Kamulaştırma bedelinin tespitinde bilirkişi raporunun yasal niteliklere uygunluğu, kapitalizasyon faiz oranının belirlenmesini nasıl etkiler (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Uyuşmazlık, kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkin olup, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 10. maddesi çerçevesinde değerlendirilmektedir. İlk Derece Mahkemesi, taşınmazın değerini belirlerken bilirkişi raporunu esas almış ve taşınmazın kuru tarım arazisi olarak değerlendirilmesi gerektiğine karar vermiştir. Davalı vekili, taşınmazın sulu tarım arazisi olduğunu ve kapitalizasyon faiz oranının %4 olarak belirlenmesi gerektiğini savunarak istinaf başvurusu yapmıştır.

Bölge Adliye Mahkemesi, bilirkişi raporunun yasal niteliklere uygun olduğunu, belirlenen metrekare birim fiyatının ve kapitalizasyon faiz oranının uygun olduğunu tespit etmiştir. Bu nedenle, davalı vekilinin istinaf başvurusu esastan reddedilmiştir. Temyiz aşamasında ise, davalı vekilinin ileri sürdüğü nedenlerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığına karar verilmiştir.

Sonuç olarak, Yargıtay, Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararını onayarak, kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkin yapılan değerlendirmelerin hukuka uygun olduğunu belirtmiştir. Bu karar, kamulaştırma süreçlerinde değer tespiti ve bilirkişi raporlarının önemini vurgulamaktadır.

5. Hukuk Dairesi         2024/2706 E.  ,  2024/9612 K.

    “İçtihat Metni”

    İNCELENEN KARARIN
    MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2021/1028 Esas, 2023/1435 Karar
    DAVA TARİHİ : 23.05.2019
    KARAR : Esastan ret
    İLK DERECE MAHKEMESİ : Batman 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
    SAYISI : 2019/324 Esas, 2021/80 Karar

    Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
    Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
    Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I. DAVA
    Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Batman ili, …, Kumluca köyü 104 ada 7 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.
    II. CEVAP
    Davalı taraf cevap dilekçesi sunmamıştır.

    III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline ve taşınmaz baraj gölü sahası içerisinde kalması sebebiyle tapudan terkinine karar verilmiştir.

    IV. İSTİNAF
    A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

    B. İstinaf Sebepleri
    Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın sulu tarım arazisi niteliğinde olduğunu, mahkemece kuru tarım arazisi olarak bedel takdir edilmesinin hatalı olduğunu, kapitalizasyon faiz oranının %4 olarak alınması gerektiğini ileri sürerek istinaf yoluna başvurmuştur.

    C. Gerekçe ve Sonuç
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmaza kuru tarım arazisi olarak o yörede mutad olarak ekilen münavebe ürünleri esas alınıp kapitalizasyon faiz oranı % 5 uygulanmak ve taşınmazın objektif değer artışı uygulanmasını gerektiren bir niteliğinin bulunmadığı açıklanmak suretiyle metrekaresine 11,83 TL değer biçildiği, taşınmazın vasfına, konum ve niteliklerine, aynı bölgeden intikal eden dava dosyalarına göre bilirkişi kurulunca belirlenen kapitalizasyon faiz oranının ve dava konusu taşınmaz için belirlenen metrekare birim fiyatının uygun ve resmî verilerle uyumlu olduğu, belirtilen nedenlerle hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunun yasal niteliklere haiz ve hüküm kurmaya elverişli bulunduğu, İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul ve kanuna uygun olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

    V. TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

    B. Temyiz Sebepleri
    Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın yanından geçen dereden cazibe yöntemi ile sulanmasının mümkün olması nedeniyle sulu tarım arazisi olduğunu, kapitalizasyon faizinin % 4 oranında uygulanması gerektiğini, dava konusu taşınmaza takdir edilen bedelin çok düşük kaldığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

    C. Gerekçe
    1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
    Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.
    2. İlgili Hukuk
    1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
    2. 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

    3. Değerlendirme
    1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
    2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi yerindedir.
    3. Dava konusu taşınmazın özelliklerine ve dosya kapsamına göre uygulanan kapitalizasyon faiz oranı uygun görülmüştür.

    4.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,05.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.