T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/9331-S.23.15060
BAŞVURU NO : 2023/2302
KARAR TARİHİ : 26/07/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MERAM BELEDİYE BAŞKANLIĞI
Başvuranın, maliki olduğunu iddia ettiği taşınmazın kamulaştırma
BAŞVURUNUN KONUSU :
bedelinin tarafına ödenmesi talebine ilişkindir.
BAŞVURU TARİHİ : 14/02/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 14.02.2023 tarihinde tarafından yapılan başvuruda başvuran
özetle; Konya İli İlçesi Mahallesi ada parselde kayıtlı taşınmazı 09.06.2022 tarihinde satın aldığını, taşınmaz üzerinde yer alan ve Mahallesi Caddesi No: ’de bulunan meskenin Meram Belediye Meclisi’nin 10.06.2022 tarih ve / sayılı ve Meram Belediye
Encümeninin 15.06.2022 tarih ve / sayılı kararı ile kamulaştırıldığını, ancak kamulaştırma bedeline ilişkin ödemenin tapu maliki olan kendisine ödenmesi gerekirken hak sahibi olmayan eski malik adına ödeme yapıldığını ifade etmekte; kamulaştırma bedelinin tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 23.02.2023 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısına cevaben Meram
Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğü’nün 27.02.2023 tarihli ve E- – – sayılı yazısı ekinde ilgili bilgi-belgeler gönderilmiş olup yapılan açıklamada;
2.1) Konya İli İlçesi Mahallesi ada parsel sayılı taşınmazın ana taşınmaz
hisselerinin takyidatlı ve tedavüllü tapu kaydı ile bağımsız bölümlerinin tedavüllü tapu kaydı çıkartılarak yazı ekinde gönderildiği,
2.2) Konya İli İlçesi Mahallesi Caddesi No: ’de kayıtlı
taşınmazın tapu kaydı talep edilmiş olsa da, tapu kaydı sorgulamasının Tapu Sicil Tüzüğü’nün 16.
maddesinin (4) fıkrasındaki “Tapu sicilinde yapılacak haciz dahil her türlü kayıt sorgulaması istemlerinde,
Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası veya taşınmazın ada ve parsel numarasının belirtilmesi zorunludur.” hükmü gereğince yapıldığı için, adres bilgisine göre tapu kaydı sorgulanamadığı,
2.3) Bu nedenle adres ile ada parselin aynı yer olup olmadığı ve parsel içindeki binalardan
hangisi olduğunun Meram Belediyesinden sorulması gerektiği,
2.4) Başvuranın Mahallesi ada parsel sayılı ana taşınmazda “Katmülkiyetli / Kat İrtifaklı
Taşınmazlarda Ana Gayrimenkule Şuyulanan Hissenin Satışı – (09.06.2022 tarih yevmiye)” işlemi ile / hisse satın aldığı ve bu işleme ait resmi senet suretinin yazı ekinde gönderildiği,
2.5) Konya İli İlçesi Mahallesi ada parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma
işlemine ait henüz bir tescile rastlanmadığı, kamulaştırma yapılmış ise de bu hususun Meram
Belediyesinden sorulması gerektiği, ifade edilmiştir.
3) Kurumumuzun 23.02.2023 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısına cevaben Meram
Belediyesi Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü’nün 10.03.2023 tarihli ve E- – – sayılı yazısı ekinde ilgili bilgi-belgeler gönderilmiş olup yapılan açıklamada;
3.1) Konya İli İlçesi Mahallesi ada parsel sayılı taşınmazın daha evvel ada
5 parsel olarak kayıtlı olduğu,
3.2) İmar Kanununun 18. maddesi uygulaması yapılması sonucunda ada parselin 01.09.2020
tarihinde ada parsel olarak tescil edildiği,
3.3) Başvuranın 09.06.2022 tarihinde ada parselde kayıtlı taşınmazı satın aldığı,
3.4) Meram Belediye Meclisinin 10.06.2022 tarih ve / sayılı ve Meram Belediye Encümeninin
15.06.2022 tarih ve / sayılı kararı ile kamulaştırma işlemlerinin yürütülmeye başlandığı,
3.5) Ancak Meram Belediyesi tarafından yol genişletmesi amacıyla yürütülen kamulaştırma işlemlerine
dahil olan binanın başvuranın satın aldığı parsel üzerine isabet etmediği,
3.6) 18. madde uygulaması sonucunda arsası ve binası ayrı parsellerde kalan taşınmazlarla ilgili
kamulaştırma işlemleri yapılırken binanın güncel emlak beyanına ve 18. madde uygulamasının öncesinde tapuda kimin adına kayıtlı olduğuna bakılarak hak sahibinin tespit edildiği ve bu şekilde tespit edilen hak sahibine ödeme yapıldığı,
3.7) Bu şekilde arsa ve binanın farklı parsellerde kalması ve her ikisinin sahibinin farklı kişiler olması
durumunda ise her iki vatandaş ile görüşme yapıldığı ve kendi aralarında anlaşarak imza altına aldıkları bir evrak ile hak sahibinin kim olduğunu bildiren bir yazı talep edildiği, bu şekilde düzenlenen yazıda binanın kime ait olduğu belirtilirse ona ödeme yapıldığı,
3.8) ile yapılan görüşmelerde binanın kendisine ait olduğunun ve yalnızca arsanın başvurana
satışının yapıldığının bildirildiği,
3.9) Bunun üzerine başvurana, . ile aralarında anlaşma sağlayarak imza altına alacakları bir yazıda
kendisinin hak sahibi olduğunun belirtilmesi halinde bu yazının dikkate alınacağının bildirildiği, ancak başvuran tarafından böyle bir yazının getirilmediği,
3.10) Sonrasında yeniden ile görüşme yapılarak durumun sorulduğu ve yine sadece arsanın
başvurana satışının yapıldığının bildirildiği,
3.11) Ardından . ile eski ada nolu parsel zemin kat 1, 2 ve 3 nolu bağımsız bölümlerdeki
hisselerin tamamının (arsa hariç) kamulaştırılmasına ilişkin 10.01.2023 tarihinde anlaşma sağlandığı,
3.12) Yapılan anlaşmaya istinaden .’ye hissesi oranında hesaplanan 89.891,67 TL kamulaştırma
bedelinin 23.01.2023 tarihinde ödendiği ifade edilmiştir.
4) Kurumumuzun 09.05.2023 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısına cevaben Meram
Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğü’nün 16.05.2023 tarihli ve E- – – sayılı yazısı ekinde ilgili bilgi-belgeler gönderilmiş olup yapılan açıklamada;
4.1) Konya İli İlçesi Mahallesi ada parsel sayılı taşınmazın 22.03.2021 tarih ve
yevmiye numaralı İmar uygulaması ile oluştuğu ve imar nedeniyle şuyulandırılmış parsel olduğu,
4.2) Ana taşınmaz ve farklı bloklardan (binalardan) oluşan bağımsız bölümlerinin takyidatlı güncel tapu
kaydı çıkartılarak yazı ekinde gönderildiği,
4.3) “No: ‘de kayıtlı bina” şeklinde verilen adresin bu parsele isabet edip etmediğinin Meram Belediye
Başkanlığından öğrenilebileceği,
4.4) Konya İli İlçesi Mahallesi ada parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma
işlemine ait şerh veya kayda rastlanmadığı, bu nedenle Meram Belediye Meclisinin 10.06.2022 tarih ve
/ sayılı ve Meram Belediye Encümeninin 15.06.2022 tarih ve / sayılı kararı ile kamulaştırma işlemlerine konu edilen taşınmaz olup olmadığı bilgisinin Meram Belediye Başkanlığından alınabileceği,
4.5) Konya İli İlçesi Mahallesi ada parsel sayılı taşınmazın imar uygulaması
öncesindeki muhtelif pasif dayanak tapu kayıtlarının da incelendiğinde, bu kayıtlarda başvuran adına pasif taşınmaz mal kaydına rastlanmadığı ifade edilmiştir.
5) Kurumumuzun 09.05.2023 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısına cevaben Meram
Belediyesi Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü’nün 26.05.2023 tarihli ve E- – – sayılı yazısı ekinde ilgili bilgi-belgeler gönderilmiş olup yapılan açıklamada;
5.1) Konya İli İlçesi Mahallesi ada nolu parselde kayıtlı taşınmazın 3194 sayılı
İmar Kanunu’nun 18. maddesi uygulamasına tabi tutulduğu,
5.2) Bahse konu binanın bulunduğu arsa hissesinin 18. madde uygulaması sonucunda ada nolu
parsele taşındığı, binanın ise yolda kaldığı,
5.3) Belediye tarafından yürütülen kamulaştırma işlemlerinin de yolda kalan bu bina için uygulandığı,
5.4) Kamulaştırma işlemi yapıldığı sırada binanın emlak beyanında malik olarak . gözüktüğü için
ve . tarafından binanın kendisine ait olduğunun, yalnızca 18. madde uygulaması sonucu oluşan ada parseldeki arsa hissesini başvurana sattığının beyan edilmesi, ayrıca binada bulunan kiracının ve
/
mahalledeki diğer komşuların da ev sahibi olarak ’yi beyan etmeleri üzerine kamulaştırma bedelinin
’ye ödendiği,
5.5) Dolayısıyla başvuranın kamulaştırmaya konu olmayan arsa satın aldığı ve aldığı tarihten binanın
yıkıldığı tarihe kadar içinde bulunan kiracıdan herhangi bir kira bedeli de almadığı, kira bedelinin tarafından alınmaya devam edildiği,
5.6) Kamulaştırma işlemlerinin yapıldığı esnada, binaya ait 2022 yılı emlak vergisi ödeme
mükellefiyetinin satıcı . sorumluluğunda olduğu, ödemelerin belediye vezneleri veya belediye hesaplarına yapıldığı, nitekim . tarafından 03.06.2022 tarihinde 140,80 TL tutarında emlak vergisi ödemesinin yapıldığı,
5.7) Mahallesi Cad. No: adresindeki binanın 20.02.2023 tarihinde
Belediye tarafından yürütülen kentsel dönüşüm çalışmaları kapsamında yıkıldığı,
5.8) Dolayısıyla başvuranın 2023 yılına ait bina emlak vergisini yıkılan bina için ödediği
ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
6) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;
6.1) “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35. maddesinde, “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu
haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”;
6.2) “Kamulaştırma” başlıklı 46. maddesinin birinci fıkrasında, “Devlet ve kamu tüzel kişileri; kamu
yararının gerektirdiği hallerde, gerçek karşılıklarını peşin ödemek şartıyla, özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamını veya bir kısmını, kanunla gösterilen esas ve usullere göre, kamulaştırmaya ve bunlar üzerinde idarî irtifaklar kurmaya yetkilidir.”;
6.3) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
7) 04/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun
7.1) Amaç ve kapsam” başlıklı 1. maddesinin birinci fıkrasında, “Bu Kanun; kamu yararının
gerektirdiği hallerde gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerinin mülkiyetinde bulunan taşınmaz malların, Devlet ve kamu tüzelkişilerince kamulaştırılmasında yapılacak işlemleri, …karşılıklı hak ve yükümlülükler ile bunlara dayalı uyuşmazlıkların çözüm usul ve yöntemlerini düzenler.”;
7.2) “Kamulaştırma şartları” başlıklı 3. maddesinde, “İdareler, kanunlarla ve Cumhurbaşkanlığı
kararnameleriyle yapmak yükümlülüğünde bulundukları kamu hizmetlerinin veya teşebbüslerinin yürütülmesi için gerekli olan taşınmaz malları, kaynakları ve irtifak haklarını; bedellerini nakden ve peşin olarak veya aşağıda belirtilen hallerde eşit taksitlerle ödemek suretiyle kamulaştırma yapabilirler. … Kamulaştırılan topraktan, o toprağı doğrudan doğruya işleten küçük çiftçiye ait olanların bedeli, her halde peşin ödenir.”;
7.3) “Kamulaştırmada önce yapılacak işlemler ve idari şerh” başlıklı 7. maddesinde,
“Kamulaştırmayı yapacak idare, kamulaştırma veya kamulaştırma yolu ile üzerinde irtifak hakkı kurulacak taşınmaz malların veya kaynakların sınırını, yüzölçümünü ve cinsini gösterir ölçekli planını yapar veya yaptırır; kamulaştırılan taşınmaz malın sahiplerini, tapu kaydı yoksa zilyetlerini ve bunların adreslerini, tapu, vergi ve nüfus kayıtları üzerinden veya ayrıca haricen yaptıracağı araştırma ile belgelere bağlamak suretiyle tespit ettirir.
İlgili vergi dairesi idarenin isteği üzerine taşınmaz mal ve kaynakların vergi beyan ve değerlerini, vergi beyanı bulunmadığı hallerde beyan yerine geçecek takdir edilecek değeri en geç bir ay içerisinde verir.
İdare kamulaştırma kararı verdikten sonra kamulaştırmanın tapu siciline şerh verilmesini kamulaştırmaya konu taşınmaz malın kayıtlı bulunduğu tapu idaresine bildirir. Bildirim tarihinden itibaren malik değiştiği takdirde, mülkiyette veya mülkiyetten gayri ayni haklarda meydana gelecek değişiklikleri tapu idaresi kamulaştırmayı yapan idareye bildirmek zorundadır. (Değişik cümle: 24/4/2001 – 4650/2 md.) İdare tarafından, şerh tarihinden itibaren altı ay içinde 10 uncu maddeye göre kamulaştırma bedelinin tespitiyle idare adına tescili isteğinde bulunulduğuna dair mahkemeden alınacak belge tapu idaresine ibraz edilmediği takdirde, bu şerh tapu idaresince resen sicilden silinir.”;
7.4) “Satın alma usulü” başlıklı 8. maddesinde, “İdarelerin, bu Kanuna göre, tapuda kayıtlı olan
taşınmaz mallar hakkında yapacağı kamulaştırmalarda satın alma usulünü öncelikle uygulamaları esastır.
Kamulaştırma kararının alınmasından sonra kamulaştırmayı yapacak idare, bu Kanunun 11 inci maddesindeki esaslara göre ve konuyla ilgili uzman kişi, kurum veya kuruluşlardan da rapor alarak, gerektiğinde Sanayi ve Ticaret Odalarından ve mahalli emlak alım satım bürolarından alacağı bilgilerden de faydalanarak taşınmaz malın tahmini bedelini tespit etmek üzere kendi bünyesi içinden en az üç kişiden teşekkül eden bir veya birden fazla kıymet takdir komisyonunu görevlendirir.
Ayrıca idare, tahmin edilen bedel üzerinden pazarlıkla satın alma ve trampa işlemlerini yürütmek ve sonuçlandırmak üzere kendi bünyesi içinden en az üç kişiden teşekkül eden bir veya birden fazla uzlaşma komisyonunu görevlendirir.
İdare, kıymet takdir komisyonunca tespit edilen tahmini bedeli belirtmeksizin, kamulaştırılması kararlaştırılan taşınmaz mal, kaynak veya bunların üzerindeki irtifak haklarının bedelinin peşin veya bu
Kanunun 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasına göre yapılıyor ise, bu fıkradaki usullere göre taksitle ödenmesi suretiyle ve pazarlıkla satın almak veya idareye ait bir başka taşınmaz malla trampa yoluyla devralmak istediğini resmi taahhütlü bir yazıyla malike bildirir.
(Değişik beşinci fıkra: 20/8/2016-6745/31 md.) Malik veya yetkili temsilcisi tarafından, bu yazının tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde, kamulaştırmaya konu taşınmaz malı pazarlıkla ve anlaşarak satmak veya trampa isteği ile birlikte idareye başvurulması hâlinde; komisyonca tayin edilen tarihte pazarlık görüşmeleri yapılır, tespit edilen tahminî değeri geçmemek üzere bedelde veya trampada anlaşmaya varılması hâlinde, yapılan bu anlaşmaya ilişkin bir tutanak düzenlenir ve anlaşma konusu taşınmaz malın tüm hukuki ve fiili vasıfları ile kamulaştırma bedelini, malikin kimlik bilgilerini ve taşınmazların tapuda tesciline veya terkinine dair kabul beyanlarını da ihtiva eden tutanak, malik veya yetkili temsilcisi ve komisyon üyeleri tarafından imzalanır. Bu tutanak malikin ferağ beyanı ve tapuda idare adına yapılacak tescilin hukuki sebebi sayılır.
(Değişik altıncı fıkra:20/8/2016-6745/31 md.) İdarece, anlaşma tutanağının tanzim tarihinden itibaren en geç kırk beş gün içinde, tutanakta belirtilen bedel hazır edilerek, idarenin anlaşma tutanağı ve kamulaştırma öncesi taşınmaz üzerindeki tüm takyidat ve haklardan arındırıldığını bildiren yazıya istinaden idare adına tapuya resen tescil veya terkin edilir. Tapuya resen tescil veya terkinden sonra kamulaştırma bedeli kendilerine ödenir.
Bu madde uyarınca satın alınan veya trampa edilen taşınmaz mal, kaynak veya irtifak hakkı, sahibinden kamulaştırma yolu ile alınmış sayılır ve bu şekilde yapılan kamulaştırmaya veya bedeline karşı itiraz davaları açılamaz.
Anlaşma olmaması veya ferağ verilmemesi halinde bu Kanunun 10 uncu maddesine göre işlem yapılır.”;
8) 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun
8.1) “A. Mülkiyet hakkının içeriği” başlıklı 683. maddesinde; “Bir şeye malik olan kimse, hukuk
düzeninin sınırları içinde, o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir. Malik, malını haksız olarak elinde bulunduran kimseye karşı istihkak davası açabileceği gibi, her türlü haksız elatmanın önlenmesini de dava edebilir.”;
8.2) “A. Taşınmaz mülkiyetinin konusu” başlıklı 704. maddesinde, “Taşınmaz mülkiyetinin konusu
şunlardır: 1. Arazi, 2. Tapu kütüğünde ayrı sayfaya kaydedilen bağımsız ve sürekli haklar, 3. Kat mülkiyeti kütüğüne kayıtlı bağımsız bölümler.”;
8.3) “B. Taşınmaz mülkiyetinin kazanılması I. Tescil” başlıklı 705. maddesinde, “Taşınmaz
mülkiyetinin kazanılması, tescille olur. Miras, mahkeme kararı, cebrî icra, işgal, kamulaştırma hâlleri ile kanunda öngörülen diğer hâllerde, mülkiyet tescilden önce kazanılır. Ancak, bu hâllerde malikin tasarruf işlemleri yapabilmesi, mülkiyetin tapu kütüğüne tescil edilmiş olmasına bağlıdır.”;
9) 3194 sayılı sayılı İmar Kanunu’nun “Parselasyon planlarının hazırlanması” başlıklı 18 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re’sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır.”
10) 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun
10.1) “Mevzu” başlıklı 1 inci maddesinde; “Türkiye sınırları içinde bulunan binalar bu kanun
hükümlerine göre Bina Vergisine tabidir.”
10.2) “Mükellef” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Bina Vergisini, binanın maliki, varsa intifa hakkı sahibi,
her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenler öder. Bir binaya paylı mülkiyet halinde malik olanlar, hisseleri oranında mükelleftirler. Elbirliği mülkiyette malikler vergiden müteselsilen sorumlu olurlar.”
10.3) “Mükellefiyetin başlaması ve bitmesi” başlıklı 9 uncu maddesinde; “Bina vergisi mükellefiyeti;
/
a) 33 üncü maddenin (1) ilâ (7) numaralı fıkralarında yazılı vergi değerini tadil eden sebeplerin doğması halinde bu değişikliklerin vuku bulduğu, aynı maddenin (8) numaralı fıkrasında yazılı halde ise bu duruma bağlı olarak takdir işleminin yapıldığı tarihi, b) Dört yılda bir yapılan takdir işlemlerinde takdir işleminin yapıldığı tarihi, c) Muafiyetin sukut ettiği tarihi, Takip eden bütçe yılından itibaren başlar.”
11) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
12) 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “Ret kararı” başlıklı 33. maddesinde, “İnceleme ve araştırma sonucunda şikâyetin yerinde olmadığı kanaatine varılması hâlinde ret kararı verilir.”; düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
13) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; başvuranın,
Konya İli, Meram İlçesi, Çaybaşı Mahallesi, Taşcami Uzunharmanlar Caddesi No: 45’de bulunan binanın kamulaştırma bedelinin mevzuata aykırı şekilde eski malike ödendiği iddiasıyla anılan kamulaştırma bedelinin tarafına ödenmesi talebi kapsamında Ret Kararı verilmesi yönünde hazırlanan öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
14) Başvuran, 1 no.lu paragrafta yer verildiği üzere, Konya İli, İlçesi, Mahallesi,
Caddesi No: ’de bulunan binanın kamulaştırma bedelinin mevzuata aykırı şekilde eski malike ödendiği iddiasıyla anılan kamulaştırma bedelinin tarafına ödenmesini talep etmektedir.
15) Konuyla ilgili 7 nolu paragrafta yer verilmiş olan mevzuata bakıldığında; 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu kapsamında yapılacak kamulaştırma işlemlerinin ayrıntıları ile düzenlendiği, bu kapsamda kamulaştırma işleminde satın alma usulünün öncelikle başvurulması gereken bir yol olduğu, ancak satın alma işleminin başarısız olması durumunda kamulaştırma bedelinin mahkemece tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescilinin söz konusu olacağı anlaşılmıştır.
16) Bu kapsamda başvuruya konu uyuşmazlık çerçevesinde; idare tarafından gönderilen bilgi ve
belgelerin incelenmesi neticesinde;
16.1) Konya İli İlçesi ada parsel sayılı taşınmazın 3194 sayılı İmar
Kanununun 18. maddesi uygulaması yapılması sonucunda 01.09.2020 tarihinde ada parsel olarak tescil edildiği,
16.2) Bahse konu binanın bulunduğu arsa hissesinin 18. madde uygulaması sonucunda ada nolu
parsele taşındığı, binanın ise yolda kaldığı,
16.3) Başvuranın 09.06.2022 tarihinde ada parselde kayıtlı taşınmazı satın aldığı,
16.4) Meram Belediye Meclisinin 10.06.2022 tarih ve / sayılı ve Meram Belediye Encümeninin
15.06.2022 tarih ve / sayılı kararı ile kamulaştırma işlemlerinin yürütülmeye başlandığı ve
Belediye tarafından yürütülen kamulaştırma işlemlerinin yolda kalan bina için uygulandığı, bununla birlikte 18. madde uygulaması sonucunda ada nolu parsele taşınan arsa hissesinin kamulaştırma kapsamına alınmadığı,
16.5) Belediye tarafından mevzuat hükümleri uyarınca belirlenen sıraya uyulmak suretiyle öncelikle satın
alma yoluna başvurulduğu ve 10.01.2023 tarihli uzlaşma tutanağı ile satın alma sürecinin tamamlandığı,
16.6) Uzlaşma tutanağında imza altına alınan 89.891,67 TL kamulaştırma bedelinin 23.01.2023 tarihinde
.’ye ödendiği,
16.7) Ancak başvuran tarafından yalnızca arsa hissesinin değil binanın da kendisine satıldığı iddiasıyla
anılan kamulaştırma bedelinin tarafına ödenmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
17) Gelinen aşamada öncelikle Belediye tarafından kamulaştırma işlemine konu edilen Konya İli,
İlçesi, Mahallesi, Caddesi No: ’de bulunan binanın kime ait olduğunun tespiti gerekir. Bu çerçevede dosyada mübrez tapu kayıtları ve sair belgeler incelendiğinde; başvuranın Konya İli, İlçesi, ada parsel sayılı ana taşınmazda
“Katmülkiyetli / Kat İrtifaklı Taşınmazlarda Ana Gayrimenkule Şuyulanan Hissenin Satışı – (09.06.2022 tarih yevmiye)” işlemi ile / hisse satın aldığı tartışmasızdır. Ancak ihtilaf konusu
Caddesi No: ’de bulunan binanın başvurana ait olup olmadığı hususu yalnızca tapu kayıtlarının tetkiki ile anlaşılamamaktadır. Nitekim Kurumumuzun bilgi – belge talep yazısına Meram
Tapu Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabi yazıda da başvuranın hisse satın aldığı taşınmaz üzerinde birden fazla binanın bulunduğu, ancak uyuşmazlık konusu binanın bu kapsamda olup olmadığının kamulaştırma işlemlerinin yürüten Meram Belediyesi’nden sorulması gerektiği ifade edilmiştir. Meram
Belediye Başkanlığı tarafından gönderilen cevabi yazıda ise; bahse konu binanın bulunduğu arsa hissesinin 18. madde uygulaması sonucunda ada nolu parsele taşındığı, binanın ise yolda kaldığı, kamulaştırma işlemlerinin de bu bina üzerinden yürütüldüğü, öte yandan başvuranın hissedar olduğu arsa hissesinin herhangi bir kamulaştırma işlemine konu edilmediği açıklanmıştır.
18) Ayrıca her ne kadar başvuran tarafından kamulaştırma işlemine konu edilen binaya ait emlak
vergisinin kendisi tarafından ödendiği, bu durumun da kendisinin hak sahibi olduğunu tevsik eder nitelikte olduğu ifade edilmekte ise de; kamulaştırma işlemlerinin tamamlandığı 2022 yılında, . tarafından
03.06.2022 tarihinde 140,80 TL tutarında emlak vergisi ödemesinin yapıldığı, 20.02.2023 tarihinde binanın
yıkıldığı, bu esnada başvuran tarafından 2023 yılında emlak vergisi bildiriminde bulunulduğu tespit edilmiştir.
19) Konuyla ilgili 10 nolu paragrafta yer verilmiş olan mevzuata bakıldığında; emlak vergisinin
mükellefinin esas itibariyle malik olduğu tartışmasızdır. Bu çerçevede, kamulaştırma işlemlerinin
tamamlandığı 2022 yılında yapılan emlak vergisi ödemesi kayıtlarından da anlaşılacağı üzere o tarihte emlak vergisi ödemesi . tarafından yapılmış olduğundan, kamulaştırma işlemleri esnasında malikin olduğunun kabulü gerekir. Nitekim dosyada mübrez tapu kayıtlarında da belirtilen tarihte başvuranın malik olduğuna dair herhangi bir kayda rastlanılamamıştır
20) Yine konuyla ilgili 7 nolu paragrafta da açıklandığı üzere, kamulaştırma bedelinin malike ödeneceği
tartışmasızdır. Bu itibarla Meram Belediyesi ile uzlaşma görüşmelerinin tarafından yürütülmüş olması, uyuşmazlık konusu Konya İli, İlçesi, Mahallesi, Caddesi
No: ’de bulunan binanın evveliyatında tapu kaydında Konya İli, İlçesi, Mahallesi, ada, parsel sayılı taşınmaz olarak kayıtlı olması ve malikin de yine . olması, 18. madde uygulaması sonucunda arsa hissesi ve binanın farklı parsellerde kalmasının uygulamada karşılaşılan durumlardan olması, bununla birlikte nin yalnızca arsa hissesini sattığını bildirmesi karşısında başvuranın aksini ispatlayacak herhangi bir bilgi ve belge de sunmadığı, kaldı ki binanın kiracısının da bina yıkılana kadar
.’ye kira ödemesi yaptığı hususları bir bütün olarak değerlendirildiğinde kamulaştırma işlemine konu edilen binanın malikinin olduğu değerlendirilmiştir.
21) Tüm bu açıklamalar çerçevesinde; başvuru konusu olayda Meram Belediyesi tarafından Konya İli,
İlçesi, Mahallesi, Caddesi No: ’de bulunan binanın kamulaştırma bedelinin .’ye ödenmesi işlemi gerçekleştirilirken ilgili kanun ve yönetmelik hükümlerinde ayrıntıları ile düzenlenen hükümlere eksiksiz olarak riayet edildiği, dolayısıyla idarenin işleminde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığından başvuranın kamulaştırma bedelinin kendisine ödenmesi talebinin reddi gerektiği değerlendirilmiştir.
22) Bununla birlikte her ne kadar başvuranın kamulaştırma bedelinin kendisine ödenmesi talebinin reddi
gerektiği değerlendirilmekte ise de; başvuranın kendisinin hem Konya İli, İlçesi, Mahallesi, Caddesi No: ’de bulunan binayı hem de Konya İli, İlçesi, Mahallesi, ada parsel sayılı taşınmazdaki arsa hissesini satın aldığı iddiasını ile aralarındaki özel hukuk ilişkisine dayanarak ilgili mahkemesinde mevzuat hükümlerine uygun şekilde açacağı hukuk davası ile ileri sürmesinin mümkün olduğunu belirtmek gerekmiştir.
23) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın, Konya İli, İlçesi,
Mahallesi, Caddesi No: ’de bulunan binanın kamulaştırma bedelinin mevzuata aykırı şekilde eski malike ödendiği iddiasıyla anılan kamulaştırma bedelinin tarafına ödenmesi talebi kapsamında Ret Kararı verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
24) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin
“İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; hem başvuranın dilekçesi hem de şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırması kapsamında idare tarafından süresi içerisinde işlem tesis edildiği; böylece “makul sürede karar verme” ve
“kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
25) 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz
tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede Konya İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre başvurunun REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve MERAM BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi