Kamulaştırma bedelinin belirlenmesinde bilirkişi raporundaki metrekare birim bedelinin aşılması, tescil hükmünün infazını nasıl etkiler (Yargıtay)

5. Hukuk Dairesi         2024/3564 E.  ,  2024/10068 K.

“İçtihat Metni”

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/3843 Esas, 2023/2125 Karar
DAVA TARİHİ : 20.09.2017
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Antalya 8. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/32 Esas, 2022/228 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Antalya ili, …, Hisarçandır Mahallesi 311 ada 133 parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; kıymet takdir komisyonu tarafından taşınmazın metrekaresinin değerinin 10 TL olarak gösterildiğini ve müvekkilinin arsasına toplamda 17.000 TL kamulaştırma değeri biçildiğini söz konusu arsa bedelinin arsanın değerini karşılamaktan uzak olduğunu, müvekkilinin arsayı 53.000 TL’ye 25.02.2013 tarihinde satın aldığını, civardaki emsal arsalar ile karşılaştırıldığında gerçek bedelinin anlaşılacağını, dava konusu taşınmazın tarla değil arsa niteliğinde olduğunu, yüzölçümü 4451,30 m² olan taşınmazın 1692,45 m²sinde tesis edilecek irtifak hakkının taşınmazın kamulaştırmadan arta kalacak kısmı üzerinde değer azalmasına neden olacağını, kamulaştırma bedelinin tespit edilirken değer azalışının hesaba katılması gerektiğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davanın kabulüne, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın tarla vasfında olduğunu, taşınmazın arsa olarak değerlendirilmesinin hukuka aykırı olduğunu, arsa olabilmesi için 1/1000 ölçekli imar planı içerisinde yer alması yahut tüm belediye ve altyapı hizmetlerinde faydalanması ve meskun mahal (mücavir alan) içerisinde yer alması gerektiğini, taşınmazın 1/1000 ölçekli imar planı içerisinde yer almadığını, tüm belediye ve altyapı hizmetlerinden yararlanmadığını, meskun mahal içerisinde yer almadığını, bilirkişi raporunda dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan 2 adet yapıya ilişkin olarak da hesaplama yapıldığını, taşınmaz imar planı dışında olduğundan yapılacak olan her türlü yapının imar mevzuatına aykırı olduğunu, kaçak olarak inşa edilmiş olan yapının belediye tarafından tespit edilmesi halinde yıkılacağını, bu nedenle de yapı bedelinin hesaplanmasının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, yapı değerinin irtifak kamulaştırmalarında gündeme gelmediğini, yapıların iletim hattı tesisinden sonraki bir tarihte yapıldıklarını, irtifaktan etkilenmediklerini, bilirkişilerce belirlenen % 50 değer düşüklüğü oranının hakkaniyete aykırı olduğunu, düzeltilmesi gerektiğini, emsal olarak …, Arapsuyu Mahallesi 20410 Ada 4 parsel sayılı taşınmazın alınmasının hukuka aykırı olduğunu, taşınmazların aynı mahallede olmadıklarını, en uzak taşınmazın emsal alındığını, emsal alınan taşınmazın bulunduğu yerin rağbet gören bir yer olduğunu emsal alınmaya uygun olmadığını, tescil yönünden kesin olarak verilmesi gerekirken mahkemece bu hususta karar verilmediğini belirterek ve resen gözetilecek sebeplerle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde ve taşınmazın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergahı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirlenmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının hesaplanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesiyle, istinaf başvurusunun ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
2. 2942 sayılı Kanun’un 4 üncü, 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
3 Dava konusu taşınmazda bulunan davalıların payı yönünden irtifak tesciline karar verilmesi gerekirken infazda tereddüt oluşturacak şekilde, tescil hükmü kurulması bozmayı gerektirir.
4. İlk Derece Mahkemesinin ilk kararında hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda taşınmazın metrekare birim bedelinin 75,09 TL olarak belirlendiği, bu kararın yalnızca davacı idare vekilince istinaf edildiği hâlde, 6100 sayılı Kanun’un 26 ncı maddesinde düzenlenen taleple bağlılık ve aleyhe hüküm verme yasağı ilkesi nazara alınmadan, bu metrekare birim bedeli aşılmak suretiyle 94,98 TL/m² birim bedeli üzerinden kamulaştırma bedelinin hesaplanması hatalıdır.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesinden verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,18.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.