Kamulaştırma bedelinin tespitinde sulu tarım arazisi ile kuru tarım arazisi arasındaki ayrımın yapılmaması hukuka aykırılık teşkil eder mi (Yargıtay)

5. Hukuk Dairesi         2024/4236 E.  ,  2024/10351 K.

“İçtihat Metni”

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2504 Esas, 2024/280 Karar
DAVA TARİHİ : 11.09.2018
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bergama 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/526 Esas, 2023/301 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili, yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; İzmir ili, Bergama ilçesi, Zeytindağ mahallesi, 358 ada 1 parsel (eski 5499 parsel) sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini, yol olarak terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın gerçek değerinin belirlenmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalıya ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkil idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunun eksik incelemeye dayalı olduğunu, objektif değer artış oranı ile kapitalizasyon faiz oranının hatalı belirlendiğini, bedelin düşük olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile maliyet cetvelinde yer alan üretim gideri, brüt gelirin %50’sine yakın olup, ekonomik tarımdan bahsedilemeyeceğinden, Yargıtay içtihatlarında da yer aldığı üzere, üretim masraflarının brüt gelirin 1/3’ünden fazla olamayacağı gözetilerek hesaplama yapılmasının yerinde olduğu, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 12055/17 numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.2019 tarihli ve 30791 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan kararı da göz önüne alınarak davacı idare lehine vekâlet ücreti takdir edilmemesinin doğru olduğu, kamulaştırmadan arta kalan kısım içinde değer kaybı olacağından bu konuda %5 değer kaybı verilmesinin de yerinde olduğu; ancak davacı ilk istinafında sadece vekâlet ücreti yönünden istinafa geldiğinden davalı açısından bu husus usuli kazanılmış hak olduğundan İlk Derece Mahkemesince ilk kararda verilen bedelin ödenmesine karar verilmesi usul ve kanuna uygun bulunduğundan taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; bedelin fahiş olduğunu, müvekkil idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepler ile resen belirlenecek nedenlerle temyiz isteminde bulunmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
2.2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesi ile 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi.

3. Değerlendirme
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Dava konusu taşınmazın kıymet takdir raporunda sulu tarım arazisi olarak belirtilmesine rağmen bilirkişi kurullarınca kuru tarım arazisi olarak kabulü ile buna göre değerlendirme yapılmış ise de motopompla yapılan sulamanın nereden ve nasıl yapıldığı, kuyulardan yapılan sulama bakımından ise kuyulardaki su miktarının taşınmazı sulamaya yetecek düzeyde olup olmadığı hususları mahkemece oluşturulacak bilirkişi kurulu eşliğinde mahallinde yapılacak keşif sırasında gözlemlenip tespit edilen bulgular keşif zaptına yazılarak, alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken, hüküm kurmaya elverişli olmayan yetersiz bilirkişi kurulu raporlarına göre karar verilmesi doğru görülmemiştir.
3. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda davaya konu taşınmazın zeytinlik vasfında olduğu, kıymet takdir raporunda ise tarla vasfına göre hesaplama yapıldığı anlaşılmakla, taşınmazın ne kadarlık kısmının zeytinlik ne kadarlık kısmının tarım arazisi olarak kullanıldığı net şekilde tespit edilmesi gerekirken taşınmazın tamamının zeytinlik olarak değerlendirilerek kamulaştırma bedelinin tespit edilmesi yerinde görülmemiştir.
4. Taşınmazın dava dosyasında belirlenen özelliklerine göre objektif değer artış oranının daha yüksek olması gerekirken daha az oranda objektif değer artışı olduğunu kabul eden bilirkişi raporuna göre kamulaştırma bedelinin tespit edilmesi kararın bozulmasını gerektirmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Taraf vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Davalıdan peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,19.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.