Kamulaştırma bedelinin tespitinde emsal taşınmazların değerlendirilmesi hatalı olarak nitelendirilebilir mi? (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Uyuşmazlık, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’na dayanarak kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın tescili konusundadır. İlk Derece Mahkemesi, davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin belirlenmesine karar vermiştir. Davalılar, istinaf başvurularında, kamulaştırma bedelinin düşük belirlendiğini, emsal taşınmazların değerlendirilmesinin hatalı yapıldığını ve dava konusu taşınmazın gerçek değerinin tespit edilmediğini ileri sürmüşlerdir.

Bölge Adliye Mahkemesi, ilk derece mahkemesinin kararını onayarak, taşınmazın arsa vasfında olduğunu, emsal satışların değerlendirilmesinin doğru yapıldığını ve yıpranma payının dikkate alındığını belirtmiştir. Ayrıca, davalıların iddialarının yetersiz olduğunu ve bekletici mesele talebinin dikkate alınmadığını vurgulamıştır.

Sonuç olarak, Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararı, temyiz itirazlarının reddi ile onanmış, davalıların iddialarının hukuki dayanaktan yoksun olduğu tespit edilmiştir. Bu karar, kamulaştırma süreçlerinde emsal değerlendirmelerinin önemini ve hukukun uygulanabilirliğini ortaya koymaktadır.

5. Hukuk Dairesi         2024/3076 E.  ,  2024/10638 K.

    “İçtihat Metni”

    İNCELENEN KARARIN
    MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2023/2356 Esas, 2024/238 Karar
    DAVA TARİHİ : 16.08.2022
    KARAR : Esastan ret
    İLK DERECE MAHKEMESİ : Çorum 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
    SAYISI : 2022/194 Esas, 2023/107 Karar

    Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
    Kararın bir kısım davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
    Bölge Adliye Mahkemesi kararı bir kısım davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I. DAVA
    Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Çorum ili, …, Çepni Mahallesi 315 ada 18 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.

    II. CEVAP
    1. Davalı … vekili cevap dilekçesinde özetle; 2942 sayılı Kanun’un 8 inci maddesinde öngörülen satın alma usulü şartlarına uyulmadan davanın açıldığını, dava konusu taşınmaz için davacı idare tarafından teklif edilen bedeli bilmediklerini, dosya içerisinde de bu evrakları göremediklerini, taşınmazın konumu itibarıyla değerli olduğunu, taşınmazın gerçek değerinin tespit edilmesini talep etmiştir.

    2. Davalı … vekili cevap dilekçesinde özetle; 2942 sayılı Kanun’un 8 inci maddesinde öngörülen satın alma usulü şartlarına uyulmadan davanın açıldığını, dava konusu taşınmaz için davacı idare tarafından teklif edilen bedeli bilmediklerini, dosya içerisinde de bu evrakları göremediklerini, taşınmazın konumu itibarıyla değerli olduğunu, taşınmazın gerçek değerinin tespit edilmesini talep etmiştir.

    III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalılara ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

    IV. İSTİNAF
    A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde bir kısım davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

    B. İstinaf Sebepleri
    1. Davalı … vekili istinaf dilekçesinde özetle; emlak vergi değerlerinin gerçekçi olmadığından adaletsiz değerlendirmelere sebebiyet verdiğini, emsal alınan taşınmazın uygun niteliğe sahip olmadığını, değerinin de düşük gösterildiğini, dava konusu taşınmaz ile emsalin merkeze uzaklıkları, ulaşım durumları gibi birçok yönden benzerlikleri bulunduğu dikkate alındığında mukayese tablosundaki değerlendirmelerin doğru olmadığını, emsal karşılaştırmasının kanunun aradığı şartlara uygun olarak yapılmadığını, mukayese sonucunda dava konusu taşınmazın emsal taşınmazla arasındaki değer oranının uygulanmasında hesap hatası yapılmak suretiyle eksik bedele ulaşıldığını, kamulaştırma işleminin iptali için idare mahkemesinde iptal davası açtıklarını, bu davanın sonucu eldeki davayı ilgilendirdiği hâlde bu hususun dikkate alınmadığını ileri sürmüştür.
    2. Davalı … vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaza 50 metre mesafede bulunan iş yeri satışı emsal olarak gösterildiği hâlde, bu hususta inceleme yapılmadığını, emlak vergi değerlerinin gerçekçi olmadığından adaletsiz değerlendirmelere sebebiyet verdiğini, dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin düşük olduğunu, taşınmazın konumu itibarıyla kıymetli bir bölgede yer aldığını, emsal alınan taşınmazın uygun niteliğe sahip olmadığını, değerinin de düşük gösterildiğini, dava konusu taşınmaz ile emsalin merkeze uzaklıkları, ulaşım durumları gibi birçok yönden benzerlikleri bulunduğu dikkate alındığında mukayese tablosundaki değerlendirmelerin doğru olmadığını, emsal karşılaştırmasının kanunun aradığı şartlara uygun olarak yapılmadığını, mukayese sonucunda dava konusu taşınmazın emsal taşınmazla arasındaki değer oranının uygulanmasında hesap hatası yapılmak suretiyle eksik bedele ulaşıldığını, kamulaştırma işleminin iptali için idare mahkemesinde iptal davası açtıklarını, bu davanın sonucu eldeki davayı ilgilendirdiği halde bekletici mesele yapılmadığını ileri sürmüştür.

    C. Gerekçe ve Sonuç
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın imar planı ve mücavir alan içersinde kaldığı, etrafının meskun mahal olduğu, belediye hizmetlerinden yararlandığı, bu nedenle arsa vasfında kabul edilmesinde herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı, taşınmazın arsa vasfında olmasına göre, İlk Derece Mahkemesince 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi gereği kamulaştırma gününden önceki özel amacı olmayan emsal satışlara göre dava konusu taşınmazın değerinin belirlenmesine mahallinde yapılan keşfe iştirak eden bilirkişi kurulunca yapılan tespit ve hesaplamalar sonucunda tanzim edilen 31.01.2023 tarihli bilirkişi kurulu raporu doğrultusunda belirlenen kamulaştırma bedelinde ve taşınmaz üzerindeki yapıya yıpranma payı da düşülerek karşılık saptanmasında, bir kısım hissedarlar imar planının iptali talebiyle idari yargıya açtıkları davanın bekletici mesele yapılması talebinde bulunmuş iseler de, anılan davada verilmiş bir yürütmenin durdurulması kararı bulunmadığından, eldeki dosyada yargılamaya devamla esas hakkında hüküm kurulmuş olmasında herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı gibi, davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinde de herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle bir kısım davalı vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

    V. TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde bir kısım davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

    B. Temyiz Sebepleri
    1. Davalı … vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.
    2. Davalı … vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

    C. Gerekçe
    1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
    Uyuşmazlık, … olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

    2. İlgili Hukuk
    1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
    2. 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları.

    3. Değerlendirme
    1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
    2. Arsa niteliğindeki Çorum ili, …, Çepni Mahallesi 315 ada 18 parsel sayılı taşınmazın zeminine 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak; üzerinde bulunan yapılara aynı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca resmi birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek değer biçilmesi yerindedir.
    3.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    Bir kısım davalılar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davalılar … ve …’den peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,26.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.