Kamulaştırma bedelinin tespitinde emsal karşılaştırmasının hukuki geçerliliği ve isabetsizlik iddialarının değerlendirilmesi nasıl olmalıdır (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Uyuşmazlık, Rize ili, Köprübaşı Mahallesi’nde bulunan bir taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkin olup, davacı idare tarafından yapılan kamulaştırma işlemi sonrasında davalılar, taşınmazın gerçek değerinin altında bir bedelle değerlendirildiğini iddia ederek istinaf başvurusu yapmıştır. İlk Derece Mahkemesi, taşınmazın kamulaştırma bedelini belirleyerek davacı idare lehine karar vermiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi, istinaf başvurusunu değerlendirirken, emsal karşılaştırması yaparak taşınmazın değerinin belirlenmesinde herhangi bir isabetsizlik olmadığını tespit etmiştir. Mahkeme, taşınmazın değerinin belirlenmesinde kıyaslama yönteminin uygun olduğunu ve davalıların iddialarının geçersiz olduğunu belirtmiştir.

Sonuç olarak, temyiz başvurusu da reddedilmiş ve Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararı onanmıştır. Bu karar, kamulaştırma bedelinin tespitinde izlenen hukuki süreç ve emsal değerlendirmelerinin önemini vurgulamaktadır.

5. Hukuk Dairesi         2024/3197 E.  ,  2024/10678 K.

    “İçtihat Metni”

    İNCELENEN KARARIN
    MAHKEMESİ : Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2022/1899 Esas, 2023/1779 Karar
    DAVA TARİHİ : 17.08.2021
    KARAR : Esastan ret
    İLK DERECE MAHKEMESİ : Rize 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
    SAYISI : 2021/260 Esas, 2022/219 Karar

    Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
    Kararın davalılar vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
    Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I. DAVA
    Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Rize ili, …, Köprübaşı Mahallesi 160 ada 7 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.
    II. CEVAP
    Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu taşınmazın gerçek bedelin belirlenmesini talep etmiştir.

    III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalılara ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

    IV. İSTİNAF
    A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

    B. İstinaf Sebepleri
    Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın konut ve ticari alanda kalan çok değerli bir taşınmaz olduğunu, bildirmiş oldukları emsallerin değerlendirme dışı bırakıldığını, emsal taşınmazın dava konusu taşınmazdan 3,10 kat daha değerli olduğu tespitinin usul ve kanuna aykırı olduğunu, üretim masraflarının brüt gelirin 1/3’ü oranında alınması gerekirken 1/2’si oranında alınmasının hatalı olduğunu, taşınmaz üzerinde bulunan ağaç değeri ile kapama bahçe olarak çıplak zemin değerine ilişkin yanlış değerlendirme yapıldığını, taşınmazın kapama çay bahçesi olduğunu, alınan emsalin uygun emsal olmadığını, taşınmazın gerçek değerinin altında değer takdir edildiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

    C. Gerekçe ve Sonuç
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmaza emsal karşılaştırması yoluyla değer biçilmesinde, kıyasi emsale göre üstün ve eksik yönlerinin tablo halinde karşılaştırılarak değerlendirme yapılmasında ve taşınmazların zirai gelir metoduna göre çay bahçesi olarak değeri bulunduktan sonra, bulunan bu değerden yörede yetişen tarla ürünleri münavebe edilerek bulunan çıplak arazi değeri çıkartılarak çay bitkilerinin kaim yöntemle biçilen değerinde bir isabetsizlik görülmediğinden davalılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

    V. TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

    B. Temyiz Sebepleri
    Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek kararın bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

    C. Gerekçe
    1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
    Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

    2. İlgili Hukuk
    1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
    2. 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

    3. Değerlendirme
    1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
    2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.
    3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    Davalılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davalılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,26.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.