|
ÖZET: Bu Yargıtay kararı, kamulaştırma bedelinin tespiti konusunda yaşanan bir uyuşmazlığı ele almaktadır. Davacı idare, Şanlıurfa’da bulunan bir taşınmaz üzerindeki irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespitini talep etmiştir. Davalı taraf ise taşınmazın gerçek değerinin belirlenmesini istemiştir. Mahkeme, ilk aşamada davayı kabul etmiş, ancak Yargıtay, bozma kararı ile taşınmazda pay sahibi olan Hazine’nin payının dikkate alınmadığını ve değer düşüklüğünün doğru hesaplanmadığını belirterek kararı bozmuştur.
Bozma sonrası yapılan yargılama sonucunda, mahkeme yeniden davayı kabul etmiş ve kamulaştırma bedelini belirlemiştir. Ancak, Yargıtay, temyiz incelemesi sırasında, kamulaştırma bedelinin tespitinde yapılan hataların düzeltilmesi gerektiğine karar vermiştir. Özellikle, taşınmaz üzerindeki irtifak hakkı nedeniyle değer düşüklüğünün doğru bir şekilde hesaplanmadığını ve bu durumun mahkeme kararına yansıdığını vurgulamıştır. Sonuç olarak, Yargıtay, kamulaştırma bedelinin düzeltilerek onanmasına ve fazladan yatırılan bedelin davacı tarafa iadesine hükmetmiştir. Bu karar, kamulaştırma süreçlerinde değer tespitinin titizlikle yapılması gerektiğini ve pay sahiplerinin haklarının göz önünde bulundurulmasının önemini ortaya koymaktadır. |
5. Hukuk Dairesi 2024/3636 E. , 2024/9283 K.
“İçtihat Metni”
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2015/868 Esas, 2016/446 Karar
DAVA TARİHİ : 21.06.2012
KARAR : Kabul
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve pilon bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozma kararına uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda, davanın kabulüne karar verilmiştir.
Mahkeme kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Şanlıurfa ili, Viranşehir ilçesi, Elgün köyü 175 parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalılar … vd. vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın gerçek değerinin belirlenmesini talep etmiştir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 31.12.2013 tarihli ve 2012/356 Esas, 2013/886 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkemenin 31.12.2013 tarihli ve 2012/356 Esas, 2013/886 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; arazi niteliğindeki taşınmaza net geliri esas alınarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmediği; ancak dava konusu taşınmazda pay sahibi olan Hazine hakkında dava açılmadığı hâlde onun da payını kapsar şekilde bedele karar verilmesi, dava konusu taşınmazın tapu kaydında dava konusu yapılan hat dışında başka bir enerji nakil hattından kaynaklanan irtifak hakkı tescil edilmiş olduğu gibi paftasında da ikinci bir hattın var olduğu anlaşıldığından ,bu hat nedeniyle oluşan değer düşüklüğü taşınmazın toplam bedelinden indirildikten sonra dava konusu hattın oluşturduğu değer düşüklüğü bedelinin hesaplanması gerektiğinin düşünülmemesi, dava konusu taşınmazın niteliği, geometrik durumu, yüzölçümü ve enerji nakil hattının güzergahı dikkate alınarak irtifak hakkı nedeniyle değer düşüklüğü oranının taşınmazın tüm değerinin binde dördünü geçemeyeceği gözetilmeden daha yüksek oranda değer düşüklüğü tespit eden rapora göre irtifak hakkı bedelinin fazla tespiti, tapu kaydındaki takyidatların hükmedilen bedele yansıtılmaması doğru görülmediği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.
B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; değer düşüklüğü oranının yüksek olduğunu, bedelin fahiş olduğunu ileri sürmüştür.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, … olarak kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun (1086 sayılı Kanun) 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 439 uncu maddeleri.
2. 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ve 11 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarının ilgili bölümleri.
3. Değerlendirme
1.Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Kanun’un 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
3. Dava konusu taşınmazda pay sahibi olan Hazinenin payını kapsar şekilde kamulaştırma bedeline hükmedilmesi bozmayı gerektirir.
Ne var ki bu yanılgıların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hükmün düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,
2. Davacı idare vekilin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının hüküm fıkrasının;
a) (1) numaralı bendinde yer alan ”52.891,52 ” sayısının çıkarılması, yerine ” 47.767,13” sayısının yazılması,
b) (6) numaralı bendinin çıkarılması, yerine ”Kamulaştırma bedeli olarak tespit edilen toplam 47.767,13 TL’den mahkememizin 2011/549 Esas sayılı acele kamulaştırma dosyasından davalılara ödenen toplam 58.364,75 TL mahsup edilerek fazladan yatırılan 10.597,65 TL’nin davacı tarafa İADESİNE, bu bedelin davalılara ödenmiş olması halinde tapudaki payları oranında davalılardan alınarak davacı kuruma İADESİNE” ifadesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA
Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,28.11.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.