Kamulaştırma bedelinin tespitinde gelir metodu ile değer düşüklüğünün dikkate alınması hukuka uygun mudur (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Uyuşmazlık, davacı idare ile davalı tapu maliki arasında kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti istemine ilişkindir. Davacı idare, Konya’daki taşınmazlar için kamulaştırma bedelinin tespitini talep ederken, davalı taraf bu bedelin düşük olduğunu ve bilirkişi raporunun eksik olduğunu savunmuştur. İlk Derece Mahkemesi, davanın kabulüne karar vermiş, ancak Bölge Adliye Mahkemesi, istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi, taşınmazların değerinin gelir metodu esas alınarak belirlendiğini, enerji nakil hattı nedeniyle değer düşüklüğünün kabul edildiğini ve tespit edilen bedelin derhal ödenmesine karar verildiğini belirtmiştir. Ayrıca, davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hukuka uygun olduğunu vurgulamıştır. Temyiz başvurusu ise, davacı idarenin ileri sürdüğü nedenlerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir.

Sonuç olarak, temyiz itirazları reddedilmiş ve Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararı onanmıştır. Bu karar, kamulaştırma süreçlerinde değer tespitinin hukuka uygun bir şekilde yapılması ve tarafların haklarının korunması açısından önem taşımaktadır.

5. Hukuk Dairesi         2024/3470 E.  ,  2024/9764 K.

    “İçtihat Metni”

    İNCELENEN KARARIN
    MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2023/2379 Esas, 2024/43 Karar
    DAVA TARİHİ : 18.01.2023
    KARAR : Esastan ret
    İLK DERECE MAHKEMESİ : Konya 7. Asliye Hukuk Mahkemesi
    SAYISI : 2023/33 Esas, 2023/332 Karar

    Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
    Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
    Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I. DAVA
    Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Konya ili, Karatay ilçesi, Çengilti Mahallesi 102 ada 6 ve 10 parsel sayılı taşınmazlarda kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti ve bu hakkın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.
    II. CEVAP
    Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın müvekkil idareye teklif ettiği kamulaştırma bedellerinin çok düşük olduğundan kabul edilmediğini, kamulaştırma bedellerinin günlük rayiç değer üzerinden tespit edilmesi için bilirkişi kurulundan denetime elverişli rapor alınması gerektiğini, bu nedenle taşınmazın başında keşif yapılarak gerçek kamulaştırma bedelinin hesap edilmesini, tespit edilecek kamulaştırma bedelinin kararın kesinleşmesi beklenmeden müvekkil idareye ödenmesini, yargılama giderlerleri ile vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.

    III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

    IV. İSTİNAF
    A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

    B. İstinaf Sebepleri
    Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunun eksik ve hatalı olduğunu, fiyat getirisi yüksek ürünlerin münavebeye alındığını, fen raporunda davacı isminin sehven MEDAŞ Genel Müdürlüğü olarak yazıldığını, … Genel Müdürlüğü olarak değiştirilmesi gerektiğini kararın fen raporu ile birlikte infaz edileceğini, bedelin yüksek belirlendiğini, kurum lehine vekâlet ücretine hükmedilmediğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

    C. Gerekçe ve Sonuç
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sulu tarım arazi niteliğindeki Konya ili, Karatay ilçesi, Cengilti Mahallesi 102 ada 6 ve 10 parsel sayılı taşınmazların İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerine göre gelir metodu esas alınarak, taşınmazların sulu tarım arazisi niteliği nedeniyle kapitalizasyon faiz oranının %4 uygulanarak, enerji nakil hattının geçiş güzergahı nedeniyle %25 değer düşüklüğü kabul edilerek kamulaştırma bedelinin tespit edilmesinde, bedelin derhal hak sahibine ödenmesinde, yazılı gerekçelerle davacı lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinde usul ve esas yönünden kanuna aykırılık bulunmadığından davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

    V. TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

    B. Temyiz Sebepleri
    Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

    C. Gerekçe
    1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
    Uyuşmazlık, … olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

    2. İlgili Hukuk
    1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
    2. 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

    3. Değerlendirme
    1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
    2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmazlara 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesine ve aynı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının son bendi uyarınca taşınmazların niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergahı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle mülkiyet kamulaştırmasına konu olan pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesinde ve tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.
    3. Konya 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin 23.06.2023 tarihli ve 2023/33 Esas, 2023/332 Karar sayılı kararında dava konusu taşınmazların irtifak hakları ve pilon yeri için davacı … Genel Müdürlüğü adına tescil kararı verildiği gözetildiğinde 07.05.2023 tarihli fen bilirkişi raporunda davacı adının MEDAŞ Genel Müdürlüğü olarak gösterilmesinin sonuca etkili olmadığı anlaşılmıştır.
    4. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 12055/17 numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.2019 tarihli ve 30791 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan kararı da göz önüne alınarak, davanın niteliği gereği davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinde hukuka aykırı bir yön görülmemiştir.
    5. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,09.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.