|
ÖZET: Başvuru, Sürmene Devlet Hastanesi’nin yemek alımında yaşanan kamu zararı hesaplamalarının hatalı olduğu iddiasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu Denetçiliği Kurumu’na yapılmıştır. Şikâyetçi, 2018 ve 2019 yıllarına ait yemek icmallerinin yanlış hesaplandığını ve bu nedenle geri ödeme talep ettiğini belirtmiştir. İdare, yapılan incelemelerde hesaplamalarda eksik ve fazla ödemelerin tespit edildiğini, bu nedenle geri ödemelerin yasal faiziyle birlikte 12 taksitte alınmasına karar verildiğini açıklamıştır.
Trabzon İl Sağlık Müdürlüğü, şikâyetçi tarafından iletilen iddialara ilişkin gerekli belgeleri talep etmiş ve yapılan incelemeler sonucunda, yemek hizmetinin yüklenici firma tarafından sunulduğu, günlük icmallerin hastane personeli tarafından kontrol edildiği belirtilmiştir. Yapılan hesaplamalar sonucunda, kamu zararının oluştuğu ve bu zararın ilgili mevzuata uygun olarak tahsil edileceği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine karar vermiştir. Bu karar, başvuru sahibine ve Trabzon İl Sağlık Müdürlüğü’ne tebliğ edilmiştir. İlgili idare, başvuru sahibine karşı başvurabileceği yollar hakkında bilgilendirme yapmadığı için iyi yönetim ilkelerine uygun davranmadığı tespit edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/8303-S.20.12914
BAŞVURU NO : 2019/22748
KARAR TARİHİ : 01/06/2020
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TRABZON İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
Şikâyetçinin, idare tarafından hesaplanan kamu zararı
BAŞVURUNUN KONUSU :
tutarının doğru hesaplanmadığı iddiası hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 24/12/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 18/12/2019 tarihinde
. Şirketini temsilen şikâyette bulunan Sürmene Devlet
Hastanesi’nin malzemeli yemek alımı işinin yüklenicisi olduklarını, idare tarafından 2018 ve
2019 yıllarındaki bazı aylara ait yemek icmallerinin yanlış hesaplandığı gerekçesiyle geri
ödeme yapılması gerektiğinin bildirildiğini, ancak geri ödenmesi istenilen tutarlardaki hesaplamalarının doğru yapılmadığını ve oluru olmadan aylık hakedişlerden kesinti yapıldığını iddia ederek sunulan hizmette yer alan kalemlerin hesaplamasının gözden geçirilmesini ve geri ödenmesi istenilen tutarın yeniden hesaplanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Trabzon İl Sağlık Müdürlüğün’ den
bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Trabzon İl Sağlık Müdürlüğün’ ün 25/02/2020 tarihli ve E. sayılı cevabi yazı ve eklerinden bir kanaate varılamadığından ikinci defa bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup, Trabzon İl Sağlık Müdürlüğün’ ün 05/05/2020 tarihli ve
E. sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle,
2.1) Sürmene Devlet Hastanesi’nin yemek hizmetinin yüklenici firma temsilcisi olan
tarafından gerçekleştirildiği, yemeklerin hastane yemekhanesinde ve hastalar için ise hastaların yattığı servislerde olmak üzere iki şekilde servis edildiği, yemekhanede verilen yemeklerde yüklenici firma personeli gözetiminde günlük olarak icmal tutulduğu, servislerde verilen yemeklerde ise servis hemşiresi gözetiminde firma personeli tarafından hastalara yemek dağıtımı yapıldığı ve servis hemşiresi ve firma personeli tarafından günlük icmalin imzalandığı, günlük olarak hazırlanan bütün icmallerin hastanenin istatistik biriminde görevli personele teslim edildiği, söz konusu personel tarafından kahvaltı ve yemek sayılarının tabloya işlendiği ve ay sonlarında satın alma birimine teslim edildiği, istatistik biriminde görevli personelin tayininin çıktığı ve hastaneden 09/08/2019 tarihinde görevinden ayrıldığı, yerine atanan personel tarafından geçmiş dönemlere ait tablo ve günlük icmallerin kontrol edildiği ve söz konusu icmallerde eksik ve fazla hesaplamaların olduğunun Ekim 2019 döneminde tespit edildiği,
2.2) Hastane yemekhanesinde verilen yemeklerde yüklenici firma gözetiminde günlük olarak
icmallerin tutulduğu, servislerde ise servis hemşiresi ve firma personeli tarafından günlük icmalin birlikte imza altına alındığı, günlük icmallerde herhangi bir değişiklik olmadığı, günlük icmallerin kahvaltı ve yemek sayılarının tabloya işlenmesi sırasında hatanın yapıldığı, hatalı icmaller hakkında firma yetkilisi ile irtibata geçildiği, firma personeli ve hastane personeli tarafından günlük icmallerin birlikte kontrol edildiği ve tablolara yanlış işlendiğinin teyit edildiği, bu süreçten sonra yüklenici firma tarafından yapılan tespitlerin yanlış olduğuna dair listeler ay sonunda toplamları hesaplandığından ait olduğu dönemin tarihlerinin belirtildiği,
2.3) Firmaya yapılan yersiz ödemenin tespit edilmesinden sonra firma sorumlusuna geri
ödemelerin yasal faiziyle birlikte 12 taksitte alınmasına dair onayın İl Sağlık Müdürlüğünden alınarak söz konusu firma yetkilisine tebliğ edildiği,
2.4) Kamu zararı hesaplama cetvelinde inceleme yapılan 01/07/2018-31/07/2019 tarihleri
arasındaki tüm dönemlere ait bilgilerin işlendiği, cetvelde fazla hesaplanan dönemlere ait geri ödeme tutarlarının belirtildiği, yüklenici firmaya eksik yapılan ödeme tutarlarının hastanenin firmadan alması gereken meblağdan düşüldüğü, fazla ödemelerin ödeme yapıldığı tarihten işleyecek yasal faizi ile tahakkuk ettirildiği, yasal faizin ise fazla yapılan ödemelerin yapıldığı tarihler ile işlemlerin yapıldığı 30/11/2019 tarihleri arasında hesaplandığı, faiz hesaplanmasından sonra alınacak bütün paranın 12 taksite bölündüğü ve 30/11/2019 tarihinden itibaren ay sonu olacak şekilde tekrar yasal faiz uygulandığı, şu ana kadar dört dönem kesinti yapıldığı,
2.5) Hastanenin malzemeli yemek hizmeti alım işinin yüklenici firmasına yapılan fazla
ödemelere ilişkin faiz hesaplama, taksitlendirme ve diğer iş ve işlemlerin 19/10/2006 tarih ve
26324 no.lu Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğine göre yapıldığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’ üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
4) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5’ inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 04/01/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Amaç” başlıklı 1’ inci
maddesinde; “Bu Kanunun amacı, kamu hukukuna tâbi olan veya kamunun denetimi altında bulunan veyahut kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemektir.”,
5.1) “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin ikinci fıkrasında; “(Değişik: 30/7/2003-
4964/3 md.) Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, (…), tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri”; beşinci fıkrasında, “Hizmet alımı ihalesine teklif veren gerçek veya tüzel kişileri veya bunların oluşturdukları ortak girişimleri,”, onuncu fıkrasında, “İstekli: Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesine teklif veren tedarikçi, hizmet sunucusu veya yapım müteahhidini,”, on altıncı fıkrasında, “İhale: Bu Kanunda yazılı usul ve şartlarla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin istekliler arasından seçilecek birisi üzerine bırakıldığını gösteren ve ihale yetkilisinin onayını müteakip sözleşmenin imzalanması ile tamamlanan işlemleri,”,
6) 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Amaç”
başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı, kalkınma planları ve programlarda yer alan politika ve hedefler doğrultusunda kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde elde edilmesi ve kullanılmasını, hesap verebilirliği ve malî saydamlığı sağlamak üzere, kamu malî yönetiminin yapısını ve işleyişini, kamu bütçelerinin hazırlanmasını, uygulanmasını, tüm malî işlemlerin muhasebeleştirilmesini, raporlanmasını ve malî kontrolü düzenlemektir.”,
6.1) “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinin yedinci fıkrasında; “Kamu kaynakları:
Borçlanma suretiyle elde edilen imkânlar dâhil kamuya ait gelirler, taşınır ve taşınmazlar, hesaplarda bulunan para, alacak ve haklar ile her türlü değerleri,”, sekizinci fıkrasında, “Kamu gideri: Kanunlarına veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleri, sosyal güvenlik katkı payları, iç ve dış borç faizleri, borçlanma genel giderleri, borçlanma araçlarının iskontolu satışından doğan farklar, ekonomik, malî ve sosyal transferler, verilen bağış ve yardımlar ile diğer giderleri,”, on birinci fıkrasında, “Harcama birimi: Kamu idaresi bütçesinde ödenek tahsis edilen ve harcama yetkisi bulunan birimi, ”… ifade eder.
6.2) “Hesap Verme Sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde; “Her türlü kamu kaynağının
elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.”,
6.3) “Harcama Talimatı ve Sorumluluk ” başlıklı 32’inci maddesi birinci fıkrasında;
“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.”; ikinci fıkrasında, “Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”;
6.4) “Giderin Gerçekleşmesi ” başlıklı 33’nci maddesi birinci fıkrasında; “Bütçelerden bir
giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik son cümle: 22/12/20055436/10 md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.”; ikinci fıkrasında, “Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler. ”;
6.5) “Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesinin birinci fıkrasında; “(Değişik birinci fıkra:
25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde; a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması, b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması, c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması, d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması, e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması, f) (Mülga: 22/12/2005-5436/10 md.)
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması, esas alınır.”; ikinci fıkrasında, “ (Değişik üçüncü fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir. ”; dördüncü fıkrasında, “ (Değişik son fıkra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararının, bu zarara neden olan kamu görevlisinden veya diğer gerçek ve tüzel kişilerden tahsiline ilişkin usûl ve esaslar, Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.
”;
7) 19/10/2006 tarih ve 26324 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Kamu Zararının
Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğinin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararlarının tahsiline ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”;
7.1) “Tanımlar ” başlıklı 4’üncü maddesi ikinci fıkrasında; “İlgili: Kendisine yersiz veya
fazla ödeme yapılan gerçek ve/veya tüzel kişi ya da kişileri,”; dördüncü fıkrasında, “Kamu zararı: Kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasından doğan zararı,”; onuncu fıkrasında, “Sorumlu: Kamu zararının oluşmasına sebep olan kamu görevlisini, ”; … ifade eder.
7.2) “Sorumluluk” başlıklı 5’inci maddesi birinci fıkrasında; “Kanunun ilgili maddeleri
gereğince, kamu görevlileri; kamu kaynaklarının etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, yönetilmesinden, kullanılmasından, korunmasından, kötüye kullanılmaması ve her an hizmete hazır bulundurulması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludurlar.”; ikinci fıkrasında; “Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararının geri ödenmesi sürecine, kamu görevlileri ile birlikte ilgililer de dâhil edilir. ”;
7.3) “Kamu Zararının Belirlenmesi ” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında; “Kamu
zararının belirlenmesinde; a) Yapılan iş, alınan mal veya hizmet karşılığı olarak ilgili mevzuatında belirtilen ya da mevzuatında öngörülen karar, onay, sözleşme ve benzeri belgelerde belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması, b) İlgili mevzuatında öngörülen haller dışında, iş yaptırılmadan, mal veya hizmet alınmadan önce ödeme yapılması, c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması, ç) İlgili mevzuatı gereğince görevlendirilen komisyon veya kişilerce rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla iş yaptırılması, mal veya hizmet alınması, d) Kamu idarelerine ait malların kiraya verilmesi, tahsisi, yönetimi, kullanımı ve elden çıkarılması işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması, e) Görevlilere teslim edilen taşınırların zarara uğraması, f) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması, g) Kamu idaresinin yükümlülüklerinin mevzuatına uygun bir şekilde yerine getirilmemesi nedeniyle kamu idaresine faiz, tazminat, gecikme zammı, para cezası gibi ek malî külfet getirilmesi, ğ) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması esas alınır. ”;
7.4) “Alacak Takip Dosyası ” başlıklı 8’inci maddesin birinci fıkrasında; “Tespit edilerek
kamu idarelerine bildirilen kamu zararından doğan alacakların her biri için takibe yetkili birimce alacak takip dosyası açılır”;
7.5) “Kamu Zararından Doğan Alacakların Tahsil Şekilleri” başlıklı 12’nci maddesinin
birinci fıkrasında; “ Kamu zararından doğan alacaklar, sorumlulardan ve/veya ilgililerden, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte tahsil edilir.”;
7.6) “Kamu Zararından Doğan Alacaklarda Taksitlendirme ” başlıklı 16’ncı maddesinin
birinci fıkrasında; “(Değişik: RG-15/6/2019-30802-C.K.-1147/11 md.) Kamu zararından doğan alacaklar, sorumluların ve/veya ilgililerin talebi üzerine kamu idaresince taksitlendirilebilir.”; ikinci fıkrasında, “Taksitlendirme süresi azami beş yıl olup bu süre içerisinde asıl alacağın faiziyle birlikte tahsil edilmesi gerekir.”; dördüncü fıkrasında, “Sorumluların ve/veya ilgililerin yazılı taksitlendirme talebi üzerine, sorumlu ve/veya ilgili ile takibe yetkili birim arasında, taksitlendirmenin süresini, taksit sayısı ve tutarları ile ödeme zamanlarını belirleyen bir ödeme planı yapılır. Sorumlulardan ve/veya ilgililerden taksitlerini ödeme planına uygun ve vadesinde düzenli olarak ödeyeceklerine dair “borç senedi ve kefaletname” alınır. ”;
7.7) “Kamu Zararının Oluştuğu Tarih ” başlıklı 17’nci maddesinin ikinci fıkrasında;
“Kamu Zararı…İş, mal veya hizmet karşılığı olarak ilgili mevzuatında belirlenen veya mevzuatında öngörülen karar, onay ya da sözleşmesinde belirlenen tutardan fazla yapılan ödemeler ile transfer niteliğindeki giderlerde yapılan yersiz ve fazla ödemelerde, ödemenin yapıldığı tarihte… oluşmuş kabul edilir. ”;
7.8) “Kamu Zararından Doğan Alacaklarda Faiz ” başlıklı 18’inci maddesinin birinci
fıkrasında; “Kamu zararından doğan alacaklarda ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faizin başlangıç tarihi, kural olarak zararın oluştuğu tarihtir. ”; dördüncü fıkrasında, “Borç aslına faiz dâhil edilerek, tekrar faiz yürütülemez. ”; beşinci fıkrasında, “Ek: RG-15/6/2019-30802C.K.-1147/12 md.) Taksitlendirilen alacaklara, anlaşma tarihindeki faiz oranı uygulanır. Kamu zararının oluştuğu tarihten anlaşma tarihine kadar olan faiz ayrıca hesaplanır. Ödeme planında anapara ile hesaplanan faiz ayrı ayrı gösterilir. Taksitlerin ödenmesinde sadece anaparaya anlaşma tarihinden ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz hesaplanır. ”; altıncı fıkrasında, “ (Ek: RG-15/6/2019-30802-C.K.-1147/12 md.) Kamu zararından doğan alacaklara uygulanacak faiz konusunda aksine bir hüküm bulunmayan hallerde 4/12/1984 tarihli ve 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun hükümleri uygulanır.”; düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından, şikâyetçinin kamu zararının faizli olarak alındığı iddiaları ile
ilgili mevzuat hükümleri ve dosya kapsamında tarafımıza sunulan bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde söz konusu iş kapsamında yapılan işlemlerin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu tespit edildiğinden başvurunun reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Kurumumuza şikâyette bulunan Sürmene Devlet Hastanesi’nin
malzemeli yemek alımı işinin yüklenicisi olduklarını, idare tarafından 2018 ve 2019 yıllarındaki bazı aylara ait yemek icmallerinin yanlış hesaplandığı gerekçesiyle geri ödeme yapılması gerektiğinin bildirildiğini, ancak geri ödenmesi istenilen tutarlardaki hesaplamalarının doğru yapılmadığını ve oluru olmadan aylık hakedişlerden kesinti yapıldığını iddia ederek sunulan hizmette yer alan kalemlerin hesaplamasının gözden geçirilmesini ve geri ödenmesi istenilen tutarın yeniden hesaplanmasını talep etmektedir.
10) 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 33’üncü maddesinde;
“Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.”; 71’inci maddesinde; “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.”; hükümlerine istinaden
‘‘Sürmene Devlet Hastanesi tarafından 01/07/2018-31/07/2019 tarihleri arasındaki
/ ihale kayıt numaralı yemek alım işi’’ nin gerçekleştirildiği ve aylık hakedişlerin hak sahibi olan yükleniciye ödendiği, ancak Trabzon İl Sağlık Müdürlüğün’ ün 05/05/2020 tarihli ve E. sayılı cevabi yazısında geçmiş dönemlere ait tablo ve günlük icmallerin kontrol edildiği ve söz konusu icmallerde eksik ve fazla hesaplamaların olduğunun Ekim 2019 döneminde tespit edildiği bildirilmiştir.
11) Geri ödenmesi istenilen kamu zararı hakkında 20/02/2004 tarihli ve 25379 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği(Sıra No:16)-Kişilerden
Alacaklar’ da kamu kurum ve kuruluşlarının işlemlerinin hangilerinin kamu zararını oluşturduğu giriş bölümünde açıklanmış ve şikâyetçinin işleminin Bütçe içi ve bütçe dışı işlemlerden doğan yersiz, fazla ve haksız ödemeler kapsamına girdiği tespit edilmiştir. Söz konusu alacakların, alacağın çeşidi ve doğuş şekline göre doğru olarak saymanlık kayıtlarına alınmasında, ilgili mevzuat ve yargı kararları uyarınca takip ve tahsil edilmesinde uygulama birliği sağlanması bakımından, aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüş ve tebliğde özetle,
11.1) ‘‘Kişilerden alacakların sürüncemede bırakılmadan ve zaman aşımına uğratılmadan
takip edilerek, kanuni faizi ile birlikte tahsil edilmesi esastır. Ayrıca, kişilerden alacakların uyuşmazlıklara konu olmadan daha kısa sürede tahsil edilebilmesi için; Sayıştayca düzenlenen ilamların, 832 sayılı Sayıştay Kanununun 63 üncü maddesi gereğince; 7201 sayılı Tebligat
Kanunu hükümlerine göre merkez kuruluşlarda görevli kişilere bağlı olduğu dairelerce, bunlar dışında kalanlara ise o yerin mülki amirleri aracılığıyla Kanunda belirtilen esaslar dâhilinde geciktirilmeden tebliğ edilmesi, Fazla, yersiz veya haksız ödemelere ilişkin olarak ilgili idare, kişi veya kurumlarca bildirilen tutarların bekletilmeksizin saymanlık hesaplarına alınarak takip ve tahsiline derhal başlanması gerekmektedir. Kişilerden alacakların tahsilinde; Borçlar
Kanunu ve Türk Ticaret Kanununa göre faiz ödenmesi gereken hallerde saymanlıkların, 4/12/1984 tarihli ve 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun hükümlerine göre faiz uygulamaları gerekmektedir. Buna göre, Kişilerden alacakların tahsilinde uygulanacak faiz oranları, “Parasal Sınırlar, Süreler ve Oranlar”a ilişkin 3 sıra no.lu Genel
Tebliğ eki tabloda, ayrıntılı olarak gösterilmiştir. Bundan böyle tahsil edilecek kişilerden alacaklar için faiz ödenmesi gereken hallerde söz konusu tabloda gösterilen oranlar uygulanacaktır.’’ hükümleri yer almaktadır.
11.2) 16 Sıra no.lu tebliğ 20/02/2004 tarihli olduğundan faiz başlangıç tarihi ile ilgili hususta
daha sonraki tarihli olan 19/10/2006 tarih ve 26324 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan
Kamu Zararının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğinin baz alındığı ve söz konusu yönetmeliğin 18’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kamu zararından doğan alacaklarda ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faizin başlangıç tarihi, kural olarak zararın oluştuğu tarihtir. ”; dördüncü fıkrasında, “Borç aslına faiz dâhil edilerek, tekrar faiz yürütülemez. ”; beşinci fıkrasında, “Ek: RG-15/6/2019-30802-C.K.-1147/12 md.)
Taksitlendirilen alacaklara, anlaşma tarihindeki faiz oranı uygulanır. Kamu zararının oluştuğu tarihten anlaşma tarihine kadar olan faiz ayrıca hesaplanır. Ödeme planında anapara ile hesaplanan faiz ayrı ayrı gösterilir. Taksitlerin ödenmesinde sadece anaparaya anlaşma
tarihinden ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz hesaplanır. ”; altıncı fıkrasında, “ (Ek:
RG-15/6/2019-30802-C.K.-1147/12 md.) Kamu zararından doğan alacaklara uygulanacak faiz konusunda aksine bir hüküm bulunmayan hallerde 4/12/1984 tarihli ve 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun hükümleri uygulanır.”; “Kamu Zararının Oluştuğu Tarih
” başlıklı 17’nci maddesinin ikinci fıkrasında; “Kamu Zararı…İş, mal veya hizmet karşılığı olarak ilgili mevzuatında belirlenen veya mevzuatında öngörülen karar, onay ya da sözleşmesinde belirlenen tutardan fazla yapılan ödemeler ile transfer niteliğindeki giderlerde yapılan yersiz ve fazla ödemelerde, ödemenin yapıldığı tarihte… oluşmuş kabul edilir.
”;hükümlerine istinaden işlem yapılması gerektiği tespit edilmiştir.
11.3) Ayrıca, söz konusu kamu zararında uygulanacak faiz oranının 26/01/2019 tarihli ve
30667 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü Genel
Tebliği(Sıra No:62) Parasal Sınırlar ve Oranların eki Tablo VI-Kanuni Faiz ve Temerrüt Faiz
Oranları başlığında 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine ilişkin Kanuna göre, yıllar itibariyle uygulanması gereken kanuni faiz ve temerrüt faizi oranlarının 01/07/2018 tarihinden itibaren %9 olarak belirlenmiştir.
(https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2019/01/20190126-4-1.pdf)
12) Somut olayda şikâyetçinin idare ile yaşadığı süreç özetle; ‘‘Sürmene Devlet
Hastanesi’nin 01/07/2018-31/07/2019 tarihleri arasındaki / ihale kayıt numaralı yemek alım işi’’ nin yüklenici tarafından gerçekleştirildiği ve aylık hakedişlerin hak sahibi olan yükleniciye ödendiği, ancak Trabzon İl Sağlık Müdürlüğün’ ün 05/05/2020 tarihli ve E.
sayılı cevabi yazısında geçmiş dönemlere ait tablo ve günlük icmallerin(sabah kahvaltısı öğle ve akşam yemeğinden faydalananların günlük yemek sayılarının bulunduğu liste) kontrol edildiği ve söz konusu icmallerde eksik ve fazla hesaplamaların olduğunun Ekim 2019 döneminde tespit edildiği, konunun Sürmene Devlet Hastanesi tarafından 05/11/2019 tarih ve
E. sayılı yazı ile yükleniciye bildirildiği, yüklenici tarafından idareye hitaben yazılan 07/11/2019 tarihli dilekçede konu hakkında yeniden incelemenin yapılmasının istenildiği, 29/11/2019 tarihli dilekçe de ise söz konusu inceleme sonucunda tarafına ödenen fazla ödeme tutarı varsa bunu faizsiz olarak 12 taksitte ödeyebileceğini bildirildiği, Sürmene Devlet
Hastanesi’nin 13/12/2019 tarihli ve E. sayılı yazısı ile geri ödemenin 12 taksite bölünmesine dair olurun Trabzon İl Sağlık Müdürlüğü’ne sunulduğu, ayrıca olur yazısı, kamu zararı hesaplama cetveli eklenerek Saymanlığa dosya açılması için 18/12/2019 tarihli ve E.
sayılı yazı ile bilgi verildiği, Saymanlıkça idare tarafından gönderilen kamu zararı hesaplama cetvelinde yer alan ve Kurumumuza sunulan yardımcı defter kaydından da anlaşıldığı üzere 45.922,97- TL yüklenici tarafından geri ödenmesi istenilen tutar için 17/12/2019 tarihinde kamu zararı dosyası açıldığı, 2019 yılında 3.826,91- TL ödeme tutarının ve 376,96-TL alacak faizinin mahsup edildiği, 2020 yılına ise 42.096,06-TL devredildiği, 20/01/202017/02/2020- 25/03/2020- 16/04/2020 tarihlerinde toplam 15.307,64-TL (aylık 3826,91-TL olarak) ödeme tutarlarının(alacağın aslı) ve alacak faizi olarak da toplam 1.825,03-TL (409,09-441,23-471,29-503,42) mahsup edildiği, kalan taksitlerin ise vade tarihlerinin muaccel olmadığı tespit edilmiştir.
13) Bu kapsamda, şikâyetçinin 29/11/2019 tarihli dilekçesinde tarafına çıkarılan kamu
zararını faizsiz olarak ödeme talebi hakkında hem 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve
Kontrol Kanununun 71’inci maddesinin ikinci fıkrasında, “ (Değişik üçüncü fıkra:
22/12/2005-5436/10 md.) Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir. ”; hem de Kamu Zararının Tahsiline
İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğinin 12’nci maddesinin birinci fıkrasında; “
Kamu zararından doğan alacaklar, sorumlulardan ve/veya ilgililerden, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte tahsil edilir.”; hükümlerine istinaden idarenin faiz alınması hususunda meri hukuka aykırı bir işlemi tespit edilememiştir.
13.1) Bununla birlikte; şikâyetçinin tarafına tebliğ edilen kamu zararı tutarının yeniden
hesaplanması talebi hakkında Kurumumuzca yapılan tespitler ve hesaplama tablosu aşağıdaki gibidir.
13.1.1) Kamu zararına konu hususun aylık yemek yiyenlerin listesini gösteren icmallerdeki
tutarların değişiminden kaynaklandığı, Temmuz 2018- Ağustos 2018- Eylül 2018- Ekim 2018Kasım 2018- Aralık 2018- Ocak 2019- Şubat 2019-Mart 2019- Mayıs 2019-Haziran 2019 aylarındaki hakediş ödemesi tutarlarının yükleniciye fazla ödendiği, Nisan 2019 ve Temmuz
2019 aylarındaki hakediş ödemesi tutarının ise yükleniciye eksik ödendiği tespit edilmiştir. Faiz
hesaplamasında 62 Sıra No.lu Parasal Sınırlar ekinde yer alan %9 oranı kullanılmış ve faiz hesaplama işlemi AnaparaxFaizxGün/36500 formülü kullanılarak yapılmıştır. Faiz başlangıç tarihinden (yersiz ödemenin bütçeden çıkış tarihi olduğu kabul edilerek) Kamu Zararının
Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğinin 18’inci maddesinde “
Taksitlendirilen alacaklara, anlaşma tarihindeki faiz oranı uygulanır. Kamu zararının oluştuğu tarihten anlaşma tarihine kadar olan faiz ayrıca hesaplanır. Ödeme planında anapara ile hesaplanan faiz ayrı ayrı gösterilir. Taksitlerin ödenmesinde sadece anaparaya anlaşma tarihinden ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz hesaplanır. ”; hükmüne istinaden anlaşma tarihine (30.11.2019) kadar olan faiz hesaplanmış, ayrıca kamu zararının tahsil edildiği(
Saymanlık hesaplarına alındığı tarih ) tarihe kadar sadece anapara üzerinden faiz hesaplanarak kamu zararı hesaplama tablosu hazırlanmıştır. Muaccel olmayan taksit tutarlarının ödeme tarihi bilinmediğinden faiz hesaplama tablosunda boş bırakılmıştır.
13.1.2) İdarenin kamu zararı hesaplama cetvelinde gösterilen ve borçtan mahsup edilen Nisan
2019 ve Temmuz 2019 aylarındaki hakediş tutarlarının (4.586,33 TL -571,75 TL) yükleniciye
eksik ödenen bir tutar olduğu ve kamu zararını oluşturmadığı, kamu zararı hesaplama cetvelde gösterilmemesi gerektiği, söz konusu tutarların bütçenin ilgili fonksiyon kodundan 31/12/2005 tarihli 26040 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri
Yönetmeliğinde sayılan belgeler eklenerek ve yapılması gereken yasal kesintiler yapılarak ilgili adına ödenmesi gerektiği, illaki borçtan mahsup edilecekse ilgili bütçe gideri yapıldıktan sonra emanet hesaplarına alınarak borçtan mahsup edilebileceğinin hatırlatılması gerektiği değerlendirilmiştir.
13.2) Diğer taraftan, Kamu Zararının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğinin 16’ncı maddesi dördüncü fıkrasında, “Sorumluların ve/veya ilgililerin yazılı taksitlendirme talebi üzerine, sorumlu ve/veya ilgili ile takibe yetkili birim arasında, taksitlendirmenin süresini, taksit sayısı ve tutarları ile ödeme zamanlarını belirleyen bir ödeme planı yapılır. Sorumlulardan ve/veya ilgililerden taksitlerini ödeme planına uygun ve vadesinde düzenli olarak ödeyeceklerine dair “borç senedi ve kefaletname” alınır. ”; hükmüne istinaden idare tarafından Kurumumuza sunulan eki belgelerinden de alınmadığı anlaşılan borç senedi ve kefaletnamenin taksitli kamu zararı dosyalarında alınması önerilir.
13.3)Şikâyetçiye fazla ödenen ve faizi ile tahsil edilmesi gereken Kamu Zararı işlemi hususunda idarenin hukuka aykırı bir işlem tespit edilememiştir. Bununla birlikte usul açısından idarenin paragraf 13.1.1-13.1.2-13.2’deki işlemleri göz önünde bulundurması gerektiği değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuruya ilişkin istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde gönderilmediği, İdarenin ‘‘kararların gerekçeli olması’’, ‘‘kanunlara uygunluk’’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak; başvurana karşı başvurabileceği yollar hakkında bilgilendirme yapmadığı ve ‘‘karara karşı başvuru yolları ve sürelerinin gösterilmesi’’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’ inci
maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Trabzon Asliye Hukuk Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURUNA ve TRABZON İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi