Kamulaştırmasız el atma tazminatında emsal karşılaştırması ile belirlenen bedelin tahsili ve vekalet ücreti hükmü nasıl değerlendirilmelidir (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idare arasında, kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin belirlenmesi ve bedelinin tahsili istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesi, taşınmazın bedelinin davalı idareden tahsiline karar vermiştir. Ancak, Bölge Adliye Mahkemesi, asıl ve birleştirilen davaların tek bir hukuki nedene dayandığı gerekçesiyle, davacı lehine toplam bedel üzerinden tek vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Dava konusu taşınmazın değeri, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 11. maddesi uyarınca emsal karşılaştırmasıyla belirlenmiş ve bedelin tahsili uygun bulunmuştur. Davalı idare vekilinin temyiz itirazları, hukuki nitelendirme ve uygulanması gereken hukuk kurallarına göre yerinde görülmemiştir. Ancak, maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiği yönündeki hata, kararın düzeltilerek onanmasını gerektirmiştir.

Sonuç olarak, davalı idare vekilinin temyiz itirazları kısmen kabul edilerek, mahkeme kararında yer alan bedel düzeltilmiş ve karar onanmıştır. Bu durum, kamulaştırmasız el atma tazminatı taleplerinde hukukun uygulanmasına dair önemli bir içtihat oluşturmuştur.

5. Hukuk Dairesi         2024/3752 E.  ,  2024/9965 K.

    “İçtihat Metni”

    MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2023/2306 Esas, 2024/168 Karar
    DAVA TARİHİ : 03.11.2022
    KARAR : Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar
    İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 11. Asliye Hukuk Mahkemesi
    SAYISI : 2022/550 Esas, 2023/245 Karar

    Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin asıl ve birleştirilen davada yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleştirilen davanın kabulüne karar verilmiştir.
    Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle asıl ve birleştirilen davanın kabulüne karar verilmiştir.
    Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I. DAVA
    Davacılar vekili asıl ve birleştirilen dava dilekçelerinde özetle; müvekkillerinin Ankara ili, …, Mahallesi, 100 ada 1 parselin hissedarı olduğunu, taşınmazın yapılan imar planında okul alanı olarak ayrıldığını ve taşınmaza davalı idarece fiilen el atıldığını belirterek, belirlenecek kamulaştırmasız el atma tazminatının faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

    II. CEVAP
    Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; imar planlarının ilgili belediyelerce yapılması nedeni ile husumet yönünden davanın reddi gerektiğini, tapu kaydının Maliye Hazinesi adına tescili gerekeceğinden yanlış hasıma karşı açılmış olması nedeniyle davanın reddi gerektiğini belirtmiştir.

    III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
    İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl ve birleştirilen davanın kabulüne bedeline hükmedilen davacı payının tapusunun iptali ile Hazine adına tesciline karar verilmiştir.

    IV. İSTİNAF
    A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

    B. İstinaf Sebepleri
    Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; asıl ve birleştirilen davada tek vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, ıslah harcının yatırılmadığını, bu sebeple davanın reddi gerektiğini, alacağın zamanaşımına uğradığını, fiilen el atmanın olmadığını ve idari yargının görevli olduğunu, imar planını yapan belediyenin sorumlu olduğunu, uzlaşma dava şartının yerine getirilmediğini, raporun yetersiz, bedelin yüksek olduğunu ileri sürmüştür.

    C. Gerekçe ve Sonuç
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu Ankara ili, …, Mahallesi, 100 ada 1 parsel sayılı taşınmaza emsal karşılaştırılması yapılmak suretiyle belirlenen bedelin davalı … Bakanlığından tahsiline dair Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden kanuna aykırılık bulunmadığı; ancak dava konusu taşınmaz tek olup asıl dava ile birleştirilen dava aynı hukuki sebepten kaynaklandığından ve tek hukuki nedene dayalı olarak açıldığından, asıl ve birleştirilen davalar için davacı taraf lehine toplam bedel üzerinden tek vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken ayrı ayrı vekâlet ücreti takdir edilmesi hatalı olduğundan bu husus düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmiştir.

    V. TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

    B. Temyiz Sebepleri
    Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmiş ve davacı taraf lehine nispi vekâlet ücreti takdirinin hatalı olduğunu belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.
    C. Gerekçe
    1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
    Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.

    2. İlgili Hukuk
    1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
    2. 6745 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’na (2942 sayılı Kanun) eklenen Ek Madde 1 ve 7421 sayılı Kanun’un 3 üncü maddesiyle eklenen son cümle.
    3. 26.11.2022 tarihli ve 32025 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7421 sayılı Kanun’un 5 nci maddesi ile 2942 sayılı Kanun’a eklenen Ek madde 4’ün son fıkrası.
    4. 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesi.

    3. Değerlendirme
    1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
    2. Dava konusu Ankara ili, …, Dodurga Mahallesi, 100 ada 1 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesi ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ilköğretim alanında kalan taşınmazın 6745 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle 2942 sayılı Kanun’a eklenen Ek Madde 1 ve 7421 sayılı Kanun’un 3 üncü maddesiyle eklenen son cümlesi uyarınca bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi yerindedir.
    3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.
    4. Hukuken el atılan dava konusu taşınmaz yönünden 7421 sayılı Kanun ile 2942 sayılı Kanun’a eklenen Ek Madde 4 ün üçüncü fıkrası uyarınca ve Dairemizin yerleşik uygulamaları gereği maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğinden kararın bozulması gerekmiştir.
    Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    1. Davalı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,
    2. Davalı idare vekilinin Bölge Adliye Mahkemesi kararına yönelik temyiz itirazının kısmen kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (9) numaralı bendinde yer alan “ 296.400,00 TL” ibaresinin çıkartılarak yerine “17.900.00 TL maktu ”ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,17.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.