|
ÖZET: Başvuran, kamu kurumunda 4/B sözleşmeli mühendis olarak görev yapmakta ve Elektrik Mühendisleri Odası üyeliğinden istifa talebinin, Oda tarafından “sözleşmeli personelin asli ve sürekli kamu hizmeti yürüttüğünün değerlendirilemeyeceği” gerekçesiyle reddedildiğini belirtmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin ilgili kararına dayanarak, sözleşmeli personelin diğer kamu görevlileri kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini savunarak, TMMOB’a zorunlu üyelik kaydının kaldırılmasını talep etmektedir.
İlgili idare, başvuranın istifa talebinin, Oda Yönetim Kurulu tarafından yapılan değerlendirmede uygun bulunmadığını ve başvuranın sözleşmeli çalıştığını, bu nedenle asli bir göreve tabi olmadığını ifade etmiştir. 6235 sayılı TMMOB Kanunu uyarınca, mühendislerin Oda üyesi olma zorunluluğu bulunduğu belirtilmiştir. Ancak, kamu kurumlarında asli ve sürekli görevde çalışan mühendislerin Oda üyeliği isteğe bağlıdır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın durumunu değerlendirerek, istifa talebinin kabul edilmesi gerektiğine dair bir tavsiye kararı almıştır. Bu kararın ardından, Elektrik Mühendisleri Odası’nın belirtilen süre içinde gerekli işlemleri yapması beklenmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/3627-S.20.5803
BAŞVURU NO : 2019/15576
KARAR TARİHİ : 06/03/2020
TAVSİYE KARARI
ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın kamu kurumunda çalışan 4/B sözleşmeli personellerin TMMOB’a zorunlu üyelik kaydının kaldırılması veya TMMOB’un keyfi şekilde istifa talebini reddetmesine yönelik olarak uyarılması talebine ilişkindir.
BAŞVURU TARİHİ : 11/09/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza başvuruda bulunan …, bir kamu kurumunda 4/B sözleşmeli mühendis olarak görev yaptığını, Elektrik Mühendisleri Odası üyeliğinden istifa talebinin sözleşmeli personelin asli ve sürekli kamu hizmeti yürüttüğünün değerlendirilemeyeceği gerekçesi ile Oda tarafından reddedildiğini, Anayasa Mahkemesinin 23/07/2009 tarih, E. 2005/145, K. 2009/112 sayılı
Kararı uyarınca sözleşmeli personelin diğer kamu görevlileri kapsamında değerlendirildiğini belirterek kamu kurumunda çalışan 4/B sözleşmeli personellerin TMMOB’a zorunlu üyelik kaydının kaldırılmasını veya TMMOB’un keyfi şekilde istifa talebini reddetmesine yönelik olarak uyarılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 09/10/2019 tarihli ve … sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden
TMMOB Elektrik Mühendisleri Odasının 27/11/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Başvuranın 29/03/2019 tarihli istifa dilekçesinin ekinde bulunan DSİ Genel
Müdürlüğünden alınmış olan personel tanıtma formundan da anlaşılacağı üzere sözleşmeli çalıştığı ve asli bir göreve tabi olmadığı, 2.2. 6235 sayılı TMMOB Kanunu uyarınca 33 üncü maddesi ülkemizde çalışan mühendislerin
Oda üyesi olma zorunluluğunun bulunduğu, 2.3. Bu itibarla, başvuranın Oda üyeliğinden istifa talebinin Oda Yönetim Kurulunun 19/04/2019 tarih ve 46/41 sayılı oturumunda üyenin sunmuş olduğu evrakların incelendiği ve çalıştığı pozisyonun asli ve sürekli nitelikteki bir kamu hizmeti olmaması nedeniyle talebinin uygun bulunmadığı
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın, 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” , 3.2. “D. Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” “1. Genel ilkeler” başlıklı 128 inci maddesinde; “Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür. Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 07.05.2010 – 5982 S.K/Madde
12) Ancak, mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır…”
3.3. “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları” başlıklı 135 inci maddesinde; “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları; belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzel kişilikleridir.
Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde asli ve sürekli görevlerde çalışanların meslek kuruluşlarına girme mecburiyeti aranmaz.” 4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 14.07.1965 tarih ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “İstihdam Şekilleri” başlıklı 4 üncü maddesinde; “A) Memur: Mevcut kuruluş biçimine bakılmaksızın, Devlet ve diğer kamu tüzel kişiliklerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini ifa ile görevlendirilenler, bu Kanunun uygulanmasında memur sayılır.
Yukarıdaki tanımlananlar dışındaki kurumlarda genel politika tespiti, araştırma, planlama, programlama, yönetim ve denetim gibi işlerde görevli ve yetkili olanlar da memur sayılır.
B) Sözleşmeli personel: Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
(Mülga ikinci paragraf: 4/4/2007 – 5620/4 md.)
Ancak, yabancı uyrukluların; tarihi belge ve eski harflerle yazılmış arşiv kayıtlarını değerlendirenlerin mütercimlerin; tercümanların; Millî Eğitim Bakanlığında norm kadro sonucu ortaya çıkan öğretmen ihtiyacının kadrolu öğretmen istihdamıyla kapatılamaması hallerinde öğretmenlerin; dava adedinin azlığı nedeni ile kadrolu avukat istihdamının gerekli olmadığı yerlerde avukatlarını, (….) kadrolu istihdamın mümkün olamadığı hallerde tabip veya uzman tabiplerin; Adli Tıp Müessesesi uzmanlarının; Devlet Konservatuvarları sanatçı öğretim üyelerinin; İstanbul Belediyesi Konservatuvarı sanatçılarının; bu Kanuna tâbi kamu idarelerinde ve dış kuruluşlarda belirli bazı hizmetlerde çalıştırılacak personelin de zorunlu hallerde sözleşme ile istihdamları caizdir.
(Ek paragraf: 4/4/2007 – 5620/4 md.) Sözleşmeli personel seçiminde uygulanacak sınav ile istisnaları, bunlara ödenebilecek ücretlerin üst sınırları ile verilecek iş sonu tazminatı miktarı, kullandırılacak izinler, pozisyon unvan ve nitelikleri, sözleşme hükümlerine uyulmaması hallerindeki müeyyideler, sözleşme fesih halleri, pozisyonların iptali, istihdamına dair hususlar ile sözleşme esas ve usulleri Cumhurbaşkanınca belirlenir. (Ek cümle: 25/6/2009 – 5917/47 md.) Bu şekilde istihdam edilenler, hizmet sözleşmesi esaslarına aykırı hareket etmesi nedeniyle kurumlarınca sözleşmelerinin feshedilmesi veya sözleşme dönemi içerisinde Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenen istisnalar hariç sözleşmeyi tek taraflı feshetmeleri halinde, fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe kurumların sözleşmeli personel pozisyonlarında istihdam edilemezler.
6. 27/01/1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu’nun, 6.1. 33 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında; “Türkiye’de mühendislik ve mimarlık meslekleri mensupları mesleklerinin icrasını iktiza ettiren işlerle meşgul olabilmeleri ve mesleki tedrisat yapabilmeleri için ihdisasına uygun bir odaya kaydolmak ve azalık vasfını muhafaza etmek mecburiyetindedirler. Kamu Kurumu ve Kuruluşları ile İktisadi Devlet Teşekkülleri ve Kamu
İktisadi Kuruluşlarında asli ve sürekli olarak çalışan mühendislik ve mimarlık meslekleri mensuplarının meslek ve ihtisaslarıyla ilgili odaya girmeleri isteklerine bağlıdır. Ancak bunlar görevlerinin gereği olan işleri yaparken, mesleki bakımdan, Odaya kayıtlı meslekdaşlarının yetkileriyle haklarına sahip ve onların ödevleriyle yükümlüdürler. Bu konuda Türk Silahlı
Kuvvetleri mensupları ile ilgili hükümler saklıdır.”, 6.2. 38 inci maddesinde; “Bu kanunun 33 ve 34 üncü maddelerinde yazılı vecibeleri yerine getirmiyen yüksek mühendis, yüksek mimar, mühendis ve mimarlar Türkiye’de mesleki faaliyetten menedilirler.”, 7. 6/6/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’nın 13 üncü maddesinde; “Bakanlar Kurulunca Devlet Memurları için saptanan çalışma saat ve süreleri sözleşmeli personel için de uygulanır.” 8. 02/12/2002 tarihli ve 24954 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Türk Mühendis ve
Mimar Odaları Birliği Ana Yönetmeliği”nin; 8.1. “Üyelik ile İlgili Temel Hükümler” başlıklı 109 uncu maddesinde; “a) Türkiye’deki mühendis, mimar ve şehir plancıları, mesleklerinin uygulanmasını gerektiren işlerle uğraşabilmek ve mesleki öğretim yaptırabilmek için, meslek disiplininin ilgili olduğu Odaya kaydolmak ve kimlik belgelerini her yıl onaylatarak, üyeliklerini korumak zorundadırlar. b)
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında, asli ve sürekli görevlerde çalışan mühendislik ve mimarlık meslekleri mensuplarının, meslek ve ihtisaslarıyla ilgili Odaya girmeleri, isteklerine bağlıdır. Ancak bunlar, görevlerinin gereği olan işleri yaparken, mesleki bakımdan Odaya kayıtlı meslektaşlarının yetkileri ile haklarına sahip ve onların ödev ve sorumlulukları ile yükümlüdürler.”, 8.2. “Oda Üyeliğini Sürdürme Zorunluluğu” başlıklı 110 uncu maddesinde; “Diploma ya da ruhsatname almak suretiyle, Türkiye’de mesleklerini uygulayabilecek duruma gelmiş olan mühendis, mimar ve şehir plancıları, hemen meslek ya da uğraşı konuları ile ilgili bir Odaya başvurarak kaydolmak ve bir kimlik belgesi almak zorundadırlar. Oda kimlik belgesi almayanlar ya da üyelik görev ve yükümlülüklerini yerine getirmediği için ya da başka disiplin nedenleriyle, kimlik belgesi yenilenmemiş ya da onaylanmamış olanların, mesleklerini uygulamaları yasaklanır. 109 uncu maddedeki istisnai hükümler saklıdır.”, 8.3. “Üyelikten Ayrılma” başlıklı 114 üncü maddesinde; “Herhangi bir nedenle mesleki etkinliğini sürdürmek istemeyen, yedek subaylık ve erlik hariç olmak üzere silahlı kuvvetler mensubu olan ya da kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında asli ve sürekli görevde çalışırken üyelikten ayrılmak isteyen üyeler; bu durumu bağlı olduğu Oda Yönetim Kuruluna yazılı olarak bildirmek, gerektiğinde belgelemek, Oda
Kimlik belgesini geri vermek ve o tarihe kadarki üyelik ödentilerinin tamamını ödemek koşuluyla, Odadan ayrılabilirler. 6235 sayılı TMMOB Kanunu ve bu ana yönetmelik hükümleri bundan sonra bu kişiler için uygulanmaz. İlgili kanunlar ve bu Ana Yönetmelikteki istisnai hükümler saklıdır.”, 9. 21.05.2013 tarih ve 28653 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türk Mühendis ve Mimar
Odaları Birliği Elektrik Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği’nin, 9.1. “Üyelik” başlıklı 8 inci maddesinin 1 inci fıkrasında; “Odaya asıl üye olabilmek için
Türkiye Cumhuriyeti uyruklu olmak ve Türkiye sınırları içinde mühendislik öğretimi yapan kurumlarca verilen lisans diplomasına veya fakülte yönetim kurulu kararına istinaden verilen mezuniyet belgesine, yurtdışındaki üniversitelerden mezun olanlar için ise yetkili mercilerce onaylanmış denklik belgesine sahip olmak gerekir.”, 9.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Türkiye sınırları içinde meslek ve sanatlarını yürütmeye yasal olarak yetkili, elektrik yüksek mühendisi, elektronik yüksek mühendisi, elektrik mühendisi, elektronik mühendisi, elektrik-elektronik mühendisi, biyomedikal mühendisi ve bilgisayar mühendisi ile Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Genel Kurulu kararı ile
Elektrik Mühendisleri Odasına girmeleri kabul edilenler Odanın üyesidirler ve bu Yönetmelik kapsamındadırlar.” 9.3. “Üyelikten çıkma” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Üyelikten ayrılmak üzere Oda
Yönetim Kuruluna yazılı olarak başvuranlar, 55 inci madde hükümleri gereğince üyelikten çıkarılanlar ve ölen üyelerin Oda ile ilişkisi kesilir. Ölen üye dışındakilerden aidat borçları tahsil edilir ve kimlik kartları geri alınır.”, 9.4. “Zorunlu ve İhtiyari Üyelik” başlıklı 120 inci maddesinde; “Birlik Genel Kurulunda
Elektrik Mühendisleri Odasına kayıt olmaları uygun görülen mesleklere mensup mühendis ve yüksek mühendislerden, kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında, asli ve süreli görevlerde çalışanların üyelikleri isteklerine bağlıdır.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Ancak, bunlar görevlerinin gereği olan işleri yaparken Odaya kayıtlı üyelerin mesleki yetkileri ile haklarına sahip ve onların mesleki ödevleri ile yükümlüdürler. Bunların dışında kalan mühendis ve yüksek mühendislerin Odaya üyeliği zorunludur.” 9.5. “Hüküm Bulunmayan Haller” başlıklı 128 inci maddesinde; “Bu Ana Yönetmelikte hüküm bulunmayan, açıklığı yeterince anlaşılamayan ya da çelişkili durumların ortaya çıktığı konularda Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Ana Yönetmeliği hükümleri geçerlidir.” hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Kurumumuza başvuruda bulunan …, bir kamu kurumunda 4/B sözleşmeli mühendis olarak görev yaptığını, Elektrik Mühendisleri Odası üyeliğinden istifa talebinin sözleşmeli personelin asli ve sürekli kamu hizmeti yürüttüğünün değerlendirilemeyeceği gerekçesi ile Oda tarafından reddedildiğini belirterek kamu kurumunda çalışan 4/B sözleşmeli personellerin TMMOB’a zorunlu üyelik kaydının kaldırılmasını veya TMMOB’un keyfi şekilde istifa talebini reddetmesine yönelik olarak uyarılmasını talep etmektedir.
12. Anayasanın 135 inci maddesi uyarınca; Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği gibi kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan kamu tüzel kişilikleri olduğu, kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde asli ve sürekli görevlerde çalışanların meslek kuruluşlarına girme mecburiyeti aranmayacağı düzenlenmiştir. Bu kapsamda, 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar
Odaları Birliği Kanunu ile Türkiye sınırları içinde meslek ve sanatlarını icraya kanunen yetkili olup da mesleki faaliyette bulunan yüksek mühendis, yüksek mimar, mühendis ve mimarları teşkilatı içinde toplayan tüzel kişiliğe sahip Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği kurulmuştur. 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu’nun ilgili hükümleri uyarınca ülkemizde mühendislik mensuplarının mesleklerinin icrasını gerektiren işlerle meşgul olabilmeleri için ihtisaslarına uygun bir odaya kaydolmaları ve üyelik vasfını korumaları gerekmektedir. Kanunda kamu kurumu ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında asli ve sürekli görevde çalışan mühendis ve mimarlık meslekleri mensuplarına ise Oda üyesi olup olmama hususunda serbesti tanınmıştır. Türk Mühendis ve
Mimar Odaları Birliği Ana Yönetmeliği’nin 110 uncu maddesinde; diploma alarak ülkemizde mesleklerini uygulayabilecek duruma gelen mühendislerin hemen meslek ya da uğraşı konuları ile ilgili bir Odaya başvurarak kaydolmaları gerektiği, 114 üncü maddesinde ise kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında asli ve sürekli görevde çalışırken üyelikten ayrılmak isteyen üyelerin belirtilen şartları yerine getirmeleri halinde Odadan ayrılabilecekleri düzenlenmiştir. Benzer şekilde Türk Mühendis ve Mimar
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Odaları Birliği Elektrik Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği’nin 120 inci maddesinde, mühendis ve yüksek mühendislerden, kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında, asli ve sürekli görevlerde çalışanların üyelikleri isteklerine bağlı olduğu hüküm altına alınmıştır.
13. Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerden, başvuranın 29/03/2019 tarihinde dilekçesi ekinde kamu çalışanı olduğunu gösterir belge sunarak Oda üyeliğinden istifa talebinde bulunduğu, Elektrik Mühendisleri Odası Yönetim Kurulunun 19/04/2019 tarih ve 46/41 sayılı oturumunda söz konusu talebi değerlendirdiği, başvuranın sunmuş olduğu evraklardan çalıştığı pozisyonun asli ve sürekli nitelikteki bir kamu hizmeti olmaması nedeniyle istifa talebinin uygun görülmemesine karar verildiği görülmektedir.
14. Başvuranın, Devlet Su işleri Genel Müdürlüğü 10. Bölge Müdürlüğü emrinde 657 sayılı
Devlet Memurları Kanunu’nun 4/B maddesine göre istihdam edilmek üzere sözleşmeli mühendis pozisyonuna 28/06/1978 tarih ve 16330 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslara dair 6/6/1978 tarih ve 7/15754 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı çerçevesinde yerleştirildiği 21/06/2018 tarihinden itibaren görev yaptığı anlaşılmaktadır. 15 Temmuz 2018 tarihli ve 30479 Sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
4 Numaralı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve
Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Tarım ve Orman
Bakanlığına bağlı, kamu tüzel kişiliğini haiz, merkezi Ankara’da bulunan özel bütçeli bir kamu kuruluşu olan Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü kurulmuştur. 6235 sayılı TMMOB Kanunu uyarınca kamu kuruluşlarında asli ve sürekli olarak çalışan mühendislik mesleği mensuplarına meslek ve ihtisasları ile ilgili Oda’ya üye olup olmama hususunda serbesti tanındığı görülmektedir. Dolayısıyla başvurunun çözüme kavuşturulması bakımından irdelenmesi gereken husus başvuranın asli ve sürekli görevde çalışıp çalışmadığıdır.
15. 20/11/2017 tarih ve 696 sayılı KHK ile 657 Sayılı Devlet Memurlar Kanunu’nun 4 üncü maddesi kapsamında geçici personel statüsünü düzenleyen (c) fıkrası yürürlükten kaldırılmış, Kanun’un 1 inci maddesinde sayılan kamu idare ve kuruluşlarınca yürütülen kamu hizmetlerinin memurlar, sözleşmeli personel ve işçiler eliyle yürütüleceği düzenlenmiştir.
Maddenin (b) fıkrasında sözleşmeli personellerin kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri olduğu düzenlenmiştir.
16. Anayasanın 128 inci maddesinde Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görüleceği düzenlenmiştir. Başvuranın 657 Sayılı Kanun’un 4/A maddesi kapsamında istihdam edilmediği dolayısıyla memur olmadığı açıktır. Başvuranın Kanun’un 4/B maddesi kapsamında sözleşmeli personel rejimi altında çalıştığı nazara alındığında Anayasa’nın 128 inci maddesinde belirtilen diğer kamu görevlileri tanımı kapsamına girip girmediğinin aydınlatılması gerekmektedir.
17. Doktrinde Anayasa’nın 128 inci maddesinin 1 inci fıkrasında belirtilen diğer kamu görevlilerinin kapsamına ilişkin farklı değerlendirmeler bulunmaktadır. Birinci görüşe göre;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
diğer kamu görevlilerini memurlar dışında idare ile kamu hukuku ilişkisi içinde bulunan ve kamu hizmetinin asli elemanı sayılan bir görevde çalışanlar oluşturmaktadır. Kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerden kastedilen çalışanın kişiliği veya durumu değil, görevin asli ve sürekli olmasıdır. Buna göre, memurlar dışında kalan ve 657 sayılı Devlet
Memurları Kanunu’nun 1 inci maddesinde belirtilen hakimler ve savcılar ile askerler gibi ayrı personel kanunları ve düzeni bulunan görevliler, sözleşmeli personel ve geçici personel diğer kamu görevlisi kapsamı içindedir. Buna karşılık asli ve sürekli kamu hizmeti yürütmeyen ve özel hukuk hükümlerine tabi olan işçiler bu kavram dışında bırakılmalıdır. (Prof. Dr. Bahtiyar
Akyılmaz, Prof. Dr. Murat Sezginer, Prof. Dr. Cemil Kaya, Türk İdare Hukuku, Seçkin
Yayıncılık, 2014, s.626; Prof. Dr. Turan Yıldırım, Doç. Dr. Melikşah Yasin, Doç. Dr. Nur
Kaman, Doç. Dr. H. Eyüp Özdemir, Yrd. Doç. Dr. Gül Üstün, Yrd. Doç. Dr. Özge Okay
Tekinsoy, İdare Hukuku, On İki Levha Yayıncılık, 2013, s.201)
18. Diğer taraftan ikinci görüşe göre; memurun yerine getirdiği görevin bir kadroya bağlandığı ve memurun da bu kadro ile bütünleştiği, kısaca memurun yerine getirdiği görevin asli ve sürekli olmasının onu sözleşmeli ve geçici personelden ayırdığı, sözleşmeli ifa edeceği görevlerin asli ve sürekli nitelikte olmadığı, arızi nitelikte olduğundan bir kadroya bağlanmadığı, sözleşmeli personelin İdare ile olan ilişkisinin kapsamı ve boyutlarının genel, nesnel ve kişilik dışı bir biçimde yasa ile belirlenmediği, İdare ile aralarındaki ilişkinin bir sözleşme ilişkisi olduğu, bu çerçevede 657 sayılı Kanunda işçi sayılmayan personel olarak nitelendirilseler de bu personelin Anayasa’nın 128 inci maddesinin 1 inci fıkrası anlamında kamu görevlilerinden sayılmalarına olanak bulunmadığı ifade edilmiştir. (Prof. Dr. Metin
Günday, İdare Hukuku, İmaj Yayınevi, Ankara, 2011, s. 587; Prof. Dr. İsmet Giritli, Prof. Dr.
Pertev Bilgen, Prof. Dr. Tayfun Akgüner, Doç. Dr. Kahraman Berk, İdare Hukuku, Der
Yayınları,2013, s.664)
19. Danıştay Beşinci Dairesi 16/12/1987 tarih ve E. 1986/992 K. 1987/1787 sayılı Kararında; Anayasanın 128. Maddesi ile memurlarla birlikte kamu hizmetinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri yürüteceği ifade edilen diğer kamu görevlilerinin atama, görev, yetki, her türlü özlük hakları ile hukuki durumlarının kanunlarla düzenlenmesi esası kabul edilerek bunların toplu sözleşme ile istihdam edilen ve iş hukuku kurallarına bağlı bulunan işçilerden farklı olarak statü hukuku içinde yer almaları esasının benimsendiğini, 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 41. maddesinde teşebbüslerin personel rejiminin ayrı bir yasayla düzenleneceğinin kabul edildiği, 43. maddesinde teşebbüslerde memurların, sözleşmeli personelin ve işçilerin istihdam edileceğinin, sözleşmeli personelin belirli bir sözleşme ile teşebbüste çalışan işçi ve memur statüsünde olmayan personel olduğunun hükme bağlandığını, iki hükmün birlikte değerlendirilmesi sonucunda 233 sayılı Kararnamenin sözleşmeli personel olarak nitelendirdiği kişilerin diğer kamu görevlileri içinde düşünülmesinin tabi olduğu değerlendirilmiştir. (Danıştay Dergisi, 1988, sayı 70-71, s. 236-240)
20. Anayasa Mahkemesi 09/02/1993 tarih ve E.1992/44 K.1993/7 sayılı Kararında; önemi ve değeri nedeniyle Devletin başlıca görevlerinin genel idare esaslarına göre yürütüldüğü ve bu şekilde yürütülen kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerde kadronun esas olduğu, bu hizmetlerin yapısal ve işlevsel özelliklerinin diğer hizmetlerden farklılık gösterdiği, bu görevlerde bulunanların yasaların güvencesi altında olduğu, Anayasa’nın 128. Maddesinde genel idare esaslarına göre yürütülen kamu hizmetlerine ilişkin asli ve sürekli görevlerin ancak memurlar ve diğer kamu görevlileri tarafından yerine getirileceğinin belirtildiği, bu görevlerin
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
kadroya bağlanması dışında merkezi idare ile statüer bir ilişki içinde olması ve kamu gücünün kullanılması biçiminde özelliklerinin bulunduğu değerlendirilmiştir.
21. Danıştay Birinci Dairesi 19/12/1996 tarih ve E.1996/131, K. 1996/242 sayılı Kararında; “öğreti ve yargısal kararlarda, kamu idare ve kurumlarında kamu hizmetlerini yürüten kişilerden; idare örgütüne ve hizmet kadrosuna sürekli biçimde girmiş ve onunla kaynaşmış olan, örgüt içinde ve aralarında hiyerarşi bağı ve kendilerine özgü statüleri bulunan, görevleri dışında da bu statüleri ile resmi sıfat ve yetkilerini koruyan, kamu hizmetinin gerektirdiği alanlarda uzmanlaşmış olanlar “memur ya da kamu görevlisi” sayılmakta, bu nitelik ve koşulları taşımayanlar ise, “memur ya da kamu görevlisi” deyimi kapsamında kabul edilmemektedir.” yönünde hüküm kurmuştur.
22. Danıştay 12. Dairesi, 657 sayılı Yasa’nın 4/B maddesi kapsamında sözleşmeli personel olarak çalışmaktayken anılan Yasa’nın 4/A maddesi kapsamında bir kadroya atananların sözleşmeli personel statüsündeki hizmet sürelerinin kadrolu statüdeki hizmet sürelerinde ve bu meyanda aday memurluk sürecinde değerlendirilip değerlendirilmeyeceğine ilişkin uyuşmazlığı incelediği 23/09/2013 tarih ve E. 2012/13662 K. 2013/6574 sayılı Kararında; “davacının öğretmenlik görevini sözleşmeli personel statüsünde yapması ile kadrolu statüde yapması arasında ifa ettiği kamu hizmeti ve tabi olduğu hükümler bakımından farklı bir uygulamayı gerektirecek derecede bir nitelik farkı olmadığı anlaşıldığından, sözleşmeli öğretmen olarak görev yaptığı döneme ilişkin hizmet süresinin kadrolu öğretmenlikteki hizmet süresinde değerlendirilmesinin hukuk ve hakkaniyet gereği olduğu sonucuna ulaşılmıştır.” yönünde hüküm kurmuştur.
23. Anayasa Mahkemesi 10/03/2011 tarih ve E. 2008/54 K. 2011/45 sayılı Kararında, 657 Sayılı
Yasanın 4. maddesinin (B) fıkrasına eklenen “Milli Eğitim Bakanlığında norm kadro sonucu ortaya çıkan öğretmen ihtiyacının kadrolu öğretmen istihdamıyla kapatılamaması hallerinde öğretmenlerin… bu Kanuna tabi kamu idarelerinde ve dış kuruluşlarda belirli bazı hizmetlerde çalıştırılacak personelin de zorunlu hallerde sözleşme ile istihdamları caizdir.” ibaresinin
Anayasa’ya aykırılık taşıdığından bahisle iptali istemi ile açılan davada; “Anayasa’nın 128.
maddesinde Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görüleceği, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük işlerinin yasayla düzenleneceği belirtilmiştir. Maddede sözü edilen
“diğer kamu görevlileri” kavramı memurlar ve işçiler dışında, kamu hizmetinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerde, kamu hukuku ilişkisiyle çalışanları kapsamaktadır. Devletin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerde memur ve/veya diğer kamu görevlilerinden hangisinin çalıştırılacağına ilişkin tercih yasakoyucunun takdir alanı içindedir.
Kamu hizmeti, geniş tanımıyla, devlet ya da diğer kamu tüzelkişileri tarafından ya da bunların denetim ve gözetimleri altında, ortak gereksinimleri karşılamak ve kamu yararını sağlamak için topluma sunulmuş bulunan sürekli ve düzenli etkinliklerdir. Toplumsal yaşamın zorunlu gereksinimlerinden olan düzenlilik ve süreklilik isteyen eğitim hizmeti de niteliği gereği kamu hizmeti olarak değerlendirilmektedir.
… Sözleşmeli öğretmenlerin Anayasa’nın 128. maddesinde sayılan “memurlar” kapsamında
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
olmadığı kuşkusuzdur. İdare ile aralarındaki sözleşme özel hukuk sözleşmesi olmadığından ve gördükleri hizmetin niteliği gereği işçi de sayılamazlar. Bu kişiler, idarenin ihtiyaç duyması sonucunda ve Yasa’da belirtilen şartları taşımaları kaydıyla, idarenin kendileriyle idari hizmet sözleşmesi imzalamak suretiyle çalıştırdığı sözleşmeli personeldir.
Milli Eğitim Bakanlığının yürüttüğü eğitim ve öğretim hizmetleri niteliği itibariyle belli bir düzenlilik içinde sunulması gereken, kişilerin ve toplumun varlığı ve huzuru yönünden vazgeçilemez, ertelenemez ve ikame edilemez hizmetlerdendir. Bu hizmetleri yerine getirmek üzere yeterli kadrolu öğretmen istihdamının sağlanamaması durumunda sözleşmeli öğretmen olarak istihdam edileceklerde; öğrenim durumu ve diğer yönlerden Milli Eğitim Bakanlığı kadrolarında görev yapan emsali kadrolu öğretmenlerde aranan genel ve özel şartlar aranmaktadır. Sözleşmeli çalışacak öğretmenler ile Milli Eğitim Bakanlığı (Bakanlığı temsilen il ya da ilçe Milli Eğitim Müdürü) arasında idari hizmet sözleşmesi imzalanmaktadır. Hizmet sözleşmesinde, sözleşmeli öğretmenlerin Bakanlıkça gösterilecek görev yerlerinde eğitim kurumlarının idari yönetmeliklerinde kadrolu öğretmenler için öngörülen görevleri ve verilecek emirler çerçevesinde göreviyle ilgili kendisine verilen tüm işleri yapacakları hüküm altına alınmıştır. Çalışma saat ve süreleri, emsali kadrolu öğretmenler için belirlenen çalışma saat ve sürelerinin aynıdır. Sözleşmeli öğretmenler, hizmet sözleşmesine göre sözleşme yapmış oldukları öğretmenlik alanı dikkate alınarak emsali kadrolu öğretmenlerin alanları itibarıyla haftada okutmak zorunda oldukları aylık karşılığı kadar ders görevini yapmak zorundadırlar.
Ücretleri idare tarafından ödenmektedir.
Tüm bu hususlar gözetildiğinde, sözleşmeli öğretmenler tarafından sunulacak eğitim ve öğretim hizmetlerinin, Devletin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler olduğu açıktır. Bu durumda, söz konusu asli ve sürekli görevleri yerine getiren sözleşmeli öğretmenler de “diğer kamu görevlileri” kapsamında yer almaktadır.” sonucuna varmıştır.
24. Doktrinde, sözleşmeli personel ile memur arasındaki farkın giderek azaldığı, sözleşmeli personelin süreli olma özelliğinin sözleşmenin yenilenerek uzatılması ile süreklilik kazanarak memura benzediği, sözleşmeli personele ilişkin düzenlemelerin (Bakanlar Kurulu Kararları, Yönetmelikler, Tip Sözleşmeler) ve bunlarda hüküm bulunmayan hallerde Devlet Memurları
Kanunu’nun uygulanacağının öngörülmesinin sözleşmeli personele de statüter bir durum kazandırdığı, Anayasa Mahkemesi ve Danıştay kararları ile sözleşmeli personel için kamu hukuku içinde statüter bir durum oluşturulmaya çalışıldığı ifade edilmiştir. (Prof. Dr. Şeref
Gözübüyük, Prof. Dr. Turgut Tan, İdare Hukuku Genel Esaslar, Turhan Kitabevi, Ankara, 2011, s.810-811)
25. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; ülkemizdeki bütün su kaynaklarının planlanması, yönetimi, geliştirilmesi ve işletilmesinden sorumlu Devlet Su İşleri Genel
Müdürlüğünün 10. Bölge Müdürlüğünde (Diyarbakır) sözleşmeli mühendis statüsünde çalışan başvuranın idare ile idari hizmet sözleşmesi imzalamak suretiyle çalıştığı, ifa ettiği kamu hizmeti bakımından kadrolu statüde görev yapan mühendislerden farklı bir uygulamayı gerektirecek nitelik farkı bulunmadığı, çalışma saat ve sürelerinin emsali mühendisler ile aynı olduğu, ücretlerinin idare tarafından ödendiği, Kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler ile anlatılmak istenenin çalışanın kişiliği veya durumu değil, görevin asli ve sürekli olması olduğu, sözleşmeli personelin görev süresinin sözleşmenin yenilenerek uzatılması ile süreklilik kazandığı ve statüter bir durum kazandığı nazara alındığında başvuranın çalıştığı
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
pozisyonun asli ve sürekli nitelikteki bir kamu hizmeti olmadığı yönünde değerlendirme yapılarak Oda üyeliğinden istifa talebinin reddedilmesinde hukuka uyarlık olmadığı sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 26. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuzun bilgi ve belge talebine ilişkin cevabi yazılarının süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği değerlendirildiğinden idarenin iyi yönetim ilkelerinden “dürüstlük”, “nezaket”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davrandığı, öte yandan yukarıda hukuki gerekçe başlığı altında incelendiği üzere “kanunilik” ve “ölçülülük” ilkesine riayet etmediği tespit edilmiş olup, İdarelerin bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmeleri beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
27. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜ İLE; Başvuranın Elektrik Mühendisleri Odası üyeliğinden istifa talebinin kabul edilmesi hususunda
TÜRK MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ
ODASI BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Elektrik Mühendisleri Odası
Başkanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA, TÜRK MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ
ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI BAŞKANLIĞI VE TÜRK MÜHENDİS VE
MİMAR ODALARI BİRLİĞİ BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.