|
ÖZET: Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 22 Aralık 2020 tarihli yazısında, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 51. maddesi gereğince, amme alacaklarının vadesinde ödenmeyen kısımlarına her ay için ayrı ayrı gecikme zammı uygulanacağı belirtilmiştir. Gecikme zammı, vadenin bitim tarihinden itibaren hesaplanmakta ve ay kesirlerine isabet eden kısımlar günlük olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca, bir alacağın başka bir kurumdan mahsup yoluyla ödenmesi durumunda, bu mahsubun o alacağın ödendiği anlamına gelmeyeceği ve gecikme zammının hesaplanmasına etkisi olmayacağı ifade edilmiştir. Emlak vergisi borçları, Karayolları Genel Müdürlüğü’nden gelen alacakların belediye hesaplarına geçtiği tarihe kadar gecikme zammına tabi olacaktır.
Kamulaştırma alacağına ilişkin olarak, Karayolları Genel Müdürlüğü 4. Bölge Müdürlüğü tarafından şikayetçinin alacağının kabul edildiği, ancak ödeme süresinin belirtilmediği tespit edilmiştir. Bu nedenle, şikayetçiye yapılacak ödeme sürecinin hızlandırılması ve Erdemli Belediyesi tarafından tahakkuk ettirilen emlak vergisi üzerinde gerekli düzeltmelerin ivedilikle yapılması gerektiği vurgulanmıştır. İlgili idarelerin, Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan alınan görüş doğrultusunda hareket etmesi önem arz etmektedir. Sonuç olarak, kamulaştırma alacağının en kısa sürede ödenmesi ve ilgili mahsup işlemlerinin tamamlanması için Karayolları Genel Müdürlüğü’ne tavsiyede bulunulmuş, ayrıca Erdemli Belediyesi’ne de gerekli düzeltme işlemlerinin yapılması yönünde önerilerde bulunulmuştur. Bu karar, ilgili taraflara tebliğ edilerek, belirtilen süre içerisinde gerekli işlemlerin yapılması zorunluluğu hatırlatılmıştır. |
3.3. Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan alınan 22/12/2020 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle, “…Bilindiği üzere, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun
51 inci maddesinde amme alacağının ödeme müddeti içinde ödenmeyen kısmına vadenin bitim
tarihinden itibaren her ay için ayrı ayrı gecikme zammı tatbik olunacağı ve ay kesirlerine isabet eden gecikme zammının günlük olarak hesap edileceği hükme bağlanmıştır.
Buna göre, söz konusu alacaklara ödeme süresinin son günü olan vadenin bitim tarihinden ödeme tarihine kadar 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre gecikme zammı tatbik edilecektir.
Diğer taraftan, anılan Kanunun 52 nci maddesinin birinci fıkrasında gecikme zammının, amme alacağının tecilinde tecilin yapıldığı, iflas halinde iflasın açıldığı, aciz halinde bu durumun sabit olduğu güne kadar hesaplanacağı hüküm altına alınmıştır.
Buna göre, bir amme alacağının başka bir kurumdan olan alacağın aktarılması suretiyle (mahsup yoluyla) ödenmesi mümkün bulunmakta olup, mahsuben ödemeye ilişkin talepte bulunulması o alacağın ödendiği anlamına gelmeyeceğinden gecikme zammının hesaplanmasına da herhangi bir etkisi bulunmamaktadır.
Bu itibarla, emlak vergisi borçlarının ödendiği tarih olarak Karayolları
Genel Müdürlüğünden olan alacakların Belediye hesaplarına geçtiği tarih kabul edileceğinden bu süreye kadar vadesi geçmiş emlak vergisi borçlarına gecikme zammı hesaplanması gerekmektedir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Kurumun görevi başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun “Verginin tarh ve tahakkuku” başlıklı 11 nci maddesinde; “Bina vergisi, ilgili belediye tarafından; …29 uncu maddeye göre hesaplanan vergi değeri esas alınarak yıllık olarak tarh olunur. Bildirim posta ile gönderilmiş ise vergi, bildirim verme süresinin son gününü takip eden yedi gün içinde tarh olunur. Bu suretle tarh olunan vergiler, tarh edilen tarihte tahakkuk etmiş sayılır ve mükellefe bir yazı ile bildirilir.
Yapılan tarh ve tahakkuku takip eden yıllarda, 29 uncu maddeye göre tespit edilen vergi değeri üzerinden hesaplanan bina vergisi, her bütçe yılının başından itibaren o yıl için tahakkuk etmiş sayılır…” “ Ödeme süresi” başlıklı 30 uncu maddesinde ise; “ Emlak Vergisi birinci taksidi
Mart, Nisan ve Mayıs aylarında, ikinci taksidi Kasım ayı içinde olmak üzere iki eşit taksitte ödenir.”
7. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un; “Gecikme Zammı, Nispet ve Hesabı” başlıklı 51 nci maddesinde; “Amme alacağının ödeme müddeti içinde ödenmeyen kısmına vadenin bitim tarihinden itibaren her ay için ayrı ayrı % 4 oranında
Başkanlığı’ndan alınan görüş yazısında özetle, “…Buna göre, bir amme alacağının başka bir kurumdan olan alacağın aktarılması suretiyle (mahsup yoluyla) ödenmesi mümkün bulunmakta olup, mahsuben ödemeye ilişkin talepte bulunulması o alacağın ödendiği anlamına gelmeyeceğinden gecikme zammının hesaplanmasına da herhangi bir etkisi bulunmamaktadır.
Bu itibarla, emlak vergisi borçlarının ödendiği tarih olarak
Karayolları Genel Müdürlüğünden olan alacakların Belediye hesaplarına geçtiği tarih kabul edileceğinden bu süreye kadar vadesi geçmiş emlak vergisi borçlarına gecikme zammı hesaplanması gerekmektedir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
12. Bu kapsamda; Karayolları Genel Müdürlü 4. Bölge Müdürlüğü’nce şikayetçinin kamulaştırma alacağı olduğunun kabul edildiği, ancak ödeme işlemi hakkında belirlenmiş bir süre belirtilmediği hususları ile mezkur alacağın doğmasına neden olan işlem tarihi göz önünde bulundurulduğunda, hukuk güvenliği ve öngörülebilirliğin sağlanması amacıyla, şikayetçiye yapılacak ödeme/mahsup işlemi sürecinin hızlandırması,
12.1. Erdemli Belediyesi’nce de söz konusu mahsup işlemi gerçekleşmesine müteakip şikayetçi adına tahakkuk ettirilen emlak vergisi üzerinde gerekli düzeltme işlemlerinin ivedilikle yapılması gerektiği,
12.2. Bununla birlikte, ilgili idarelerce uyuşmazlık konusu hakkında tesis edilecek işlemlerde Gelir idaresi Başkanlığından alınan görüş yazısında yer verilen açıklamaların dikkate alınması gerektiği hususları tespit edilmiştir.
13. Başvuranın iddiaları, idarelerin konuya ilişkin açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Gelir idaresi Başkanlığından alınan görüş yazısında yer verilen açıklamalar dikkate alınarak, Karayolları Genel Müdürlü 4. Bölge
Müdürlüğü’nce bahse konu kamulaştırma alacağının mümkün olan en kısa sürede şikayetçiye ödenmesi ve söz konusu ödeme işlemine bağlı olarak gerçekleştirilecek mahsup işlemi sonrasında Erdemli Belediyesi’nce şikayetçi adına tahakkuk ettirilen emlak vergisi üzerinde gerekli düzeltme işlemlerinin ivedilikle yapılması gerektiği tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; ilgili idarelerden istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde gönderildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, ilgili yargı merciine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamında göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Kamulaştırma alacağının mümkün olan en kısa sürede şikayetçiye ödenmesi ve Gelir
İdaresi Başkanlığından alınan görüş yazısında yer verilen açıklamalar dikkate alınarak mezkur mahsup talebine ilişkin işlemin tamamlanması hususunda KARAYOLLARI
GENEL MÜDÜRLÜ 4. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ’NE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Gelir idaresi Başkanlığından alınan görüş yazısında yer verilen açıklamalar dikkate alınarak Karayolları Genel Müdürlü 4. Bölge Müdürlüğünce gerçekleştirilecek mahsup işlemi sonrasında, şikayetçi adına tahakkuk ettirilen emlak vergisi üzerinde gerekli düzeltme işlemlerinin ivedilikle yapılması için ERDEMLİ BELEDİYE
BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın Başvurana, hususunda Karayolları Genel Müdürlü 4. Bölge Müdürlüğüne ve
Erdemli Belediye Başkanlığı’na tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Karayolları Genel Müdürlü
4. Bölge Müdürlüğü ve Erdemli Belediye Başkanlığı’nca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi