Kamulaştırma bedelinin tespitinde gelir metodu ve kapitalizasyon faizi uygulaması hukuken nasıl değerlendirilmektedir (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Uyuşmazlık, kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkin olup, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 11. maddesi uyarınca gelir metodu ile değer biçilmesi gerektiği belirtilmiştir. İlk Derece Mahkemesi, kamulaştırma bedelini tespit ederek, taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ve idare adına tesciline karar vermiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi, istinaf başvurularını esastan reddederek, kamulaştırma bedelinin belirlenmesinde uygulanan %4 kapitalizasyon faizi ve %20 objektif değer artışının hukuka uygun olduğunu vurgulamıştır. Temyiz incelemesinde ise, kararın tarafların iddiaları ve belgeleri doğrultusunda usul ve kanuna uygun olduğu, temyiz sebeplerinin kararın bozulmasını gerektirmediği ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, davacı idarenin temyiz itirazları reddedilmiş ve Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararı onanmıştır. Bu durum, kamulaştırma süreçlerinde değer tespitinin hukuki çerçevede nasıl yapılması gerektiğine dair önemli bir içtihat oluşturmuştur.

5. Hukuk Dairesi         2024/3042 E.  ,  2024/10293 K.

    “İçtihat Metni”

    İNCELENEN KARARIN
    MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2022/3432 Esas, 2023/434 Karar
    DAVA TARİHİ : 30.04.2019
    KARAR : Esastan ret
    İLK DERECE MAHKEMESİ : Ödemiş 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
    SAYISI : 2019/402 Esas, 2022/387 Karar

    Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
    Kararın davacı idare vekili ile davalı … tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
    Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I. DAVA
    Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; İzmir ili, …, İlkkurşun Mahallesi 172 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkinini talep etmiştir.

    II. CEVAP
    Davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.

    III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalılara ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline ve yol olarak terkinine karar verilmiştir.

    IV. İSTİNAF
    A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili ile davalı … istinaf başvurusunda bulunmuştur.

    B. İstinaf Sebepleri
    1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; net gelirin Yargı kararlarına göre dikkate alınması gerektiğini, kapitalizasyon faizi uygulandığı hâlde, objektif değer artışının uygulanmasının usul ve kanuna aykırı olduğunu, davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
    2.Davalı … istinaf dilekçesinde özetle; davada taraf olan üç kardeş olmalarına rağmen diğer kardeşleri açısından daha fazla kamulaştırma bedeli hesaplandığını, veraset hisselerine göre karar verilmesi gerektiğini belirterek kararının kaldırılmasını talep etmiştir

    C. Gerekçe ve Sonuç
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sulu tarla olarak kabulüyle yörede tarımı yapılan ve Ödemiş İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü 2019 yılı münavebe listesinde yer alan buğday, silajlık mısır ve patates münavebesi yapılarak ve %4 kapitalizasyon faizi uygulanmak suretiyle m² birim fiyat belirlenmesinde, dava konusu taşınmazın yola cepheli olması ve kullanım imkanları gibi nedenlerle %20 oranında objektif değer artışı yapılarak sonuç metrekare birim fiyatının tespitinde, neticesinde toplam kamulaştırma bedelinin dosyada yer alan tapu kaydı ve veraset ilamlarına uygun olarak 317.455,17‬ TL olarak tespitinde, kamulaştırma bedelinin derhal ödenmesine ve dört ay içerisinde karara bağlanmayan davada hesaplanan bedele dört ayın bitiminden karar tarihine kadar yasal faiz uygulanmasında usul ve kanuna bir aykırılık görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

    V. TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

    B. Temyiz Sebepleri
    Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir
    C. Gerekçe
    1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
    Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

    2. İlgili Hukuk
    1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
    2. 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

    3. Değerlendirme
    1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
    2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesi, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile idare adına tesciline, yol olarak terkinine karar verilmesi yerindedir.
    3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,19.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.