Kamulaştırma bedelinin emsal karşılaştırmasıyla tespit edilmesi ve vekâlet ücreti hükmedilmemesi hukuka uygun mudur (Yargıtay)

5. Hukuk Dairesi         2024/3492 E.  ,  2025/112 K.

“İçtihat Metni”

MAHKEMESİ : Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1073 Esas, 2023/1862 Karar
DAVALILAR : 1. … vd. vekili Avukat …
2. … vd. vekili Avukat …
3. … vekili Avukat …
4. …
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Trabzon 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/85 Esas, 2022/65 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare, davalı … ve davalılar … vd. vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare ve davalılar … vd. vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Trabzon ili, Ortahisar ilçesi, Boztepe Mahallesi 419 ada 22 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı … vekili cevap dilekçesinde özetle; 2942 sayılı Kanun’un 8 inci maddesinde düzenlenen kamulaştırmalarda öncelikli olarak uygulanması gereken satın alma usulünün madde metnindeki yöntem ve içeriğinin uygulanamadığını, mahkemece yapılacak tespitte gayrimenkul değerleme uzmanı ya da arsa arazi değerleme hususunda yüksek lisans yapmış bilirkişi heyeti oluşturulmak suretiyle keşif icra edilmesi gerektiğini, dava tarihi tarihi itibari ile gerçek alım satım karşılığını oluşturan piyasa değerinin tespit edilmesini talep etmiştir.

2. Davalılar … vd. vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın değerinin düşük belirlendiğini, dava konusu taşınmaza güçlü delil teşkil edecek Trabzon 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/576 Esas 2019/21 Karar sayılı dosyada 418 ada 22 parselin değerinin 2.650,00 TL/m² olarak belirlendiğini, taşınmaz üzerinde bulunan muhdesatların eksik tespit edildiğini, taşınmazın gerçek değerinin tespitini istemiştir.

3.Davalılar … ve … vekili cevap dilekçesinde özetle; birleştirilen Trabzon 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/35 Esas sayılı dosyası ile Trabzon 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/46 Esas sayılı dosyasının bu dosya arasına alınarak ecrimisil ve tazminat taleplerinin karşılanmasını, iş bu davanın müvekkilleri yönünden reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalılara ödenmesine, dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile yol olarak terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare, davalı … ve davalılar … vd. vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı idare lehine vekâlet ücreti takdir edilmemesinin kanuna aykırı olduğunu, dava konusu ve emsal taşınmazın tüm olumlu ve olumsuz yönleri tek tek incelenerek üstün ve eksik yanların açıklanması gerekirken bilirkişi raporunda emsal taşınmazın tüm olumlu ve olumsuz yönlerinin incelenmediğini, raporun denetiminin mümkün olmadığını, arsa vasıflı olan taşınmazların bedelinin emsal satış değerine göre belirlendiğini, taşınmaza olabildiğince çok emsal karşılaştırması yapılması; emsal taşınmazların her birinin dava konusu taşınmaza uygunluğunun denetlenmesi; üstün ya da eksik yönlerinin tek tek belirtilmesi gerektiğini, ancak bilirkişi raporunda tüm bu hususların göz ardı edilerek hazırlandığını, raporda imar ve yol durumu, yapılaşma şartları, şehir merkezine yakınlığı gibi tüm özellikleri açısından karşılaştırma yapılmadığını mevcut özelliklerin her birinin değerlendirmede ne derece etkili olduğunun ifade edilmediğini belirtilerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı … vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükme esas alınan raporun 2942 sayılı Kanun’un 10 ve 11 inci maddelerine ve yerleşik yargı kararlarına aykırı olduğunu, dava konusu taşınmaz ile emsalin üstün ve eksik yönleri tek tek karşılaştırılmaksızın ve objektif bir değerlendirme yapılmadan değer tespit edildiğini, Yargıtay içtihatlarına aykırı ve denetime elverişli olmayan bilirkişi raporunun yerel mahkeme tarafından hükme dayanak olarak alındığını, dava konusu taşınmazın dava tarihi itibari ile gerçek ve güncel piyasa bedelinin çok altında kamulaştırma bedeli belirlendiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

3. Davalılar … vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın Belediye hudutları dahilinde arsa vasfında, belediye hizmetlerinden faydalanan, Boztepe Mahallesinin en işlek iki caddesi olan Taksim ve İran Caddesine cepheli çok kıymetli bir taşınmaz olduğunu, taşınmaza güçlü delil teşkil edecek Trabzon 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/576 Esas, 2019/21 Karar numaralı dosyasında Boztepe Mahallesi 418 ada 22 parselin m² başına 2.650,00 TL değer takdir edildiğini, yeknesaklık ilkesine göre benzer dosyaların değerlendirilmesi gerektiğini, bedelin düşük belirlendiğini, Kanunlara ve mülk sahibi olan vatandaşların menfaatlerine aykırı rapor üzerinden hüküm kurulmasının hukuk kurallarına aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak zeminine, üzerindeki yapılara ise 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca resmi birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek değer biçilmesinin ve belirlenen bedelin bloke ettirilerek davalılara ödenmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik olmadığı anlaşılmış ayrıca dava konusu taşınmaza yakın konumda bulunan 418 ada 22 parsel sayılı taşınmaz için Trabzon 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/576 Esas sayılı dosyasında 2.650 TL/m² değer biçildiğini, bu değerin bu dava tarihine güncellendiğinde ise taşınmaza daha yüksek değer biçildiğini iddia etmiş ise de bu dosyada belirlenen metrekare değeri Yİ-ÜFE değişim oranları ile bu dava tarihine getirildiğinde 5.415,63 TL metrekerare bedeline ulaşıldığından, dava konusu taşınmaza değerlendirme tarihi itibarıyla biçilen 5.331,28 TL/m² değeri yerinde görülmüş ve davanın niteliği gereğince davacı idare lehine vekâlet ücreti hükmedilmemesi yerinde görülerek istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalılar … vd. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; belirlenen bedelin yüksek olduğunu ve idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalılar … vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, … olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak; üzerindeki yapıya ise aynı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca resmî birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek değer tespit edilmesinde, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak terkinine karar verilmesi yerindedir.

3. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 12055/17 numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.2019 tarihli ve 30791 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan kararı da göz önüne alınarak, davanın niteliği gereği davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinde hukuka aykırı bir yön bulunmamaktadır.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı idare ve davalı … vd. vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına, davalılar … vd.’den peşin alınan temyiz harcının Hazineye irad kaydına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

06.01.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.