Kamulaştırma bedelinin tespitinde kullanılan yöntemlerin isabetliliği ve tescil kararının kapsamı nasıl belirlenmelidir (Yargıtay)

5. Hukuk Dairesi         2024/3257 E.  ,  2024/10216 K.

“İçtihat Metni”

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/3613 Esas, 2023/2422 Karar
DAVA TARİHİ : 22.10.2021
KARAR : Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : Denizli 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/287 Esas, 2022/354 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Denizli ili, Honaz ilçesi, Kocabaş köyü 1237 parsel (yenileme ile 449 ada 105 parsel) sayılı taşınmazın 19.206,36 m²lik kısmının kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Denizli İdare Mahkemesinde kamulaştırma işlemine karşı iptal davası açtıklarını, bu davanın bekletici mesele yapılmasını, dava konusu taşınmaz için kıymet takdir komisyonu raporunda belirlenen bedelin düşük olduğunu, kamulaştırılacak taşınmazlara farklı metrekare birim fiyatları biçildiğini, kamulaştırmadan arta kalan kısımda meydana gelen değer azalışının dikkate alınması gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin düşük olduğunu, taşınmazın değerinin arsa vasfında olduğu kabul edilerek emsal yöntemiyle belirlenmesi gerektiğini, müvekkili lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu, Denizli İdare Mahkemesinde kamulaştırma işlemine karşı iptal davası açtıklarını, bu davanın bekletici mesele yapılması yönündeki taleplerinin dikkate alınmadan karar verildiğini, dava konusu taşınmaz için kıymet takdir komisyonu raporunda belirlenen bedelin düşük olduğunu, kamulaştırılacak taşınmazlara farklı metrekare birim fiyatları biçildiğini, taşınmazın 19.206,36 m²lik kısmının kamulaştırıldığı ve bu kısmın bedeline hükmedildiği hâlde, taşınmazın tamamının tapu kaydının iptaline hükmedildiğini, arta kalan 5.393,64 m²lik kısmının müvekkili adına tescil edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın kuru tarım arazisi vasfında kabul edilerek net gelir yöntemi ile kamulaştırma bedelinin tespitinde yöntem olarak isabetsizlik bulunmadığı, %350 oranında objektif değer artışı hususunda davacı tarafça istinaf yoluna başvurulmadığından Dairece değerlendirmeye alınmadığı, 2021 yılı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinin kullanılmasının yerinde olduğu, dava konusu taşınmazın tapu kaydı üzerinde Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. (…) lehine irtifak şerhleri bulunduğu, bu şerhlerin dava konusu taşınmazda meydana getireceği değer düşüklüğü oranı tespit edilip dava konusu taşınmazın metrekare birim fiyatından düşülmesi gerekirse de davacı tarafça istinaf yoluna başvurulmadığından Dairece değerlendirmeye alınmadığı, taşınmazın kuru tarım arazisi vasfında olduğundan kapitalizasyon faizinin %5 oranında alınmasının yerinde olduğu, bu hususlara ilişkin olmak üzere davalı taraf vekilinin istinaf istemlerinin yerinde olmadığı, ancak yargılamada kendisini vekil ile temsil ettiren davalı taraf yararına maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken buna aykırı karar verilmesinin yerinde olmadığı, bu hususa ilişkin olmak üzere davalı vekilinin istinafında haklı olduğu, yine UYAP üzerinden yapılan parsel sorgulamada dava konusu taşınmazın 12.01.2023 tarihi itibarıyla 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 22 nci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi gereğince uygulama gördüğü, taşınmazın 449 ada 105 parsel numarası ile tapuda kayıtlı olduğu, Dairece bu hususta fen bilirkişisinden ek rapor alındığı, yeni parsel numarasına göre hüküm tesisi gerektiği gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, … olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
2. 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları.

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arazi niteliğindeki Denizli ili, Honaz ilçesi, Kocabaş köyü 1237 parsel (yenileme ile 449 ada 105 parsel) sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesi yerindedir.
3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
4. Dava konusu taşınmazın 19.206,36 m²lik kısmının bedeline hükmedildiği hâlde, hükümde taşınmazın tamamı yönünden tescil hükmü kurulması bozmayı gerektirir.
Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,
2. Davalı vekilinin Bölge Adliye Mahkemesi kararına yönelik temyiz itirazının kısmen kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (1) numaralı bendinde yer alan “tamamına” kelimesinin hükümden çıkartılması, yerine “19.206,36 m²lik kısmına” ibaresinin yazılması, hüküm fıkrasının tescile ilişkin (2) numaralı bendinde yer alan “taşınmazın” kelimesinden sonra “tapu” kelimesinden önce gelmek üzere “19.206,36 m²lik kısmının” ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,Peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,19.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.