TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/14598-S.21.23384
BAŞVURU NO : 2021/8574
KARAR TARİHİ : 11/10/2021
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI
MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Bakiye kamulaştırma bedelinin ödenmediği iddiası ve bağlantılı talepler hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 21/04/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran vekili özetle: mülkiyeti sahibi ve Ortağına ait bulunan, dönem tapu bilgilerine göre; İstanbul İli, Bakırköy İlçesi, İkitelli Köyü, Karaahmetli mevki, pafta, sayılı parsel ile Mahmutbey Köyü, Habibler mevki, pafta, , parsel sayılı 2 yüzölçümü 3.314.509 m olan 61 adet taşınmazın, İstanbul İl İdare Kurulunun 5.9.1962 gün ve 304;
30.10.1962 gün ve sayılı kararlarıyla Milli Savunma Bakanlığı ihtiyaçları için Maliye Hazinesi adına
tescille kamulaştırılmasının kararlaştırıldığını; Eyüp Asliye Hukuk Hâkimliği’nin 21.4.1964 tarih ve
E; K. sayılı kesinleşmiş ilamına göre toplam 17.299.747 TL kamulaştırma bedeli takdir edilerek kamulaştırma işleminin kesinleştirildiğini; kamulaştırma bedelinin yüksekliği nedeniyle ödemenin kısmen bedel kısmen Hazine taşınmazları ile mübadele suretiyle yapılması hususunda taraflar arasında anlaşmaya varılarak Milli Savunma Bakanlığı ile 14.9.1965 tarihinde Protokol imzalandığını ve Protokol gereği taşınmazların Hazineye devrinin gerçekleştiğini; İdarenin protokol hükümleri uyarınca gayrimenkul verilmesi şeklindeki edimlerini ifa edememesi üzerine Milli Savunma Bakanlığı ve Maliye Bakanlığına, Ankara 6. Noterliği’nin 13.03.1967 tarih ve yevmiye numaralı ihtarnamesinin keşide edildiğini; bu süreçte ödemenin gerçekleştirilmesini teminen de bir sulhname hazırlandığını; 27.2.1968 tarihli Sulhname
Tasarısında özetle, ödenmeyen bakiye 14.376.243 TL’nin, 1967 yılında ödenmesi gereken 8.000.000
TL’sinin kararnamenin imzasını takiben ödenmesi, 5.800.000 TL’sinin Nisan 1968’den itibaren üç eşit taksitle en geç 15.6.1968 tarihine kadar ödenmesi, bakiye 576.243 TL’nin 31.3.1969 tarihine kadar ödenmesinin talep edildiğini; Maliye Bakanlığının, sulh teklifini ve tediye şartlarını uygun bulduğunu ve taksitler halinde ödenmesinde bir sakınca bulunmadığını bildirdiğini ayrıca keyfiyetin tetkik ve mütalaası için Danıştay Başkanlığı’na tevdiinin istendiğini, Danıştay 3. Dairesi’nin 8.12.1967 tarih, 1 3E; K sayı ile mukavelenin, borcun aynen ifa edilememesi nedeniyle nakit olarak ödenmesi şeklinde tadil edilmesine yönelik uygun mütalaasının, Danıştay Genel Kurulunca da 5.2.1968 tarih, E; K. numaralı onama kararıyla kesinleştiğini, 3.5.1968 tarihli Cumhurbaşkanı, Başbakan, Milli
Savunma ve Maliye Bakanlarının imzasının bulunduğu kararnameyle de uygun görüldüğünü; müvekkil
, dedesinin tüm evraklarını incelediğini ödemeye ilişkin belgeleri bulamadığını, ilgili kurumlar olan Maliye Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı’ndan kamulaştırma bedelinin ödemesinin gerçekleştiğine dair ödeme emri belgesinin suretini talep etmişse de, kurumlarca ödemeye dair tahakkuk fişlerinin olduğundan bahsedildiğini, ancak bunun ödemenin gerçekleştiğine dair bir kanıt olmadığını sadece ekonomik değerin muhasebeleştirilmesi anlamına geldiğini; dolayısıyla, mevcut bilgi ve belgeler,
1968 yılı bütçe gerçekleri, idarece kabul edilen kamulaştırma bedelinin yüksekliği ve tediyesindeki
imkânsızlıklar nedeniyle taraflar arasında düzenlenen protokol ve yukarıda açıklanan Danıştay mütalaası ve kararnamenin, bakiye 14.376.243 TL kamulaştırma bedelinin ödenmediğine dair kanıt niteliğinde olduklarını; iddia ve şikâyetle, bugüne kadar ödenmeyen 14.376.243 TL bakiye kamulaştırma bedelinin güncel değeri üzerinden hesaplanmak suretiyle ödenmesi; nakit olarak ödenmesine ilişkin talebin kabul edilmemesi halinde daha önce ödeme güçlüğü nedeniyle Hazine taşınmazlarının verilmesine ilişkin anlaşmada belirtilen taşınmazların ve Ortağı adına tescili, ödeme gerçekleştiyse ödeme belgeleri ve ibra sözleşmesinin verilmesi hususlarında gereğini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Hazine ve Maliye Bakanlığı Başhukuk Müşavirliği ve Muhakemat Genel Müdürlüğünün 30.7.2021 tarihli ve E sayılı cevabi yazısında özetle, konuya ilişkin Genel
Müdürlükleri dosyasındaki yazışmalar üzerinde yapılan incelemeden:
2.1. İstanbul İli, Bakırköy İlçesi, İkitelli köyünde kain tapu sicilinde , , ), adlarına kayıtlı pafta parsel sayılı
3289 dönüm 600 metrekare yüzölçümlü tarla ile ilçenin Mahmutbey köyünden adı geçenlerin murisi
adına kayıtlı pafta ve parsel sayılı ve 24909 m² yüzölçümlü arazinin, Metris Garnizonu atış, eğitim ve tatbikat sahasında kalması sebebiyle Askeri ihtiyaçlara tahsis edilmek üzere mülga 6830 sayılı İstimlak Kanunu hükümleri uyarınca İstanbul İl İdare Kurulundan 5 Eylül ve 30
Ekim 1962 gün ve ve sayılı kamulaştırma kararları alındığı, alınan kararların Valilik Makamı tarafından 7 Eylül 1962 ve 5 Ekim 1962 tarihlerinde onandığı, kamulaştırma tarihinde yürürlükte olan 6830 sayılı Kanun’un 10. maddesine göre teşekkül eden Bakırköy İlçesi Kıymet Takdiri Komisyonunca parsel için 17.024.850,00-TL, ve parseller içinde 274.897,00-TL olmak üzere toplamda 17.299.747,00.-TL bedel takdir edildiği, 6830 sayılı Kanunun “Tebligat” başlığı altındaki 13.
maddesi hükmündeki esaslar çerçevesinde tebligatların yapıldığı ve takdir olunan bedele ilişkin taraflarca bir itiraz vaki olmadığından kamulaştırma işleminin kesinleştiği;
2.2. Kamulaştırma kararı alındığı tarihte taşınmazların mülkiyetinin davalı olması nedeniyle kamulaştırma işlemlerinin ve Ortağı üzerinden değil, diğer malikler üzerinden yürütüldüğü; 2.3. Milli Savunma Bakanlığının bütçesinde 17 milyon lirayı aşan kamulaştırma bedelini nakden ödeyecek kadar ödenek bulunmadığından, kamulaştırma bedelinin kısmen nakit ve kısmen arazi verilmek suretiyle ödenmesinin düşünüldüğü ve bu şekilde ödemeye arazi sahipleri de rıza gösterdiğinden mülga 6830 sayılı
Kanun’un 26. maddesi; “Mal sahibinin muvafakatiyle istimlâk bedeli yerine idarenin hususi emlâkinden bu bedele kısmen veya tamamen tekabül edecek miktarın temliki caizdir.”, hükmünün uygulanması yoluna gidildiği; 2.4. ve ortağı tarafından tapuda malik görünen kişiler aleyhine açılan tapu iptali ve tescil davasının Eyüp 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 16.01.1964 tarihli ve E , K. ve 21.04.1964 tarihli ve E , K. sayılı kararları ile davacı ve ortağı lehine sonuçlanması üzerine Milli Savunma Bakanlığı ile ve ortağı arasında 14.09.1965 tarihinde bir anlaşma imzalandığı; 2.5. Anlaşmada kamulaştırma bedelinin; 1- 823,512 TL’si ipoteklerin fekki, 2- 55.992 TL’si mevcut haczin kaldırılması, 3- 519.000 TL’si alınacak tasarruf bonosu, 4-799.686,93 TL’si şirketin alacağı hazine malı taşınmaz yerlerin %7 emlak alım vergisi, 5- 140.817,75 TL’si mahkeme ilamında yazılı diğer alacaklıların alacağı, Hâzineye ait taşınmaz malların
%7 emlak alım vergisi, 6- 100.000 TL’si tescille ilgili masraflar için şirkete ödenmesi gereken, 7- 1.425.000 TL’si şirkete nakit tediyesi kabul edilen, 8- 11.424.056,07 TL’si şirkete tediyesi gereken bakiye alacak karşılığı olarak verilecek Hazine malı taşınmaz mal değeri, 9- 2.011.682,25 TL’si diğer şahıslara tediyesi gereken bakiye alacak karşılığı olarak verilecek Hazine malı taşınmaz mal değeri olarak ödenmesinin belirtildiği, Millî Savunma Bakanlığınca, mezkur Anlaşmanın Maliye Bakanlığına gönderildiği ve Maliye Bakanlığı
Millî Emlak Genel Müdürlüğünce de bu Anlaşmanın uygun görüldüğü; 2.6. Kamulaştırılan taşınmazların malikin rızasına istinaden 26.02.1966 tarihinde tapuda Hazine adına tescil edildiği, bu itibarla 6830 sayılı Kanun’un 17. maddesi kapsamında cebri tescil yoluna gidilmediği; 2.7. Milli Savunma Bakanlığı ile ve ortağı arasında imzalanan anlaşma ile şirkete verilmesi düşünülen taşınmazların mühim bir kısmının amme hizmetlerinde tahsisli ve bir kısmının da 775 sayılı Gecekondu Kanununun şümulüne girmiş olması gibi fiili ve hukuki nedenlerle kamulaştırma bedeli yerine taşınmaz mal verilemediği ve verilmesinin de mümkün olmadığının anlaşılması üzerine taraflar arasında yapılan toplantılar ve yazışmalar sonucu Başbakanlığın (Kanunlar ve Kararlar
Tetkik Dairesi) sayılı yazısı ekinde Danıştay’a gönderilen Milli Savunma Bakanlığının 8
Mayıs 1967 tarihli ve Müsteşarlık Karargâhı İnşaat ve Emlak-İskân – – sayılı mütalaa talep yazısı ve Danıştay Genel Kurulunun 5/2/1968 gün sayılı mütalaasına binaen 4353 sayılı Kanun’un 31. maddesi gereğince 14/9/1965 tarihli Protokolün kararlaştırılan esaslar dâhilinde tadilinin 13 Mayıs 1968 tarihli ve 6196 sayılı Kararname ile uygun görülmesi üzerine adı geçen Şirket, Milli Savunma Bakanlığı ve Maliye Bakanlığı arasında tadil suretiyle akdedilen Protokolün yürürlüğe girdiği; 2.8. 1965 yılında para olarak ödemesi yapılmayan toplam 13.435.738,32 TL’na ilave olarak ilgili vergi dairelerine ödenmemiş olan emlak alım vergisi tutarı olan 940.504,69 TL de dâhil olmak üzere toplam 14.376.243,00.- TL’nin 13.800.000,00.-TL’sinin 1968 yılında, 576.243,00-TL’sinin de 1969 yılında adı geçen Şirkete, alacaklılarına ve arazinin eski sahibi vereselerine (arazi bedelinden dolayı şirketten alacakları olan ve mahkeme ilamları ile hükme bağlanan) ödemelerin yapıldığı
Hususlarının anlaşıldığı; 2.9. Başvuran tarafından “…mülkiyeti ve Ortağı’na ait bulunan, dönem tapu bilgilerine göre; İstanbul İli, Bakırköy İlçesi, İkitelli Köyü, Karaahmetli mevki, pafta, sayılı parsel ile Mahmutbey Köyü Habibler mevki, pafta, 1 , parsel sayılı yüzölçümü 3.314.509 m² olan 61 adet taşınmazın, İstanbul İI İdare Kurulu’nun 5.9.1962 gün ve ;
30.10.1962 gün ve sayılı kararlarıyla Milli Savunma Bakanlığı ihtiyaçları için Maliye Hâzinesi adına
tescille kamulaştırılmasının kararlaştırıldığı, mülga 6830 sayılı İstimlak Kanunu’nun 26 ncı maddesi uyarınca ve mülga 2490 sayılı Kanun’un 28 inci maddesinde yazılı komisyon tarafından ve Eyüp Asliye
Hukuk Hâkimliği’nin 21.4.1964 tarih ve E; K. sayılı kesinleşmiş ilamına göre toplam 17.299.747.-TL kamulaştırma bedeli takdir edilerek kamulaştırma işleminin kesinleştirildiği…” ifadesine başvurusunda yer verilmiş ise de; Eyüp 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 21.04.1964 tarihli ve E.
(birleştirilen E.1963/847, E.1964/224), K. sayılı (EK-1) ilamına göre ve ortağı tarafından davalıların murisi tarafından İstanbul 4. Noterliğinden resen tanzim ve tasdikli 07.04.1956 tarih ve sayılı satış vaadi sözleşmesi ile Bakırköy İkitelli Köyü pafta, sayılı parsel ile Mahmutbey Köyü pafta, , parsel sayılı taşınmazların satışının vaad edildiği ve satış bedelinden büyük bir kısmının ödendiği ve sair nedenlere yer verilmek suretiyle ), , , aleyhine tescil ve istimlak bedeline istihkak talebiyle dava açıldığı; söz konusu kesinleşmiş mahkeme ilamı ile taşınmazların mülkiyeti, kamulaştırılması halinde kamulaştırma bedeli davacı ve ortağına intikal ettiği; başvuru dilekçesinde belirtildiği gibi 6830 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinde yer alan “İstimlâk olunacak gayrimenkulün sahibi zilyed ve diğer alâkalılar veya istimlâki yapan idare tarafından 13 üncü madde gereğince ikametgâhlarında tebligat yapılmış olanlar tebliğ tarihinden itibaren
15 gün, bunlar haricindekiler son ilân tarihinden itibaren 30 gün içinde istimlâk muamelesine karşı Şûrayı
Devlette ve takdir edilen bedel ile maddi hatalara karşı da gayrimenkulün bulunduğu mahal asliye hukuk mahkemesinde dâva açabilirler…” hükmü çerçevesinde sözü edilen istimlak işleminin iptali ve istimlak bedelinin artırılmasına (tezyid-i bedel davası) ilişkin herhangi bir dava açılmadığı; 2.10. Başvuranın “…Eyüp Asliye Hukuk Hâkimliği’nin 21.4.1964 tarih ve E; K. sayılı kesinleşmiş ilamına göre toplam 17.299.747.-TL kamulaştırma bedeli takdir edilerek kamulaştırma
işleminin kesinleştirildiği” şeklindeki ifadesinin yanıltıcı olduğu, yukarıda da belirtildiği üzere Bakırköy
İlçesi Kıymet Takdiri Komisyonunca parsel için 17.024.850,00-TL, ve parseller içinde 274.897,00-TL olmak üzere toplamda 17.299.747,00.-TL bedelin takdir edildiği, söz konusu bedele ve istimlak işlemine tarafların bir itirazının olmadığı ve kamulaştırma işleminin bu bedel üzerinden kesinleştiği; 2.11. Genel Müdürlükleri bünyesinde ödemelere ilişkin bilgi ve belge örneği bulunmasının söz konusu olmadığı, ödemelere ilişkin bilgi ve belgelerin Milli Savunma Bakanlığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
Milli Emlak Genel Müdürlüğü ve Saymanlıklardan temin edilmesi gerektiği; 2.12. Başvuran vekilinin 14.376.243,00.-TL ye ilişkin ödeme emri belgesinin suretini talep etmişse de kurumlarca ödemeye dair tahakkuk fişlerinin olduğundan bahsedildiği, bunun ödemeye dair bir kanıt olmadığı, sadece ekonomik değerin muhasebeleştirilmesi anlamına geldiği dolayısıyla, mevcut bilgi ve belgeler, 1968 yılı bütçe gerçekleri, idarece kabul edilen kamulaştırma bedelinin yüksekliği ve tediyesindeki imkânsızlıklar nedeniyle taraflar arasında düzenlenen protokol ve yukarıda açıklanan
Danıştay mütalaası ve kararnamenin, bakiye 14.376.243 TL kamulaştırma bedelinin ödenmediğine dair
kanıt niteliğinde oldukları yönündeki iddia ve şikâyetine ilişkin olarak:
2.12.1. Kamulaştırmanın yapıldığı tarihlerde yürürlükte olan 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanununun
6 ncı maddesinde bütçenin tanımının yapıldığı, maddede “Bütçe, Devlet devair ve müessesatının senevi
varidat ve masarifi muhammenatını gösteren ve bunların tatbik ve icrasına mezuniyet veren bir kanundur.” denilmek suretiyle, bütçenin Devlet daire ve kurumlarına ait bir belge olduğu, Devlet bütçesinin yıllık bir kanun olduğu, gelir ve gider tahminlerini gösterdiğinin ifade edildiği, Kanunun 45 inci maddesinde; “Devlet hizmetlerinin müstelzim olduğu masarif her sene bütçene vazolunan tahsisat ile tayin olunur. İfası bir kanun ile emrolunan hidemat karşılığının behemehal senesi bütçesine ithali lazımdır.”, 47 nci maddesinde; “Bir kanun veya kanuni mezuniyete müstenit bir mukavele ile muayyen olmadıkça masrafın senesi hizmetin vukuu tarihine göre tayin olunur. Ancak maaşatı zatiyenin müterakimleri tahsis olundukları sene bütçesinden verilir. Masarifi gayrimelhuza hakkında İcra Vekilleri Heyetinin kararları ittihaz olunduğu sene bütçesine racidir. (Ek fıkra: 17/01/1938 – 3325/4 md.) Maaşatı zatiye düyunu dahi bu maddedeki esasa tevfikan cari sene bütçesinden verilir.” hükümlerine yer verildiği; 2.12.2. Buna göre Milli Savunma Bakanlığına 1968 yılı Bütçe Kanununda (01.03.1968 tarihli ve 12840 sayılı Resmi Gazete shf-47) “Kamulaştırma ve satınalma bedeli” olarak 32.189.000,00.- TL, “ENF nin gerektirdiği kamulaştırma ve satınalma bedeli” olarak 4.220.000,00.-TL olmak üzere toplam 36.409.000,00.-TL “Geçen yıllar borçları” için 31 624 999,00.-TL ödenek ayrıldığı; 1969 yılı Bütçe
Kanununda ise (03.03.1969 tarihli ve 13138 sayılı Resmi Gazete shf-48) “Kamulaştırma ve satınalma bedeli” olarak 26.166.000,00.- TL, “ENF nin gerektirdiği kamulaştırma ve satınalma bedeli” olarak 4.500.000,00.-TL olmak üzere toplam 30.666.000,00.-TL, “Geçen yıllar borçları” için 17.972.000,00.-TL ödenek ayrıldığı, “nın görüldüğü, belirtilen durum karşısında başvuranın 1968 yılı bütçe gerçekleri, kamulaştırma bedelinin yüksekliği ve tediyesindeki imkânsızlıkların sözkonusu ödemenin gerçekleştirilmediğine kanıt teşkil ettiği yönündeki iddialarının afaki olduğu;
2.12.3. 1050 sayılı Muhasebeyi Umumiye Kanununun “BEŞİNCİ FASIL: Masarifin tahakkuku” başlığı altındaki 69 uncu maddesinde yer alan; “Devlet Hazinesi hesabına bir masrafın tahakkuku ancak bir Vekilin veya vazifeten Vekil namına hareket eden bir memurun tasdikı ile tamam olur.” hükmü uyarınca bir bütçe giderinin yapılmasının “Taahhüt, Tahakkuk, Ödeme” olmak üzere üç aşamadan geçerek gerçekleştirildiği, taahhüt işleminin Devlet adına bir giderin yapılması için ita amirince karar verilmesi; tahakkuk işleminin
Devlet giderinin ödenmesi gereken safhaya gelmesi; Ödemenin ise tahakkuk eden Devlet giderlerinin, verile emrine dayanılarak sayman tarafından hak sahiplerine ödenmesi anlamına geldiği; bir giderin yapılmasındaki tahakkuk aşamasının tamamlanabilmesi yani giderin ödenmesi gereken safhaya gelebilmesi için bir bakanın veya bakan adına görev yapmaya yetkili kılınan bir memurun onayının gerekli olduğunun mezkur maddede belirtildiği, diğer bir deyişle 1050 sayılı Kanunda belirtilen sisteme göre giderler; ita amiri, tahakkuk memuru ve sayman şeklinde sıralanabilecek görevliler tarafından, taahhüt, tahakkuk ve ödeme safhalarından geçirilerek gerçekleşmektedir. Bu itibarla, 1050 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde başvuranın tahakkuk evrakının ödemeye dair bir kanıt olmadığı, sadece ekonomik değerin muhasebeleştirilmesi anlamına geldiği yönündeki iddiasının dinlenemeyeceği; 2.13. Başvuruya konu kamulaştırma talebinin 6487 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olup olmadığına ilişkin olarak; 2.13.1. 30.06.2010 tarihinde yürürlüğe giren 5999 sayılı Kanunla 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’na eklenen Geçici 6 ncı madde ile kamulaştırma işlemleri tamamlanmamış veya kamulaştırması hiç yapılmamış olmasına rağmen 09.10.1956 tarihi ile 04.11.1983 tarihi arasında fiilen kamu hizmetine ayrılan veya kamu yararına ilişkin bir ihtiyaca tahsis edilerek üzerinde tesis yapılan taşınmazlara veya kaynaklara kısmen veya tamamen veyahut irtifak hakkı tesis etmek suretiyle malikin rızası olmaksızın fiili olarak el konulması hallerinde, hak sahiplerine idare ile uzlaşma ve uzlaşılmaması halinde dava açma hakkı tanındığı; 6487 sayılı Kanunun 21 inci maddesi ile de 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun Geçici 6 ncı maddesinde değişikliğe gidildiği ve madde başlığının “Kamulaştırılmaksızın kamu hizmetine ayrılan taşınmazların bedel tespiti” olarak düzenlendiği ve birinci fıkrasında aynen; “Kamulaştırma işlemleri tamamlanmamış veya kamulaştırması hiç yapılmamış olmasına rağmen 9/10/1956 tarihi ile 4/11/1983 tarihi arasında fiilen kamu hizmetine ayrılan veya kamu yararına ilişkin bir ihtiyaca tahsis edilerek üzerinde tesis yapılan taşınmazlara veya kaynaklara kısmen veya tamamen veyahut irtifak hakkı tesis etmek suretiyle malikin rızası olmaksızın fiili olarak el konulması sebebiyle, mülkiyet hakkından doğan talepler, bedel talep edilmesi halinde bedel tespiti ve diğer işlemler bu madde hükümlerine göre yapılır. Bu maddeye göre yapılacak işlemlerde öncelikle uzlaşma usulünün uygulanması dava şartıdır.”, denildiği; 2.13.2. Yukarıda bahse konu maddedeki düzenlemenin konusunu “kamulaştırma işlemleri tamamlanmamış veya kamulaştırması hiç yapılmamış taşınmazlar”ın teşkil ettiği, oysa somut olayda İstanbul İli, Bakırköy
İlçesi, İkitelli köyünde kain pafta parsel sayılı taşınmaz ile Mahmutbey köyü pafta ve parsel sayılı taşınmazların mülga 6830 sayılı İstimlak Kanunu hükümleri uyarınca İstanbul İl
İdare Kurulundan 5 Eylül ve 30 Ekim 1962 gün ve ve sayılı kamulaştırma kararları alınmak, alınan kararların Valilik Makamı tarafından 7 Eylül 1962 ve 5 Ekim 1962 tarihlerinde onanmak, 6830 sayılı
Kanunun 10 uncu maddesine göre teşekkül eden Bakırköy İlçesi Kıymet Takdiri Komisyonunca parsel için 17.024.850,00-TL, ve parseller içinde 274.897,00-TL olmak üzere
toplamda 17.299.747,00.-TL bedel takdir edilmek, 6830 sayılı Kanunun “Tebligat” başlığı altındaki 13 üncü maddesi hükmündeki esaslar çerçevesinde tebligatları tamamlanmak ve takdir olunan bedele taraflarca itiraz edilmemek ve bu yönde 6830 sayılı Kanunun 14 üncü maddesi uyarınca herhangi bir dava açılmamak suretiyle kesinleşmiş bir kamulaştırma işlemine dayanılarak Milli Savunma Bakanlığına tahsis edildiği, kamulaştırma bedelinin de yukarıda da izah edildiği şekilde hak sahibine ödendiği; 2.13.3. Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin yerleşik görüşünü yansıtan 11.06.2012 tarihli ve E.2012/6422, K.2012/12480 sayılı ilamında da; “….Davacıların paydaş olduğu 8 nolu taşınmazın, davalı idarece
26.04.1974 tarihinde kamulaştırıldığı; kamulaştırma işleminin 24.04.1975 tarihinde murisler A. H. D. ve
M. N. D.’a noter vasıtasıyla tebliğ edildiği; yapılan keşifte 8 parsel olarak kamulaştırılan taşınmazın zeminine yapılan uygulamada; kadastro tutanağında, 199 ada 15 parsel olarak tespit ve tescil gören dava konusu taşınmazla aynı yer olduğunun tespit edildiği anlaşılmış olup, kamulaştırma işlemi kesinleştiğinden
6830 sayılı İstimlak Kanununun 14. maddesi uyarınca davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik
görülmemiştir. Davacılardan F. E. vd. vekilinin temyiz itirazları yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, ….” yönünde içtihatta bulunulduğu; 2.13.4. Belirtilen durum karşısında 6830 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde kesinleşmiş bir kamulaştırma işlemi söz konusu olduğundan ve kamulaştırma bedeli de hak sahibine ödendiğinden başvuranın talebinin 6487 sayılı Kanunun 21 nci maddesi ile değişik 2942 sayılı Kanunun Geçici 6 ncı maddesi kapsamında değerlendirilmesinin hukuken mümkün olmadığı; 2.14. Başvuranın kamulaştırmanın yapıldığı tarihlerde asıl muhatabın Milli Savunma Bakanlığı yani asker olması sebebiyle önce 68 öğrenci olayları, 71 Askeri Muhtırası, 1978 Sıkıyönetim, 1980 darbesi, ardından
2007 e-muhtırası ve 15 Temmuz Darbe Girişimi de dâhil olmak üzere sürekli yaşanan askeri darbe ya da
askeri darbe kalkışmaları nedeniyle başvuran tarafından cesaretle ve korkusuzca bu işin üzerine gidilemediği, süreklilik arz eden ödeme beklentisi ile bu günlere gelindiği yönündeki afaki bir takım ifadelerle talepte bulunulmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu; 2.15. 4721 sayılı Medeni Kanun’un 2 nci maddesindeki hakkın kötüye kullanılması yasağının özel bir çeşidinin de çelişkili davranış yasağı olduğu, buna göre başvuranın murisi tarafından Başbakanlığın (Kanunlar ve Kararlar Tetkik Dairesi) 80-205/2828 sayılı yazısı ekinde Danıştay’a gönderilen Milli
Savunma Bakanlığının 8 Mayıs 1967 tarihli ve Müsteşarlık Karargâhı İnşaat ve Emlak-İskân 6121-22667-1859(413/E8) sayılı mütalaa talep yazısı üzerine ve Danıştay Genel Kurulunun 5/2/1968 gün 1968/18-
19 sayılı mütalaasına binaen 4353 sayılı Kanunun 31 inci maddesi gereğince 14/9/1965 tarihli protokolün
kararlaştırılan esaslar dâhilinde tadilinin 13 Mayıs 1968 tarihli ve 6196 sayılı Kararname ile uygun görüldüğü 1968 tarihinden itibaren, anılan kararname uyarınca ödenmediği iddia olunan tutara ilişkin herhangi bir yasal girişimde bulunulmamasının çelişkili davranış yasağına aykırılık teşkil ettiği gibi izahının da mümkün olmadığı; Açıklamalarına yer verilmiştir.
3. İstanbul Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Avrupa Yakası Milli Emlak Dairesi Başkanlığının
11.08.2021 tarihli ve E- sayılı cevabi yazısında özetle:
3.1. Avukat tarafından Milli Savunma Bakanlığına verilen 22.12.2014 tarihli dilekçe ile; İstanbul İli, Bakırköy İlçesi, İkitelli Köyünde bulunan, pafta parsel numaralı ve 3.289.600,00 m² taşınmaz (bugünkü tapu kaydı, Başakşehir İlçesi, İkitelli-1 Mahallesi 2125 numaralı parsel) ile 5 pafta ve numaralı adet parselden oluşan 24.909 m² yüzölçümlü taşınmazların Milli
Savunma Bakanlığınca kamulaştırıldığı, kamulaştırma ile ilgili olarak kısmen bedel ödenmesi, kısmen de
Hazine taşınmazları ile trampa edilmesi konusunda Milli Savunma Bakanlığı ile karşılıklı protokol yapıldığı, protokol gereği ve Ortağı tarafından edimin yerine getirildiği ve bu taşınmazların
Maliye Hazinesi adına tapuya tescil edildiği, ancak Milli Savunma Bakanlığı, Milli Emlak Genel
Müdürlüğü veya farklı bir idarece müvekkillerine herhangi bir tapu devrinin gerçekleşmediği belirtilerek gereğinin yapılmasının talep edildiği; 3.2. Konu ile ilgili olarak, Bakanlıkları (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) tarafından Milli Savunma
Bakanlığına yazılmış olan 06.10.2015 tarihli ve sayılı yazı ile; kamulaştırma bedeli yerine taşınmaz verilemediği ve verilmesinin de mümkün olmaması nedeniyle 1965 yılında para olarak ödemesi yapılmayan toplam 13.435.738,32 TL’ye ilave olarak ilgili vergi dairelerine ödenmemiş olan emlak alım vergisi tutarı olan 940.504,69 TL’de dahil olmak üzere toplam 14.376.243 TL’nin 13.800.000 TL’sinin 1968 yılında
576.243 TL’sinin de 1969 yılında adı geçen şirkete, alacaklılarına ve arazinin eski sahibi
vereselerine (arazi bedelinden dolayı şirketten alacakları olan ve mahkeme ilamları ile hükme bağlanan)
ödemelerin yapıldığı bildirilerek tahakkuk müzekkereleri ve bir takım belgelerin gönderildiği; 3.3. Bakanlıkları (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) 06.10.2015 tarihli ve sayılı yazısı ekinde Milli
Savunma Bakanlığına gönderilmiş olan belgeler kapsamında yapılan incelemede; Bakanlıklarınca (Milli
Emlak Genel Müdürlüğü) tahakkuk evrakları gönderilerek gerekli ödemelerin yapılmasının Maliye
Muhasebe Müdürlüğünden istendiği, Bakanlıkları (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) 05.07.1968 tarihli ve sayılı yazısı ile “… tahakkuk müzekkereleri tanzim tarihlerinde Maliye Muhasebe Müdürlüğüne intikal ettirilmiş ve Muhasebe Müdürlüğünce de bu parseller için 24 ve 30 mayıs ve 5 Haziran 1968 günlü ve , , ile no.lu verile emirleriyle Merkez saymanlığına gönderildiği ve tamamen ödendikleri Maliye Muhasebe Müdürlüğünün 24.06.1968 tarihli yazısı münderecatından ve Merkez
Saymanlığı ile yapılan telefon görüşmesinden anlaşılmıştır…” hususunun belirtildiği ayrıca konuya ilişkin olarak İdareleri dosyasında bulunan tüm bilgi belgelerin ekte gönderildiği; Açıklamalarına yer verilmiştir.
4. Milli Savunma Bakanlığı Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 5.8.2021 tarihli ve E- –
sayılı cevabi yazısı ve ekinde yer alan belgelerde özetle:
4.1. Eski Bakırköy, yeni Başakşehir ilçesinde kalan parsel ile parsel numaralı
61 adet taşınmazın kamulaştırma işlemlerine İstanbul İl İdare Kurulunun 05.09.1962 tarihli, sayılı ve
30.10.1962 tarihli, 477 sayılı kamu yararı kararına istinaden başlandığı;
2 4.2. Bakırköy İlçesi kıymet takdir komisyonu tarafından 28.02.1963 tarihli rapor ile 3.289.600 m
yüzölçümlü parsel numaralı taşınmazın tamamına 17.024.850 TL, ve parsel
2 numaralı 274.897 m yüzölçümlü 61 adet taşınmazın tamamına 274.897 TL olmak üzere toplam 17.299.747
TL bedel takdir edildiği; 4.3. Kamulaştırma işleminin ve takdir edilen kamulaştırma bedellerinin duyurulması amacıyla mülga 6830 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi kapsamında parsel numaralı taşınmazın malikleri , ), , ve ile ve parsel numaralı taşınmaz maliki (adları yazılı kişilerin murisi) gerekli tebliğ işleminin yapıldığı (kamulaştırma tarihinde taşınmazların mülkiyetinin davalı olması nedeni ile bu şahıslar üzerinden yürütülmüştür) ve anılan şahıslarca gerek kamulaştırma işlemine gerekse bedeline ilişkin herhangi bir itirazda bulunulmadığı ve kamulaştırma işleminin kesinleştiği; 4.4. Müteakiben, kamulaştırma tarihinde mülkiyet ihtilafı bulunması sebebiyle kamulaştırma dışında tutulan ve ortağı tarafından adı geçen şahıslar aleyhine
Eyüp l. Asliye Hukuk Mahkemesinde “tescil ve istimlak bedeline istihkak” davası açıldığı ve kesinleşen karar (Eyüp 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 24.04.1964 tarihli ve E ve K: sayılı kararı)
ile (1) Davaya konu taşınmazların mülkiyetinin ve ortağına intikaline, (2) Söz konusu hisselerin tescili sırasında üzerindeki ipoteklerin davacı Şirket adına nakline ve ipoteklerin mesuliyetinin de Şirkete aidiyetine hükmedildiği, ayrıca kamulaştırma işleminin kesinleşmesi durumunda takdir edilen kamulaştırma bedellerinden anılan şirket ve alacaklılarına ödenmesi gereken tutarların belirlendiği; 4.5. Bunu müteakip, mülga 6830 sayılı Kanunun “Mübadele Suretiyle İstimlak” başlıklı 26 ncı maddesinde yer alan “mal sahibinin muvafakatiyle istimlak bedeli yerine idarenin hususi emlakinden bu bedele kısmen ya da tamamen tekabül edecek miktarın temliki caizdir.” hükmü kapsamında 14.09.1965 tarihinde ve ortağı ile Bakanlıkları arasında Eyüp 1. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 24.04.1964 tarihli ve E: ve K sayılı kararında belirtilen hususları kapsayan protokol düzenlendiği ve bu protokol ile ödenmesi gereken toplam 17.299.747 TL kamulaştırma bedelinin 3.864.008,68 TL’lik kısmının taşınmazlarda bulunan İpotekler, emlak vergileri, hacizler vb.
terkini için nakden, geriye kalan 13.435.738,32 TL’lik kısmının ise Hazine taşınmazlarının devri suretiyle karşılanmasının 14.09.1965 tarihli protokol ile imza altına alındığı; 4.6. Ancak, devir listesinde yer alan taşınmazların önemli bir kısmının amme hizmetlerine tahsisli, bir kısmının ise 775 Gecekondu Kanununun şümulüne girmiş olması gibi fiili ve hukuki sebeplerle söz konusu devrin gerçekleştirilemediği; 4.7. 14.09.1965 tarihli protokolün kısmen uygulanamaması üzerine yapılan yazışmalar ve gerçekleştirilen toplantılar sonucunda, o dönem Başbakanlığın (Kanunlar ve Kararlar Tetkik Dairesi) sayılı yazısı eki ile Danıştay’a gönderilen Bakanlıklarının 08.05.1967 tarihli ve sayılı talep yazısı üzerine ve Danıştay Genel Kurulunun 05.02.1968 tarihli ve E: , K: sayılı mütalaasına binaen 4353 sayılı Kanunun 31 inci maddesi gereğince söz konusu protokolün kararlaştırılan esaslar dâhilinde tadilinin 03.05.1968 tarihli ve sayılı Kararname ile uygun görüldüğü;
4.8. Bunun üzerine anılan Şirket, Bakanlıkları ve Maliye Bakanlığı arasında tadil suretiyle akdedilen
Protokolün yürürlüğe girdiği ve 1965 yılında ödemesi yapılamayan 13.435.738,32 TL’ye ilave olarak ilgili vergi Dairelerinde ödenmemiş emlak alım satım vergisi tutarı olan 940.504,69 TL de dâhil olmak üzere toplam 14.376.243 TL’nin 13.800.000 TL’sinin 1968 yılında, 576.243 TL’sinin ise 1969 yılında, anılan
Şirkete, alacaklılarına ve taşınmazların eski maliki vereselerine Eyüp 1. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 24.04.1964 tarihli ve E: ve K: sayılı kararı ile hükme bağlanan ödemelerin yapıldığı; 4.9. Milli Emlak Genel Müdürlüğünün 05.07.1968 tarihli ve – – sayılı yazısı ile yapılan ödeme kalemlerinin ayrıntılı olarak bildirildiği, ayrıca yazıda “…tahakkuk müzekkereleri tanzim tarihlerinde Maliye Muhasebe Müdürlüğüne intikal ettirilmiş, Muhasebe Müdürlüğünce de paraların 24,
25 Mayıs ve 5 Haziran 1968 günlü ve no.lu verile emirleriyle Merkez
Saymanlığına tamamen ödendikleri…”, ifadelerine yer verilmek suretiyle gerekli ödemenin tamamının yapıldığının açıkça belirtildiğinin tespit edildiği; 4.10. Başvuran tarafından Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin 4 üncü maddesi kapsamında ödeme belgesi olarak, “İdarelerce bütçeden yapılacak kesin ödemeler için düzenlenen Genel
Yönetim Muhasebe Yönetmeliği (Resmi Gazete tarihi: 31.12.2005) eki 1 no.lu ödeme emri belgesinin düzenlenmesi gerektiği ve yapılan ödemelere ilişkin düzenlenen tahakkuk müzekkerelerinin sadece muhasebeleştirme işlemi olmasından bahisle hukuki olmadığı ifade edilmiş ise de, a. Ödemelerin 1968 ve 1969 yıllarında yapılması sebebiyle belgelerin 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye
Kanununa dayanılarak hazırlanan Devlet Harcama Belgeleri Yönetmeliği kapsamında düzenlendiği, b. Yönetmeliğin “Kullanılacak Ödeme Belgeleri” başlıklı 4 üncü maddesinin: “Bütçeden nakden veya mahsuben yapılacak harcamalarda, Devlet Muhasebesi Yönetmeliği eki Tahakkuk Müzekkeresi ve Verile
Emri Örnek: 6/B); avans veya kredi suretiyle yapılacak ödemelerde Saymanlık İşlem Fişi (Örnek: 6/A)
ödeme belgesi olarak düzenlenir.” hükmüne, yine Yönetmeliğin “Kanıtlayıcı Belgeler” başlıklı 5 inci maddesinde “Bütçeden kesin veya geçici olarak yapılacak harcamalarda ödeme belgelerine bağlanacak kanıtlayıcı belgeler aşağıda belirtilmiştir. a)Kesin olarak yapılacak harcamalar Nakden veya mahsuben yapılacak harcamalarda düzenlenecek Tahakkuk Müzekkeresi ve Verile Emrine (Devlet Muhasebesi
Yönetmeliği Örnek 6/B), harcamanın çeşidine göre Yönetmeliğin ilgili maddelerinde belirtilen belgeler kanıtlayıcı belge olarak bağlanır.”, hükmüne amir olduğu, dolayısıyla anılan hükümler kapsamında 1968 ve 1969 yıllarında yapılan ödemelere ilişkin düzenlenen tahakkuk müzekkerelerinin ödemelerin yapıldığına ilişkin kanıtlayıcı belge olduğunun açık olduğu; 4.11. Sonuç olarak, başvuruya konu taşınmazlar için belirlene kamulaştırma bedellerinin ilgililerine tamamen ödendiği, 2015 yılında başvuran tarafından Bakanlıklarına yapılan aynı mahiyetteki müracaat üzerine MSB’nin 09.12.2015 tarihli ve ve sayılı yazısı ile gerekli ödemenin 1968 ve 1969 yıllarında hak sahiplerine yapıldığının bildirildiği ve bu yazı ekinde ödemeye ilişkin belgelerin başvuran vekiline de gönderildiği;
4.12. Bakanlıkları tarafından başvuruya konu taşınmazların mülga 6830 sayılı Kanun’un 26 ıncı maddesine göre gerçekleştirilmesi ve bedeli ödenerek kamulaştırılmış olması sebebiyle 6487 sayılı Kanun kapsamında başvurunun değerlendirilmesinin mümkün olmadığı; Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın, 5.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”; 5.2. “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35. maddesinde, “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”; 5.3. “Kamulaştırma” başlıklı 46. maddesinin birinci fıkrasında, “Devlet ve kamu tüzel kişileri; kamu yararının gerektirdiği hallerde, gerçek karşılıklarını peşin ödemek şartıyla, özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamını veya bir kısmını, kanunla gösterilen esas ve usullere göre, kamulaştırmaya ve bunlar üzerinde idarî irtifaklar kurmaya yetkilidir.”; 6. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun, 6.1. “Kurumun Görevi” başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”; 7. 31/08/1956 tarihli ve 6830 sayılı İstimlak Kanunu’nun 7.1. “Tebligat” başlıklı 13. maddesinde, “ İstimlâki kararlaştırılan yerlerin tapu ve tapu kaydı yoksa vergi kayıtları ile ve ayrıca haricen yapılacak tahkikatla tesbit edilen mal sahibi, zilyed ve diğer alâkalılarından ikametgâhı tesbit edilmiş olanlara istimlâk olunacak gayrimenkulün plân veya ebatlı krokisi, İstimlak
Kararı ve takdir olunan Kıymeti ve istimlâkin hangi idare lehine yapıldığı ve açılacak dâvalarda husumetin kime tevcih edileceği 15 gün içinde noter marifetiyle tebliğ olunur. Tebligatta Hukuk Usulü Muhakemeleri
Kanunu hükümleri tatbik olunur. …”; 7.2. “Müddetler ve Merci” başlıklı 14. maddesinde, “İstimlâk olunacak gayrimenkulün sahibi zilyed ve diğer alâkalılar veya istimlâki yapan idare tarafından 13 üncü madde gereğince ikametgâhlarında tebligat yapılmış olanlar tebliğ tarihinden itibaren 15 gün, bunlar haricindekiler son ilân tarihinden itibaren 30 gün içinde istimlâk muamelesine karşı Şûrayı Devlette ve takdir edilen bedel ile maddi hatalara karşı da gayrimenkulün bulunduğu mahal asliye hukuk mahkemesinde dâva açabilirler. …”;
7.3. “Mübadele suretiyle istimlâk;” başlıklı 26. maddesinde, “Mal sahibinin muvafakatiyle istimlâk bedeli yerine idarenin hususi emlâkinden bu bedele kısmen veya tamamen tekabül edecek miktarın temliki caizdir.”; 8. 26.05.1927 tarihli ve 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanunu’nun 8.1. 69. maddesinde, “Devlet Hazinesi hesabına bir masrafın tahakkuku ancak bir Vekilin veya vazifeten
Vekil namına hareket eden bir memurun tasdikı ile tamam olur.”; 8.2. 70. maddesinde, “Varidat ve masarifin tahakkukuna ait evrakı müsbitenin eşkal ve ecnası ve bunlara mütaallik tadilat mali müşavere encümenince tayin ve tesbit olunur.”; 9. Mali Müşavere Encümeninin 28/3/1945 tarih ve 1637 sayılı kararı ile kabul edilen Bütçe
Giderlerinde Aranacak Belgeler Yönetmeliği (Bu yönetmeliğin adı, 11.03.1970 tarih ve 8377 sayılı
Mali Danışma Kurulu kararı ile “Devlet Harcama Belgeleri Yönetmeliği” olarak değiştirilmiştir.)
9.1. “Kullanılacak Ödeme Belgeleri” başlıklı 4. maddesinde, “Bütçeden nakden veya mahsuben yapılacak harcamalarda, Devlet Muhasebesi Yönetmeliği eki Tahakkuk Müzekkeresi ve Verile Emri Örnek
: 6/B); avans veya kredi suretiyle yapılacak ödemelerde Saymanlık İşlem Fişi (Örnek : 6/A) ödeme belgesi olarak düzenlenir. …”; 9.2. “Kanıtlayıcı Belgeler” başlıklı 5. maddesinde, “Bütçeden kesin veya geçici olarak yapılacak harcamalarda ödeme belgelerine bağlanacak kanıtlayıcı belgeler aşağıda belirtilmiştir. a) Kesin olarak yapılacak harcamalar: Nakden veya mahsuben yapılacak harcamalarda düzenlenecek Tahakkuk
Müzekkeresi ve Verile Emrine (Devlet Muhasebesi Yönetmeliği Örnek : 6/B), harcamanın çeşidine göre
Yönetmeliğin ilgili maddelerinde belirtilen belgeler kanıtlayıcı belge olarak bağlanır. ..” 10. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “Ret kararı” başlıklı 33. maddesinde, “İnceleme ve araştırma sonucunda şikâyetin yerinde olmadığı kanaatine varılması hâlinde ret kararı verilir.”; Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi inceleme ve araştırması neticesinde, şikâyetin reddini önermiştir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Başvuran vekili özetle mülkiyeti ve Ortağına ait bulunan ve İstanbul İl İdare Kurulunun 5.9.1962 gün ve ; 30.10.1962 gün ve sayılı kararlarıyla
Milli Savunma Bakanlığı ihtiyaçları için Maliye Hazinesi adına tescille istimlak edilen toplam 3.314.509 2 m yüzölçümlü 61 adet taşınmaz için belirlenen 17.299.747.-lira kamulaştırma bedelinden bugüne kadar ödenmeyen 14.376.243.- lira bakiye kamulaştırma bedelinin güncel değeri üzerinden hesaplanmak suretiyle ödenmesi; nakit olarak ödenmesine ilişkin talebin kabul edilmemesi halinde karşılığı Hazine taşınmazlarının başvuranlar adına tescili, ödeme gerçekleştiyse ödeme belgeleri ve ibra sözleşmesinin verilmesi hususlarında gereğini talep etmektedir.
12. Dosyası kapsamına ilgili idareler tarafından sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde:
12.1. Başvuruya konu İstanbul İli, Bakırköy İlçesi, İkitelli köyünde bulunan ve tapu sicilinde
, ), , ), adlarına 2 kayıtlı pafta parsel sayılı 3.289.600 m yüzölçümlü tarla ile ilçenin Mahmutbey köyünden adı geçenlerin murisi adına kayıtlı pafta ve parsel sayılı 24909 m² yüzölçümlü arazi hakkında, Metris Garnizonu atış, eğitim ve tatbikat sahasında kalmaları sebebiyle askeri ihtiyaçlara tahsis edilmek üzere mülga 6830 sayılı İstimlak Kanunu hükümleri uyarınca İstanbul İl İdare
Kurulundan 5 Eylül ve 30 Ekim 1962 gün ve ve sayılı kamulaştırma kararları alındığı, alınan kararların Valilik Makamı tarafından 7 Eylül 1962 ve 5 Ekim 1962 tarihlerinde onandığı, kamulaştırma tarihinde yürürlükte olan 6830 sayılı Kanun’un 10. maddesine göre teşekkül eden Bakırköy İlçesi Kıymet
Takdiri Komisyonunca 28.2.1963 tarihinde parsel için 17.024.850,00-lira, ve parseller içinde 274.897,00-lira olmak üzere toplamda 17.299.747,00.-lira bedel takdir edildiği; 12.2. Kamulaştırma tarihinde taşınmazların mülkiyetinin dava konusu olması nedeniyle, kamulaştırma işlemlerinin ve Ortağı üzerinden değil, yukarıda bahse konu parsel numaralı taşınmazın malikleri ile ve parsel numaralı taşınmaz maliki üzerinden yürütüldüğü, 6830 sayılı Kanun’un 13. maddesi hükmündeki esaslar çerçevesinde de bu kişilere tebligatların yapıldığı ve takdir olunan bedele ilişkin taraflarca bir itiraz yapılmadığından kamulaştırma işleminin kesinleştiği; 12.3. ve Ortağı tarafından adı geçen şahıslar aleyhine
Eyüp l. Asliye Hukuk Mahkemesinde 26.11.1963 tarihinde açılan “tescil ve istimlak bedeline istihkak” davası sonucunda, Mahkemenin 24.04.1964 tarihli ve E ve K: sayılı kararı ile davaya konu taşınmazların mülkiyetinin ve Ortağına intikaline ve söz konusu hisselerin tescili sırasında üzerindeki ipoteklerin davacı Şirket adına nakline ve ipoteklerin mesuliyetinin de Şirkete aidiyetine hükmedildiği, ayrıca kamulaştırma işleminin kesinleşmesi durumunda takdir edilen kamulaştırma bedellerinden anılan şirket ve alacaklılarına ödenmesi gereken tutarların belirlendiği; 12.4. Kamulaştırılan bu araziye karşılık ödenecek kamulaştırma bedeli yerine mal sahibi firmanın muvafakati ile mülga 6830 sayılı Kanun’un 26. maddesi hükmünün uygulanması yoluna gidilerek ve Ortağı ile Milli Savunma Bakanlığı arasında Eyüp 1. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 24.04.1964 tarihli ve E: ve K: sayılı kararında belirtilen hususları kapsayan Protokol düzenlendiği ve bu Protokol ile ödenmesi gereken toplam 17.299.747.- lira kamulaştırma bedelinin 3.864.008.68 liralık kısmının taşınmazlarda bulunan ipotekler, emlak vergileri,
hacizler vb. terkini için nakden, geriye kalan 13.435.738,32 liralık kısmının ise Hazine taşınmazlarının devri suretiyle karşılanmasının 14.9.1965 tarihinde imza altına alındığı, kamulaştırılan bu yerlerin
26.2.1966 tarihinde Bakırköy tapu kütüğüne Hazine adına tescillerinin gerçekleştiği ve 2.923.501 liranın
adı geçen şirkete nakden ödendiği; 12.5. Söz konusu Protokol hükümleri çerçevesinde devir listesinde yer alan taşınmazların bir kısmının kamu hizmetine tahsisli, bir kısmının ise 775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun kapsamına girmiş olması nedeniyle söz konusu devrin gerçekleştirilememesi üzerine, Danıştay Genel Kurulunun 05.02.1968 tarihli ve E: , K: sayılı mütalaasına istinaden 4353 sayılı Kanun’un 31.maddesi gereğince söz konusu Protokolün kararlaştırılan esaslar dâhilinde tadilinin 03.05.1968 tarihli ve 6196 sayılı Kararname ile uygun görüldüğü, buna göre 1965 yılında ödemesi yapılamayan 13.435.738,32 liraya ilave olarak ilgili vergi Dairelerinde ödenmemiş emlak alım satım vergisi tutarı olan 940.504,69 lira da dâhil olmak üzere toplam 14.376.243 liranın 13.800.000 lirasının 1968 yılında, 576.243 lirasının ise 1969 yılında, anılan
Şirkete, alacaklılarına ve taşınmazların eski maliki vereselerine Eyüp 1. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 24.04.1964 tarihli ve E: ve K sayılı kararı ile hükme bağlanan ödemelerin yapılmasının kararlaştırıldığı; 12.6. Maliye Bakanlığı, Hazine Genel Müdürlüğü ve Milletlerarası İktisadi İşbirliği Teşkilatı Hazine İç
Tedarik Sayman Müdürlüğünün 17/5/1968 tarihli ve sayılı, Milli Emlak Genel
Müdürlüğüne hitaplı yazısında, “1968 mali yılı bütçesinin 36.400 ncü ilama bağlı borçlar tertibinden ve ortaklarına ödenmesi teklif edilen 13.800.000 , – liraya ait ilgideki yazıya [16/5/1968 gün ve 3
Şube bağlı olarak alınan evrak, gerekli aktarmanın yapılarak, lüzumlu ödeme emrinin de İstanbul Defterdarlığına tertip edilmesi için bugünkü tarihli yazı ile Maliye Saymanlık Müdürlüğüne talimat verilmiştir.
Bilgi edinilmesini ve bütçe giderlerinde aranacak belgeler meyanında, dosyasında mevcut tahakkuk evrakının İstanbul Defterdarlığına intikalini arz ederim”
Denilmekle, bütçeye gerekli aktarmanın yapılması, ödeme emrinin düzenlenmesi için Maliye Saymanlık
Müdürlüğüne talimat verildiği ve Bütçe Giderlerinde Aranacak Belgeler Yönetmeliğine atıfla tahakkuk evrakının talep edildiği; 12.7. Milli Emlak Genel Müdürlüğünün 18/5/1968 tarihli ve sayılı, Maliye Muhasebe
Müdürlüğüne hitaplı yazısında, “Metris Garnizonu hudutları içinde kalması sebebiyle Milli Savunma Bakanlığınca 1963 yılında kamulaştırılan mülkiyeti ve ortağına ait bulunan İstanbulBakırköy İkitelli köyünde kain arazinin 17.299.747.00 liradan ibaret istimlak bedelinin, adı geçen şirket ile
Milli Savunma Bakanlığı ve Bakanlığımız arasında akdedilen Protokol ve 4353 sayılı Kanunun 31. maddesi uyarınca Danıştay ve Bakanlar Kurulunca onaylanan sulhname tasarısına göre yukarıda sözü edilen parseller Hazine adına tescil edilerek Milli Savunma Bakanlığınca 2.923.501,00 lirası ödenmiş bakiyesi
14.376.243,00 liranın 8 milyon lirasının sulh kararnamesinin imzasını müteakip derhal, 5.800.000 lirasının 1/4/1968 tarihinden itibaren aylık 3 taksitte 576.243, 00 lirasının da 1969 yılı Mart ayı içinde ödenmesi gerekmektedir.
Bakanlığımız 1968 yılı bütçesinin 36000/36400 ilama bağlı borçlar bölümü ve maddesindeki tahsisat miktarı kâfi miktarda artırılmıştır. İstihkak sahibi ve ortağının Metris Garnizonu istimlakinden doğan alacağının 3.378.000 lirasının ihtiyaten haczedildiğine dair olan Ankara 1. İcra
Memurluğundan alınan 6/5/1968 tarih ve sayılı 1. Haciz ihbarnamesi ilişiktir.
Bu meblağın ödenecek ilk istihkakından tevkifi suretiyle ilk taksidin ve müteakip taksitlerin tediyesine müteallik muamelenin yapılması rica olunur.”, Denilmekle, 8.000.000 liraya ait tahakkuk evrakının gönderilerek ödenmesine ilişkin gerekli işlemlerin yapılması hususunun talimatlandırıldığı; 12.8. Milli Emlak Genel Müdürlüğünün 25/5/1968 tarihli ve sayılı Maliye Muhasebe
Müdürlüğüne hitaplı yazısında, “İstanbul Bakırköyde Metris Garnizonu hudutları içinde kalması sebebiyle Milli Savunma Bakanlığınca ve ortağından kamulaştırılan, Bakırköy İkitelli köyünde kain arazinin 17.299.747 liradan ibaret istimlak bedelinden (6830 sayılı İstimlak Kanunun 26. maddesi delaletiyle) 13.435.738,32 liralık kısmı yerine Hazineye ait gayrimenkul verilmesi ve 2.923.501 lirasının
Şirkete nakden tediyesi ve 940.504,69 lirasının da istimlak bedeli yerine verilecek Hazine gayrimenkullerinin %7 emlak alım vergisi olarak Milli Savunma Bakanlığınca ilgili Vergi Dairelerine ödenmesi hususunda da Milli Savunma Bakanlığı ile adı geçen Şirket arasında 14/9/1965 tarihli anlaşma akdedilmiş ve istimlake konu arazi 26/2/1966 tarihinde Hazine adına tescil edilmiş ve 2.923.501 lira Milli
Savunma Bakanlığınca Şirkete nakden ödenmiştir.
Şirkete istimlak bedeli yerine gayrimenkul verilemediği için 940.504,69 lira da bittabi ilgili Vergi
Dairelerine yatırılamamış olması sebebiyle borç bakiyesi 14.376.243 lira olmuştur.
Sözü edilen 14.376.243 liranın 4353 sayılı Kanunun 31. maddesi uyarınca 14/9/1965 tarihli anlaşmanın tadiliyle yoluyla nakden ödenmesi hususunda Danıştay’dan alınan hukuki mütalaaya müsteniden istihsal edilen müşterek kararname ve sulhname gereğince sulh kararnamesinin imzasını müteakip ödenmesi gereken 8.000.000 liranın tahakkuk evrakı yukarda gün ve sayısı [18/5/1968 tarihli ve sayılı yazı] gösterilen yazımızla Müdürlüğünüze gönderilmişti.
Zikri geçen sulhname uyarınca Nisan, Mayıs, Haziran 1968 aylarında ödenmesi iktiza eden 5.800.000 lira 14/9/1965 tarihli anlaşmanın 7. maddesinin altındaki tablo dairesinde,
1) 450.000.- lirası
2) 450.833.33 lirası
3) 450.833.33 lirası
4) 450.833.33 lirası
5) 350.000.00 lirası
6) 3.647.500.00 lirası ve Ortağı (temlikcilerine)
Ödenecektir.
Bu tediyelere ait olup Mayıs ve Haziran ayları içinde ödenecek miktarlar, icra tevkifatları, temlik edilen şahısların ad ve soyadlarıyla, adreslerini ve tediyelerin nereye yapılacağını gösterir 6 parçadan ibaret tahakkuk evrakı ilişikte gönderilmiştir.
Bakanlığımız bu yıl bütçesinin 36000/36400 ilama bağlı borçlar tertibinden ödemelerin yapılması ve sonunun bildirilmesi rica olunur.” , Denilmekle, toplam 5.800.000 liraya ait tahakkuk evrakının gönderilerek ödenmesine ilişkin gerekli işlemlerin yapılması hususunun talimatlandırıldığı; 12.9. Milli Emlak Genel Müdürlüğünün 25/3/1969 tarihli ve sayılı Maliye Muhasebe
Müdürlüğüne hitaplı yazısında, “Metris Garnizonu hudutları içinde kalması sebebiyle Milli Savunma Bakanlığınca 1963 yılında ve ortağından kamulaştırılan arazinin 17.299.747 lira tutan istimlak bedelinden 4353 sayılı Kanunun 31. maddesi hükmüne sulh yoluyla ödenmesi gereken 14.376.243 liranın
13.800.000 liralık kısmı geçen yıl ödenmiş bakiyesini teşkil eden 576.243.- liranın bu yıl Mart ayı içinde
ödenmesi gerekmektedir.
Temlikler dolayısıyla ilişikte gönderilen 3 örnek numaralı tahakkuk müzekkeresinin arkasında gösterilen beyan uyarınca 576.243 liranın, 1)14.590.- lirası
2) 49.000 lirası
3) 64.462.50 lirası
4) 44.462.50 lirası
5) 64.462.50 lirası
6) 85.960 lirası
7) 64.462.50 lirası
8) 20.000 lirası vekili
9) 168.855 lirası
Tediye olunacaktır.
Bilgileri ve Bakanlığımız bu yıl bütçesinin 36000/36400 ilama bağlı borçlar tertibinden gerekli ödemenin yapılması sonunun bildirilmesi rica olunur.”
Denilmekle, toplam 576.243 liraya ait tahakkuk evrakının gönderilerek ödenmesine ilişkin gerekli işlemlerin yapılması hususunun talimatlandırıldığı; Tespit edilmiştir.
13. Başvuran bugüne dek bakiye kamulaştırma bedelinin ödenmediğini iddia etmekte olup kamulaştırma bedelinin yüksekliği ve tediyesindeki imkânsızlıklar nedeniyle taraflar arasında anlaşma düzenlenerek sonrasında da anlaşmada tadile gidilmiş olmasını; ilgili idare için ayrılan 1968 ve 1969 yılı bütçelerinin bakiye kamulaştırma bedeli karşısında yetersiz kalmasını; ödemeye ilişkin ilgili idaresince sunulan tahakkuk müzekkerelerinin ödemenin yapıldığına ilişkin kanıtlayıcı belge niteliğini haiz olmamasını; kamulaştırmanın yapıldığı tarihlerde yaşanan 68 öğrenci olayları, ardından yaşanan 12 Mart muhtırası,
1978 sıkıyönetim ilanı, 1980 askeri darbesi, 2007 e-muhtırası ve 15 Temmuz 2016 Darbe Girişimi
nedeniyle konunun üzerine gidilemeyerek bugünlere gelindiği; yönündeki açıklamalarını iddiasının dayanağı olarak ileri sürmektedir.
14. Başvuranın yukarıdaki bahse konu iddiaları ilgili idarelerden sorulmuş, idarelerin konuya ilişkin ayrıntılı açıklamalarına yukarıda 2 ila 4 numaralı paragraflar arasında yer verilmiştir.
15. Başvuran bakiye kamulaştırma bedelinin kamulaştırmayı yapacak idarenin bütçesinin üzerinde olmasını, kamulaştırma bedelinin yüksekliği nedeniyle ödemenin yapılmasında karşılaşılan güçlük üzerine bedelin kısmen nakden kısmen de hazine taşınmazlarından verilmek suretiyle ödenmesi yönünde varılan anlaşmanın da ödeme güçlüğü nedeniyle tadil edilmesinin ödemenin yapılmadığına ilişkin bir gösterge olduğuna işarete etmekteyse de, dosyası kapsamına idarelerin sunduğu bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
01.03.1968 tarihli ve 12840 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 29/2/1968 kabul tarihli ve sayılı 1968
yılı Bütçe Kanunu kapsamında Milli Savunma Bakanlığına “Kamulaştırma ve satınalmalar” bölüm toplamı olarak 36.409.000,00.- lira, “Geçen yıllar borçlar” toplamı olarak da 31 624 999,00.-lira ödenek ayrıldığı;
03.03.1969 tarihli ve 13138 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 26/2/1969 kabul tarihli ve sayılı 1969
yılı Bütçe Kanunu kapsamında da Milli Savunma Bakanlığına “Kamulaştırma ve satınalmalar” bölüm toplamı olarak 30.666.000,00.- lira ve “Geçen yıllar borçlar” toplamı olarak da 17.972.000,00.-lira ödenek ayrıldığı görüldüğünden başvuranın söz konusu iddialarının dayanaktan yoksun olduğu değerlendirilmiştir.
16. Başvuran 31/12/2005 tarihli ve 26040 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Merkezi Yönetim Harcama
Belgeleri Yönetmeliğinin 4. maddesine atıfla bakiye kamulaştırma bedeline ilişkin idaresince sunulan tahakkuk müzekkeresinin ödemenin yapıldığına ilişkin kanıtlayıcı bir belge olmadığını, ödeme emri belgesi yerine geçmediğini, sadece ekonomik faaliyetin muhasebeleştirilmesi anlamına geldiğini, ileri sürmüştür.
17. Uyuşmazlığa konu edilen, ödemeye esas olarak düzenlenen tahakkuk müzekkerelerinin 1968 ve 1969 yıllarına ait olduğu görülmekle, söz konusu belgelerin 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanununa dayanılarak çıkarılan Mali Müşavere Encümeninin 28/3/1945 tarih ve sayılı kararı ile kabul edilen
Bütçe Giderlerinde Aranacak Belgeler Yönetmeliği çerçevesinde hazırlandığı anlaşılmıştır. Konuya ilişkin olarak Maliye Bakanlığınca, ‘1050 sayılı Kanunda belirtilen sisteme göre giderlerin; ita amiri, tahakkuk memuru ve sayman şeklinde sıralanabilecek görevliler tarafından, taahhüt, tahakkuk ve ödeme safhalarından geçirilerek gerçekleştiği, bir giderin yapılmasındaki tahakkuk aşamasının tamamlanabilmesi bir başka anlatımla giderin ödenmesi gereken safhaya gelebilmesi için ise Kanun’un 69. maddesi gereğince bir bakanın veya bakan adına görev yapmaya yetkili kılınan bir memurun onayının gerekli olduğu, dolayısıyla başvuranın tahakkuk evrakının ödemeye dair bir kanıt olmadığına ilişkin iddiasının kabul edilemeyeceği’ ve Milli Savunma Bakanlığınca, ‘tahakkuk müzekkerelerinin düzenlendiği dönemde yürürlükte olan ilgi Yönetmelik hükümlerine göre tahakkuk müzekkeresinin bütçeden nakden yapılacak harcamalarda kullanılacak belgeler ve kanıtlayıcı belgeler arasında sayılması nedeniyle söz konusu belgelerin ödemelere ilişkin olduğu’, yönünde getirilen açıklamalarına iştirak edilmiş, bu açıklamalardan ayrılmayı gerektirecek, aksi bir kabulü olası ve mümkün kılan hukuken kabul edilebilir bir neden bulunamadığı gibi idarenin iş ve işlemlerinde açık keyfilik oluşturan herhangi bir durum da tespit edilememiştir.
18. Başvuran ayrıca, kamulaştırmanın yapıldığı tarihlerde ve sonrasında ülkenin içinde bulunduğu siyasi iklimin söz konusu bakiye kamulaştırma bedeline ulaşmasına elverişli olmadığından bahisle hak arama yoluna gidemediğini ve bugünlere gelindiğini ileri sürmüştür.
19. Başvuruya konu talep hakkında yürütülen inceleme ve araştırma çerçevesinde, ilgili idarelerden konuya ilişkin olarak daha önce talepte bulunulup bulunulmadığı da sorgu konusu edilmiş olup gerek başvuranın gerekse de idarelerin dosyasına sunmuş olduğu bilgi ve belgelerin incelenmesinden, uyuşmazlığa konu talep hakkında 2014 yılına gelinceye kadar idarelerden söz konusu iddialar çerçevesinde talepte bulunulduğu tespit edilememiştir.
20. Bu doğrultuda, başvuruya konu taşınmazlar hakkında mülga 6830 sayılı İstimlak Kanunu hükümleri uyarınca İstanbul İl İdare Kurulundan 5 Eylül ve 30 Ekim 1962 gün ve ve sayılı kamulaştırma kararlarının alındığı, kamulaştırılan bu yerlerin 26.2.1966 tarihinde Bakırköy tapu kütüğüne Hazine adına tescillerinin gerçekleştiği gözetildiğinde, başvuran veya murislerinin aradan geçen 50 yıl içinde bu konuda talepte bulunmamalarının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, söz konusu tarih aralığında idari başvuru ve yargı yolunun açık olduğu, hak arama hürriyetinin engellenmediği, ayrıca bu süreçte resmi belgelerin kanuni saklama süreleri fazlası ile aşıldığından temin edilememesi nedeniyle İdareleri ispat külfeti altına sokmanın hakkaniyete de uygun olmadığı değerlendirildiğinden, başvuranın bu yönden de iddiasının kabul edilebilir olmadığı kanaati ve sonucuna varılmıştır.
21. Başvuranın bir diğer iddiası da, Milli Emlak Genel Müdürlüğünün 05.07.1968 tarihli ve –
15406 sayılı, Maliye Bakanlığı ilgili Hesap Uzmanına hitaplı yazısında yer alan ödeme kalemleri
toplamının bakiye kamulaştırma bedelinin altında kaldığına ilişkin olup dosyası kapsamında mevcut bilgi ve belgeler eşliğinde yapılan inceleme neticesinde, bahse konu yazının 3 numaralı paragrafında adı geçen adına düzenlenen 25/5/1968 günlü tahakkuk müzekkeresinde, 36000/36400 ilama bağlı borçlar bölümünde ödenmesi tahakkuk edilen miktar 350.000.- lira olarak gösterilmişken söz konusu yazıda bu tutarın sehven 35.000.- lira olarak yazıldığı görüldüğünden, başvuranın bu yönden de talebi kabul edilebilir bulunmamıştır.
22. Sonuç olarak, 12 ila 21 numaralı paragraflar arasında ortaya konan bilgi, belge ve bulguların birlikte incelenmesinden özetle, başvurunun kabul edilebilir olmadığı ve reddi gerektiği kanaati ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkelerine Uygunluk Yönünden Değerlendirme 23. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarelerin Kurumumuzun bilgi ve belge talebine ilişkin cevabi yazılarının süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği değerlendirildiğinden idarenin iyi yönetim ilkelerinden “dürüstlük”, “makul sürede karar verme”
“nezaket”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun davrandığı tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara Asliye Hukuk Mahkemelerinde dava yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın, başvuran vekiline, Milli Savunma Bakanlığına ve Hazine ve Maliye Bakanlığına tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi