Kamulaştırma bedelinin tespiti sürecinde bilirkişi raporunun taşınmazın gerçek değerini yansıtması zorunlu mudur (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Uyuşmazlık, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın davacı idare adına tescili üzerine kuruludur. İlk Derece Mahkemesi, taşınmazın kamulaştırma bedelini belirlerken bilirkişi raporunu esas almış ve davanın kabulüne karar vermiştir. Ancak, taraf vekilleri bu karara itiraz ederek, belirlenen bedelin taşınmazın gerçek değerinin altında olduğunu ileri sürmüşlerdir. Bölge Adliye Mahkemesi, bilirkişi raporunun taşınmazın özelliklerine uygun olduğunu ve kapitalizasyon faiz oranının doğru uygulandığını belirterek istinaf başvurularını reddetmiştir.

Mahkeme, taşınmazın verimliliği ve özellikleri dikkate alınarak yapılan değerlendirmenin hukuka uygun olduğunu vurgulamış, ayrıca vekâlet ücretine hükmedilmemesinin de isabetsiz olmadığını belirtmiştir. Temyiz aşamasında, davacı idare vekilinin itirazları kısmen kabul edilerek, ilk karar tarihinin düzeltilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Nihayetinde, mahkeme kararının düzeltilerek onanmasına ve temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine karar verilmiştir. Bu durum, kamulaştırma süreçlerinde bilirkişi raporlarının ve değerleme yöntemlerinin önemini ortaya koymaktadır.

5. Hukuk Dairesi         2024/3943 E.  ,  2024/10571 K.

    “İçtihat Metni”

    İNCELENEN KARARIN
    MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2024/231 Esas, 2024/281 Karar
    DAVA TARİHİ : 08.10.2019
    KARAR : Esastan ret
    İLK DERECE MAHKEMESİ : Kemalpaşa 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
    SAYISI : 2023/160 Esas, 2023/864 Karar

    Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tapuya tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
    Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
    Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
    Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
    Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I. DAVA
    Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; İzmir ili, Kemalpaşa ilçesi, Ansızca Mahallesi 222 ada 1 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.
    II. CEVAP
    Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; idare tarafından tespit edilen kamulaştırma bedelinin oldukça düşük olduğunu, taşınmazda verimin en üst düzeyde olduğunu belirterek taşınmazın gerçek değerinin tespit edilmesini talep etmiştir.

    III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bedelinin davalıya ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptaline ve davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

    IV. İSTİNAF
    A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

    B. İstinaf Sebepleri
    1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunda kapama … bahçesi bedeli hesaplanırken net gelirin kapitilazasyonu yöntemi kullanılmış olduğunu, kullanılan formülün tek yıllık ürünlerin yetiştirildiği arazinin değeri hesaplanırken kullanılan formül olduğunu, yapılan hesaplamanın bilimsel yönteme uygun olmadığını ve yüksek bedel hesaplanarak haksız zenginleşmeye neden olunduğunu, taşınmazın kamulaştırma bedelinin tekrar hesaplanması gerektiğini ileri sürmüştür.
    2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporu ile tespit edilen bedelin taşınmazın gerçek değerinin çok altında olduğunu, davaya konu taşınmazla aynı bölgede bir başka taşınmaza %300 objektif değer artışı oranı belirlenmiş olduğu gözetilmeden bilirkişinin eksik inceleme ve araştırması sonucunda %250 objektif değer artışı oranı ile kamulaştırma bedelinin hesaplanmasının usul ve kanuna aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

    C. Gerekçe ve Sonuç
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın kuru kapama … bahçesi vasfında olduğu kabul edilerek; dava konusu taşınmazın bilirkişi raporuna yansıyan nitelikleri itibarıyla kuru kapama … bahçesi vasfına uygun olarak, taşınmazın eğimi, toprak yapısı, arazinin verimi nazara alınılarak, 2019 yılı Kemalpaşa İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü … ürününe ait maliyet cetvelindeki … ürünü verim ortalaması alınarak değerlendirme yapılması, yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre kapitalizasyon faiz oranı uygulanması doğru olduğu gibi davacı idare vekili lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinde bir isabetsizlik görülmediğinden taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

    V. TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

    B. Temyiz Sebepleri
    1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; usul ve kanuna aykırı kararın bozulmasını talep etmiştir.
    2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; yerel mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporu ile tespit edilen bedelin taşınmazın gerçek değerinin çok altında olduğunu, davaya konu taşınmazla aynı bölgede bir başka taşınmaza %300 objektif değer artışı oranı belirlenmiş olduğu gözetilmeden bilirkişinin eksik inceleme ve araştırması sonucunda %250 objektif değer artışı oranı ile kamulaştırma bedelinin hesaplanmasının usul ve kanuna aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

    C. Gerekçe
    1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
    Uyuşmazlık, … olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

    2. İlgili Hukuk
    1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
    2. 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

    3. Değerlendirme
    1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
    2. Sulu kapama … bahçesi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesinde isabetsizlik görülmemiştir.
    3.Dava konusu taşınmazın hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özelliklerine ve dosya kapsamına göre uygulanan kapitalizasyon faiz oranı ve objektif değer artış oranı uygun görülmüştür.
    5. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davalı vekilinin tüm, davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
    6. İlk Derece Mahkemesinin ilk kararı ile hüküm altına alınan ve derhal ödenmesine karar verilen 286.016,42 TL fark bedel yönünden faiz bitiş tarihinin ilk karar tarihi olması gerektiği düşünülmeden, son karar tarihine kadar faiz işletilmiş olması bozmayı gerektirir.
    Ne var ki bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci fıkrası uyarınca Mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.

    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    1. Davalı vekilinin tüm, davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,
    2. Davacı idare vekilinin temyiz itirazının kısmen kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
    3. İlk Derece Mahkemesinin kararının hüküm fıkrasının (4) numaralı bendinin (A) ile gösterilen alt bendinde yer alan ” karar tarihi olan 25.09.2023 ” ifadesinin çıkarılması, yerine ” ilk karar tarihi olan 10.02.2021 ” ifadesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA, Davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,25.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.