|
ÖZET: Danıştay kararında, kamu personel alımında eşitlik ilkesinin sağlanması amacıyla, her öğrenim düzeyindeki adayların kendi aralarında yarışmalarının gerekliliği vurgulanmıştır. 2013 tarihli karar gereği, teknik ve sağlık hizmetleri sınıfındaki adayların alt öğrenim düzeyinden tercih yapabilmeleri için en üst öğrenim düzeyinden KPSS’ye girmeleri gerektiği belirtilmiştir. Ancak, 2016 yılında yayımlanan kılavuzda lisans mezunlarının ön lisans diplomaları ile tercih yapamayacakları ifade edilmiştir.
Başvuran, bu durumun kendisine Danıştay kararına aykırı olarak keyfi bir şekilde tercih hakkının gasp edildiğini düşündüğünü belirtmiştir. Ancak, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 2015 tarihli kararında, bu uygulamanın eşitler arası yarışma ve fırsat eşitliği ilkelerine uygun olduğunu tespit etmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir; zira başvuranın ön lisans programından mezun olmadığı ve alt öğrenim düzeyinden tercih hakkının bulunmadığı değerlendirilmiştir. |
mezunlarına uygun tercih yapabilmesine yönelik gerekli düzenlemenin yapılmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
Başkanlığının konuya ilişkin 22/ 11/ 2017 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
2.1 Danıştay 12’nci Daire Başkanlığının 27/ 06/ 2013 tarihli ve E :2009 / 5045. K:2013 / 5796 sayılı
kararına yönelik uygulamaya ilk kez KPSS- 2014/ 1 tercih işlemlerinde başlanıldığı, Merkez tarafından temyiz yoluna gidilen kararın uygulanmasında Devlet Personel Başkanlığı’nca alt öğrenim düzeyinden tercih yapılabilecek kadro ve pozisyon unvanları, ortaöğretimde teknisyen, sağlık teknisyeni, laborant, sağlık memuru, ebe, hemşire, veteriner sağlık teknisyeni, ön lisansta ise; tekniker, programcı, laborant, sağlık memuru, hemşire, sağlık teknikeri olarak belirlenerek ilk kez
KPSS- 2014/ 1 Tercih Kılavuzunda yer aldığı, bu uygulamaya, KPSS- 2016/ 1 tercih işlemlerine kadar devam edildiği, temyiz incelemesi neticesinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 23/ 11/ 2015 tarihli ve 2013/ 4362 E . ve 2015/ 4294 K. sayılı kararıyla Danıştay 12’nci Dairesinin 27/ 06/ 2013 tarihli ve E .2009/ 5045, K.2013/ 5796 sayılı kararının bozulmasına karar verilmesi neticesinde uygulamaya son verildiği ve KPSS- 2016/ 1 Tercih Kılavuzundan başlayarak diğer KPSS Tercih
Kılavuzlarında yer verilmediği, 2.2. KPSS- 2014/l Tercih Kılavuzu ile başlayan ve KPSS- 2016/ 1 Tercih Kılavuzu ile son bulan yargı kararının uygulanması niteliğinde olan bu uygulama adaylar açısından kazanılmış hak doğurmadığı, Merkezce hazırlanan Kılavuzların 6114 sayılı Kanunun 2’nci maddesinin 1’nci fıkrasının (e) bendi gereği adaylar ve diğer ilgilileri bağlayıcı olmakla birlikte yargı kararları doğrultusunda değiştirilebilmekte olduğu, Kararın Başkanlığa iletildiği 22/ 04/ 2016 tarihinden önce, 17- 31 Mart
2016 tarihlerinde başvuru işlemlerinin başlaması nedeniyle 2016 Kamu Personel Seçme Sınavı
(KPSS) Lisans Kılavuzunda önceki uygulamaya ilişkin bilgi ( 2016-KPSS Lisans Kılavuzu sayfa 8, 14. Lisans Eğitim Bilgisi alan) yer almakla birlikte daha sonra yayımlanan tercih kılavuzlarında ve 09- 24 Ağustos 2016 tarihlerinde başvuruları alınan 2016 KPSS Ortaöğretim/Önlisans Kılavuzunda bu duruma ilişkin bir bilgiye yer verilmediği, yargı kararına dayalı olarak uygulanan işleme yine bir yargı kararı neticesinde son verilmesi nedeniyle 2016 sınav sonuçları ile yerleştirme yapılan hiçbir
KPSS yerleştirme işleminde alt öğrenim düzeyinden tercih hakkı verilmediği, 2016-KPSS Lisans
Sınavı, 22 Mayıs 2016 yapılmış olmakla birlikte sınava başvuru işlemlerinin 17 Mart 2016 tarihinde başlaması nedeniyle 16 Mart 2016 tarihli “ 2016 Kamu Personel Seçme Sınavı (KPSS) Lisans
Başvuruları” başlıklı duyuru ekinde söz konusu kılavuzun yayınlandığı, Kılavuzun başvuruların başlamasından bir gün önce ÖSYM’nin internet sayfasında yayımlanması nedeniyle 2016 KPSS
Lisans Kılavuzu’nda karar öncesi uygulamaya yönelik ifadelerin yer aldığı, 2016 sınav sonuçları ile yerleştirme yapılan KPSS Tercih Kılavuzları tercih işlemleri başlamadan önce bir duyuru ekinde
ÖSYM’nin internet sayfasından yayımlanmakta olduğu, bu duyurularda adaylara tercihlerin alınması ile ilgili bilgi verilerek duyuru ekindeki tercih kılavuzunu incelemeleri gerektiğinin belirtilmekte olduğu, uygulamaya ilişkin ayrıca bir bilgilendirme yapılmadığı, şikayet başvurusu yapılan konuya
ilişkin yeni bir kararın alınması hususunda Başkanlık tarafından bir çalışma bulunmadığı, ayrıca :
“Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik” uyarınca KPSS’nin usul ve esaslarının, DPB ve ÖSYM tarafından müştereken belirlendiği,
2.3 Kamu kurumlarının belirlediği (B) Grubu kadrolara KPSS adı verilen yarışma sınavıyla
yerleştirme yapılmakta olduğu, bu yerleştirmede adaylar arasında yatay ve dikey eşitlik gözetildiği,
2 / 8ortaöğretim/önlisans mezunlarının farklı sınav, lisans mezunu adayların farklı sınav sistemine tabi
tutulması ve ilgili kadrolara bu ayrıma göre atama yapılmasının eşitlik ilkesinin gereği olduğu, her adayın öğrenim düzeyine uygun sınava girmesi ve yine öğrenim düzeyine uygun tercih yapması gerektiği, zira önlisans mezunlarının tıpkı kendisi gibi önlisans mezunu adaylar arasında bir yarışmaya tabi tutulmasının hakkaniyetin gereği olduğu, bu açıdan lisans mezunu bir adayın, önlisans mezunu adayların girdiği sınava girmesi ve/veya önlisans mezunu adayların yaptığı tercihleri yapması eşitlik ilkesine aykırılık teşkil edeceği, zira adaylara sorulan soruların genel yetenek ve genel kültürden ibaret olması karşısında aynı genel yetenek ve genel kültür sorularına verilen cevaplar bakımından önlisans mezunlarının başarısı ile lisans mezunlarının başarısının aynı olamayacağı, nitekim üst öğrenim düzeyinden mezun olanların alt öğrenim düzeylerine başvuramamalarının tek istisnası olan Teknik Hizmetler ve Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık
Hizmetleri sınıflarına dahil adayların ihraz etmiş oldukları unvanlara ilişkin kadrolara (Tekniker, Teknisyen, Hemşire, Ebe, Sağlık Memuru . Sağlık Teknisyeni, Sağlık Teknikeri gibi kadrolara)
başvurmak istedikleri takdirde, KPSS tercih işlemlerinde en üst öğrenim düzeyinden KPSS’ye girerek elde etmiş oldukları puanları ile alt öğrenim düzeylerindeki kadrolara başvuru yapabilmelerine imkan tanıyan Danıştay 12’nci Daire Başkanlığının 27/ 06/ 2013 tarihli ve
E .2009/ 5045, K.2013/ 5796 sayılı kararı, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun “…….. Kılavuz’da yer verilen, adavların mezun durumunda bulundukları eğitim düzeyinin alt düzeyinden sınava girmelerini engelleyen hükmün eşitler arası yarışma ilkesinin, bir başka ifadeyle aynı öğrenim düzeyindekiler arasında fırsat eşitliğinin hayata geçirilmesi amacıyla düzenlendiği, adayların bu hususa uymayarak sınava girmeleri halinde sınav sonucu ile elde ettikleri haklarından yararlandırılmamaları hakkaniyet gereğidir” gerekçeli kararının 23/ 11/ 2015 tarihli ve 2013/ 4362 E ., 2015/ 4294 K. sayılı kararı ile bozulduğu ve Danıştay 12’nci Dairesinin kararının uygulanabilirliğinin kalmadığı açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin son fıkrasında; “Devlet organları ve idare makamları, bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar .”; “Kamu hizmetlerine girme hakkı başlıkla 70’inci maddesinde; “Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir . Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez .”, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” hükümleri yer almaktadır .
4) 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanunun; “Tanımlar” başlık 2’nci maddesinde; “ (… ..) (e) Kılavuz : Ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan ve adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketini, (…)”,
4.1 Sınavlara İlişkin Hükümler bölümünde yer alan “Temel ilkeler” başlıklı 7’nci
maddesinde ; “( 1) Sınav, ölçme, değerlendirme ve yerleştirme işlemleri, güvenilirlik, gizlilik,
3 / 8tarafsızlık, bilimsellik ilkeleri çerçevesinde ve adaylara fırsat eşitliği sağlayacak biçimde yapılır .
( …) ( 5) Sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulması, Başkanlığın internet sayfasında yapılır . İnternet sayfasındaki duyurular adaylara tebliğ hükmündedir . (…) ” hükmünü haizdir .
5. Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel
Yönetmeliğinin, “KPSS’nin usul ve esasları” başlıklı 6’ncı maddesinde; “KPSS’nin usul ve esasları, içeriği, yapılacağı yer ve zamanı, sınavın duyurulması, KPSS’de yer alacak konular ile testler ve bunların ağırlıkları, puan türleri ve hesaplama yöntemi, başvuru yapacakların öğrenim düzeyi, adayların başvurusu, sınavdan elde edilecek puan türlerinin yerleştirmede ve giriş sınavına çağrıda kullanılmasına ve KPSS sonuçlarının adaylara ve kurumlara bildirilmesine ilişkin esaslar, DPB ve ÖSYM tarafından müştereken belirlenir . Bu usul ve esaslara uygun olarak ÖSYM’ce bir
KPSS Kılavuzu ve Başvuru Belgesi hazırlanır .”, 5.1. “KPSS Kılavuzu” başlıklı 8’inci maddesinde; “KPSS Kılavuzu’nda; personel alımı, başvuru, genel sınav, alan sınavları ve değerlendirme işlemlerine ilişkin gerekli bilgi ve kurallar ile kadrolarına usulüne uygun açıktan atama izni alınmış veya bir yıl içinde personel alınması planlanmış olan kamu kurum ve kuruluşlarının adları, kadro sayıları bunların adaylarda aradıkları nitelikler ile adayların sınav öncesi bilmesinde yararlı olabilecek diğer bilgiler yer alır .”, 5.2. “KPSS’nin geçerlilik süresi” başlıklı 11’inci maddesinde; “(Değişik : 25/ 1/ 2016- 2016/ 8434
K.) KPSS, sonuçların açıklanmasından itibaren iki yıl süreyle geçerlidir . Ancak, öğretmen adayları için KPSS’de elde edilecek puanın geçerlilik süresi bir yıldır . Yeni bir sınavın yapılamaması durumunda ise sınav sonuçları, bir sonraki sınav sonuçlarının açıklanmasına kadar geçerli olmaya devam eder .”,
5.3 “Yerleştirme programı” başlıklı 21’inci maddesinde; “Tercih Kılavuzu’nun hazırlanması,
tercihlerin alınması, genel ve ek yerleştirmenin yapılması ile yerleştirme sonuçlarının bildirilmesi işlemlerinde göz önünde tutulacak işlem-süre takvimini kapsayan Yerleştirme Programı, bu
Yönetmeliğin 8 inci maddesi uyarınca adaylara ulaştırılacak KPSS Kılavuzu’nda yer alır . …” hükmü bulunmaktadır .
6. KPSS- 2014/ 1 Tercih Kılavuzunun 1.4. maddesi; “Yerleştirme işlemlerinde ortaöğretim mezunları için KPSSP 94, önlisans mezunları için KPSSP 93 ve lisans mezunları için KPSSP 3 puanı kullanılacaktır . Ancak, Danıştay 12. Daire Başkanlığının 27/ 06/ 2013 tarihli ve E :2009 / 5045, K:2013 / 5796 sayılı kararı gereğince Teknik Hizmetler, Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık
Hizmetleri sınıflarına dâhil adayların ihraz etmiş oldukları unvanlara ilişkin kadrolara (Tekniker, Teknisyen, Hemşire, Ebe, Sağlık memuru, Sağlık teknisyeni, Sağlık teknikeri gibi kadrolara)
başvurmak istedikleri takdirde, KPSS tercih işlemlerinde en üst öğrenim düzeyinden KPSS’ye girerek elde etmiş oldukları puanları ile alt öğrenim düzey(ler)indeki kadrolara başvuru yapabileceklerdir .” şeklindedir .
7. 2016 Kamu Personel Seçme Sınavı Lisans Kılavuzunun; 1.1 inci maddesinde ; “2016-KPSS
Lisans Kılavuzu, “Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel
Yönetmelik” ile “Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar ile İlgili Usul ve
4 / 8Esaslar” hükümlerine göre düzenlenmiştir .
7.1 Aynı Kılavuz 1.2 maddesi; “Yukarıda sözü edilen Yönetmeliğin 2. maddesinde, kamu
görevlerine ilk defa atama yapılacak kadrolar A Grubu Kadrolar ve B Grubu Kadrolar olmak üzere ikiye ayrılmıştır . (…), 1.12 maddesi; “KPSS, sonuçların açıklanmasından itibaren iki yıl süreyle geçerlidir .”, 14’üncü maddesi; “ ÖĞRENİM DURUMU İLE İLGİLİ BİLGİ başlıklı kısmı Danıştay 12.Daire Başkanlığının 27/ 06/ 2013 tarihli ve E :2009 / 5045, K:2013 / 5796 sayılı kararı gereğince; Teknik Hizmetler ve Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri sınıflarına dahil adayların ihraz etmiş oldukları unvanlara ilişkin kadrolara (Tekniker, Teknisyen, Hemşire, Ebe, Sağlık Memuru, Sağlık Teknisyeni, Sağlık Teknikeri gibi kadrolara) başvurmak istedikleri takdirde, adaylar alt öğrenim düzey(ler)indeki (ortaöğretim, önlisans) mezuniyetlerini de ÖSYM Aday İşlemleri Sistemine kayıdını sağlayabilecekler ve KPSS tercih işlemlerinde en üst öğrenim düzeyinden KPSS’ye girerek elde etmiş oldukları puanları ile alt öğrenim düzey(ler)indeki kadrolara başvuru yapabileceklerdir .
Danıştay 12.Daire Başkanlığının kararı gereğince adaylar, ortaöğretim ve varsa önlisans bilgilerinin sisteme kaydını, B grubu kadrolara tercih süresi içinde ÖSYM Sınav Koordinatörlüklerinden yaptırabileceklerdir .” şeklinde düzenlenmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. 2016 KPSS Kılavuzunun 8’inci sayfasında belirtilen “Danıştay 12.Daire Başkanlığının 27/ 06/ 2013 tarihli ve E :2009 / 5045, K:2013 / 5796 sayılı kararı gereğince; KPSS tercih işlemlerinde en üst öğrenim düzeyinden KPSS’ye girerek elde etmiş oldukları puanları ile alt öğrenim düzey(ler)indeki kadrolara başvuru yapabileceklerdir .” kuralı uyarınca başvuran ve şartları haiz benzer durumda bulunanlara 2016 KPSS lisans sınavı puanıyla önlisans mezuniyetine uygun tercih yapılabilmesi konusunda haklı beklentiye uygun olarak sınavın geçerlilik süresince çıkarılacak yeni tercih kılavuzlarında tercih hakkı sağlanması hususunda tavsiyede bulunulmasına ilişkin öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, “Danıştay 12.Daire Başkanlığının, 27/ 06/ 2013 tarihli ve E :2009 / 5045, K:2013 / 5796 sayılı kararı gereğince, Marmara Üniversitesi Biyoloji bölümünden mezun olduktan sonra, 2015 yılında Biruni Üniversitesi Sağlık Teknikerliği Ön Lisans programına yerleştiğini, okuluna devam ettiği sırada, 16 Mart 2016 tarihli “ 2016 Kamu Personel Seçme Sınavı (KPSS) Lisans Başvuruları” başlıklı duyuru ekinde “Lisans 2016 Kamu Personel Seçme Sınavı Kılavuzu’nun” yayınlandığını ve bu kılavuzun 14 üncü paragrafında “Danıştay 12.Daire Başkanlığının, 27/ 06/ 2013 tarihli ve
E :2009 / 5045, K:2013 / 5796 sayılı kararı gereğince; Teknik Hizmetler ve Sağlık Hizmetleri ve
Yardımcı Sağlık Hizmetleri sınıflarına dahil adayların ihraz etmiş oldukları unvanlara ilişkin kadrolara (Tekniker, Teknisyen, Hemşire, Ebe, Sağlık Memuru, Sağlık Teknisyeni, Sağlık Teknikeri gibi kadrolara) başvurmak istedikleri takdirde, adaylar alt öğrenim düzey(ler)indeki (ortaöğretim, önlisans) mezuniyetlerini de ÖSYM Aday İşlemleri Sistemine kaydını sağlayabilecekler ve KPSS tercih işlemlerinde en üst öğrenim düzeyinden KPSS’ye girerek elde etmiş oldukları puanları ile alt öğrenim düzey(ler)indeki kadrolara başvuru yapabileceklerinin” belirtildiğini, ancak daha sonra yine 2016 yılı içerisinde yayımlanan tercih kılavuzunda lisans mezunu olan adayların ön lisans diplomalarıyla herhangi bir tercih yapamayacaklarının belirtildiğini ifade ederek kendisine Danıştay 12.Daire Başkanlığının kararı doğrultusunda tercih hakkı verilmesi talebiyle Kurumumuza
5 / 8başvuruda bulunmuştur .
10. Anayasa Mahkemesinin, 18/ 02/ 2013 tarihli ve E :2012 / 157, K: 2013/ 79 numaralı ilamında;
“Hukuk devletinin temel ilkelerinden birinin “ hukuk güvenliği” ilkesi olduğu, hukuk güvenliğinin ise,normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılacağı, hukuk devletinde, kanun metinlerinin, ilgili kişilerin mevcut şartlar altında belirli bir işlemin ne tür sonuçlar doğurabileceğini makul bir düzeyde öngörmelerini mümkün kılacak şekilde düzenlenmesi gerektiği, “belirlilik” ilkesine göre ise yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir tereddüde ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olmasını, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesinin de gerekli olduğunu” ifade etmiştir .
11. 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanunda ise “ Kılavuz”; Ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan ve adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketi şeklinde tanımlanmış olup İdari Yargılama Usulü Kanununun
28 inci maddesindeki; Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve
yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu ve bu sürenin hiçbir şekilde kararın İdareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği kuralı karşısında söz konusu kılavuzda, yargı kararları doğrultusunda gerekli değişikliklerin yapılabileceği bu bağlamda yapılacak olan değişikliklerin ise hukuki belirlilik veya hukuki güvenlik ilkesine aykırılık oluşturmayacağı açıktır .
12. Nitekim ÖSYM Başkanlığınca hazırlanan, 2013 yılı ve öncesi sınav kılavuzlarında “alt öğrenim düzeyinden tercih yapamaya olanak veren düzenleme” bulunmamakta iken söz konusu uygulamaya
“ Danıştay 12.Daire Başkanlığının, 27/ 06/ 2013 tarihli ve E :2009 / 5045, K:2013 / 5796 sayılı kararı doğrultusunda ilk olarak 2014 yılında, sonrasında ise 2015 ve 2016 yılı hazırlanan sınav kılavuzlarında yer verildiği, ancak Danıştay 12.Daire Başkanlığının uygulamaya dayanak teşkil eden kararının , Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun, 23/ 11/ 2015 tarihli ve 2013/ 4362 E ., 2015/ 4294
K. sayılı kararı ile bozulması üzerine anılan uygulamaya her ne kadar sınav kılavuzunda yer verilmişse de tercih kılavuzunda yer verilmediği anlaşılmıştır .
13. Anayasa Mahkemesinin E : 1988/ 12, K: 1988/ 32 sayılı kararında ise; Kazanılmış hak deyiminin, öğretide ve uygulamada, niteliği ve kapsamı ile açık bir biçimde tanımlanmadığı, Anayasa
Mahkemesi’nce de kabul edildiği üzere, “Statü hukuku” esasına dayalı nesnel ve düzenleyici kuralların egemen olduğu idare hukuku alanında bu tür haktan genellikle söz edilemeyeceği, burada ancak statü hukukunun olanak verdiği oranlarda ve koşullarda, genel durumun kişisel duruma dönüşmesinden sonra kazanılmış hakların ortaya çıkabileceği, 08/ 11/ 2012 tarih ve 2011/ 87 E numaralı kararında da; kazanılmış hak kavramının; “ …kişinin bulunduğu statüden doğan, tahakkuk etmiş ve kendisi yönünden kesinleşmiş ve kişisel alacak niteliğine dönüşmüş hak” olarak tanımlandığı, bir statüye bağlı olarak ileriye dönük, beklenen hakların ise bu nitelikte olmadığı, ancak, kazanılmış bir haktan söz edilebilmesi için bu hakkın yeni yasadan önce yürürlükte olan kurallara göre bütün sonuçlarıyla fiilen elde edilmiş olması gerektiği belirtilmiştir . (Anayasa
Mahkemesi, E .1999/ 50, K.2001/ 67)
14. Başvuran, “Danıştay 12.Daire Başkanlığının, 27/ 06/ 2013 tarihli ve E :2009 / 5045, K:2013 / 5796
6 / 8sayılı kararı doğrultusunda, ÖSYM Başkanlığınca başlatılan uygulama neticesinde, 2015 yılında,
Biruni Üniversitesi Sağlık Teknikerliği Ön Lisans programına yerleştiğini, daha sonra tercih kılavuzunda yapılan değişiklikle alt öğrenim düzeyinden tercih yapabilme hakkının keyfi bir şekilde gasp edildiğini belirtmekte ise de ÖSYM Başkanlığınca, söz konusu değişikliğin, Danıştay İdari
Dava Daireleri Kurulunun, 23/ 11/ 2015 tarihli ve 2013/ 4362 E ., 2015/ 4294 K. sayılı kararı doğrultusunda gerçekleştirildiği, nitekim 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 28 inci maddesinde; Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu ve bu sürenin hiçbir şekilde kararın İdareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği düzenlemesinin bulunduğu, kaldı ki sınav kılavuzunun yayımlandığı tarih itibariyle, başvuranın ön lisans programından mezun olmadığı gibi alt öğrenim düzeyinden tercih hakkının da bulunmadığı, henüz kesinleşmemiş bir mahkeme kararına dayanılarak başlatılan bir uygulamanın ise Anayasa Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararları doğrultusunda kazanılmış bir hak oluşturmayacağı açıktır .
15. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun, 23/ 11/ 2015 tarih ve 2013/ 4362 Esas, 2015/ 4294
Karar sayılı ilamında ise; … Devlet memuru olmayı isteyen adayların, bilgi ölçme suretiyle puan esasına göre sıralanmasına yönelik bir yarışma sınavı olan KPSS sınavının, evrensel bir norm olan
“eşitler arası yarışma” ilkesi gereği, hukuksal durum itibarıyla denk durumda olanların kendi aralarında yarışmalarının, dolayısıyla aynı öğrenim düzeyindeki adayların birbirleriyle yarışmalarının sağlanması amacıyla, ortaöğretim (lise ve dengi), önlisans (iki yıllık meslek yüksek okulları) ve lisans (dört ve daha fazla süreli yükseköğrenim) olmak üzere üç düzeyde yapıldığı, kılavuzda yer verilen, adayların mezun durumunda bulundukları eğitim düzeyinin alt düzeyinden sınava girmelerini engelleyen hükmün de eşitler arası yarışma ilkesinin, bir başka ifadeyle aynı öğrenim düzeyindekiler arasında fırsat eşitliğinin hayata geçirilmesi amacıyla düzenlendiği, adayların bu hususa uymayarak sınava girmeleri halinde sınav sonucu ile elde ettikleri haklarından yararlandırılmamalarının hakkaniyet gereği olduğu tespitine yer verilmiş olup Kurumumuza yapılmış olan benzer nitelikteki farklı bir başvuruda da üst öğrenim düzeyinden mezun olanların alt öğrenim düzeylerine ait kadrolara başvuramamalarına ilişkin uygulamanın eşitler arası yarışma ve fırsat eşitliği ilkelerine uygun olduğu tespitine yer verilmiştir .
16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; ÖSYM Başkanlığının , Danıştay İdari
Dava Daireleri Kurulunun, 23/ 11/ 2015 tarihli ve 2013/ 4362 E ., 2015/ 4294 K. sayılı kararı doğrultusunda, 2016 KPSS Tercih Kılavuzunda, lisans mezunu adayların, alt öğrenim düzeyinden tercih yapmasına imkan vermeyerek karara uygun işlem yürüttüğü ve mevzuata uygun davrandığı, sınav kılavuzunun yayımlandığı tarih itibariyle başvuranın, ön lisans programından mezun olmadığı dolayısıyla alt öğrenim düzeyinden tercih hakkının da bulunmadığı kaldı ki kesinleşmemiş bir mahkeme kararına dayanılarak başlatılan bir uygulamanın, Anayasa Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararları doğrultusunda kazanılmış bir hak oluşturmayacağı değerlendirilmiş, Danıştay
İdari Dava Daireleri Kurulunun, 23/ 11/ 2015 tarihli ve 2013/ 4362 E ., 2015/ 4294 K. sayılı kararı ndaki iptal gerekçeleri, Kurumumuz tarafından daha önce verilmiş olan Ret Kararındaki tespitlerle birlikte düşünüldüğünde idarece tesis edilen işlemde hakkaniyete aykırı bir yön de görülememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03 / 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
7 / 8Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, makul sürede karar verme, hesap verilebilirlik, şeffaflık, kararların gerekçeli olması ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı, 18.Ancak idari işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceği bildirilmediğinden
“Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine ayrıca ÖSYM Başkanlığınca hazırlanan,
2013 yılı ve öncesi sınav kılavuzlarında “alt öğrenim düzeyinden tercih yapamaya olanak veren
düzenleme” bulunmamakta iken söz konusu uygulamaya “Danıştay 12.Daire Başkanlığının, 27/ 06/ 2013 tarihli ve E :2009 / 5045, K:2013 / 5796 sayılı kararı doğrultusunda ilk olarak 2014 yılında, sonrasında ise 2015 ve 2016 yılı hazırlanan sınav kılavuzlarında yer verildiği, ancak söz konusu uygulamaya dayanak teşkil eden Danıştay 12.Daire Başkanlığının kararı hakkında temyiz yoluna başvurulmuş olmasına rağmen sınav kılavuzunda bu hususa yer verilmediği, yine Danıştay
İdari Dava Daireleri Kurulunun, 23/ 11/ 2015 tarihli ve 2013/ 4362 E. 2015/ 4294 K . sayılı kararı doğrultusunda söz konusu düzenlemenin ortadan kalkmış olmasına rağmen, temyiz edilen mahkeme kararının sonucu araştırılmadan 2016 yılı sınav kılavuzunun hazırlandığı anlaşıldığından
“Şeffaflık”, “Hesap verilebilirlik ” ilkelerine uygun davranmadığı değerlendirilmiş olup, İ darenin bundan böyle bu İlkelere uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvuran ile ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi