Kamulaştırmasız el atma davalarında pasif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle temyiz talebinin reddi hukuki sonuç doğurur mu (Yargıtay)

5. Hukuk Dairesi         2024/3639 E.  ,  2024/9182 K.

“İçtihat Metni”

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/115 Esas, 2024/58 Karar
DAVA TARİHİ : 16.05.2014
KARAR : Kabul

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin asıl ve birleştirilen davalarda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl ve birleştirilen davaların kabulüne karar verilmiştir.
Mahkeme kararı davalı idareler vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda,

Miktar veya her paydaş için değeri temyiz kesinlik sınırını aşmayan taşınır mal ve alacak davalarına ilişkin nihai kararlar 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesi uyarınca uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun (1086 sayılı Kanun) 427 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde 6100 sayılı Kanun’un geçici 3 üncü maddesi uyarınca uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun’un 427 ve 432 nci maddeleri uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.
Dosya içeriğine göre; … aleyhine, her bir davacı için hüküm altına alınan ve temyize konu edilen tazminat bedeli, Mahkemenin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 20.520,00 TL’nin altında kalmaktadır.
Bu nedenle … vekilinin temyiz dilekçesinin reddine karar verildikten sonra, gerekli şartları taşıdığı anlaşılan davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili asıl ve birleştirilen dava dilekçelerinde özetle; Bursa ili, …, Beşevler Mahallesi 834 ada 1 parsel sayılı taşınmazda davacıların pay sahibi olduğunu, taşınmaza yol, kaldırım yapılarak ve ağaçlandırılarak el atıldığını, taşınmazın imar planında okul alanı olarak gösterildiğini, taşınmazın müvekkilinin mülkiyetten doğan haklarını kullanmasının engellendiğini, herhangi bir kamulaştırma işleminin de yapılmadığını belirterek belirlenecek tazminatın davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı … vekili cevap dilekçesinde özetle; hatalı yargı kolunda dava açıldığını, husumetin hatalı yöneltildiğini, kamulaştırmasız el atmalarının olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.
2. Davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; okul yeri olarak belirlenen fakat fiilen el atılmayan taşınmaz açısından görevli mahkemenin idare mahkemeleri olduğunu belirtmiş davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 21.10.2015 tarihli ve 2014/295 Esas, 2015/293 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkemenin 21.10.2015 tarihli ve 2014/295 Esas 2015/293 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı … vekili (dosyaların birleştirilmesi öncesi) temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; dava konusu taşınmaza davalı … Başkanlığınca kısmen fiilen el atıldığı, imar planında ilköğretim tesis alanı olan taşınmazın fen bilirkişi raporunda D harfi ile gösterilen 5612,03 m² kısmı yönünden sorumlu idarenin Milli Eğitim Bakanlığı olduğundan bu kısım yönünden pasif husumet ehliyeti yokluğundan reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde davanın yargı yolu yönünden usulden reddine, mahkemenin görevsizliğine karar verilmesi; tapu hissedarı …’ın dava dışı mirasçısı … payını kapsar şekilde fazla bedele hükmedilmesi; davacı tarafça verilmiş bir ıslah dilekçesi olmadığından dava dilekçesindeki bedele hükmedilmesi ile yetinilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olduğundan kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkeme Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar
Mahkemenin 16.03.2022 tarihli ve 2019/393 Esas, 2022/230 Karar sayılı kararı ile asıl ve birleştirilen davaların kabulüne karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı
1.Mahkemenin 16.03.2022 tarihli ve 2019/393 Esas, 2022/230 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı idareler vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Dairemizce yapılan inceleme sonucu; tapu hissedarı …’ın dava dışı mirasçısı … payını kapsar şekilde fazla bedele hükmedilmesi hatalı olduğundan kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl ve birleştirien davaların kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idareler vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili temyiz dilekçesinde özetle; tescil kararının Hazine lehine kurulması gerektiğini, idareleri tarafından fiili el atma olmadığını, husumetin belediyelere yöneltilmesi gerektiğini, takyidatlar konusunda inceleme yapılmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacı tapu malikleri ile davalı idareler arasında kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun(1086 sayılı Kanun) 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 439 uncu maddeleri.
2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “… Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”
3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “… Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu’nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına …” karar verilmiştir.
4. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme
1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Kanun’un 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Dava konusu Bursa ili, …, Beşevler Mahallesi 834 ada 1 parsel sayılı taşınmazdan ifrazen oluşan 834 ada 13 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmek suretiyle fiilen el atmaya konu bölüm ile proje bütünlüğü gereği kalan kısmın bedeline hükmedilmesi yerindedir.
3. Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmış olup davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışındaki temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
4. Davacılara murislerinden intikal edecek payları Hazine adına tesciline karar verilmesi gerekirken davalı Milli Eğitim Bakanlığı adına tesciline karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.
Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
A. Davalı … Vekilinin Temyizi Yönünden;
Davalı … vekilinin temyiz dilekçesinin miktardan REDDİNE,
B. Davalı Milli Eğitim Bakanlığı Vekilinin Temyizi Yönünden;
1.Davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine,
2. Davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Mahkeme kararının hüküm fıkrasının (2.a) numaralı bendinden “Milli Eğitim Bakanlığı” kelimelerinin çıkarılmasına yerine “Hazine” kelimesinin yazılması suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, Davalı … Başkanlığından peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine, 26.11.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.