Kamulaştırmasız el atma durumunda mirasçılık belgesindeki pay oranının hatalı belirlenmesi tazminat talebini nasıl etkiler (Yargıtay)

5. Hukuk Dairesi         2024/3027 E.  ,  2024/8796 K.

“İçtihat Metni”

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2482 Esas, 2023/1909 Karar
DAVA TARİHİ : 24.05.2019
KARAR : Düzeltilerek esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : Gebze 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/122 Esas, 2022/76 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ve ecrimisil istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda;
Karar tarihinde yürürlükte bulunan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 362 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi gereğince, miktar veya değeri 238.730,00 TL’yi geçmeyen davalara ilişkin olarak Bölge Adliye Mahkemesi kararları kesin olup bu kararlar aleyhine temyiz yoluna başvurulamaz.

Hüküm altına alınan ve temyize konu edilen ecrimisil miktarı Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibarıyla kesinlik sınırı olan 238.730,00 TL’nin altında kalmaktadır.
Bu nedenle; ecrimisil talebi yönünden davalı idare vekilinin temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekmiştir.
Davalı idare vekilinin kamulaştırmasız el atmaya dayanan tazminat talebi yönünden gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; Kocaeli ili, Gebze ilçesi, Hacıhalil Mahallesi 1087 ada 5 parsel sayılı taşınmaza fiilen okul yapılmak suretiyle el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ile ecrimisil bedeli talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; uzlaşma başvurusunda bulunulmadığını, talep edilen bedelin yüksek olduğunu, faiz talebini de kabul etmediklerini ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; muristen gelen hissenin ½ oranında maliki olduklarını, tapu iptali yönünden hisse oranını dikkate alınması gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
2. Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu, raporun denetime elverişli olmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmaza davalı idare tarafından 2009-2010 yılında Mehmet Akif Ersoy İlkokulu ve Ortaokulu yapılmak suretiyle kamulaştırılmaksızın el atıldığı, davalı idarenin dava konusu taşınmaza fiilen el attığı tarihin 04.11.1983 tarihinden sonra oluşu dikkate alınarak yapılan değerlendirmede herhangi bir isabetsizlik görülmediğini, dava konusu taşınmazın incelenen imar durumuna göre, arsa niteliğinde olması nedeniyle emsal karşılaştırma yöntemi ile değer belirlenmesi doğru olduğunu, belirlenen 2.453,00 TL/m² birim fiyatlarının ve buna göre yapılan karşılaştırma oranlarının uygun olduğunu; ancak davanın kabulü ile dava konusu taşınmazın davacı … ve murisi Mehmet Nuri Çelik adına tapu kaydının iptaline karar verilmiş ise de davacının kendisine ait dava konusu taşınmazda hissesinin bulunmadığı, murisi Mehmet Nuri Çelik’in 89/2400 oranında hissedar olduğu, dosya içerisindeki mirasçılık belgesine göre davacının murisinden kendisine intikal edecek pay üzerinde 3/8 oranında hissedar olduğu, bu nedenle dava konusu taşınmazda davacının murisi Mehmet Nuri Çelik’ten kendisine intikal edecek hissenin mirasçılık belgesindeki pay oranında iptaline karar verilmesi gerektiğinden bu husustaki istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkeme kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A.Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

B.Temyiz Sebepleri
Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu, Mahkemece eksik inceleme ile davanın kabulüne karar verildiğini ileri sürerek hükmün bozulmasını talep etmiştir.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve ecrimisil bedelinin tahsili hususundadır

2.İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Kanun’un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “… Usulü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmü şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “… Usulü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu’nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına …” karar verilmiştir.
4. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 11 inci maddesi.

3.Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Dosyadaki bilgi ve belgelere göre; dava konusu taşınmaza davalı idare tarafından kamulaştırma işlemi yapılmadan fiilen el atılmış olduğu anlaşılmakla taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesi, aynı bölgeden Dairemize intikal eden ve denetimden geçen dosyalar dikkate alındığında yerindedir.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
4. Buna karşın davacı tapu maliki ölü murisi Mehmet Nuri Çelik’e 3/8 oranında mirasçı olmakla birlikte, sonradan murisi Mehmet Nuri Çelik mirasçısı annesinin de vefatı nedeniyle annesine de 1/2 oranında mirasçı olup, murisi ölü malik Mehmet Nuri Çelik’e toplamda 4/8 (1/2) oranında mirasçıdır. Davacının murisinden gelen payın, 1/2 si oranında bedele hükmedilmiş olup bu nedenle muristen gelen payın 1/2’sinin iptal edilmesi gerekirken, yazılı şekilde 3/8 payın iptaline karar verilmesi hususu kamu düzenine ilişkin olup resen gözetilmesi gerektiğinden hükmün bozulması gerekir.
Ne var ki, bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden kararın düzeltilerek onanması gerekir.

KARAR
Açıklanan sebeplerle;
A. Davalı İdare Vekilinin Ecrimisile İlişkin Temyizi Yönünden;
Davalı idare vekilinin temyiz dilekçesinin miktar yönünden REDDİNE,
B. Davalı İdare Vekilinin Tazminat Talebine İlişkin Temyizi Yönünden;
1. Davalı idare vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddine,
2. Kamu düzeni gereğince yapılan değerlendirme sonucunda, Bölge Adliye mahkemesi kararının (B) numaralı bendinin (1) numaralı alt bendinde yer alan “mirasçılık belgesindeki pay oranında (3/8)” ibaresinin çıkartılmasına, yerine “mirasçılık belgelerindeki pay oranında (1/2)” ibaresinin yazılması suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,19.11.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.