Kamulaştırma bedelinin tespitinde net gelir yönteminin uygulanması ve değer azalış oranlarının belirlenmesi hukuken ne şekilde değerlendirilmektedir (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Uyuşmazlık, Antalya ili, Manavgat ilçesinde bulunan taşınmazlar üzerindeki kamulaştırma irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili konusundadır. İlk Derece Mahkemesi, davanın kabulüne karar vermiş, ancak davacı idare vekili, bu kararı usul ve kanuna aykırı bulmuş ve istinaf başvurusu yapmıştır. Bölge Adliye Mahkemesi, yapılan inceleme sonucunda, ilk mahkeme kararının yerinde olduğunu ve kamulaştırma bedelinin tespitinde kullanılan yöntemlerin isabetli olduğunu belirtmiştir.

Mahkeme, taşınmazların tarım arazisi olarak kabul edilmesi ve net gelir yönteminin uygulanmasının uygun olduğunu, ayrıca değer azalış oranlarının da yerinde belirlendiğini ifade etmiştir. Tüm bu değerlendirmeler ışığında, davacı idarenin temyiz itirazları, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Sonuç olarak, Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararı, usul ve kanuna uygun bulunarak onanmış, temyiz harcı Hazineye irat kaydedilmiştir. Bu karar, kamulaştırma süreçlerinde değer tespiti ve irtifak hakkı ile ilgili hukuki değerlendirmelerin önemini vurgulamaktadır.

5. Hukuk Dairesi         2024/3256 E.  ,  2024/10070 K.

    “İçtihat Metni”

    İNCELENEN KARARIN
    MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2022/3581 Esas, 2023/2180 Karar
    DAVA TARİHİ : 22.12.2021
    KARAR : Esastan ret
    İLK DERECE MAHKEMESİ : Manavgat 3. Asliye Hukuk Mahkemesi
    SAYISI : 2022/65 Esas, 2022/274 Karar

    Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
    Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
    Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I. DAVA
    Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Antalya ili, Manavgat ilçesi, Aksaz Mahallesi 108 ada 34 ve 60 parsel sayılı taşınmazlarda kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.
    II. CEVAP
    Davalı süresi içerisinde cevap dilekçesi ibraz etmemiştir.

    III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

    IV. İSTİNAF
    A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

    B. İstinaf Sebepleri
    Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararının usul ve kanuna aykırı olduğunu, tespit edilen kamulaştırma bedeli doğru olmamakla bu miktar üzerinden hüküm kurulması doğru olmadığını aykırı olduğunu, %35 oranında değer azalış oranı belirlenmesinin hatalı olduğunu, münavebe deseninin hatalı oluşturulduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

    C. Gerekçe ve Sonuç
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konusu taşınmazların tarım arazisi vasfında kabul edilerek net gelir yöntemi ile kamulaştırma irtifak bedelinin tespitinde yöntem olarak isabetsizlik bulunmadığı, münavebe deseninin o yörede yaygın yetişen ürünlerden oluşturulduğu, Manavgat İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün 2021 yılı verileri kullanılarak net gelir hesabının yerinde olduğu, dava konusu taşınmazların kuru tarım arazisi vasfında olduğundan %5 kapitalizasyon faiz oranı uygulanmasının yerinde olduğu, enerji nakil hattının taşınmazlar üzerinde güzergahı ve kapladığı alan dikkate alındığında, 108 ada 60 parsel için %30 oranında, 108 ada 34 parsel için ise %35 oranında değer azalışı olacağının kabul edilmesinin yerinde olduğu, dava konusu taşınmazların bulunduğu konum, merkezi yerlere uzaklığı dikkate alınmak suretiyle 108 ada 34 parsel için %20,45 oranında, 108 ada 60 parsel için ise % 59,09 oranında objektif değer artışı takdir edilmesinin yerinde olduğu, buna göre dava konusu 108 ada 60 parsel sayılı taşınmazın metrekare birim fiyatının dava tarihi olan 2021 yılı itibarıyla 103,41 TL/m² olarak, 108 ada 34 parsel sayılı taşınmazın dava tarihi olan 2021 yılı itibari ile 60,23 TL/m² olarak tespitinin yerinde olduğu, Mahkeme hükmünde usul ve kanuna aykırılık tespitlenemediğinden, davacı vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.
    V. TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

    B. Temyiz Sebepleri
    Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmiştir.

    C. Gerekçe
    1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
    Uyuşmazlık, … olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma konusu irtifak hakkı karşılığının tespiti istemine ilişkindir.

    2. İlgili Hukuk
    1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
    2. 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu ve 11 inci maddeleri.

    3. Değerlendirme
    1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
    2. Arazi niteliğindeki taşınmazlara 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesine ve aynı Kanun’un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmazların niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergahı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesi yerindedir.
    3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı idare vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydına,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,18.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.