Kamulaştırma Kanunu’na göre irtifak hakkı bedelinin net gelir yöntemiyle tespitinin usul ve kanuna uygunluğu nasıl değerlendirilir (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Uyuşmazlık, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 10. maddesine dayanarak kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve pilon bedelinin tespiti istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesi, davanın kabulüne karar vermiş, ancak davacı idare vekilinin istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesi, başvuruyu esastan reddetmiştir. İstinaf başvurusunda, bilirkişi raporundaki değer tespitinin hatalı olduğu, değer azalış oranının yüksek olduğu ve diğer hususlar ileri sürülmüştür.

Bölge Adliye Mahkemesi, taşınmazların değerinin net gelir yöntemiyle belirlenmesinin 2942 sayılı Kanun’a uygun olduğunu, bilirkişi raporundaki değer azalış oranında bir usulsüzlük bulunmadığını belirtmiştir. Ayrıca, istinaf başvurusunda ileri sürülen sebeplerin yerinde olmadığına karar verilmiştir. Temyiz aşamasında ise, davacı idare vekilinin itirazları, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Sonuç olarak, Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararı, usul ve kanuna uygun bulunarak onanmış, davacı idareden alınan temyiz harcı Hazineye irat kaydedilmiştir. Bu karar, kamulaştırma süreçlerinde irtifak hakkı ve değer tespiti konularında önemli bir içtihat oluşturmuştur.

5. Hukuk Dairesi         2024/3255 E.  ,  2024/10069 K.

    “İçtihat Metni”

    İNCELENEN KARARIN
    MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2022/3580 Esas, 2023/1969 Karar
    DAVA TARİHİ : 22.12.2021
    KARAR : Esastan ret
    İLK DERECE MAHKEMESİ : Manavgat 3. Asliye Hukuk Mahkemesi
    SAYISI : 2021/433 Esas, 2022/277 Karar

    Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı karşılığının ve pilon bedelinin tespiti ve davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
    Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
    Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I. DAVA
    Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Antalya ili, Manavgat ilçesi, Sülek Mahallesi, 169 ada 71 ve 72 parsel sayılı taşınmazlarda kamulaştırma konusu irtifak hakkı karşılığı ve pilon yeri bedelinin tespiti ile davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

    II. CEVAP
    Davalılar süresi içerisinde cevap dilekçesi ibraz etmemiştir.

    III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma konusu irtifak hakkı karşılığının ve pilon yeri bedelinin tespiti ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

    IV. İSTİNAF
    A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

    B. İstinaf Sebepleri
    Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde; hükme esas alınan bilirkişi raporunda belirlenen değerin müvekkili tarafında yaptırılan kıymet takdirindeki rayiç bedeli yansıtmadığını, dava konusu taşınmaz için %35 olarak belirlenen değer azalış oranının çok yüksek olduğunu, münavebe planında yüksek getirili ürünlerin esas alındığını, üretim masraflarının brüt gelirin üçte biri olarak uygulanmasının hatalı olduğunu, ağaçların bedelinin kamulaştırma bedeline eklenmesinin doğru olmadığını belirterek, resen gözetilecek sebeplerle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

    C. Gerekçe ve Sonuç
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki dava konusu taşınmazlara net gelir yöntemi uyarınca değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun’un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, taşınmazların yüzölçümü, irtifak hakkına konu alanın yüzölçümü, etkilediği alan taşınmazdaki konumu dikkate alındığında hükme esas alınan bilirkişi raporunda belirlenen değer azalış oranında bir usulsüzlük bulunmadığı, irtifak alanının taşınmazın orta kısmından geçtiği, yüzölçümü olarak önemli bir miktarı üzerinde bulunduğu, istinaf başvurusunda bulunan tarafın sıfatı dikkate alındığında münavebe desenine yönelik olarak ileri sürülen istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı, münavebeye alınan ürünlerin yörede yetişen ürünlerden oluşturulduğu, bilirkişi raporunda taşınmaz kuru tarım arazisi vasfında kabul edildiğine göre %5 kapitalizasyon faiz oranı uygulanmış olmasında bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla davacı vekili tarafından ileri sürülen istinaf sebepleri yerinde görülmemiş, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

    V. TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

    B. Temyiz Sebepleri
    Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmiştir.

    C. Gerekçe
    1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
    Uyuşmazlık, … olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma konusu irtifak hakkı karşılığının tespiti istemine ilişkindir.

    2. İlgili Hukuk
    1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
    2. 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu ve 11 inci maddeleri.

    3. Değerlendirme
    1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
    2. Arazi niteliğindeki taşınmazlara 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesi ve aynı Kanun’un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmaz malın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergahı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının ve pilon yeri bedelinin tespit edilmesi yerindedir.
    3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı idare vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,18.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.