Kamulaştırma bedelinin tespitinde kapitalizasyon faiz oranının belirlenmesi, taşınmazın değerlemesinde nasıl bir etki yaratır (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Uyuşmazlık, Diyarbakır ili, Ergani ilçesinde bulunan bir taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesi, taşınmazın kamulaştırma bedelini belirleyerek, tapu kaydının iptaline ve taşınmazın baraj göl alanı olarak tesciline karar vermiştir. Davacı idare vekili, bilirkişi raporunun hatalı olduğunu ve taşınmazın değerinin belirlenmesinde kullanılan kapitalizasyon faiz oranının %5 olarak alınmasının yanlış olduğunu ileri sürerek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi, taşınmazın kuru tarım arazisi olarak değerlendirilmesi gerektiğine ve belirlenen kapitalizasyon faiz oranı ile objektif değer artış oranının uygun olduğuna karar vermiştir. Mahkeme, Anayasa Mahkemesi kararına atıfta bulunarak, kamulaştırma bedelinin kesinleşmeden derhal ödenmesi gerektiğini belirtmiştir. Temyiz incelemesi sonucunda, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenlerin kararın bozulmasını gerektirmediğine hükmedilmiştir.

Sonuç olarak, davacı idare vekilinin temyiz itirazları reddedilmiş ve Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararı onanmıştır. Bu karar, kamulaştırma süreçlerinde bedel tespitinin nasıl yapılacağına dair önemli bir içtihat oluşturmuştur.

5. Hukuk Dairesi         2024/3893 E.  ,  2024/10242 K.

    “İçtihat Metni”

    İNCELENEN KARARIN
    MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2023/1377 Esas, 2024/80 Karar
    DAVA TARİHİ : 19.04.2017
    KARAR : Esastan ret/Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar
    İLK DERECE MAHKEMESİ : Ergani 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
    SAYISI : 2017/366 Esas, 2018/822 Karar

    Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın baraj göl alanı olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
    Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddi ile kamu düzeni gereğince İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
    Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I. DAVA
    Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Diyarbakır ili, Ergani ilçesi, Boğaz köyü 118 ada 5 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın baraj göl alanı olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

    II. CEVAP
    Bir kısım davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın kapama meyve bahçesi niteliğinde olduğunu, ana yola yakın olup arazi verimliliğinin yüksek olduğunu, kapitalizasyon faizinin ve objektif değer artışının bu hususlar göz önüne alınarak belirlenmesini ve kamulaştırma bedelinin Mahkemece tespitini talep etmiştir.

    III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne kamulaştırma bedelinin tespiti ile üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılmasına, karar kesinleştiğinde davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline ve göl sahası içinde kalması nedeniyle tapudan terkinine karar verilmiştir.

    IV. İSTİNAF
    A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

    B. İstinaf Sebepleri
    Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemenin hükme esas aldığı bilirkişi raporunun hatalı olup bilimsel kriterlere, usul ve kanuna aykırı düştüğünü, kapitalizasyon faiz oranının %5 oranında alınarak taşınmazların metrekare birim fiyatlarının yüksek çıkmasına sebebiyet verildiğini, objektif değer artışının uygulanabilmesi için taşınmazın belediye hizmetlerinden yararlanması ve mücavir alandaki taşınmazlara yakın olması gerektiğini ileri sürerek istinaf yoluna başvurmuştur.

    C. Gerekçe ve Sonuç
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konu taşınmaz kuru arazi olarak değerlendirilip, bu niteliğine uygun olarak buğday, buğday samanı, kavun, karpuz münavebesi alınarak olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir yöntemine göre değer biçilmesi kapitalizasyon faiz oranı %5, objektif değer artışı da %30 oranında uygulanmak suretiyle 15,21 TL/m² üzerinden toplam kamulaştırma bedelinin hesaplanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, ancak Mahkemece takdir olunan kamulaştırma bedelinin, Anayasa Mahkemesinin 27.11.2020 tarihli ve 31317 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanan 2018/104 Esas, 2020/39 Karar sayılı kararı gereğince kararın kesinleşmesi beklenmeksizin davalılara derhâl ödenmesi gerektiğinden davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddi ile İlk Derece Mahkemesi kararı düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.

    V. TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

    B. Temyiz Sebepleri
    Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

    C. Gerekçe
    1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
    Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

    2. İlgili Hukuk
    1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
    2. 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

    3. Değerlendirme
    1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
    2. Kuru tarım arazisi niteliğindeki Diyarbakır ili, Ergani ilçesi, Boğaz köyü 118 ada 5 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi yerindedir.
    3. Dava konusu taşınmazın hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özelliklerine ve dosya kapsamına göre uygulanan kapitalizasyon faiz oranı ve objektif değer artış oranı uygun görülmüştür.
    4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,19.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.