Kamulaştırma bedelinin tespitinde emsal karşılaştırması ve yıpranma payının düşülmesi yönteminin hukuki geçerliliği nedir (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Bu Yargıtay kararı, kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkin bir uyuşmazlığı ele almaktadır. Davacı idare, Konya ili, Meram ilçesindeki bir taşınmazın kamulaştırılması için bedel tespiti talep etmiş, ilk derece mahkemesi ise davanın bir kısmını kabul etmiştir. Davalılar, belirlenen kamulaştırma bedelinin düşük olduğunu ileri sürerek istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

Bölge Adliye Mahkemesi, istinaf başvurularını değerlendirirken, kamulaştırma bedelinin tespitinde 2942 sayılı Kanun’un ilgili maddelerine uygun olarak emsal karşılaştırması ve resmi birim fiyatları esas alınarak yıpranma payının düşülmesi yönteminin kullanıldığını belirtmiştir. Mahkeme, yapılan işlemlerde usul ve esas yönünden bir kanuna aykırılık olmadığını tespit ederek, istinaf başvurularını esastan reddetmiştir.

Sonuç olarak, Yargıtay, Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararını onayarak, temyiz itirazlarının yerinde görülmediğine hükmetmiştir. Bu karar, kamulaştırma bedelinin belirlenmesinde izlenecek hukuki süreçlerin ve değerlendirmelerin önemini vurgulamaktadır.

5. Hukuk Dairesi         2024/2722 E.  ,  2024/9469 K.

    “İçtihat Metni”

    İNCELENEN KARARIN
    MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2023/911 Esas, 2023/2050 Karar
    DAVA TARİHİ : 29.07.2022
    KARAR : Esastan ret
    İLK DERECE MAHKEMESİ : Konya 8. Asliye Hukuk Mahkemesi
    SAYISI : 2022/257 Esas, 2023/63 Karar

    Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davalılar … ve … yönünden davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, diğer davalılar yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.
    Kararın davalılar …, …, … ve … tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
    Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı … tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I. DAVA
    Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Konya ili, Meram ilçesi, Sahipata Mahallesi 301 ada 21 parsel sayılı taşınmazın 10-12-13-15-16-17 Nolu bağımsız bölümlerin kamulaştırılmasına karar verildiğini, ancak bedel yönünden davalılar ile anlaşılamadığını ileri sürerek taşınmazın kamulaştırma bedellerinin tespitine, davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

    II. CEVAP
    Davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.

    III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalılar … ve … yönünden davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, diğer davalılar yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

    IV. İSTİNAF
    A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar …, …, … ve … istinaf başvurusunda bulunmuştur.

    B. İstinaf Sebepleri
    1. Davalı … istinaf başvuru dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın konumu ve tüm özellikleri dikkate alındığında belirlenen bedelin çok düşük olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
    2. Davalı … istinaf başvuru dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için tespit edilen kamulaştırma bedelinin rayiç değerlerin çok çok altında olduğunu, tüm itirazlara rağmen yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmadığını tek bilirkişi incelemesi ile karar verildiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
    3. Davalı … istinaf başvuru dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için tespit edilen kamulaştırma bedelinin düşük olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
    4. Davalı … istinaf başvuru dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın konumu ve tüm özellikleri dikkate alındığında belirlenen bedelin çok düşük olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

    C. Gerekçe ve Sonuç
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 1/1000 ölçekli uygulama İmar Planı içerisinde yer alan dava konusu Konya ili, Meram ilçesi, Sahipata Mahallesi 301 ada 21 parsel sayılı taşınmazın 10-12-13-15-16-17 Nolu bağımsız bölümlerin bedelinin, emsal karşılaştırması yapılarak arsa bedelinin tespit edilmesinde, üzerlerindeki yapıların ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının yayımladığı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Tebliğine göre sınıfının tespiti ile yıpranma oranı da düşülmek suretiyle kamulaştırma bedelinin belirlenmesinde, usul ve esas yönünden kanuna aykırılık görülmediğinden istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

    V. TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde … temyiz isteminde bulunmuştur.

    B. Temyiz Sebepleri
    Davalı … temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

    C. Gerekçe
    1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
    Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

    2. İlgili Hukuk
    1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
    2. 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu ve 11 inci maddeleri.

    3. Değerlendirme
    1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
    2. Arsa niteliğindeki taşınmazın zeminine 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde aynı bölgeden Daireye intikal eden ve denetimden geçen dosyalar dikkate alındığında bir isabetsizlik görülmediği gibi, taşınmaz üzerindeki yapıya ise aynı maddenin (h) bendi uyarınca resmî birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek değer biçilmesi de yerindedir.
    3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre, usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    Davalı …’ün yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davalı … ‘den peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 03.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.