumun ilgili idarenin kamu işçilerini 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu ile Kamu Konutları
Yönetmeliği’nde yer alan kamu personeli kavramı kapsamında değerlendirdiği ve bu yönde uyuşmazlığın bulunmadığı anlaşılmaktadır.
15. Dosya uhdesinde yer alan DSİ Genel Müdürlüğü Destek Hizmetleri Daire Başkanlığının 2022/3 sayılı
Genelgesinin 3 üncü ve 9 uncu maddelerinin incelenmesi neticesinde; sıra tahsisli konutların dağıtımında 1.grup memurlar/sözleşmeli personel ve 2.grup işçiler şeklinde tasnife gidildiği, kamu konutundan yararlanma taleplerinde sıralamanın 1.grupta puanlama sıralamasına göre hiç oturmayanlar, 1.grupta nakil, atanma gibi sebeplerle ara talepte bulunanlar, 1. grupta puanlama sırasına göre oturanlar, sonrasında boş konut kaldığı takdirde oturmayanlardan başlanmak üzere 2.grup personeli şeklinde olduğu görülmektedir.
Bu noktada çözüme kavuşturulması gereken hususlar; sıra tahsisli konutların niteliği, düzenlenme amacı ve dağıtımda değerlendirmenin nasıl olması gerektiği ile Genelge hükmünde memurlara ve sözleşmeli personele öncelik hakkı tanınmasının eşitlik ilkesine ve üst normlara uygun olup olmadığıdır.
16. Sıra tahsisli konutlar; özel tahsisli, görev tahsisli ya da hizmet tahsisli konutların dağıtımında aranan görev, ünvan ve yapılan iş gibi kriterlere bakılmaksızın, kamu personelinin hizmet süresi, daha önce kamu konutlarından yararlanma durumu ve süresi, çocuklarının ve bakmakla mükellef olduğu aile fertlerinin sayısı, aile fertlerinin gelir durumu, konuttan yararlanma için bekleme süresi, eşinin de Kamu Konutları
Kanunu kapsamına giren kurum ve kuruluşlarda çalışan personel olması gibi hususlar dikkate alınarak yönetmelikte belirlenecek puanlama esasına göre tahsis edilen konutlardır. Tanımdan da anlaşılacağı üzere, sıra tahsisli konutlar bakımından herhangi bir statü ayrımına ve öncelik-sonralık ilişkisine gidilmemiştir.
Sıra tahsisli konutların tahsis işlemlerinde dikkate alınması gereken temel ölçüt tanımda belirtilen hususları ihtiva eden Kamu Konutları Yönetmeliği’nin ekinde yer alan (4) sayılı Sıra Tahsisli Konutların Puanlama
Cetvelidir. (KDK, Başvuru No : 2024/114942024/201, T.04.07.2024)
17. Hukuk devleti ilkesinin gereği olarak, Devletin güven verici özelliklerinden biri, çalışanlar konusundaki tüm düzenlemeler için anayasal ilkelere uygunluğu zorunlu kılmaktadır. Sağlıklı ve kapsamlı güvenceler
Anayasa’nın bağlayıcılığı ve üstünlüğü bakımından da önem taşıdığından özen göstermeyi gerektirmektedir. (AYM, E.2008/54, K.2011/45, T.10.03.2011)
18. Anayasa’nın 10 uncu maddesinde düzenlenen eşitlik ilkesi; kişilerin dili, ırkı, cinsiyeti, siyasi düşüncesi, dini ve benzeri temel farklılıklarının kanunlar önünde gözetilmeyeceğini ve eşit konumda olduklarını ifade etmektedir. Devletin; kişilerin dili, ırkı, cinsiyeti, siyasi düşüncesi, dini ve benzeri temel farklılıkları noktasında tarafsızlığı anayasal bir zorunluluktur. Eşitlik; bireylerin kendi aralarındaki ilişkilerde hukuk öznesi olarak eşit olmalarını anlattığı gibi, Devletin hukuk yapıcısı ve uygulayıcısı olarak bireylere yansız davranmasını da ifade eder. (KARAHANOĞULLARI, Onur, Kamu Hizmeti, Ankara, 2004, s.201.)
19. Ancak, eşitlik ilkesi mutlak bir eşitliği ifade etmemektedir. Aynı durumda olanlara aynı hukuki muamele, farklı durumda bulunanlara farklı hukuki muamele yapılması eşitlik ilkesinin bir gereğidir. Zira, Anayasa Mahkemesi bir kararında; kanun önünde eşitlik ilkesinin tüm yurttaşların mutlak suretle her zaman aynı kurallara bağlı tutulmaları zorunluluğunu içermediğini, birtakım yurttaşların haklı nedenle farklı kurallara tabi olmasının eşitlik ilkesine ters düşmeyeceğini ve bir kuralın eşitliğe aykırı olması için kamu yararı veya haklı nedene dayanmıyor olması gerektiğini belirtmiştir. (AYM, E.1981/13, K.1983/8, T.28.04.1983) Yine, Anayasa Mahkemesi başka bir kararında; hukuksal eşitlik ilkesinin birbirleriyle aynı durumda olanlara aynı kuralların uygulanıp ayrıcalıklı kişi ve toplulukların oluşmasını engellediğini, somut durum ve özelliklerin kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve değişik uygulamaları gerekli kılabileceğini ve ayrı hukuksal durumda olanlara ayrı kuralların uygulanmasının eşitlik ilkesine aykırı olmayacağını, kamu yararı ya da başka haklı nedenlere dayanılarak yasalarla farklı uygulamalar getirilmesinin Anayasa’nın eşitlik ilkesine aykırı olmayacağını ifade etmiştir. (AYM, E.1988/4, K.1989/3, T.12.01.1989) Benzer şekilde, Anayasa Mahkemesi eşitlik ilkesi denetiminde haklı neden ve kamu yararı ölçütleri noktasında değerlendirme yapmaktadır. Ayrıca, bu ölçütlerin anlaşılabilir, amaçla ilgili ve adil olması gerekliliğini aramaktadır.(AYM, E.1991/24, K.1991/40, T.31.10.1991.)
20. Danıştay, idarenin eşit davranma yükümlülüğü olduğunu, Devletin bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlü olduğunu, eşitliğin kamu hizmetinin genel ilkelerinden biri olduğunu belirtmektedir.
(Danıştay 12.D. E.2004/4382, K.2006/539, T.22.02.2006.; Danıştay 8.D. E.2010/2, K. 2010/2, T.27.01.2010.) İdare için anayasal bir zorunluluk olan eşitlik ilkesi, bireysel nitelikteki işlemlerin yanında idarenin genel ve soyut kural koyma yetkisini ifade eden düzenleyici işlem yapma yetkisi için de geçerlidir.
21. Yukarıda ifade edilen bilgiler doğrultusunda; DSİ Genel Müdürlüğü Destek Hizmetleri Daire
Başkanlığının 2022/3 sayılı Genelgesinin 3 üncü ve 9 uncu maddeleri ile getirilen öncelik hakkının haklı neden ve kamu yararı gerekçesiyle düzenlendiğine ilişkin ilgili idare tarafından herhangi bir açıklama yapılmadığından ilgili düzenlemelerin eşitlik ilkesine uygun olmadığı değerlendirilmiştir.
22. Hukukumuzda normlar hiyerarşisi olarak ifade edilen sisteme göre alt normların üst normlara uygun olması ve üst normla getirilen hakkın alt normla kısıtlanmaması gerekir. Bu bakımdan, DSİ Genel
Müdürlüğü Destek Hizmetleri Daire Başkanlığının 2022/3 sayılı Genelgesinin 3 üncü ve 9 uncu maddelerinin Anayasa’ya, 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu’na ve Kamu Konutları Yönetmeliği’ne aykırılık teşkil etmemesi hukukun bir gereğidir. İlgili hükümlerin Anayasa’ya uygunluk denetimi yukarıda yapılmıştır. Ancak ilgili hükümlerin Kanun ve Yönetmelik’e uygunluğunun da değerlendirilmesi yerinde olacaktır.
23. Bahse konu Kanun ve Yönetmelik’te kamu konutlarının tahsisi noktasında memurlar, sözleşmeli personeller ve işçiler arasında herhangi bir ayrıma gidilerek öncelik hakkı tanınmadığı, memurlar dışında yer alan personelin bu haktan daha sınırlı istifade edeceğine dair hüküm bulunmadığı, sıra tahsisli konutların 4 sayılı puanlama cetveli dikkate alınarak tahsis edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Nitekim başvuru konusuna benzer uyuşmazlıkta Danıştay; Milli Eğitim Bakanlığının Taşra Teşkilatı Konut Tahsisi konulu 2012/8 sayılı Genelgesinde sıra tahsisli konutların tahsisinde eğitim öğretim hizmetleri sınıfına öncelik tanınmasının, kamu konutundan yararlanma hakkının kısıtlanması ve daraltılması sonucunu doğurduğunu, mevcut hüküm ile üst hukuk normlarında yer almadığı halde eğitim öğretim hizmetleri sınıfına dâhil tüm personel için adeta görev tahsisli konut uygulamasının getirildiğini, oysa görev tahsisli konutların tahsis edileceği personel kapsamında müdür yardımcısının altındaki görevlerin Kamu Konutları
Yönetmeliği’nde sayılmadığını, normlar hiyerarşisi gereği kanun ve yönetmelik hükümlerine aykırı olan dava konusu genelge ile getirilen öncelik hakkı bakımından hukuka uyarlık bulunmadığını belirtmiştir.
(Danıştay 2. D. E.2012/1727, K.2012/1727, T.01.10.2012.) Bu itibarla, DSİ Genel Müdürlüğü Destek
Hizmetleri Daire Başkanlığının 2022/3 sayılı Genelgesinin 3 üncü ve 9 uncu maddelerinin 2946 sayılı
Kamu Konutları Kanunu’na ve Kamu Konutları Yönetmeliği’ne de aykırılık teşkil ettiği değerlendirilmektedir.
24. Diğer taraftan, yukarıda yer verilen tespitler ışığında başvuranın mevcut durumunun kamu konutundan faydalanabilme hakkına sahip olup olamayacağının da incelenmesi gerekmektedir. Sıra tahsisli konut dağıtımında sıranın oturmayan personel, nakil, tayin gibi mazereti olan personel ve oturan/daha öncesinde kamu konutundan faydalanmış personel şeklinde olduğu görülmektedir. Dosya ekinde yer alan sıra tahsisli konut grubu 2.grup puanlama listesine bakıldığında başvuranın 153,318 puan ile 2.grup oturmayanlar adı altında yapılan listede 6. sırada yer aldığı görülmektedir. Sıra tahsisli 58 adet kamu konutu yakın zamanda 1.grup oturmayanlara dağıtılmıştır. Bahse konu listede 58. sırada yer alan personelin puanının 94,508 olduğu görülmektedir. Yukarıda ifade edilen hukuki değerlendirmeler ışığında statü ayrımı yapılmaksızın oluşturulacak oturmayan personel listesinde başvuranın 25. sırada yer alacağı anlaşılmaktadır. Bu itibarla, başvuranın sıra tahsisli kamu konutundan faydalanması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
25. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın kamu konutundan yararlanma talebinin statü farkı gözetilmeksizin kanun ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak değerlendirilmesi gerekirken işçi statüsünde çalıştığı gerekçesiyle ikinci grupta ele alınmasına yönelik idari işlemin mevzuata
aykırı olduğu ve başvuranın mevcut durumu itibarıyla kamu konutundan faydalanması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 26. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; ilgili idarenin istenilen bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak gönderdiği anlaşılmakla beraber eşitlik ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup idarenin bundan sonra tesis edeceği işlemlerde bu ilkeye uygun davranması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
27. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu
Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Genelge hususunda Danıştay’da, başvuranın kamu konutundan yararlanma talebinin reddi işlemi hususunda Elazığ
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvuranın kamu konutundan yararlanma talebinin statü farkı gözetilmeksizin Kanun ve
Yönetmelik hükümleri doğrultusunda yeniden değerlendirilmesi yönünde DEVLET SU İŞLERİ
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 9. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Benzer uyuşmazlıkların yaşanmamasını teminen Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Destek
Hizmetleri Daire Başkanlığının 2022/3 sayılı Genelgesinin üst hukuk normlarına uygun hale getirilmesine yönelik gerekli işlemlerin tesis edilmesi hususunda DEVLET SU İŞLERİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, DEVLET
SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ve DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 9. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA, DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE ve DEVLET SU İŞLERİ
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 9. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi