|
ÖZET: Başvuru, Denizli Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından alınan kanalizasyon harcamalarına katılım payının iadesi talebine ilişkindir. Şikâyetçi, 26.08.2022 tarihinde su aboneliği için ödediği toplam 1177,13 TL’nin içinde yer alan 513,84 TL’lik katılım payının yasal dayanağının bulunmadığını ve aynı binada farklı bedeller alındığını iddia etmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek, idarenin talep edilen bedeli yasal çerçevede tahsil ettiğini ve herhangi bir hukuka aykırılık tespit edilmediğini belirtmiştir.
Denizli Büyükşehir Belediyesi, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca, kanalizasyon harcamalarına katılım payının alınmasının zorunlu olduğunu ifade etmiştir. İdare, şikâyetçinin aboneliği sırasında yapılan tahsilatların yasal dayanaklarıyla birlikte detaylandırıldığını, katılım payının hesaplamalarının ilgili emlak beyanına göre yapıldığını açıklamıştır. Dolayısıyla, şikâyetçinin talebi reddedilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine karar verirken, idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun hareket ettiğini ancak kararların gerekçeli olması ve başvuru yollarının belirtilmesi konularında eksiklikler olduğunu tespit etmiştir. Bu nedenle, idarenin gelecekte bu ilkelere uygun davranması önerilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/12580-S.23.19930
BAŞVURU NO : 2023/4984
KARAR TARİHİ : 03/10/2023
RET KARARI ,TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : DENİZLİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikâyetçinin, kanalizasyon harcamalarına katılım payı adı altında alınan bedelin tarafına iade edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 10/04/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza (TCKNO: tarafından yapılan 24.02.2023 tarihli ilk
başvurusunda özetle; 26.08.2022 tarihinde no.lu su aboneliğinde bulunduğu, karşılığında 1177,13TL ödeme yapıldığı, söz konusu ödemenin içinde kanalizasyon harcamalarına katılım payı adı altında 513,84+ KDV bir bedel alındığı, kurum internet sitesinde yer alan abone ücret bilgileri içinde böyle bir bedel olmadığı halde DESKİ cevabında da olduğu gibi yasal olmadan bu bedelin alındığı, “mesken abonesi alınacak bedeller su teminat bedeli (depozito) aboneliğin verildiği tarihteki ve aboneliğin bulunduğu tarife grubuna uygulanan (Pamukkale ve Merkezefendi) birinci kademe/kademesiz metreküp fatura bedeli üzerinden tahsil edileceği, içme suyu şebeke abonelerinden; konut abonelerinden;40 m³ teminat bedeli alınacağı, sayaç yeri muayene ve mühürleme ücreti: ilgili kuruluşça onaylanmış projelere göre yapılan kalorifer ve sıhhi tesisatlar ile müstakil binalar vb. yerlerde şube yolu tesisatı ve sayaç yerleri muayeneye tabi olacağı, muayene ücreti olarak; 75,00-TL alınacağı, su abone ve plaka ücretinin 15,00-TL alınacağı, katılım payı ile alakalı mesken abonesi için idareye ait internet sitesinde ve diğer tarife ücretlerinde bir bedel yer almadığı”, bu bedelin bir açıklaması ve birim fiyatı da belirtilmediği gibi aynı binada kişiye göre farklı bedeller alındığı, aynı binada 16 bağımsız bölüm ve 16 su aboneliği bulunduğu iddia ve ifade edilerek kanalizasyon harcamalarına katılım payı adı altında alınan bedelin tarafına iade edilmesi talep edilmiştir. Kurumumuzca 27.03.2023 tarihli Gönderme Kararı tesis edilmiştir. İdarenin 31.03.2023 tarihli cevabi yazısı Kurumumuza iletilmiştir.
1.1) 10.04.2023 tarihinde şikâyetçi tarafından Kurumumuza yukarıda bahsi geçen başvuruda yer alan iddia
ve talepler yinelenerek kanalizasyon harcamalarına katılım payı adı altında alınan bedelin tarafına iade edilmesi talep edilmektedir.
/
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kamu Denetçiliği Kurumumuzca verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan talebin
karşılanabilmesi ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca 25.04.2023 tarihli ve S. sayılı yazımız ile Denizli Büyükşehir Belediye Başkanlığından bilgi ve belge talep edilmiştir. Denizli Büyükşehir Belediye Başkanlığının 09.05.2023 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle;
2.1) 10.08.2022 tarih ve sayı ile Belediyesinden alınmış belgede; “Denizli ili,
ilçesi, Mahallesi, Caddesi, No: adresinde bulunan tapunun Mahallesi ada parselinde kayıtlı taşınmaza, 2021 yılından önce ruhsatsız olarak yapılıp imar barışından faydalanılan, ancak daha sonra yapı kayıt belgesi iptal edilmiş olan 1. kat 10 bağımsız bölüm no.lu meskene elektrik ve içme suyu abonesi almak için gerekli iznin verilmesini talep etmektesiniz. Binanızın yerinde ve evrak üzerinde yapılan inceleme sonucunda 31.12.2021 tarihinden önce yapıldığı tespit edilmiştir.” yazısına istinaden aboneliğe konu olan yapının 3194 sayılı İmar Kanunu’nun geçici 11’inci maddesinde; “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar yapı(inşaat) ruhsatı alınmış ve buna göre yapılmış olup, kullanma izni verilmeyen ve alınmayan yapılara; yol, elektrik, su, telefon, kanalizasyon, doğalgaz gibi alt yapı hizmetlerinden birinin veya birkaçının görüldüğünün belgelenmesi halinde, ilgili yönetmelikler doğrultusunda fenni gereklerin yerine getirilmiş olması ve bu maddenin yayımı tarihinden itibaren başvurması üzerine, kullanma izni alıncaya kadar ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su ve/veya elektrik bağlanabilir. Bu kapsamda, ilgili belediyeden dağıtım şirketlerine elektriğin kesilmesi talebinin söz konusu olması halinde aboneliği iptal edileceğinden, su ve/veya elektrik bağlanması herhangi bir kazanılmış hak teşkil etmez. Ancak, yapı(inşaat) ruhsatı alınmış ve buna göre yapılmış olma şartı 12.10.2004 tarihinden önce yapılmış olan yapılarla ilgili olarak uygulanmaz. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılan abonelikler de ait olduğu gruba dönüştürülür.” hükmüne göre 26.08.2022 tarihinde mesken su aboneliği tapu sahibi olan vekili imzasıyla tahsis edildiği,
2.2) Denizli Büyükşehir Belediyesi Denizli Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Kurulunun 25.11.2021 tarih
ve 23 sayılı kararı ile kabul edilen 2022 yılı Ücret ve Tarifeler Listesinin “Ç-Su Teminat 3
Bedeli(Depozitolar) başlıklı maddenin “1-Konut abonelerinden, 40 m teminat bedeli alınır.” hükmüne istinaden depozito bedeli olarak 480,80-TL(KDV Dâhil) bedel alındığı, “B- Diğer Ücretler maddesinde “1Sayaç yeri muayene ve mühürleme ücreti: İlgili kuruluşça onaylanmış projelere göre yapılan kalorifer ve sıhhi tesisatlar ile müstakil binalar vb. yerlerde şube yolu tesisatı ve sayaç yerleri muayeneye tabidirler.
Muayene ücreti olarak, 75,00-TL alınır.2-Su abone ve plaka ücreti: Su abone ücreti;15-TL alınır.” hükmüne istinaden 2022 yılı Ücret ve Tarifeler Listesine göre toplamda 570,80-Tl tahsil edildiği,
2.3) 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu 87 ve takip eden maddeleri, 3194 sayılı İmar Kanunu 23’üncü
maddesi ve 2560 sayılı İSKİ Kanunu’nun 13’üncü maddesi gereği ilk defa abonelik alacak yapılardan katılım payı alınmasının yasal zorunluluk olduğu, DESKİ Katılma Payları Tahakkuk ve Tahsilat
Yönergesinin 7’nci maddesinde katılma payı hesaplama şekli, meskenler için hangi formüllerin 2’ uygulanacağı, 250 m den büyük ve küçük yerler için ayrı ayrı nasıl hesap edildiğinin belirlendiği, katılım 2’ payı hesaplamalarında beyan edilmiş olan ilgili belediyesinden onaylı emlak vergi beyanındaki m ye göre yönergenin katılma paylarının tahsili başlıklı bendine göre hesaplama yapıldığından, su abonelik talep 2’ edilen gayrimenkulün m sine göre katılım payının farklılık gösterdiği,
/
2.4) Denizli Büyükşehir Belediyesi Denizli Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Kurulunun 25.11.2021 tarih
ve 23 sayılı kararı ile kabul edilen 2022 yılı Ücret ve Tarifeler Listesinin “S-Katılım Payları başlıklı maddenin; “ (1) 2560 sayılı İSKİ Kuruluş ve Görevleri Hakkındaki Kanun, 2464 sayılı Belediye Gelirleri
Kanunu, 3194 sayılı İmar Kanunu ve diğer ilgili kanun hükümlerine istinaden ilgili belediyesi tarafından imar durumu verilen veya inşaat ruhsatı almış gayrimenkullerin; atıksu kanal bağlantısı, atıksu çukuru projelerinin onaylanması, İdare her ne ad altında olursa olsun yapacakları müracaat ve/veya yapılacak tespitler sırasında yapıda bulunan konut ve işyerlerinden katılım payı alınır.(…) (3) Yapı ruhsatına esas mimari projelere su ve kanalizasyon bağlantısı bakımından su kanal uygulama projesi inceleme esnasında veya ilk defa su alma talebinde bulunularak sözleşme yapacak tüm abone gruplarından ilgili ada parsele ait bir defaya mahsus olmak üzere katılım payı ve şebeke bağlantı yapım bedelleri tahsil edilir.” hükmüne göre 2 başvurucunun abonelik almak istediği yerin m büyüklüğüne göre kanalizasyon harcamalarına katılım payı olarak 513,84+KDV bedeli olarak 606,33-TL tahsil edildiği,
2.5) Yukarıda da detaylı açıklandığı üzere, 3194 sayılı İmar Kanunu geçici 112’inci maddeye göre yapılan
abonelik başvurusu için, depozito bedeli olarak 480,80-TL(KDV Dâhil), sayaç yeri muayene ve mühürleme ücreti olarak 75,00-TL(KDV Dâhil) ve su abone plaka ücreti olarak 15,00-TL(KDV Dâhil), 2464 sayılı
Belediye Gelirleri Kanunu’nun 87’inci ve akabindeki madde hükümleri, 3194 sayılı İmar Kanunu 23’üncü maddesi, 2560 sayılı İSKİ Kanunu’nun 13’üncü maddesi, DESKİ Tarifeler Yönetmelik’inin 14’üncü maddesi, DESKİ Katılma Payları Tahakkuk ve Tahsilat Yönergesinin 7’nci maddesi hükümleri ve DESKİ
2022 yılı ücret ve Tarifeler Listesine istinaden su ve kanalizasyon hizmetlerinden faydalanacaklardan alınan
2 kanalizasyon harcamalarına katılım payı bedeli olarak yerin m büyüklüğüne göre 513,84+KDV olarak
toplam 606,33-TL olmak üzere iki farklı alacak kalemi tahsil edilmiş olup, yapılan tahsilatlarda herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı, katılım payı hesaplamaları beyan edilmiş olan ilgili belediyesinden 2’ onaylı emlak beyanındaki m ye göre hesaplama yapıldığından, su abonelik talep edilen gayrimenkulün 2’ m sine göre katılım payı bedelinin farklılık gösterdiği, aynı binada farklı büyüklükte gayrimenkul olması durumunda farklı katılım payı alınmasının tabi olduğunun anlaşıldığı,
2.6) Şikâyetçi tarafından 06.09.2022 tarihinde Pamukkale İlçe Tüketici Hakem Heyetine başvuruda
bulunulduğu, kurum tarafından savunma olarak “ilgili aboneye uygulanan depozito ücreti ve katılım payı taraflarınca incelendiği ve hesaplama hatası bulunmadığı” denildiği, karar olarak “Tüketicinin talebine istinaden uyuşmazlık konusunun Tüketici Hakem Heyetlerinin görev alanına girmediği görüldüğünden
Görevsizliğine karar verildiği ve ek olarak ilgili yazışmaların gönderildiği açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasa’sının “Dilekçe, Bilgi Edinme ve
Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
4) 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
4.1) Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik’in “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde, “Kurum, inceleme ve araştırmasını
şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır…”,
5) 26.05.1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Kanalizasyon harcamalarına
katılma payı” başlıklı 87’nci maddesinde, “Belediyelerce ve belediyelere bağlı müesseselerce, aşağıdaki şekilde kanalizasyon tesisi yapılması halinde, bunlardan faydalanan gayrimenkullerin sahiplerinden,
Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı alınır:
a) Yeni kanalizasyon tesisi yapılması, b) Mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesi.
İki ve daha fazla yol kenarında bulunan gayrimenkuller, hangi yoldaki kanalizasyona bağlanmış ise, payın hesabında o yola ait kanalizasyon giderleri nazara alınır.”,
5.1) “Payların hesaplanması” başlıklı 89’uncu maddesinde, “a) Harcamalara katılma payları, bir
program dâhilinde veya istek üzerine doğrudan doğruya yapılan işlerde, bu hizmetler dolayısıyla yapılan giderlerin tamamıdır. Şu kadar ki yapılacak giderler peşin ödendiği takdirde bu paylar ilgililerden yüzde yirmi beş noksanı ile alınır. Ancak, bu tür hizmet giderleri Bayındırlık ve İskân Bakanlığı ile İller Bankası tarafından tespit edilen ve yayınlanan rayiç ve birim fiyatlara göre hesaplanan tutarları aşamaz…
Harcamalara katılma payları bina ve arsalarda vergi değerinin yüzde 2’sini geçemez…”,
5.2) “Payların dağıtılması” başlıklı 90’uncu maddesinde, “Yol Harcamalarına Katılma Payı, bu
hizmetin yapıldığı yollardan faydalanan, Su Tesisleri İle Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payları ise hizmetten faydalanma şekillerine göre ilgili gayrimenkul sahipleri arasında ve 89’uncu maddeye göre hesaplanan katılma payları toplamının ilgili gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanarak dağıtılması suretiyle hesaplanıp tahakkuk ettirilir. Şu kadar ki, ibadet yerleri hakkında harcamalara katılma payı tahakkuku yapılmaz.”,
5.3) “Yönetmelikte tespit olunacak durumlar” başlıklı 94’üncü maddesinde, “Harcamalara Katılma
Paylarının uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve
Şehircilik Bakanlığınca düzenlenecek bir yönetmelikte belirtilir.”,
6) 20.11.1981 tarih ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve
Görevleri Hakkında Kanunu’nun “Gelirler ” başlıklı 13’üncü maddesinde, “İSKİ’nin gelirleri
aşağıdaki kaynaklardan sağlanır:
a) Su satışı ve kullanılmış suların uzaklaştırılmasına karşılık, tarifesine göre abonelerden alınacak ücretler, b) Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca, su ve kanalizasyon tesislerinden yararlananlardan ilgili belediye adına alınacak katılma payları,…”,
6.1) “Su ve kanalizasyon durum belgesi ” başlıklı 18’inci maddesinde, “Yapı için belediyeden ruhsat
isteyen gerçek ve tüzel kişiler, daha önce İSKİ’den su ve kanalizasyon durumu hakkında belge almak zorundadır. İSKİ o yerdeki su ve kanalizasyon şebekesine göre su ve kanalizasyon durum belgesi verir.
Yapıların durum belgesi alınmadan veya tesisatın durum belgesine aykırı olarak yapılması hallerinde imar mevzuatının ruhsatsız yapılar hakkındaki hükümleri uygulanır.”,
6.2) Su ve kanalizasyon durum belgesi ücreti ile bağlantı ve iştirak bedelinin tensile başlıklı 18/A
maddesinde, “Su ve kanalizasyon durum belgesi ile bağlantı ve iştirak talebinin inşaat ruhsatı başvurusu ile birlikte yapılması hâlinde, İSKİ tarafından yılı içinde belirlenen su ve kanalizasyon durum belgesi ücreti ile bağlantı ve iştirak bedeli hesaplanarak ilgili belediyesince tahsil edilir. İlgili belediyesince tahsil edilen su ve kanalizasyon durum belgesi ücreti ile bağlantı ve iştirak bedeli, tahsil edildiği günün akşamına kadar
/
mahsuba konu edilmeden İSKİ’nin hesabına aktarılır. Tahsil ettiği ücreti ve bedeli yukarıda belirtilen süre içinde ilgili idareye aktarmayan belediyelerden bu tutarlar, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51’inci maddesine göre belirlenen oranda gecikme faizi uygulanarak tahsil edilir.” ,
6.3) Ek 5’inci maddesinde, “Bu Kanun diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanır.”,
7) 03.05.1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Geliştirme alanlarında yapı ruhsatı” başlıklı
23’üncü maddesinin birinci fıkrasında, “İskân hudutları içinde olup da, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış bulunan sahalarda her ne şekilde olursa olsun, yapı izni verilebilmesi için; a) Bu sahaların imar planı esaslarına ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak parselasyon planlarının belediye encümeni veya il idare kurulunca tasdik edilmiş bulunması, b) Plana ve bulunduğu bölgenin şartlarına göre yollarının, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik alt yapısının yapılmış olması şarttır.”; ikinci fıkrasında; “Ancak, bunlardan parselasyon planları tasdik edilmiş olmakla beraber yolu, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik alt yapısı henüz yapılmamış olan yerlerde, ilgili idarenin izni halinde ve ilgili idarece hazırlanacak projeye uygun olarak yaptıranlara veya parselleri hizasına rastlayan ve yönetmelikte belirtildiği şekilde hissesine düşen teknik alt yapı bedelini %
25 peşin ödeyip geri kalan % 75 ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı
ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verilir. Kanalizasyon tesisinin yapı bitirilip kullanılmaya başlanacağı tarihe kadar yapılmaması halinde, fosseptik veya benzeri geçici bir tesis yaptırılması yoluna gidilir. Bu yapılmadığı takdirde yapıya kullanma izni verilemez. Ana tesis yapıldığında yapı sahibi veya sahipleri lağım ayaklarını bu tesise bağlamaya mecburdurlar.”,
7.1) Geçici 11’inci maddesinde, “1.7.2022 tarihine kadar yapı (inşaat) ruhsatı alınmış ve buna göre
yapılmış olup, kullanma izni verilmeyen ve alınmayan yapılara; yol, elektrik, su, telefon, kanalizasyon, doğal gaz gibi alt yapı hizmetlerinden birinin veya birkaçının götürüldüğünün belgelenmesi halinde, ilgili yönetmelikler doğrultusunda fenni gereklerin yerine getirilmiş olması ve bu maddenin yayımı tarihinden itibaren başvurulması üzerine, kullanma izni alınıncaya kadar ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su ve/veya elektrik bağlanabilir. Bu kapsamda, ilgili belediyeden dağıtım şirketlerine elektriğin kesilmesi talebinin söz konusu olması halinde aboneliği iptal edileceğinden, su ve/veya elektrik bağlanması herhangi bir kazanılmış hak teşkil etmez. Ancak, yapı (inşaat)
ruhsatı alınmış ve buna göre yapılmış olma şartı 31/12/2021 tarihinden önce yapılmış olan yapılarla ilgili olarak uygulanmaz.
Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılan abonelikler de ait olduğu gruba dönüştürülür.”,
8) 21.08.1981 tarihli ve 17435 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan 2464 sayılı Belediye Gelirleri
Kanunu Harcamalara Katılma Payları ile İlgili Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik’in
“Payın hesaplanması” başlıklı 5’inci maddesinde, “Yol Harcamalarına Katılma Payı bir program dahilinde veya istek üzerine doğrudan (Mülga ibare:RG-14/4/2021-31454) yapılan işlerde, 4’üncü (Değişik ibare:RG-14/4/2021-31454) maddede belirlenen hizmetler için yapılan giderlerin (Değişik ibare:RG-14/4/2021-31454) tamamıdır. Giderlerin hesaplanmasında maliyet, işler hangi ihale usulü ile yapılmış olursa olsun, (Değişik ibare:RG-14/4/2021-31454) Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı ile İller Bankası Anonim Şirketinin o yıllar için tespit ederek yayınlandığı birim fiyatlar ve rayiçlere göre hesaplanan gerçek bedeli geçemez.
Yolların kaldırımlar da dahil olmak üzere (15) metreden fazla genişliklerine düşen giderler, belediyelere ait olup, (Değişik ibare:RG-14/4/2021-31454) payın hesaplanmasında bu giderler nazara alınmaz.
Böylece hesaplanan gider (Değişik ibare:RG-14/4/2021-31454) tutarından özel Devlet yardımları karşılıksız fon tahsisleri, bu iş için yapılan bağış ve yardımlar ile (Değişik ibare:RG-14/4/2021-
31454) kamulaştırma bedelleri düşüldükten sonra kalan miktarın (Değişik ibare:RG-14/4/2021-
31454) tamamı, 4 üncü maddede belirtilen mükellefler adına Belediye Encümeninin kararını müteakip
tahakkuk ettirilir.”,
8.1) “Payın tahakkuk şekli” başlıklı 6’ncı maddesinde, “Yol Harcamalarına Katılma Payı 5’inci
maddeye göre hesaplanan katılma payları toplamının ilgili gayrimenkullerin sahipleri arasında vergi değeri toplamına oranlanması ile bulunur. İki veya daha fazla yol kenarında bulunan gayrimenkul için asıl cepheyi teşkil eden yoldan dolayı düşen pay tam, diğer yollardan dolayı düşen paylar ise yarım olarak tahakkuk ettirilir.”,
8.2) “Kanalizasyon harcamalarına katılma payı” başlıklı 8’inci maddesinde, “Belediye veya bağlı
kuruluşlarınca, belediye sınırları ve mücavir alanlar içerisinde, a) Yeni kanalizasyon tesisi yapılması, b) Mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesi hallerinde, bu tesislerden faydalanacak gayrimenkullerin sahiplerinden Kanalizasyon Harcamalarına katılma payı alınır. İki veya daha fazla yol kenarlarında bulunan gayrimenkuller hangi yoldaki kanalizasyona bağlanmış iseler, payın hesabından o yola ait kanalizasyon giderleri nazara alınır.”,
8.3) “Payın tahakkuk şekli” başlıklı 9’uncu maddesinde, “Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı
5’inci ve 6’ncı maddelere göre hesaplanacak katılma payları toplamının, ilgili gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanması ile bulunur.” hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Kamu Denetçisi tarafından; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve
tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek; söz konusu dosya hakkında hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Şikâyetçi tarafından iş bu Kararın “I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ” başlıklı bölümünde
yer verildiği üzere özetle yasal dayanağının bulunmadığı ve dairelere göre farklı bedeller alındığı iddiasıyla, kanalizasyon harcamalarına katılım payı adı altında alınan bedelin tarafına iade edilmesi talep edilmektedir.
11) Anayasada yer verilen mahalli idarelerden biri olan Belediyeler mahalli müşterek nitelikte olmak
şartıyla imar, su ve kanalizasyon gibi kentsel altyapı hizmetlerini gerçekleştirmekle görev ve yetkilidir. Bu kapsamda 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 87’nci maddesinde kanalizasyon harcamalarına katılım payının hizmetten faydalanan gayrimenkul sahiplerinden alınacağı, mezkûr Kanun’un 89’uncu maddesinde de payların hesabının nasıl yapılacağı ve üst değerinin bina ve arsalarda vergi değerinin yüzde 2’sini geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
11.1) Ayrıca, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu Harcamalara Katılma Payları ile İlgili Hükümlerinin
Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik ile Belediye Gelirleri Kanunu’nun üçüncü kısmında yer alan yol, kanalizasyon ve su tesisleri harcamalarına katılma paylarının uygulanmasına ilişkin esasları düzenlenerek
/
uygulama esasları belirlenmiştir.
12) Başvuru konusu somut olayda; şikâyetçinin yapmış olduğu başvuruda özetle; 26.08.2022 tarihinde
no.lu su aboneliğinde bulunduğu, karşılığında 1177,13-TL ödeme yapıldığı, söz konusu ödemenin içinde kanalizasyon harcamalarına katılım payı adı altında 513,84+ KDV bir bedel alındığının iddia ve ifade edildiği, yapılan ilk başvuruya Kurumumuz tarafından Gönderme Kararı verildiği, şikâyetçi tarafından akabinde başvuruda bulunulduğundan Kurumumuzca İdareden ayrıntılı hesaplama cetvelini de içeren bilgi ve belge talep edildiği, İdarenin cevabi yazı ve eklerinde özetle; Denizli ili, ilçesi, Mahallesi, Caddesi, No: adresinde bulunan tapunun Mahallesi ada 5 parselinde kayıtlı taşınmaza, 2021 yılından önce ruhsatsız olarak yapılıp imar barışından faydalanılan, ancak daha sonra yapı kayıt belgesi iptal edilmiş olan 1. kat 10 bağımsız bölüm no.lu meskene elektrik ve içme suyu abonesi almak için gerekli iznin verilmesini talep edildiğinden 26.08.2022 tarihinde mesken su aboneliği tapu sahibi olan vekili imzasıyla tahsis edildiği, bu noktada depozito bedeli olarak 480,80-TL(KDV Dâhil), sayaç yeri muayene ve mühürleme ücreti olarak 75,00TL(KDV Dâhil) ve su abone plaka ücreti olarak 15,00-TL(KDV Dâhil), kanalizasyon harcamalarına katılım 2 payı bedeli olarak yerin m büyüklüğüne göre 513,84+KDV olarak toplam 606,33-TL olmak üzere iki farklı alacak kalemi olarak toplam 1177,13-TL tahsil edildiği, şikâyetçi tarafından ise kurum internet sitesinde yer alan abone ücret bilgileri içinde böyle bir bedel olmadığı halde DESKİ cevabında da olduğu gibi yasal olmadan bu bedelin alındığının iddia edildiği tespit edilmiştir.
13) 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 23’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, plana ve bulunduğu
bölgenin şartlarına göre yollarının, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik alt yapısının yapılmış olmasının şart olduğu ve mezkûr Kanun’un geçici 11’inci maddesinde ise 1.7.2022 tarihine kadar yapı (inşaat) ruhsatı alınmış ve buna göre yapılmış olup, kullanma izni verilmeyen ve alınmayan yapılara; yol, elektrik, su, telefon, kanalizasyon, doğal gaz gibi alt yapı hizmetlerinden birinin veya birkaçının götürüldüğünün belgelenmesi halinde, kullanma izni alınıncaya kadar ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su ve/veya elektrik bağlanabileceği ve yapı (inşaat) ruhsatı alınmış ve buna göre yapılmış olma şartının 31.12.2021 tarihinden önce yapılmış olan yapılarla ilgili olarak uygulanmayacağı, ayrıca maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılan abonelikler de ait olduğu gruba dönüştürüleceği hüküm altına alınmıştır.
13.1) Bu noktada, 2021 yılından önce ruhsatsız olarak yapılıp imar barışından faydalanılan, ancak daha
sonrasında yapı kayıt belgesi iptal edilen yerin İdarece 31.12.2021 tarihi öncesinde yapıldığı tespit edildiğinden şikâyetçi vekili ile 26.08.2022 tarihinde su ve atık su sözleşmesi yapıldığı, İdare tarafından
Denizli Büyükşehir Belediye Başkanlığı DESKİ Genel Müdürlüğü 2022 Ücret ve Tarifeler Cetveli ile
Denizli Büyükşehir Belediye Başkanlığı Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (DESKİ) Katılma
Payları Tahakkuk ve Tahsilat Yönergesinin İmar Kanunu, Belediye Kanunu, Belediye Gelirleri Kanunu ve
DESKİ Tarifeler Yönetmeliği dayanak alınarak tanzim edildiği anlaşılmıştır.
14) DESKİ Tarifeler Yönetmeliğinin (DESKİ Genel Kurulunun 20.05.2019 tarih ve / No.lu Kararı)
“Su ve Kanalizasyon Tesislerine Katılma Payları ile Abone Şube Hattı ve Kanal Bağlantı Bedeli” başlıklı 17/A maddesinde, “Su ve kanalizasyon tesisleri harcamalarına katılma payları, 20.11.1981 tarihli ve 2560 sayılı İSKİ Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun ile 3.5.1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu’ nun 23.
maddesi ile 26.5.1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’ nun 87 ve devamı maddeleri uyarınca hesaplanarak tahsil edilir. Yapılacak hesap ve tahsilat ile idare personelin uyacağı usul ve esaslar bahsi geçen kanunların ilgili maddeleri doğrultusunda hazırlanan ve Yönetim Kurulunca kabul edilen bir yönerge ile belirlenir. (2) Su ve kanalizasyon tesisleri harcamalarına katılma payları ayrı ayrı hesaplanarak alınır…” hükmüne göre (DESKİ) Katılma Payları Tahakkuk ve Tahsilat Yönergesinin 7’nci
2 2
maddesinde m büyüklüğüne (ilgili belediye beyanına istinaden 42,75 m üzerinden) göre katılım payı hesaplamasının meskenler için kısmında bulunan (a) bendindeki formüle istinaden hesaplanarak düzenlendiği ve şikâyetçi payına düşen 513,84-TL+ KDV olarak toplam 606,03-TL tahakkuk ve tahsil
edilmiştir.
14.1) Ayrıca, söz konusu yönergenin 7’nci maddesinin katılma paylarının tahsili başlıklı ikinci fıkrasında,
“3194 Sayılı İmar Kanunu’na uygun inşa edilecek tüm yapılardan katılma payı bedeli proje onay aşamasında tahsil edilir. Ancak proje onay aşamasında veya şantiye aboneliğinde tahsil edilmemiş ise ferdi su aboneliği aşamasında veya DESKİ iş ve işlemleri esnasında emlak beyan değeri esas alınarak hesaplanan tutar alınır.” hükmüne istinaden şikâyetçi vekili ile İdare arasında imzalanan su ve atıksu sözleşmesi aşamasında katılma payının tahakkuk edildiği,26.08.2022 tarihi sözleşme ve tahsilat yapılan tarih olduğu eki belgelerde yer alan evraktan anlaşılmıştır.
14.2) DESKİ 2022 yılı Ücret ve Tarife Listesinin katılım payları bölümünde ise, 2560 sayılı İSKİ Kuruluş
ve Görevleri Hakkındaki Kanun, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu, 3194 sayılı İmar Kanunu ve diğer ilgili kanun hükümlerine istinaden ilgili belediyesi tarafından imar durumu verilen veya inşaat ruhsatı almış gayrimenkullerin; atıksu kanal bağlantısı, atıksu çukuru projelerinin onaylanması, İdareye her ne ad altında olursa olsun yapacakları müracaat ve/veya yapılacak tespitler sırasında yapıda bulunan konut ve işyerlerinden katılım payı alınacağı, yapı ruhsatına esas mimari projelere su ve kanalizasyon bağlantısı bakımından su kanal uygulama projesi inceleme esnasında veya ilk defa su alma talebinde bulunarak sözleşme yapacak tüm abone gruplarından ilgili ada parsele ait bir defaya mahsus olmak üzere katılım payı ve şebeke bağlantı yapım bedelleri tahsil edileceği belirlenmiştir.
14.3) Abonelik aşamasında alınan tutarlara ilişkin olarak DESKİ 2022 yılı Ücret ve Tarife Listesinin su
teminat bedeli(depozitolar) başlığında, tüm abone gruplarında Denizli İli genelinde MerkezefendiPamukkale ilçelerinin 1.kademe birim fiyatları baz alınarak teminat bedeli(depozito bedeli) hesaplaması 3 yapılacağı ve içme suyu şebeke abonelerinden konutlar için 40 m teminat bedeli alınacağı, diğer ücretler başlığında ise sayaç yeri ve mühürleme ücreti olarak 75,00-TL ve su abone plaka ücreti olarak 15,00-TL alınacağına ilişkin maktu tutarlar belirlenmiştir. Bu kapsamda şikâyetçiden depozito bedeli olarak 480,80TL(KDV dâhil) ve tarife listesinde yer alan diğer maktu tutarlar tahsil edilmiştir. İdare tarafından, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu 87 ve takip eden maddeleri, 3194 sayılı İmar Kanunu 23’üncü maddesi ve
2560 sayılı İSKİ Kanunu’nun 13’üncü maddesi gereği ilk defa abonelik alacak yapılardan katılım payı
alınmasının yasal zorunluluk olduğu, DESKİ Katılma Payları Tahakkuk ve Tahsilat Yönergesinin 7’nci 2’ maddesinde katılma payı hesaplama şekli, meskenler için hangi formüllerin uygulanacağı, 250 m den büyük ve küçük yerler için ayrı ayrı nasıl hesap edildiğinin belirlendiği, katılım payı hesaplamalarında 2’ beyan edilmiş olan ilgili belediyesinden onaylı emlak vergi beyanındaki m ye göre yönergenin katılma paylarının tahsili başlıklı bendine göre hesaplama yapıldığından, su abonelik talep edilen gayrimenkulün 2’ m sine göre katılım payının farklılık gösterdiği ve aynı binada farklı büyüklükte gayrimenkul olması durumunda farklı katılım payı alınması gerektiği beyan edilmiştir.
15) Bu noktada Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın iddiaları, idarenin konu
ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; 3194 sayılı İmar
Kanunu geçici 11’inci maddeye göre yapılan abonelik başvuru için,2021 yılından önce ruhsatsız olarak yapılıp imar barışından faydalanılan, ancak daha sonrasında yapı kayıt belgesi iptal edilen yerin İdarece
31.12.2021 tarihi öncesinde yapıldığı tespit edildiğinden şikâyetçi vekili ile 26.08.2022 tarihinde su ve atık
su sözleşmesi yapıldığı, İdare tarafından Denizli Büyükşehir Belediye Başkanlığı DESKİ Genel Müdürlüğü
2022 Ücret ve Tarifeler Cetveli ile Denizli Büyükşehir Belediye Başkanlığı Su ve Kanalizasyon İdaresi
Genel Müdürlüğü (DESKİ) Katılma Payları Tahakkuk ve Tahsilat Yönergesinin İmar Kanunu, Belediye
/
Kanunu, Belediye Gelirleri Kanunu ve DESKİ Tarifeler Yönetmeliği dayanak alınarak tanzim edildiği, ayrıca uygulama yönetmeliklerinin DESKİ’nin kurumsal sitesinde yer aldığı, İdarenin şikâyete konu yerin abonelik aşamasında tahsili gerçekleştirilen toplam tutarın 26.08.2022 tarihinde mesken su aboneliği sözleşmesi aşamasında yukarıdaki paragraflarda da yer verilen mevzuat hükümleri kapsamında “Su ve kanalizasyon tesisleri harcamalarına katılma payları ayrı ayrı hesaplanarak alınır…” hükmüne göre iki farklı kalemde tahakkuk edildiği, 606,33-TL olarak tahsil edilen bedel DESKİ Katılma Payları Tahakkuk 2 ve Tahsilat Yönergesinin 7’nci maddesine istinaden m büyüklüğüne (ilgili belediye beyanına istinaden 2 42,75 m üzerinden) göre katılım payı hesaplamasının meskenler için kısmında bulunan (a) bendindeki formüle istinaden hesaplanarak düzenlendiği, toplam depozito ve diğer maktu tutarlar ise toplamda 570,80TL olarak yine söz konusu Ücret ve Tarife Listesinde yer verilen içme suyu şebeke abonelerinden konutlardan alınacak tutarlar üzerinden alındığı anlaşılan işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuruya ilişkin bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresinde gönderildiği, İdarenin “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” , ilkelerine uygun davrandığı ancak, “kararların gerekçeli olması”, “karara karşı başvuru yolları ve sürelerinin gösterilmesi” ilkelerine uygun davranmadığı anlaşılmış olup, dolayısıyla idareden bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
17) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu
kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Denizli Vergi Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve DENİZLİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi