|
ÖZET: Başvuru, İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından talep edilen kanalizasyon altyapı katılım payının ödenmesine ilişkin bir ihtilafı içermektedir. Başvuran, 24.06.2020 tarihinde satın aldığı gayrimenkul için, daha önceki malike ait borcun kendisinden tahsil edilmesinin hukuka aykırı olduğunu iddia etmektedir. Başvuran, ilgili borcun, önceki malikin taahhütü doğrultusunda 2016-2017 yıllarında ödenmesi gerektiğini, dolayısıyla kendisinden talep edilen 1.425,23 TL’nin iade edilmesini talep etmektedir.
İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi, başvuranın iddialarına yanıt olarak, katılım payı işlemlerinin İmar Kanunu ve ilgili yönergelere göre yürütüldüğünü belirtmiştir. İdare, başvuranın gayrimenkulü satın aldığı tarihte, kanalizasyon altyapısının tamamlandığını ve bu nedenle katılım payının ödenmesi gerektiğini savunmuştur. Ancak, yapılan değerlendirmelerde, katılım payının tahsilinin, hizmetin tamamlanıp halkın istifadesine sunulmasından sonra yapılması gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun kabulüne ve ödenen katılım payının eski malikten talep edilmesi gerektiğine dair bir tavsiye kararı vermiştir. İlgili idarenin, bu karar doğrultusunda işlem yapması ve sonuçları Kuruma bildirmesi zorunludur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/10343-S.23.16575
BAŞVURU NO : 2023/3824
KARAR TARİHİ : 18/08/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : İZMİR SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
Kanalizasyon Harcamalarına Katılım Payının ödeme taahhüdünde
BAŞVURUNUN KONUSU :
bulunan önceki malikten tahsil edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 21/03/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza 21.03.2023 tarihinde yapılan başvuruda başvuran özetle; 24.06.2020 tarihinde satın almış olduğu İzmir İli İlçesi Ada Parselde yer alan daire için İzmir Su ve Kanalizasyon
İdaresi Genel Müdürlüğü (İZSU) tarafından 21.12.2022 tarih ve sayılı yazı ile hesaplanan kanalizasyon altyapı katılım payının tarafınca ödenmesinin istenildiğini, ancak bu tarihten önce söz konusu parsel ile bir bağının bulunmadığını, bina inşaatı için ilk yapı ruhsatının 09.11.2012 tarihinde, yapı kullanma izin belgesinin de 12.03.2015 tarihinde verildiğini, inşaat aşamasında Yeni Foça genelinde bulunmayan kanalizasyon sisteminin, İZSU tarafından 2016 yılında tamamlandığını, gönderilen yazıda kanalizasyon altyapı katılım payının %25’inin yapı ruhsatı alma aşamasında peşin alındığını, kalan
%75’lik kısmının ise ödenmediği belirtilerek tarafınca ödenmesi gerektiğinin bildirildiğini, tarafınca İZSU
Genel Müdürlüğü’ne verilmiş herhangi bir taahhütnamenin bulunmadığını, bahse konu daireyi 24.06.2020 tarihinde satın aldığı hususu dikkate alındığında böyle bir taahhütname verme ihtimalinin bulunmadığını, Noterden onaylı verildiği belirtilen resmi taahhüdün altında bir başka kişinin imzasının bulunmasına rağmen ve bu taahhütnamenin de İZSU Genel Müdürlüğü kayıtlarında mevcut iken ödeme talebinin şahsına gönderilmesinin hukuki dayanaktan tamamen yoksun olduğunu, arsa sahibi tarafından verilen noterden onaylı taahhütname uyarınca kalan %75’lik kısmın 6 ay içinde (2016/2017 yıllarında) (taahhüt süresi içerisinde) ödenmesi gerektiğinin açık olduğunu, taahhütte bulunan kişi tarafından 6 yıl önce ödenmesi gerektiği halde ödenmeyen bir tutarın dairenin bugünkü sahibinden tahsil edilmeye çalışılmasında hukuka uyarlık bulunmadığını, nitekim evin önceki sahibi tarafından satışın gerçekleştiği 2020 yılında İZSU ile abonelik ilişkisinin borçsuz ve sorunsuz olarak sonlandırıldığını, sonrasında tarafınca İZSU ile yeni bir abonelik sözleşmesi imzalandığını, bu aşamada İZSU tarafından herhangi bir borç bilgisinin tarafına iletilmediğini, bu sebeplerle söz konusu ödeme talebinin iptal edilmesi için 04.11.2022 ve 14.02.2023
tarihlerinde CİMER üzerinden İZSU Genel Müdürlüğü’ne 2 kez başvuruda bulunduğunu, ancak başvurularının kabul edilmediğini, cevap yazılarında belirtilen tutarın ödenmemesi halinde hakkında yasal işlem başlatılacağı bildirildiğinden 17.03.2023 tarihinde İZSU’ya 1,425.23 TL tutarındaki ödemeyi yaptığını, ödeme makbuzunda da görüleceği üzere söz konusu borç tutarının isimli kişiye ait olduğunu, İZSU’ya verilen noterden onaylı taahhütnamede imzası bulunan ve yasal süresi içerisinde ödemesi gereken borcu ödemeyen kişinin de . olduğunu iddia ve ifade ederek ilgili tutarın İZSU tarafından altyapının tamamlandığı 2016 yılından itibaren en geç 6 ay içinde ödenmesi gereken borcun gerçek sahibi olan
.’den talep edilmesini ve kanuna açıkça aykırı şekilde ve haksız yere tarafından tahsil edilen 1,425.23
TL’nin tarafına iade edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Kurumumuzca yazılan 29.03.2023 tarihli ve sayılı bilgi belge talep yazısına istinaden İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi
Genel Müdürlüğünden (İZSU) alınan 03.04.2023 tarih ve sayılı cevabi yazıda;
2.1. “İdaremizde katılım payı işlemleri 3194 sayılı İmar kanununun 23. maddesi ve İdaremiz Katılım
Payları Tahakkuk ve Tahsilat Yönergesi hükümlerince yürütülmektedir.
Yasa ve Yönerge hükümlerine göre arsasına bina yapacak olan taşınmaz sahipleri yapı ruhsatı veya yapı kullanma izin belgesi alabilmek için içme suyu ve kanalizasyon altyapı katılım paylarını İdaremize yatırması gerekmektedir.
3194 sayılı İmar Kanununun 23. maddesinde belirtilen;
‘İskân hudutları içinde olup da, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış bulunan sahalarda her ne şekilde olursa olsun, yapı izni verilebilmesi için;
a) Bu sahaların imar planı esaslarına ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak parselasyon planlarının belediye encümeni veya il idare kurulunca tasdik edilmiş bulunması,
b) Plana ve bulunduğu bölgenin şartlarına göre yollarının, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik alt yapısının yapılmış olması şarttır.
Ancak, bunlardan parselasyon planları tasdik edilmiş olmakla beraber yolu, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik alt yapısı henüz yapılmamış olan yerlerde, ilgili idarenin izni halinde ve ilgili idarece hazırlanacak projeye uygun olarak yaptıranlara veya parselleri hizasına rastlayan ve yönetmelikte belirtildiği şekilde hissesine düşen teknik alt yapı bedelini % 25 peşin ödeyip geri kalan % 75 ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verilir. Kanalizasyon tesisinin yapı bitirilip kullanılmaya başlanacağı tarihe kadar yapılmaması halinde, foseptik veya benzeri geçici bir tesis yaptırılması yoluna gidilir. Bu yapılmadığı takdirde yapıya kullanma izni verilemez. Ana tesis yapıldığında yapı sahibi veya sahipleri lâğım ayaklarını bu tesise bağlamaya mecburdurlar.’
3194 sayılı İmar Kanununun 23. maddesi ve İdaremiz Katılım Payları Tahakkuk ve Tahsilat Yönergesi
hükümlerine göre parselin numarataj aldığı cephe/cephelerde su ve kanalizasyon şebekesi mevcut ise altyapı katılım paylarının tamamı, şebekenin olmaması durumunda ise altyapı katılım paylarının %25’leri
hesaplanarak tahsil edilmektedir. Geriye kalan %75’i içinde şebekenin döşenmesinden sonra ödenmesi için
Noterden taahhütname alınarak ilgi parsel için Kanal Katılım Belgesi veya Kanal Ruhsatnamesi düzenlenerek verilmektedir.
İlgi yazıda belirtilen ilçesi Mahallesi ada, parsel tapu kayıtlı
Sokak No: Foça adresinde bulunan taşınmaz ile ilgili Yapı Ruhsatı alma aşamasında İdaremize sunulan numarataj krokisi ve Sıhhi tesisat projelerinde gösterilen ve içme suyu şebekesinin mevcut olması nedeniyle içme suyu katılım payının %100’ü ile sokakta kanalizasyon şebekesinin bulunmaması nedeniyle de kanalizasyon katılım payının %25’i Sokak cephe uzunluğuna göre tahsil edilmiş olup, geriye kalan kanalizasyon katılım payının %75’i içinde noterden onaylı Taahhütname alınarak Kanal Katılım Belgesi düzenlenmiştir.
Daha sonra ada parselin Sokak hizmet cephesinde kanalizasyon şebekesinin döşendiği tespit edilmiş ve ilgilisine 21/12/2022 tarih ve sayılı yazımız ile ödenmesi gereken kanalizasyon katılım payının %75’i olan 34.205,20 TL tutar kendilerine verilen 30 günlük süre içerisinde ödenmesi gerektiği bildirilmiştir.
Taşınmazın son maliki dışında Kanal katılım Belgesi aşamasında noterden taahhütname veren – N. vekili . adlı kişiye de ödeme mektubu gönderilmiştir.
Hesaplanan kanalizasyon altyapı katılım payı bedeli parselde bulunan 24 adet bağımsız bölümü kapsaması ve götürülen hizmetten yararlanıyor olmaları nedeniyle her bağımsız bölüm için hissesi oranında 1.425,23TL ödenmesi gerekmektedir.
Parselde bulunan tüm malikler ve şikâyetçi olan tarafından hissesine düşen (34.205,20 TL / 24) = 1.425,23 TL kanalizasyon katılım payının %75’lik kısmı tahsil edilmiştir.
Parsele ait herhangi bir kanalizasyon katılım payı bedel borcu kalmamıştır.
Hesaplanan kanalizasyon katılım payı bedelleri döşenen şebekeden faydalanan parseldeki son malikler tarafından ödenmiştir.”
Açıklamaları yapılmış ve yazı ekinde belgeler gönderilmiştir.
2.2. Kurumumuzca, dosyada eksik olduğu tespit edilen Yapım İşleri Kesin Kabul Tutanağı daha sonra gerçekleştirilen görüşmeler üzerine, 12.04.2023 tarihinde ek belge olarak Kurumumuza iletilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarih ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.
… ” ,
4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun, “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 3194 sayılı İmar Kanununun “Geliştirme Alanlarında Yapı Ruhsatı” başlıklı 23 üncü maddesinde:
“İskân hudutları içinde olup da, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış bulunan sahalarda her ne şekilde olursa olsun, yapı izni verilebilmesi için;
a) Bu sahaların imar planı esaslarına ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak parselasyon planlarının belediye encümeni veya il idare kurulunca tasdik edilmiş bulunması,
b) Plana ve bulunduğu bölgenin şartlarına göre yollarının, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik alt yapısının yapılmış olması, şarttır.
Ancak, bunlardan parselasyon planları tasdik edilmiş olmakla beraber yolu, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik alt yapısı henüz yapılmamış olan yerlerde, ilgili idarenin izni halinde ve ilgili idarece hazırlanacak projeye uygun olarak yaptıranlara veya parselleri hizasına rastlayan ve yönetmelikte belirtildiği şekilde hissesine düşen teknik alt yapı bedelini % 25 peşin ödeyip geri kalan % 75’ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verilir. Kanalizasyon tesisinin yapı bitirilip kullanılmaya başlanacağı tarihe kadar yapılmaması halinde, fosseptik veya benzeri geçici bir tesis yaptırılması yoluna gidilir. Bu yapılmadığı takdirde yapıya kullanma izni verilemez. Ana tesis yapıldığında yapı sahibi veya sahipleri lağım ayaklarını bu tesise bağlamaya mecburdurlar.
Toplu mesken alanlarında, ilgili şahıs veya kurumlarca ilgili idarenin izni ile bütünü inşa ve ikmal edilen teknik altyapının iki tarafındaki diğer parsellerin sahiplerinden, kendi parsellerine isabet eden bedel alınmadıkça, kendilerine yapı ruhsatı verilmez.
Toplu mesken alanlarında altyapı tesisleri belediyelerce onaylı projesine göre ilgili şahıs veya kurumlarınca yapılmışsa belediyece altyapı hizmetleri nedeniyle hiçbir bedel alınmaz.
Alınan bu paralar teknik altyapıyı yaptıranlara veya bu meblağı önceden ilgili idareye ödeyenlere aynen geri verilir.
Şu kadar ki, bir yolun iki tarafındaki parsel sahipleri bahis konusu yol bedellerini ve bir kanalizasyon şebekesinden istifade eden veya etmesi gereken parsel sahipleri teknik altyapı bedellerini ilgili idareye vermedikçe ilgili idarenin bu tesisleri inşa ve ikmali mecburiyeti yoktur.
Mevcut binalarda esaslı değişiklikler ve ilaveler yapılması da bu madde hükümlerine bağlı olmakla beraber, bunların tamirleri için yukarıdaki şartlar aranmaz.
Bu maddenin tatbikinde 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri tatbik olunur. Tatbikatla ilgili diğer hususlar imar yönetmeliğinde belirtilir.
İmar planları ilke kararları ile yoğunluk ve yapı düzeninde düzeltme ve yenileme getirilen yerleşik alanlardaki uygulamada mevcut şehirsel teknik ve sosyal altyapının tevsii ya da yenilenmesi gereken durumlarda, şehirsel hizmetlerin yerine getirilmesi ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen katılma payları bu
hizmetlerden yararlanacak arsa, yapı ya da bina sahiplerinden usulünce alınır.
İmar planlarında meskûn saha olarak belirtilen yerlerde ise, gayrimenkul sahiplerince pis su mecralarının, yapının bulunduğu sokaktaki lağım şebekesine veya varsa umumi fosseptiğe bağlanması, lağım şebekesi veya umumi fosseptik olmayan yerlerde mahalli ihtiyaç ve vesaite göre ilgili idarece verilecek esaslar dâhilinde gayrimenkulün içinde, lüzumlu tesisatın yapılması mecburidir. Bu bağlantılar mal sahibi tarafından ilgili idarece yapılacak tebligatla verilecek müddet zarfında yaptırılmadığı takdirde ilgili idare tarafından yıktırılır.”,
6. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun;
6.1. “Kanalizasyon harcamalarına katılma payı” başlıklı 87 nci maddesinde;
“Belediyelerce ve belediyelere bağlı müesseselerce, aşağıdaki şekilde kanalizasyon tesisi yapılması halinde, bunlardan faydalanan gayrimenkullerin sahiplerinden, Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı
alınır:
a) Yeni kanalizasyon tesisi yapılması,
b) Mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesi.
İki ve daha fazla yol kenarında bulunan gayrimenkuller, hangi yoldaki kanalizasyona bağlanmış ise, payın hesabında o yola ait kanalizasyon giderleri nazara alınır.”,
6.2. “Payların Hesaplanması” başlıklı 89 uncu maddesinde; “(Değişik: 4/12/1985–3239/121 md.)
a) Harcamalara katılma payları, bir program dâhilinde veya istek üzerine doğrudan doğruya yapılan işlerde, bu hizmetler dolayısıyla yapılan giderlerin tamamıdır. Şu kadar ki yapılacak giderler peşin ödendiği takdirde bu paylar ilgililerden yüzde yirmi beş noksanı ile alınır. Ancak, bu tür hizmet giderleri Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile İller Bankası tarafından tespit edilen ve yayınlanan rayiç ve birim fiyatlara göre hesaplanan tutarları aşamaz.
Özel Devlet yardımları, karşılıksız fon tahsisleri, bu işler için yapılacak bağış ve yardımlar ve istimlak bedelleri giderler tutarından indirilir.
Harcamalara katılma payları bina ve arsalarda vergi değerinin yüzde 2’sini geçemez.
(Son paragraf iptal: Ana. Mah. Nin 28/3/2002 tarih ve E. 2001/5, K. 2002/42 sayılı kararı ile.)
b) Belediyelerin (3030 sayılı kanunun uygulandığı şehirlerde hizmeti veren belediyelerin) görüşü alınmak suretiyle, Harcamalara Katılma paylarını 1/2’ye (peşin ödemede 1/3’e) kadar indirmeye, pay çeşitlerine göre farklılaştırma yapmaya, payların ödenecek miktarını birlikte veya pay çeşitlerine göre ayrı ayrı olmak üzere Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca bildirilecek son genel nüfus sayımı sonuçlarını da dikkate almak suretiyle ve belediyeler itibariyle tespit etmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.”,
6.3. “Payın Tahakkuk Şekli” başlıklı 90 ıncı maddesinde, “Yol Harcamalarına Katılma Payı, bu hizmetin yapıldığı yollardan faydalanan, Su Tesisleri İle Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payları ise hizmetten faydalanma şekillerine göre ilgili gayrimenkul sahipleri arasında ve 89 uncu maddeye göre
/
hesaplanan katılma payları toplamının ilgili gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanarak dağıtılması suretiyle hesaplanıp tahakkuk ettirilir.”
6.4. “Payın Tahakkuk Zamanı” başlıklı 91 inci maddesinde; “Harcamalara katılma paylarının tahakkuku, işler hangi ihale usulü ile yapılmış olursa olsun, hizmetin tamamlanarak halkın istifadesine sunulmuş olmasından sonra yapılır. Ancak, yapılacak yazılı tebliğ ile verilecek süre içinde ilgililerin harcamalara katılma paylarını peşin ödemeyi kabul etmeleri halinde, bu paylar, kabule ilişkin yazılı başvuru tarihinden itibaren bir ay içinde tahakkuk ettirilir.”,
6.5. “Payların İlanı” başlıklı 92 nci maddesinde;
“Yukarıdaki maddelerde yazılı esaslar dairesinde hesaplanan paylar, mükelleflerin soyadları, adları, adresleri ve kendilerine isabet eden pay miktarını gösteren ve mahiyetlerine göre mahalle, cadde ve sokak itibariyle düzenlenecek tahakkuk cetvellerinin bir ay süre ile belediye ilan yerlerine asılması suretiyle ilan olunur.
Katılma payları tutarları mükelleflere ayrıca tebliğ olunur.”,
6.6. “Tahsil Şekli” başlıklı 93 üncü maddesinde; (Değişik 1. fıkra: 04.12.1985 – 3239 S. Kanun /Madde 123)
Harcamalara katılma payları belediyelerce veya bunlara bağlı müesseselerce, 92 nci maddeye göre payların ilan ve tebliğ edildiği yılı takip eden yıldan itibaren iki yılda ve dört eşit taksitte, peşin ödemelerle tahakkuk tarihinden itibaren bir ay içinde tahsil olunur. Ancak, yukarıda yazılı ödeme sürelerini, ilgili belediyelerin teklifi üzerine, 5 yıla (peşin ödemelerde bir yıla) kadar uzatmaya ve buna göre taksit sürelerini tespit etmeye
Cumhurbaşkanı yetkilidir. Cumhurbaşkanınca bu yetkinin kullanılması halinde, uzatılan ödeme süreleri için belediyeler, belediye meclislerinin kararı üzerine ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanun hükümleri uyarınca alınan tecil faizi oranını aşmamak üzere faiz alabilirler.
Satış, hibe ve trampa gibi devir hallerinde ferağ sırasında o tarihe kadar ödenmemiş taksitler peşin olarak tahsil olunur.
Harcamalara katılma payına tabi gayrimenkullerin listesi belediyelerce ilgili tapu dairelerine bildirilir. Bu gayrimenkullerin satış, hibe ve trampaları halinde tapu dairesi payın tahsilini sağlamak üzere, belediyeyi haberdar eder ve pay ödenmedikçe intikal işlemi yapılmaz.”,
6.7. “Yönetmelikle Tespit Olunacak Hususlar” başlıklı 94 üncü maddesinde;
“Harcamalara Katılma Paylarının uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca düzenlenecek bir yönetmelikte belirtilir.”
Hükümleri yer almaktadır.
7. 2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Harcamalara Katılma Payları ile İlgili Hükümlerinin
Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin;
7.1. 2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Harcamalara Katılma Payları ile İlgili Hükümlerinin
Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 7 nci maddesinde; “Yol Harcamalarına Katılma Payının
tahakkuku, iş hangi ihale usulüne göre yapılmış olursa olsun, hizmetin tamamlanarak halkın istifadesine sunulmasından sonra yapılır. Şu kadar ki, belediyenin çalışma programı uygulaması gereğince veya teknik zorunluluklar dolayısıyla kısım kısım inşa, tamir genişletme yapılması halinde, bitirilerek istifadeye açılmış olması şartı ile katılma payının kısım kısım da tahakkuku mümkündür. İşin bitirilerek hizmete açılmış olduğu geçici kabulünün yapılması ile belirlenir” ifadelerine yer verilmiştir.
7.2. “Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı” başlıklı 8 inci maddesinde;
“Belediye veya bağlı kuruluşlarınca, belediye sınırları ve mücavir alanlar içerisinde,
a) Yeni kanalizasyon tesisi yapılması,
b) Mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesi hallerinde, bu tesislerden faydalanacak gayrimenkullerin sahiplerinden Kanalizasyon Harcamalarına katılma payı alınır.
İki veya daha fazla yol kenarlarında bulunan gayrimenkuller hangi yoldaki kanalizasyona bağlanmış iseler, payın hesabından o yola ait kanalizasyon giderleri nazara alınır.”,
7.3. “Payın Hesaplanması” başlıklı 9 uncu maddesinde;
“Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı bu yönetmeliğin 5 inci maddesinde belirtilen esaslar dâhilinde hesaplanır.”,
7.4. “Payın Tahakkuk Şekli” başlıklı 10 uncu maddesinde;
“Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı 5 inci ve 6 ncı maddelere göre hesaplanacak katılma payları toplamının, ilgili gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanması ile bulunur.”,
7.5. “Payın Tahakkuk Zamanı” başlıklı 11 inci maddesinde;
“Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı, bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinde belirtilen esaslar dâhilinde tahakkuk ettirilir.”,
7.6. “Sahip Deyimi” başlıklı 18 inci maddesinde;
“Bu Yönetmelikte geçen sahip deyimi gayrimenkulün malikini, varsa intifa hakkı sahibini veya tahsisli olduğu kamu kurum ve kuruluşunu, bunlar yoksa gayrimenkulü sahibi gibi kullananları ifade eder.”,
7.7. “Payların İlanı” başlıklı 19 uncu maddesinde;
Yukarıdaki maddelerde yazılı esaslara göre hesaplanan Harcamalara Katılma Paylarına ait tahakkuk cetvelleri bir ay süre ile Belediye ilan tahtasında ve varsa belediye ses yayın aracı ile ilan edilir. Tahakkuk cetvellerinde mükelleflerin adı ve soyadı, adresi, payın mahiyeti ile isabet eden katılma payı miktarları belirtilir. Tahakkuk cetvelleri mahalle, cadde ve sokak itibariyle ayrı ayrı düzenlenir.
Katılma Payları tutarları mükelleflere ayrıca tebliğ olunur.
Katılma Payının tahakkuk ve tahsilinde tebliğ tarihi esas alınır.
/
7.8. “Tahsil Şekli” başlıklı 22 nci maddesinde; (Değişik: RG-14/4/2021-31454)
“Harcamalara katılma payları belediyelerce veya bunlara bağlı kuruluşlarca, bu Yönetmelikte yer alan esaslara göre hesaplanarak ilan ve tebliğ edildiği yılı izleyen yıldan itibaren her yıl Nisan ve Ekim aylarında olmak üzere iki yılda ve dört eşit taksitte tahsil olunur. Bu paylar peşin ödemelerde tahakkuk tarihinden itibaren bir ay içinde tahsil olunur.
7.9. “Peşin Tahsil” başlıklı 23 üncü maddesinde;
“Gayrimenkulün satış, hibe ve trampa gibi yollarla devri halinde o tarihe tahsil edilmemiş katılma payı taksitleri peşin olarak tahsil olunur.
7.10. “Tapu Dairelerinin Sorumluluğu” başlıklı 24 üncü maddesinde;
“Harcamalara Katılma Payına tabi gayrimenkullerin bir listesi belediyelerce ilgili tapu dairelerine bildirilir.
Bu gayrimenkullerin satış, hibe ve trampaları halinde tapu dairesi payın tahsilini sağlamak üzere ilgili
Belediyeyi haberdar eder. Pay ödenmedikçe intikal işlemi yapılmaz.”
Şeklinde düzenleme yapılmıştır.
7.11. İZSU Genel Müdürlüğü Katılım Payları Tahakkuk ve Tahsilat Yönergesinde;
“Su ve Kanalizasyon Katılım Payı Ücreti: 3194 sayılı İmar Kanununun 23. maddesine göre inkişaf sahalarında yapılacak yapılardan alınacak Su ve Kanal Katılım Payı KDV Hariç; 1 mt Kanalizasyon
Katılım Payı: 1.773,32 TL, 1 mt Su Katılım Payı: 924,06 TL olarak alınır.” düzenlemesi yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddia ve talepleri, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun kabulü yönünde hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Uyuşmazlık konusu 1 no.lu paragrafta da açıklandığı üzere özetle, başvuran tarafından 24.06.2020 tarihinde tapu devri ile edinilen gayrimenkul ile ilgili tarafına 11.01.2023 tarihinde tebliğ edilen İZSU
Genel Müdürlüğünün 22.12.2022 tarihli, sayılı ve Kanalizasyon Katılım
Payı %75 Tahsilatı konulu yazısı ile katılım payı ödemesi yapılmasının istenildiği, ancak söz konusu ödemenin gayrimenkulün daha önceki maliki olan arsa sahibi tarafından noterden onaylı verilen taahhütname uyarınca taahhüt süresi içerisinde (2016-2017 yıllarında) ödenmesi gerektiği, önceki malikin su abonelik sözleşmesini sonlandırdığı sırada kendisinden söz konusu tutarın tahsil edilmediği ve makbuzda dahi taahhüt sahibinin isminin yazdığı belirtilerek tarafınca ödenmiş olan 1.425,23 TL tutarındaki payın iade edilmesi talebine ilişkindir.
10. Belediye Gelirleri Kanununun yukarıda da yer verilen ilgili maddelerinde, Belediyelerce veya belediyelere bağlı müesseselerce yeni kanalizasyon tesisi yapılması veya mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesi halinde, bunlardan faydalanan gayrimenkullerin sahiplerinden Kanalizasyon
Harcamalarına Katılma Payı alınacağı, harcamalara katılma paylarının, bir program dâhilinde veya istek üzerine doğrudan doğruya yapılan işlerde, bu hizmetler dolayısıyla yapılan giderlerin tamamı olduğu, yapılacak giderlerin peşin ödendiği takdirde bu payların ilgililerden yüzde yirmi beş noksanı ile alınacağı, ancak bu tür hizmet giderlerinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile İller Bankası tarafından tespit edilen ve yayınlanan rayiç ve birim fiyatlara göre hesaplanan tutarları aşamayacağı, özel Devlet yardımları, karşılıksız fon tahsisleri, bu işler için yapılacak bağış ve yardımlar ve istimlak bedellerinin giderler tutarından indirileceği, harcamalara katılma paylarının bina ve arsalarda vergi değerinin yüzde 2’sini geçemeyeceği, yol harcamalarına katılma payının, bu hizmetin yapıldığı yollardan faydalanan, su tesisleri ile kanalizasyon harcamalarına katılma payları ise hizmetten faydalanma şekillerine göre ilgili gayrimenkul sahipleri arasında ve ilgili maddeye göre hesaplanan katılma payları toplamının ilgili gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanarak dağıtılması suretiyle hesaplanıp tahakkuk ettirileceği, harcamalara katılma paylarının tahakkukunun, işler hangi ihale usulü ile yapılmış olursa olsun, hizmetin tamamlanarak halkın istifadesine sunulmuş olmasından sonra yapılacağı, hüküm altına alınmıştır.
11. Belediye Gelirleri Kanununa göre hazırlanan Yönetmelikte de, yol harcamalarına katılma payının tahakkukunun, iş hangi ihale usulüne göre yapılmış olursa olsun, hizmetin tamamlanarak halkın istifadesine sunulmasından sonra yapılacağı ve işin bitirilerek hizmete açılmış olduğu hususunun geçici kabulünün yapılması ile belirleneceği, Belediye veya bağlı kuruluşlarınca, belediye sınırları ve mücavir alanlar içerisinde yeni kanalizasyon tesisi yapılması, mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesi hallerinde, bu tesislerden faydalanacak gayrimenkullerin sahiplerinden Kanalizasyon Harcamalarına katılma payı alınacağı, Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payının ise Yönetmeliğin 7 nci maddesinde belirtilen esaslar dâhilinde tahakkuk ettirileceği açıklamaları yapılmıştır.
12. Kanun hükümlerinde, harcamalara katılma payı tahakkukunun, işler hangi ihale usulü ile yapılmış olursa olsun, hizmetin tamamlanarak halkın istifadesine sunulmuş olmasından sonra yapılacağı, Yönetmelikte ise işin bitirilerek hizmete açılmış olmasının geçici kabulün yapılması ile belirlendiği ifade edilmektedir. Söz konusu yasal düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere, tahakkuk işleminin hizmetin tamamlanıp halkın istifadesine sunulmasından sonra, hizmetin sunulma tarihindeki gayrimenkul sahipleri adına yapılacağı anlaşılmaktadır. Bu kapsamda hizmetin halkın istifadesine sunulma tarihinde tapuda malik olarak gözüken kişinin yol harcamalarına katılma payının mükellefi olması gerekmektedir. Bu nedenle mülkiyetin el değiştirmesi halinde dahi, yeni malikler yerine hizmetin tamamlanması anındaki gayrimenkul sahiplerinin katılma payının borçlusu olacağı aşikârdır.
13. Danıştay Altıncı Dairesinin 23.03.2017 tarih Esas: 2013/8901, Karar: 2017/2019 sayılı kararında; “ … Dosyanın incelenmesinden İzmir İli, Gaziemir İlçesi, … Mahallesi, … pafta, … ada, … sayılı parselde kayıtlı davacılara ait taşınmazda yapılması planlanan inşaat için yapı müteahhidi …. adına vekaleten ….
tarafından 3194 sayılı Kanunun 23. maddesi gereğince İzmir 30. Noterliği’nde …/…/2010 tarihinde … sayılı yevmiye numarası ile yol teknik alt yapı bedeli taahhüt edildiği ve % 25’e tekabül eden 50.640,00-TL tutarın
06.10.2010 tarihinde ödendiği, sonrasında 29.05.2012 tarihli ihbarname ile kalan %75’e tekabül eden
182.304,00-TL bedelin davacı ….’den istenmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Davaya konu taahhüt yapı müteahhidi tarafından verilmiş olup, davalı idarece taahhüt uyarınca ödenmesi gereken yol teknik alt yapı bedelinin %75’lik kısmının yapı müteahhidinden istenebileceği açık olduğundan, yapı maliki olan davacılara ihbarname gönderilmek suretiyle anılan tutarın istenilmesinde
hukuka uyarlık bulunmadığından, davanın bu kısmının reddine ilişkin mahkeme kararında isabet görülmemiştir.” yönünde karar verildiği tespit edilmiştir.
14. Aynı şekilde Danıştay 9. Dairesi, 30/11/2006 tarihli ve 2005/2712 E., 2006/5081 K. sayılı kararında, “Yukarıda anılan Kanunun 91 inci maddesinde, yol harcamalarına katılma payı tahakkukunun hizmetin tamamlanarak halkın istifadesine sunulmuş olmasından sonra yapılacağı hükme bağlandığından,
14.11.1999 tarihinde bitirilen beton asfalt kaplama çalışmasına ilişkin harcamaların bu tarih itibariyle
yolların iki tarafında bulunan gayrimenkul sahiplerine paylaştırılması gerekmekte olup, mahkemece re’sen araştırma ilkesi uyarınca anılan 10 no’lu parselin 14.11.1999 tarihi itibarıyla tapuda kimin adına kayıtlı olduğunun tapu müdürlüğünden sorularak tespiti ve davacının taşınmazdaki hisse oranı dikkate alınarak davanın karara bağlanması gerekirken yazılı gerekçeyle kabul edilmesinde yasal isabet görülmemiştir” ifadelerine yer vererek, anılan değerlendirmeyi doğrular mahiyette bir yaklaşım sergilemiştir.
15. İdarenin Uyuşmazlık konusu hakkındaki cevabi yazısı incelendiğinde;
15.1. 3194 sayılı İmar kanununun 23 üncü maddesi ve Katılım Payları Tahakkuk ve Tahsilat Yönergesi
hükümlerine göre ilçesi Mahallesi ada, parsel tapu kayıtlı Sokak No:
adresinde bulunan taşınmaz ile ilgili Yapı Ruhsatı alma aşamasında sokakta kanalizasyon şebekesinin bulunmaması nedeniyle kanalizasyon katılım payının %25’inin Sokak cephe uzunluğuna göre tahsil edildiği, geriye kalan kanalizasyon katılım payının %75’i için de noterden onaylı Taahhütname alınarak
Kanal Katılım Belgesi düzenlendiği,
15.2. Daha sonra ada parselin Sokak hizmet cephesinde kanalizasyon şebekesinin döşendiğinin tespit edildiği ve ilgililerine yazı ile ödenmesi gereken kanalizasyon katılım payının %75’i olan 34.205,20
TL tutarın 30 günlük süre verilmek suretiyle ödenmesinin istenildiği,
15.3. Taşınmazın son maliki dışında Kanal katılım Belgesi aşamasında noterden taahhütname veren . – . vekili . adlı kişiye de ödeme mektubu gönderildiği,
15.4. Hesaplanan kanalizasyon altyapı katılım payı bedelinin parselde bulunan 24 adet bağımsız bölümü kapsaması ve götürülen hizmetten yararlanıyor olmaları nedeniyle her bağımsız bölüm için hissesi oranında 1.425,23 TL ödenmesi gerektiği,
15.5. Parselde bulunan tüm maliklerden ve şikâyetçi olan ’dan hisselerine düşen (34.205,20 TL / 24) = 1.425,23 TL kanalizasyon katılım payının %75’lik kısmının tahsil edildiği ve parsele ait herhangi bir kanalizasyon katılım payı bedel borcunun kalmadığı,
15.6. Hesaplanan kanalizasyon katılım payı bedellerinin döşenen şebekeden faydalanan parseldeki son malikler tarafından ödendiği,
Belirtilmiştir.
16. İdarenin yazısı ekinde alınan ve sonradan edinilen belgeler incelendiğinde;
16.1. Kanal Katılım Bedelinin %25’nin (402,98 TL) 17.04.2015 tarihinde peşin, kalan %75’inin (1.425,23
TL) ise 17.03.2023 tarihinde . adına makbuz karşılığında ödendiği,
16.2. Başvurucunun ilgili taşınmazı .’den 24.06.2020 tarihinde devir aldığı,
16.3. 09.11.2012 tarihinde verilen Yapı Ruhsatında taşınmazın sahiplerinin . ile olduğu,
16.4. 09.10.2012 tarihli – vekili .’nın imzaladığı belirtilen Noter Taahhütnamesinde; vekâletname yoluyla, diğer ücretlerle birlikte tamamı 2.488,77 TL olan Kanal Katılım Bedelinin 622,19
TL’sinin (%25’i) peşin ödenip kalan %75’lik tutarın ise İdarece teknik alt yapı tamamlandığında Dış Kanal bağlantı belgesi müracaat tarihinde İdarece tespit edilip Yönetim Kurulunca onaylanan birim fiyatlar üzerinden hesaplanacak alt yapı bedelinin tamamının %75’i olarak nakden ödeneceğinin beyan ile kabul ve taahhüt edildiği,
16.5. İzmir Büyükşehir Belediyesi İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Yatırım ve İnşaat
Dairesi Başkanlığı Kanal İnşaat Şube Müdürlüğü Yapım İşleri Kesin Kabul Tutanağı’nda sözleşme tarihi
22.10.2014 ve işin süresi 900 takvim günü olan İzmir İli İlçesi Yenifoça Kanalizasyon İnşaatının işin
bitirildiği ve geçici kabul itibar tarihinin 24.03.2017 olduğu, Kesin Kabul Komisyonunca da söz konusu işin 12.04.2018 tarihi itibariyle kesin kabulünün yapıldığı,
Hususları tespit edilmiştir.
17. Somut olayda,
Kanalizasyon yapım işinin 22.10.2014 tarihinde başladığı ve 12.04.2018 tarihinde bittiği, bu tarihlerde anılan taşınmazın malikinin . ve . olduğu, taşınmaza ait Kanal Katılım Bedelinin bu kişilerce peşin kısmının ödendiği ve kalan kısmının ise işin bitiminde ödeneceğinin taahhüt edildiği,
İdarece bu durumun kabul edilerek hem başvurucuya hem de adı geçen önceki maliklere yazı yazılarak kalan kısmın ödenmesinin istenildiği, başvuran tarafından istenilen tutarın 17.03.2023 tarihinde adına düzenlenen makbuz ile ödendiği,
2018 yılında kesin kabul işlemi yapılan işle ilgili 2020 yılı içerisinde yapılan tapu devri ve abonelik
işlemleri esnasında Kanal Katılım Bedelinin kalan kısmının ödenmesinin talep edilmediği,
Yasal düzenlemelere ve yargı kararlarına göre, tahakkuk işleminin hizmetin tamamlanıp halkın istifadesine sunulmasından sonra, hizmetin sunulma tarihindeki gayrimenkul sahipleri adına yapılacağı, mülkiyetin el değiştirmesi halinde dahi, yeni malikler yerine, taahhütname veren, makbuz üzerinde ismi yere alan hizmetin tamamlanması anındaki gayrimenkul sahiplerinin katılma payına muhatap olacağı,
Hususları tespit edilmiştir.
18. Bu kapsamda başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; %25’i peşin, kalan %75’i için de Noter kanalıyla taahhütname alınan, 2018 yılında bitirilerek aynı yıl içerisinde kesin kabulü yapılan Kanalizasyon işine ait Kanal Katılım Payının kalan kısmının ilgili tarihte taahhütname vermiş olan işin tamamlanması anındaki taşınmaz sahibinden alınması gerekirken, söz konusu gayrimenkulü 2020 yılında tapu devri ile edinen yeni malikten istenilmesi hususunda İdarece yapılan işlemlerin hukuka uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilmiş olup, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca, tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup idarenin işlem ya da eylemine karşı
İzmir İdare Mahkemeleri nezdinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
KABULÜNE,
Başvuru konusu kanal katılım payının başvurana iade edilerek eski malikten talep edilmesi gerektiği hususunda İZMİR SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve İZMİR SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar üzerine tesis edilecek işlemin
otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu
Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi