Kamu Muhasebe Yönetmeliklerinde Hüküm Bulunmayan İşlemlerin Nasıl Muhasebeleştirileceği (Hazine ve Maliye Bakanlığı)

T.C.

HAZİNE ve MALİYE BAKANLIĞI
Muhasebat Genel Müdürlüğü

27.06.2022

Sayı : E-90192509-210.01.02-1221440

Konu : Hesaplar Arasında Aktarma

DAĞITIM YERLERİNE

İlgi : Ankara Valiliğinin (Defterdarlık) 22.03.2022 tarihli ve E-99016697-210.01.02-1056714 sayılı yazınız.

İlgi yazıda özetle; özel bütçeli idare olan Türkiye İstatistik Kurumunun, Kamu Haznedarlığı Yönetmeliği düzenlemeleri doğrultusunda ödeme hesabında bulunan tutarları 02/03/2022 tarihinden itibaren günlük vadeli hesaplarda değerlendirerek gün sonunda ödeme hesabındaki (vadesiz hesaptaki) tutarları vadeli hesaba, ertesi gün ise tekrar vadeli hesaptan faiziyle birlikte vadesiz hesaba aktardığından bahisle yapılacak muhasebe kayıtları hakkında Bakanlığımız (Muhasebat Genel Müdürlüğü) görüşü talep edilmektedir.

Bilindiği üzere, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin “Temel kavramlar” başlıklı 5 inci maddesinin (i) bendinde, “Özün önceliği: İşlemlerin muhasebeye yansıtılmasında ve bunlara ilişkin değerlendirmelerin yapılmasında biçimlerinden çok özleri esas alınır.”,

Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin;

“Yevmiye sistemi, muhasebeleştirme belgeleri ve açılış kayıtları” başlıklı 5 inci maddesinin üçüncü fıkrasında; “Gerçekleşen işlemler, hesaplara ilişkin “Hesabın İşleyişi” maddelerinde belirtildiği şekilde hesaplara kaydedilir. Hesabın işleyişi bölümlerinde yer almayan işlemler ise bu Yönetmelikte belirtilen hesapların niteliğine uygun bir biçimde kaydedilmekle birlikte Bakanlığa bilgi verilir. Bir hesabın borcuna kaydedilen tutar mutlaka başka bir hesap ya da hesapların alacağına kaydedilir. Yevmiye defterinde her zaman borç ve alacak eşitliği bulunur.”,

Muhasebe birimleri adına bankaya yatırılan paralar ve bankaya tahsil için verilen çeklerden tahsil işlemi tamamlananlar ile muhasebe birimlerince düzenlenen çek ve gönderme emirlerinden ödendiği veya gönderildiği bildirilen çek ve gönderme emri tutarlarının izlenmesi için kullanılan 102- Banka Hesabının işlemlerinin açıklandığı 18 inci maddesinin 7 nci fıkrasında; “Muhasebe birimleri adına bankaya yatırılan paralar ve bankaya tahsil için verilen çeklerden tahsil işlemi tamamlananlar ile muhasebe birimlerince düzenlenen çek ve gönderme emirlerinden ödendiği veya gönderildiği bildirilen çek ve gönderme emri tutarlarının izlenmesi için kullanılır.”,

Anılan hesabın işleyişinin açıklandığı 19 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ise; “… 3) Muhasebe birimlerine ait ulusal para birimi cinsinden banka hesapları arasındaki para aktarımı için bankaya verilen talimatlardan yerine getirilenler bu hesaba borç, 108-Diğer Hazır Değerler Hesabına alacak kaydedilir… 8) Muhasebe birimlerinin hesaplarının bulunduğu bankalarca tahakkuk ettirilerek banka hesabına aktarılan faiz tutarları bu hesaba, tevkifat tutarları 630- Giderler Hesabına borç, faiz tutarının içinde bulunulan aya ait kısmı 600- Gelirler Hesabına, geçmiş aylara ait kısmı 181- Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir. Banka hesabına aktarılan tutarın tamamı aynı zamanda 805- Gelir Yansıtma Hesabına borç, 800- Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.”,

Muhasebe birimlerinin hesaplarının bulunduğu bankalardan çekle veya gönderme emri düzenlemek suretiyle yaptıracakları ödeme ve göndermelerin izlenmesi için kullanılan 103- Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabının niteliğinin açıklandığı 20 nci maddesinde; “…(2) Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin muhasebe birimlerinin banka hesaplarından, İç Ödemeler Muhasebe Biriminin banka hesabına aktarılan nakit fazlaları için bu hesap kullanılmaz. (3) Hazine Müsteşarlığı İç Ödemeler Muhasebe Biriminin banka hesapları arasında mevzuatı uyarınca otomatik olarak gerçekleştirilen aktarma işlemleri için gönderme emri düzenlenmez.”,

“Tereddütlerin giderilmesi” başlıklı 560 ıncı maddesinde; “Bu Yönetmeliğin uygulanması sırasında doğacak tereddütleri gidermeye Bakanlık yetkilidir.”,

“Defter ve belgelerin elektronik ortamda düzenlenmesi” başlıklı 557 nci maddesinde; “(1) Bakanlık, defter, belge ve kayıtların elektronik ortamda oluşturulması, kaydedilmesi, muhafazası ile defter ve belgelerin elektronik ortamda tutulması, düzenlenmesi ve yetkili mercilere verilmesi ve elektronik imzanın kullanımına ilişkin usul ve esasları gerektiğinde ilgili idarelerin de görüşünü alarak belirlemeye yetkilidir. (2) Bu kapsamda Bakanlık, yönetmeliğin muhasebe, hesap, işlem, işleyiş ve şekil hükümlerinden farklı usul ve esas belirlemeye yetkilidir.”,

düzenlemeleri yer almaktadır.

Bu çerçevede, henüz Tek Hazine Kurumlar Hesabı Uygulamasına İlişkin Yönetmelik kapsamına alınmayan TÜİK birimlerinin vadeli ve vadesiz hesapları arasındaki bahse konu aktarma işlemlerine ilişkin olarak;

a) Gün sonunda vadesiz hesaptan vadeli hesaba aktarılan tutar için gönderme emri düzenlenmeksizin 102-Banka Hesabına (02-Vadeli Banka Hesabı) borç, 102-Banka Hesabına (01.01- Vadesiz Hesaplar) alacak;

b) Ertesi gün vadeli hesaptan vadesiz hesaba aktarılan tutarlar için ise; anapara ve net faiz (tevkifat yapılmış) tutarının 102-Banka Hesabına (01.01-Vadesiz Hesaplar), tevkifat tutarının 630- Giderler Hesabına borç; önceki gün vadeli hesaba aktarılan brüt faiz hariç tutarın 102- Banka Hesabına (02-Vadeli Banka Hesabı), brüt faiz (tevkifat yapılmamış) tutarının 600- Gelirler Hesabına alacak; diğer taraftan net faiz tutarının 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak;

kaydedilmesi gerekmektedir.

Bilgilerini ve gereğini rica ederim.

Serkan YÜCEER
Bakan a.
Muhasebat Genel Müdürü V.