Kamulaştırma bedelinin tespiti için dava açılmadığında şerh terkini talep etme hakkı nasıl etkilenir (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Uyuşmazlık, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 31. maddesi uyarınca taşınmazın tapu kaydına konulan şerhin terkini istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesi, davacının talebini kabul ederek şerhin kaldırılmasına karar vermiştir. Davalı idare, istinaf başvurusunda bulunarak, davacının idareye başvurmadığını ve bu nedenle davanın reddini talep etmiştir. Ancak Bölge Adliye Mahkemesi, davacının hukuki yararının bulunduğunu ve şerhin terkini talep etme hakkına sahip olduğunu belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi, davalı idarenin 2942 sayılı Kanun’un 31/b maddesi uyarınca şerh koyma yetkisini kullanmadığını ve altı ay içinde kamulaştırma bedelinin tespiti için dava açılmadığını vurgulamıştır. Bu nedenle, davacının şerhin terkini talep etme hakkının bulunduğu sonucuna varılmıştır. Temyiz incelemesi sonucunda, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenlerin kararı bozacak nitelikte olmadığına karar verilmiştir.

Sonuç olarak, davalı idarenin temyiz itirazları reddedilmiş ve Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararı onanmıştır. Bu karar, kamulaştırma süreçlerinde şerhlerin terkini konusunda hukuki yararın önemini ortaya koymaktadır.

5. Hukuk Dairesi         2024/8358 E.  ,  2024/8572 K.

    “İçtihat Metni”

    İNCELENEN KARARIN
    MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2022/3326 Esas, 2024/1151 Karar
    KARAR : Esastan ret
    İLK DERECE MAHKEMESİ : İdil 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
    SAYISI : 2022/173 Esas, 2022/485 Karar

    Taraflar arasındaki 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince taşınmazın tapu kaydına konulan şerhin terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

    Kararın davalı idare tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

    Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle;süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I. DAVA
    Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Şırnak ili, İdil ilçesi, … 194 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydına konulan kamulaştırma şerhinin terkinini talep etmiştir.

    II. CEVAP
    Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz olan Şırnak ili, İdil ilçesi, …, 194 parsel numaralı taşınmazdan müvekkil kuruma ait 380 kV Cizre – Kızıltepe Enerji İletim Hattı geçmekte olup, dava konusu taşınmaz için İdil Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/265 Esas, 2015/346 Karar sayılı kararıyla acele el koyma kararı alındığını ve bu karara istinaden belirlenmiş olan tutarın ilgili bankaya yatırıldığını, söz konusu şerhin de acele el koyma kararına istinaden ancak mahkeme kararıyla konabileceğinin 2942 sayılı Kanun’un 27 nci ya da 31 inci maddesinin b bendi uyarınca görüleceğini, bu nedenle haksız davanın reddine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

    III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, Şırnak ili, İdil ilçesi, …, 194 parsel sayılı taşınmazda davalı idare lehine konulan şerhin kaldırılmasına karar verilmiştir.

    IV. İSTİNAF
    A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

    B. İstinaf Sebepleri
    Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının şerhin terkini hususunda idareye veya tapu müdürlüğüne herhangi bir başvuruda bulunmadığını, bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

    C. Gerekçe ve Sonuç
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının maliki olduğu dava konusu taşınmazın tapu kaydına davalı idare lehine 20.11.2015 tarihli ve 1065 yevmiye numaralı işlemle 2942 sayılı Kanun’un 31/b maddesi uyarınca şerh konulduğu, ancak şerhin konulduğu tarihten itibaren altı ay içerisinde davalı idarece 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesi uyarınca kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil istemli dava açılmadığından 2942 sayılı Kanun’un 7/son maddesinde öngörülen koşulların gerçekleştiği, tapu kaydında; 2942 sayılı Kanun’un 31/b maddesi uyarınca taşınmazın devrini engelleyecek şekilde, davalı idarenin yazısı üzerine konulmuş olan “satılamaz” şerhinin yer aldığı, belirtilen nedenlerle davacının eldeki davayı açmakta hukuki yararı bulunduğundan İlk Derece Mahkemesince şerhin terkinine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediğinden davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

    V. TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

    B. Temyiz Sebepleri
    Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararı temyiz etmektedir.

    C. Gerekçe
    1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
    Uyuşmazlık, … olarak 2942 sayılı Kanun’un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca konulan şerhin terkini istemine ilişkindir.

    2. İlgili Hukuk
    1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

    2. 2942 sayılı Kanun’un 31 inci maddesinin (b) bendi.

    3. Değerlendirme
    1. Bölge adliye mahkemelerinin nihaî kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

    2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

    Davalı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

    Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

    26.09.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.