Kamulaştırma bedelinin tespitinde taşınmazın arazi yerine arsa olarak değerlendirilmesi talebi hukuken geçerli midir (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Uyuşmazlık, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 10. maddesine dayanarak kamulaştırılan bir taşınmazın bedelinin tespitine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesi, taşınmazın kamulaştırma bedelini belirleyerek davanın kabulüne karar vermiştir. Ancak, davacı idare ve bazı davalılar, taşınmazın değerinin hatalı belirlendiğini ve arazi yerine arsa olarak değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürerek istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

Bölge Adliye Mahkemesi, taşınmazın arazi niteliğinde olduğunu ve değerinin belirlenmesinin 2942 sayılı Kanun’un hükümlerine uygun olduğunu belirterek, bilirkişi raporunu yerinde bulmuş ve istinaf başvurularını esastan reddetmiştir. Mahkeme, taşınmazın değerinin belirlenmesinde kullanılan kriterlerin ve uygulanan objektif değer artırıcı unsurların hukuka uygun olduğunu vurgulamıştır.

Temyiz aşamasında, davacı idare ve bazı davalılar, istinaf sebeplerini tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmişlerdir. Ancak Yargıtay, Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararını usul ve kanuna uygun bularak onamıştır. Böylece, kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkin karar kesinleşmiştir.

5. Hukuk Dairesi         2024/3252 E.  ,  2024/10466 K.

    “İçtihat Metni”

    MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2023/3314 Esas, 2023/1889 Karar
    DAVA TARİHİ : 30.01.2019
    KARAR : Esastan ret
    İLK DERECE MAHKEMESİ : Gebze 5. Asliye Hukuk Mahkemesi
    SAYISI : 2019/335 Esas, 2020/128 Karar

    Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
    Kararın davacı idare ve bir kısım davalılar vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
    Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare ve bir kısım davalılar vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usûl eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I. DAVA
    Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Kocaeli ili, Dilovası ilçesi, Köseler Mahallesi 224 ada 42 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

    II. CEVAP
    Davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.

    III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalılara ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

    IV. İSTİNAF
    A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve bir kısım davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

    B. İstinaf Sebepleri
    1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz arazi vasfında olup, objektif değer artışı uygulanmasının hatalı olduğunu, taşınmazın değerinin yüksek belirlendiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.
    2. Bir kısım davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz arsa vasfında olduğu halde, arazi olarak değerlendirilmesinin hatalı olduğunu, arsa olarak değerlendirilmemesi durumunda ise taşınmazın konumu itibarıyla objektif değer artış oranının en az %75-%100 oranında olması gerektiğini, dava konusu taşınmazın değerinin düşük belirlendiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

    C. Gerekçe ve Sonuç
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza net gelir esas alınarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun’un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, buna göre hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre objektif değer artırıcı unsur oranlarının yerinde olduğu, taşınmazda yetiştirilen ürünlerin münavebe durumları ile verim, satış fiyatı ve üretim giderlerinin ilçe tarım verileri ile örtüşür şekilde uygulandığı, bilirkişi kurulunun kanuna uygun olarak oluşturulduğu, aynı mahalden gelen ve Dairemizin 2021/603 Esas sayılı dosyasında inceleme konusu edilen Köseler Mahallesi 228 ada 2 parsel için aynı değerleme tarihi itibarıyla 236,30 TL/m² birim fiyatı belirlendiği, bu doğrultuda verilen kararın Yargıtay denetiminden geçmek sureti ile kesinleştiği gözetildiğinde, işbu dosyada da taşınmazın yine arazi vasfında kabul edilmek suretiyle metrekare birim fiyatının belirlenmesi yerinde görüldüğünden istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

    V. TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve bir kısım davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

    B. Temyiz Sebepleri
    1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
    2. Bir kısım davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

    C. Gerekçe
    1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
    Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

    2. İlgili Hukuk
    1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
    2. 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

    3. Değerlendirme
    1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

    2. Tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmazın zeminine 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden değer biçilmesi yerindedir.
    3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    Davacı idare ve bir kısım davalılar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
    Davalılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,23.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.