Kamulaştırma bedelinin tespitinde emsal taşınmazların dikkate alınmaması, Yargıtay tarafından hukuka aykırı bulunarak kararın bozulmasına neden olur mu (Yargıtay)

5. Hukuk Dairesi         2024/3277 E.  ,  2024/9895 K.

“İçtihat Metni”

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2566 Esas, 2023/2332 Karar
DAVA TARİHİ : 16.01.2020
KARAR : Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : Gaziantep 8. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2020/21 Esas, 2020/199 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkeme kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Gaziantep ili, …, Yeşilova Mahallesi, 1102 ada 1804 parsel sayılı taşınmazın davalının payına isabet eden 229,88 m²lik kısmının kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı adına çıkartılan tebligatların usulsüz olduğunu ileri sürmüş ve taşınmazın gerçek değerinin tespitini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin yurt dışında yaşamakta olduğunu, taraf teşkili sağlanmadan rapor alındığını, müvekkilinin mernis adresinin bulunmadığını, 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 21 inci maddesinin ikinci bendi uyarınca tebligat yapılamayacağını, tebligat yapılan adresin metruk bina olduğunu, dava konusu taşınmazın 14 yıllık bir yapı olduğunu, %25 oranında yıpranma payının yüksek olduğunu, dava konusu taşınmazın m² birim fiyatının düşük belirlendiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun’un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, üzerinde bulunan yapıya yaş ve niteliklerine göre uygun yıpranma oranlarının uygulanması ile değer biçilmesi yerinde görülmüş ancak tespit edilen kamulaştırma bedelinin kesinleşmesi beklenmeksizin davalıya derhal ödenmesi gerektiğinin düşünülmemesi nedeniyle davalı vekilinin istinaf dilekçesinin kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkeme kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş, ayrıca dosyanın üç yılı aşkın süredir derdest olduğundan oluşan enflasyon farklarının da hesaplanması gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
2. 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak zeminine değer biçilmesi ve üzerindeki yapıya aynı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca resmi birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek bedelinin belirlenmesi yöntem olarak doğrudur.
3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
4. Dava konusu taşınmaza yakın konumda bulunan Gaziantep ili, …, Mücahitler Mahallesi, 1097 ada 1481 parsel sayılı taşınmaza 30.09.2016 değerlendirme tarihi itibarıyla Gaziantep 8. Asliye Hukuk Mahkemesi 04.03.2021 tarihli ve 2019/194 Esas, 2021/63 Karar sayılı kararı ile 1.200,00 TL/m²; 1097 ada 1384 parsel sayılı taşınmaza 30.09.2016 değerlendirme tarihi itibarıyla Gaziantep 5. Asliye Hukuk Mahkemesi 04.01.2018 tarihli ve 2016/643 Esas, 2018/7 Karar sayılı kararı ile 1.300,00 TL/m² birim bedeli üzerinden değer biçilmiş olup, işbu kararlar sırasıyla Dairemizin 24.10.2023 tarihli ve 2023/2714 Esas,2023/9614 Karar ve 31.03.2021 tarihli ve 2019/13454 Esas, 2021/4569 Karar sayılı ilamları ile onandığı gözetildiğinde eldeki davanın dava tarihi itibarıyla belirlenen bedele ilişkin bilirkişi raporu inandırıcı ve yeterli görülmemiştir.
5. Bu durumda; taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi, taşınmazın, değerlendirme tarihi itibarıyla emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibarıyla imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın; imar planındaki konumu, emsallere ve değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak yakın konumdaki taşınmazlarla ilgili olarak verilen kararlardaki bedellerde irdelenmek suretiyle alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi doğru görülmemiştir.
6. Dava konusu taşınmaz üzerindeki yapının değeri tespit edilirken, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 2020 değerlendirme yılına ait Yapı Yaklaşık Birim Maliyet Fiyatlarına göre bulunan metrekare bedeli yerine 2019 yılı metrekare maliyet bedelleri alınması suretiyle daha az bedele hükmedilmesi, bozmayı gerektirir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan, temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Davalıdan alınan temyiz harcının istek hâlinde iadesine,Dosyanın 6100 sayılı Kanun’un 373 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,16.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.