TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 13458-13458 |sayi|18745356-101.07.05-E.18745356-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/5980 2017/ 5980
KARAR TARİHİ : 07/11/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Çankırı Defterdarlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : İş ve işlemlerinin takibi esnasında kendisine kötü muamelede bulunan kamu personelinin tutum ve davranışları hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 09/05/2017 9.5.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuru sahibi Kurumumuza göndermiş olduğu başvuru dilekçesinde özetle, Çankırı Türk
Telekomda santral şef teknikeri olarak görev yapmakta olduğunu, 9- 10 mart tarihinde devrini yapacağı taşınmazın borcu yoktur yazısını almak için Çankırı Defterdarlığına gittiğini, sonradan isminin olduğunu öğrendiği görevlinin devrini yapacağı taşınmazın ada ve parsel numarasının değişmiş olabileceği için tapudan ada ve parseli gösterir belgeyi getirmesini istediğini, getirmesi gereken başkaca bir şey olup olmadığını sorduğunda sadece söz konusu belgeyi getirmesi gerektiğini, belgeyi gün içinde getirirse dosyayı arşive kaldırmayacağını söylediğini, 13 mart 2017 pazartesi günü saat 08:00 – 08:45 arası tapu müdürlüğünden taşınmazıyla ilgili ada, parseli ve adresi gösterir belgeyi alarak Defterdarlık müdürlüğüne gittiğini, ‘nin arşivden dosyayı getirdikten sonra bu kez de belediyeden 2003 yılına ait rayiç değerini getirmesi gerektiğini söylediğini, istediği belgeyi getirerek ye verdiğini, sonrasında nin bilgisayarın başına geçerek yazıyı yazmaya başladığını, kendisine adresin tapudan getirdiği belgede “harap bağ” olarak göründüğünü ve adresin ne olduğunu sorduğunu, kendisinin de adresin yeni mahalle serhat caddesi olup “harap bağın” bu yerin ilk satın alındığındaki adresi olduğunu söylediğini, ancak ısrarla kendisine adresin ne olduğunu sorduğunu ve kendisinin de tekrar aynı şeyi söylediğini, adresi ne yazayım diye tekrar tekrar sorduğunda, kendisinin “yaz birini ben nerden bilebilirim, siz daha iyi bilirsiniz” şeklinde cevap verdiğini ve sonrasında “adresin birini veya
1 / 6ikisini de yaz, artık yeter, yazımı yaz da gideyim” dediğini bunun üzerine nin
hışımla yerinden kalkarak evraklarının olduğu dosyayı kendisine doğru fırlattığını, sinirlenip ağlamaya başladığını, o esnada başka bir memurun kendisiyle ilgilenerek iki dakika içinde borcu yoktur yazısını yazıp verdiğini, yazıyı imzalatmak için müdürün odasına gittiğinde durumu anlatarak şikâyetçi olduğunu söylediğini, ancak müdürün kayıtsız ve bir şey yapmak istemeyen bir görüntüsü olduğunu, BİMER’e şikâyet edeceğini söyleyerek kendisine dosya fırlatan memurun ismini öğrenmek istediğini, ancak müdürün önce kendisine başka bir isim verdiğini, yok o değildi galiba deyip sonrasında ismini verdiğini, o sırada bir yandan da kamera kayıtlarından olayın olduğu anı bulmaya çalıştığını, kendisinin memurun ismini öğrendikten sonra oradan ayrıldığını, ertesi gün eşinin defterdarlık müdür yardımcısını arayıp konu hakkında görüştüğünde müdür yardımcısının kendisine “şikâyet etseniz ne çıkacak” şeklinde ifadeler kullandığını, BİMER başvurusu yaptıktan sonra kendisine gönderilen yazıda “ daha duyarlı ve yapıcı olması konusunda uyarıldığının” bildirildiğini, birkaç gün sonra Çankırı merkezde karşılaştıklarında nin kendisine değişik yüz hareketleri yaptığını, akabinde ileri bir tarihte bu kez Ankara’da bir alışveriş merkezinde karşılaştıklarında nin yanındaki kişinin eşi olduğunu tahmin ederek yanlarına gidip sakin bir şekilde “eşin bana dosya fırlattı” dediğini, onun ise kızgın bir şekilde “iyi yapmış, seni döverim” diyerek üzerine yürüdüğünü, kendisinin elindeki poşetleri yere bırakarak “döv beni” diyerek kollarını açtığını, vatandaşa dosya fırlatmanın karşılığının bu kadar basit olmadığını, kamuda çalışan personelin vatandaşa karşı saygılı, kibar ve güler yüzlü olması ve gibi birisinin Defterdarlık gibi bir kurumda çalıştırılmaması gerektiğini belirterek, konunun Kurumumuzca incelenmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Çankırı Defterdarlık Vergi Dairesi Müdürlüğünün 11/ 07/ 2017 tarihli ve sayılı yazısı ve
eklerinde özetle :
2.1. Olay tarihi itibariyle Dairelerinde gelir uzman yardımcısı (aday) kadrosunda, süreksiz vergilendirme servisinde veraset ve intikal vergisi masasında görevli olan daha sonra Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı Ostim Vergi Dairesi Müdürlüğüne atandığı, 2.2. Olaya ilişkin gerekli inceleme ve soruşturmanın taraflarınca yapıldığı, 2.3. Şikâyete konu personel hakkında daha önce herhangi bir şikâyet başvurusunun olmadığı, ayrıca hakkında daha önce herhangi bir araştırma, soruşturma, tahkikat vs. yapılmadığı ve disiplin cezasının da bulunmadığı, 2.4. Müdür yardımcısı odalarının servislerin yanında olması nedeniyle memurların gün içinde gözlemlendiği, ara ara servisler dolaşılmak suretiyle memurların kontrol edildiği, ayrıca kamera kayıt sistemiyle giriş, çıkış vezne ve koridorların müdür odasından gözlemlendiği, 2.5. Konuyla ilgili olarak müdür ve müdür yardımcıları hakkında her hangi bir işlem yapılmadığı, 2.6. Başvuru sahibi ile idareleri arasında yargı organlarına intikal etmiş veya sonuçlanmış herhangi bir uyuşmazlık bulunmadığı, 2.7. Başvuru sahibi dışında herhangi bir kişi veya kurumla benzer bir konuya ilişkin olarak yargıya
2 / 6taşınmış bir uyuşmazlık bulunmadığı,
2.8. Tarafsız şahısların devreye girmesi halinde konunun dostane çözüm yolu ile sonuçlanabileceği, Açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”, 4. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 5. 23/ 07/ 1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun;
5.1. “Tarafsızlık ve Devlete bağlılık” başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrasında; “(Değişik :
12/ 5/ 1982 – 2670/ 2 md .) Devlet memurları ….. görevlerini yerine getirirlerken dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep gibi ayırım yapamazlar; hiçbir şekilde siyasi ve ideolojik amaçlı beyanda ve eylemde bulunamazlar ve bu eylemlere katılamazlar .”, 5.2. “Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller” başlıklı 125 nci maddesinin birinci fıkrasının A bendinin (a) alt bendinde; “(Değişik : 12/ 5/ 1982 – 2670/ 31 md .)
Devlet memurlarına verilecek disiplin cezaları ile her bir disiplin cezasını gerektiren fiil ve haller
şunlardır :
A – Uyarma : Memura, görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir . Uyarma cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır : ….f) Görevine veya iş sahiplerine karşı kayıtsızlık göstermek veya ilgisiz kalmak” .
5.3. Aynı maddenin birinci fıkrasının E bendinde; “Devlet memurluğundan çıkarma : Bir daha
Devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarmaktır . Devlet memurluğundan çıkarma
cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır :
a) İdeolojik veya siyasi amaçlarla kurumların huzur, sükün ve çalışma düzenini bozmak, boykot, işgal, kamu hizmetlerinin yürütülmesini engelleme, işi yavaşlatma ve grev gibi eylemlere katılmak veya bu amaçlarla toplu olarak göreve gelmemek, bunları tahrik ve teşvik etmek veya yardımda bulunmak, b) Yasaklanmış her türlü yayını veya siyasi veya ideolojik amaçlı bildiri, afiş, pankart, bant ve benzerlerini basmak, çoğaltmak, dağıtmak veya bunları kurumların herhangi bir yerine asmak veya teşhir etmek, c) Siyasi partiye girmek, .
3 / 6d) Özürsüz olarak ( …)bir yılda toplam 20 gün göreve gelmemek,
e) Savaş, olağanüstü hal veya genel afetlere ilişkin konularda amirlerin verdiği görev veya emirleri yapmamak, f) (Değişik : 13/ 2/ 2011- 6111/ 111 md .) Amirlerine, maiyetindekilere ve iş sahiplerine fiili tecavüzde bulunmak, g) Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak, h) Yetki almadan gizli bilgileri açıklamak, ı) Siyasi ve ideolojik eylemlerden arananları görev mahallinde gizlemek, j) Yurt dışında Devletin itibarını düşürecek veya görev haysiyetini zedeleyecek tutum ve davranışlarda bulunmak, k) 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkındaki Kanuna aykırı fiilleri işlemek .
l) (Ek : 3/ 10/ 2016-KHK- 676/ 75 md .) Terör örgütleriyle eylem birliği içerisinde olmak, bu örgütlere yardım etmek, kamu imkân ve kaynaklarını bu örgütleri desteklemeye yönelik kullanmak ya da kullandırmak, bu örgütlerin propagandasını yapmak .” 6. 13/ 04/ 2005 tarihli ve 25785 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Görevlileri Etik
Davranış İlkeleri İle Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin; 6.1. “Halka hizmet bilinci” başlıklı 6 ncı maddesinde; “Kamu görevlileri, kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde; halkın günlük yaşamını kolaylaştırmayı, ihtiyaçlarını en etkin, hızlı ve verimli biçimde karşılamayı, hizmet kalitesini yükseltmeyi, halkın memnuniyetini artırmayı, hizmetten yararlananların ihtiyacına ve hizmetlerin sonucuna odaklı olmayı hedeflerler .” 6.2. “Hizmet standartlarına uyma” başlıklı 7 nci maddesinde; “Kamu kurum ve kuruluşlarının yöneticileri ve diğer personeli, kamu hizmetlerini belirlenen standartlara ve süreçlere uygun şekilde yürütürler, hizmetten yararlananlara iş ve işlemlerle ilgili gerekli açıklayıcı bilgileri vererek onları hizmet süreci boyunca aydınlatırlar .” 6.3. Nezaket ve saygı başlıklı 11 inci maddesinde; “Kamu görevlileri, üstleri, meslektaşları, astları, diğer personel ile hizmetten yararlananlara karşı nazik ve saygılı davranırlar ve gerekli ilgiyi gösterirler, konu yetkilerinin dışındaysa ilgili birime veya yetkiliye yönlendirirler .”, Düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ MUSTAFA ÖZYAR’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın, başvuruya konu kamu görevlisinin memuriyetten çıkarılması yönündeki talebinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılarak başvuranın talebinin reddedilmesi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
.
4 / 6V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuru sahibi, birinci paragrafta ayrıntılı şekilde açıklandığı üzere Çankırı Defterdarlığında görev yapan şikâyetçi olduğunu beyan etmekte ve konunun Kurumumuzca incelenmesini talep etmektedir .
9. Başvuru sahibinin söz konusu şikâyetine ilişkin olarak BİMER vasıtasıyla yaptığı başvuru üzerine
Çankırı Defterdarlığının 16/ 03/ 2017 tarih ve 1879 ve yine aynı tarihli sayılı yazılarına istinaden şikâyet edilen nin gelir uzman yardımcısı olarak görev yaptığı Çankırı Valiliği
Defterdarlık Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından hakkında yasal süresi içinde 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununa göre disiplin yönünden gerekli araştırma yapılmak üzere işlem başlatıldığı, bu kapsamda Vergi Dairesi Müdür Yardımcısı tarafından konuyla ilgili olarak şikâyete konu nin ifadesinin alınıp tanık beyanlarına başvurulduğu ve şikâyete ilişkin olarak araştırma raporu düzenlendiği, raporun sonuç kısmında “Yapılan değerlendirme sonucunda şikâyet dilekçesi ile ilgili olarak; 1-Mükellefle şikâyet edilen personel arasında geçen olayların karşılıklı yeterli bilgi alışverişinin olmaması nedeniyle iletişimsizlikten kaynaklandığı, 2-İletişimsizlik sonucunda mükellefin ve personelin tepki sonucunda sert bir şekilde bankoya bırakılan evrakların kayarak yere düştüğü ve başka bir vatandaş tarafından toplanarak bankoya bırakıldığı kamera kayıtlarından görülmektedir .3-Ayrıca mükellefin dosyasının incelenmesinden işlemlerinin tamamlanarak ilişiksiz yazısının verildiği, sonuç olarak şikâyet edilen personelin mükellefe karşı tepki vermesinde işlemin yasal olmasının amaçlandığı anlaşılmış, kasıt unsuru olmadığı ve mükellefin bu durumu yanlış anlamış olduğu kanaat ve sonucuna varılmıştır .” ifadelerine yer verildiği görülmektedir .
10. Söz konusu rapora istinaden Çankırı Valiliği Defterdarlık Vergi Dairesi Müdürlüğünün 21/ 03/ 2017 tarih ve sayılı yazısıyla şikâyet edilen personel “bundan sonraki çalışmalarında daha duyarlı ve yapıcı olması” konusunda yazılı olarak uyarılmış ve bu husus Çankırı
Defterdarlığının 21/ 03/ 2017 tarih ve sayılı yazısıyla başvuru sahibi a bildirilmiştir .
11. Başvuruya konu idarenin 2.8 numaralı paragrafta yer alan “tarafsız şahısların devreye girmesi halinde konunun dostane çözüm yolu ile sonuçlanabileceği” yönündeki beyanına istinaden başvurunun dostane çözüm kararıyla sonuçlandırılabilmesi için idare ve başvuru sahibiyle irtibata geçilmiş, Çankırı Defterdarı şikâyete konu kamu görevlisi adına idareyi temsilen başvuru sahibiyle yüzyüze görüşmesi sağlanarak dostane çözüm girişiminde bulunulmuş ancak başvuru sahibi ile yapılan 05/ 10/ 2017 tarihli telefon görüşmesinde başvuru sahibi maruz kaldığı davranışın cezasız kalmaması gerektiğini, bu olayın idare tarafından kendisinden özür dilenmesi yahut da idarenin yapmış olduğu inceleme sonrasında şikâyete konu nin idare tarafından yazılı şekilde uyarılmasıyla geçiştirilecek kadar basit bir olay olmadığını, söz konusu personelin görev yaptığı mevkide bulunmaması, memur olarak görev yapmaması gerektiğini, uyuşmazlığın dostane şekilde çözülmesini istemediğini, şikâyete konu nin memur olarak çalışmasına izin verilmemesi gerektiğini ve şikâyetinin bu yönde devam ettiğini beyan etmiştir .
.
5 / 612. Başvuru sahibinin şikâyete konu personelin işgal ettiği mevkide bulunmaması, memur olarak
görev yapmaması talebi “Devlet memurluğundan çıkarma” yönünde bir talep olarak değerlendirilmiş, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125 inci maddesinde bir disiplin cezası olarak düzenlenen “Devlet memurluğundan çıkarma” ya ilişkin olarak hangi fiillerin bu cezayı gerektireceği maddede tek tek sayılmak suretiyle belirtildiğinden ve belirtilen bu fiiller arasında “hizmetten yararlananlara karşı kötü muamele” nin yer almadığı görüldüğünden başvuru sahibinin talebinin hukuk ve hakkaniyete uygun olmadığı değerlendirilmiştir . Fiil ile ceza arasında orantı olması ceza hukukunun yerleşmiş ilkelerinden olup, başvuru sahibinin şikâyete konu isimli kamu personelinin Devlet memurluğundan çıkarılmasına yönelik talebinin, gerçekleştiği iddia edilen fiil karşısında orantısız bir ceza olduğu, ayrıca başvuru sahibinin başvuru dilekçesinde yer alan, şikâyete konu ile mesai dışındaki karşılaşmalarında birbirlerine karşı sergiledikleri tavırlardan, olayın idare memurunun eyleminden kaynaklanan şikâyet boyutunu aşıp kişisel bir husumete dönüştüğü sonuç ve kanaatine varılmıştır .
13. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru sahibinin talebinin hukuk ve hakkaniyete aykırı olduğu anlaşılmakla Kurumumuza yapılan başvurunun reddi yönünde karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, başvuru sahibine verdiği cevapta hangi sürede hangi merciye başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Red Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, Çankırı
Defterdarlığının işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Kastamonu İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve ÇANKIRI DEFTERDARLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi