Kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın değerinin gelir metoduna göre belirlenmesi, tescil yönünden kesin hüküm oluşturulmasını gerektirir mi (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Uyuşmazlık, kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Hazine adına tescili üzerine kurulmuştur. İlk Derece Mahkemesi, davanın kabulüne karar vermiş, ancak Bölge Adliye Mahkemesi bu kararı kaldırarak dosyayı yeniden incelemek üzere geri göndermiştir. İlk Derece Mahkemesi, yeniden yapılan yargılama sonucunda davayı tekrar kabul etmiştir. Tarafların istinaf başvuruları üzerine Bölge Adliye Mahkemesi, bilirkişi raporunun değerlendirilmediğini ve taşınmazın değerinin düşük belirlendiğini öne sürerek kararı düzelterek onamıştır.

Bölge Adliye Mahkemesi, 2942 sayılı Kanun’un 11. maddesi uyarınca taşınmazın gelir metoduna göre değer biçilmesinin ve belirlenen bedelin davalıya ödenmesinin uygun olduğunu belirtmiştir. Ayrıca, tescil yönünden kesin bir karar verilmemesi nedeniyle kararın düzeltilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Sonuç olarak, davacı idare vekilinin temyiz itirazı kısmen kabul edilerek, tescil yönünden kesin bir hüküm oluşturulması sağlanmıştır. Bu durum, kamulaştırma süreçlerinin hukuki çerçevesinin ve tarafların haklarının korunması açısından önem taşımaktadır.

5. Hukuk Dairesi         2024/3220 E.  ,  2024/9890 K.

    “İçtihat Metni”

    İNCELENEN KARARIN
    MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2022/1308 Esas, 2024/7 Karar
    DAVA TARİHİ : 15.10.2018
    KARAR : Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar
    İLK DERECE MAHKEMESİ : Gaziantep 14. Asliye Hukuk Mahkemesi
    SAYISI : 2021/413 Esas, 2022/100 Karar

    Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Hazine adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
    Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
    Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
    Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurularının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
    Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I. DAVA
    Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Gaziantep ili, …, Güngürge Mahallesi 112 ada 123 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın Hazine adına tescilini talep etmiştir.

    II. CEVAP
    Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın bulunduğu yerin değerli olduğunu, davacı tarafından belirlenen değerin çok düşük olduğunu, taşınmazın şehir merkezine yakın olduğunu, gerçek değerinin tespitinin yapılmasını talep etmiştir.

    III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

    IV. İSTİNAF
    A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

    B. İstinaf Sebepleri
    1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükme esas alınan bilirkişi raporunun istinaf kaldırma kararı değerlendirilmeden hazırlandığını, bedelin yüksek olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
    2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın arsa vasfı ile değerlendirilmesi gerektiğini, kamulaştırma bedelinin çok düşük takdir edildiğini, dava konusu taşınmazın subjektif durumundan öte İl Tarım ve Orman Müdürlüğü cetvellerinin doğrudan uygulanmasının hatalı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

    C. Gerekçe ve Sonuç
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kuru tarım arazisi niteliğinde olan dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir yöntemine göre değer biçilmesinde, belirlenen metrekare birim değerine objektif değer artışı uygulanmasında ve Dairemizin kaldırma kararı uyarınca yargılama yapılarak kamulaştırma bedelinin tespit edilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı, istinaf itirazlarının yerinde olmadığı ancak tescil hükmü yönünden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin iki numaralı alt bendi uyarınca hüküm düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmiştir.

    V. TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
    B. Temyiz Sebepleri
    1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde kamulaştırma bedeline yaptıkları itirazların değerlendirilmediğini, bedelin yüksek belirlendiğini, objektif değer artış oranının fahiş olduğunu, Bölge Adliye Mahkemesince davalı lehine takdir edilen vekâlet ücretinin 5.100,00 TL olarak düzeltilmesi gerektiğini ve tescile ilişkin kısmın kesin olarak karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.
    2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

    C. Gerekçe
    1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
    Uyuşmazlık, … olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

    2. İlgili Hukuk
    1. 6100 sayılı Kanun’un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
    2. 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları.

    3. Değerlendirme
    1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
    2. Arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesi, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile Maliye Hazinesi adına tesciline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.
    3. Bölge Adliye Mahkemesince kendisini vekille temsil ettiren davalı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereği vekâlet ücretine hükmedilmesi yerindedir.
    4. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin tüm, davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
    5. Bölge Adliye Mahkemesi kararının sonuç kısmında tescile ilişkin kısmın kesin olarak karar verilmemesi bozmayı gerektirir.
    Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    1.Davalı vekilinin tüm, davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,
    2. Davacı idare vekilinin temyiz itirazının kısmen kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının son paragrafındaki ” sonucunda” kelimesinden sonra gelmek üzere ” tescil yönünden kesin, bedel yönünden ise” kelimelerinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına, davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,16.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.