|
ÖZET: Başvuran, Eskişehir H Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda hükümlü olarak barındırılmakta ve Hacettepe Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Elektronörofizyoloji Programı öğrencisidir. Eğitim nedeniyle Ankara’ya nakil talebi, çevrim içi ders ve sınavlara katılım isteği ile iaşe bedelinin tahakkuk ettirilmemesi talepleri, ilgili idare tarafından reddedilmiştir. Başvuran, bu ret kararını infaz hâkimliğine şikayet etmiş ve mahkeme, yüz yüze sınav imkanı bulunmadığı takdirde çevrim içi sınavlara katılımının sağlanmasına karar vermiştir. Ancak, Hacettepe Üniversitesi, derslere devam zorunluluğu nedeniyle başvuranın çevrim içi sınavlara katılımını uygun görmemiştir.
Mevzuat gereği, kapalı ceza infaz kurumlarında örgün eğitim derslerine devamın mümkün olmadığı ve başvuranın nakil talebinin de güvenlik ve kapasite nedenleriyle reddedildiği belirtilmiştir. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 54. maddesi gereği, nakil taleplerinin belirli şartlara bağlı olduğu ve başvuranın durumunun bu şartları taşımadığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın taleplerinin reddi hukuka uygun bulunmuş, ancak Covid-19 tedbirlerinin kaldırılmasının ardından nakil taleplerinin yeniden değerlendirilmesi önerilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/9473-S.21.15293
BAŞVURU NO : 2020/103982
KARAR TARİHİ : 25/06/2021
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI
Eskişehir H Tipi Kapalı Ceza infaz Kurumu’nda barındırılan,
BAŞVURUNUN KONUSU :
Hacettepe Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu
Elektronörofizyoloji Programı öğrencisi olan başvuranın, eğitim nedeniyle Ankara iline nakli, Üniversitenin çevrim içi devam eden ders ve sınavlarına katılımına olanak sağlanması ve ödeme gücü olmadığından adına iaşe bedeli tahakkuk ettirilmemesi istemlerine ilişkindir.
BAŞVURU TARİHİ : 30/12/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; Eskişehir H Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda hükümlü olarak barındırıldığını, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Elektronörofizyoloji Programı öğrencisi olduğunu, eğitim nedeniyle nakil istemlerinin reddedildiğini, Covid-19 pandemisi nedeniyle alınan tedbirler kapsamında çevrim içi olarak devam eden ders ve sınavlara katılımının sağlanması isteminin ise, Kurum İdare ve Gözlem Kurulu tarafından yerine getirilmeyeceği hususunda karar tesis edildiğini ve ödeme gücü olmadığını beyan etmesine karşın adına iaşe bedeli tahakkuk ettirilmeye devam edildiğini beyan ederek kendisinden iaşe bedeli tahsil edilmemesi, öğrencisi olduğu üniversitenin bulunduğu Ankara ili Sincan H Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’na naklinin gerçekleştirilmesi, kayıtlı öğrencisi olduğu
Üniversite’nin pandemi kapsamında çevrim içi devam eden ders ve sınavlarına katılımının sağlanması talepleri ile Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri
Genel Müdürlüğü’nden, 01/02/2021 tarih ve sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup, Genel Müdürlüğün 04/05/2021 tarihli cevabi yazısında; 2.1. Adı geçenin, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Meslek Yüksekokulu Elektronörofizyoloji Bölümüne
02.09.2020 tarihinde kayıt yaptırmış olduğu ve öğrenci numarası ile söz konusu üniversitenin
öğrencisi olduğunun anlaşıldığı, 2.2. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un “Öğretimden yararlanma” başlıklı 76 ncı maddesinin birinci fıkrasında, “Açık ceza infaz kurumları ile çocuk eğitim evlerinde bulunan hükümlülerin örgün ve yaygın, kapalı ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerin yaygın öğretimden yararlanmaları sağlanır.” hükmü, 2.3. 27.07.2007 tarihli ve “Genç ve Yetişkin Hükümlü ve Tutukluların Eğitim ve İyileştirilme İşlemleri ve
Diğer Hükümler” konulu 46/1 nolu Genelge’nin “F- Yüksek Öğretim Çalışmaları” başlıklı bölümünün birinci fıkrasında; “Herhangi bir yüksek öğretim kurumuna devam ederken tutuklanan veya hüküm giyen öğrencilerin ya da ceza infaz kurumundayken üniversite sınavını kazanan hükümlü ve tutukluların kapalı ceza infaz kurumlarından, okullarının kabul etmesi durumunda, dış güvenlik görevlisi muhafazasında, açık ceza infaz kurumlarından yol masraflarının kendisi tarafından karşılanması kaydıyla, gidiş-geliş için süre belirlenerek ve görevli nezareti olmaksızın ara, yıl sonu, bütünleme ve mazeret sınavlarına katılmaları sağlanacaktır. Talebi olması hâlinde okullarının kabul etmesi koşuluyla kayıt dondurma işlemi yapılması için girişimlerde de bulunulacaktır.” hükmü, 2.4. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkındaki Kanun’un 92 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Hükümlü; izin, hastaneye, Cumhuriyet Başsavcılığına veya duruşmaya sevk, eğitim, öğretim, işyurdu, cezanın ertelenmesi, salıverilme, nakil, deprem, sel gibi doğal afet ve yangın hâlleri dışında ve
yetkili makamca verilmiş yazılı bir emir olmadıkça kapalı kurumun dışına çıkarılamaz. (Ek cümle:
15/8/2016-KHK-674/16 md.; Aynen kabul: 10/11/2016-6758/16 md.) 9 uncu maddenin ikinci fıkrasında yazılı suçlardan hükümlü ve tutuklu olanların, ceza infaz kurumu düzeni ile toplum güvenliğini tehlikeye düşürebileceği, terör örgütü veya diğer suç örgütü üyelerinin örgütsel amaçlı faaliyet ve haberleşmelerine imkân sağlayabileceği, yol, kalınacak ceza infaz kurumu ya da sınav merkezi veya okulda güvenlik açısından sakınca bulunabileceği değerlendirildiği takdirde kurum dışına çıkmaları Cumhuriyet
Başsavcılığı tarafından kısıtlanabilir.” hükümlerine yer verildiği, 2.5. Ayrıca, Genel Müdürlüğün 07.10.2020 tarihli ve sayılı ‘Covid-19
Tedbirleri kapsamında, uzaktan eğitim çalışmaları’ konulu yazısı ile “Eğitim türlerinin formal ve informal eğitim şeklinde olduğu; formal eğitimin örgün ve yaygın eğitimden müteşekkil olduğu, salgın hastalık döneminde tedbiren geçici olarak kullanılan uzaktan eğitimin bir eğitim türü değil, eğitim metodu olduğunun bilinmesi; bu surette örgün eğitimin uzaktan eğitim metoduyla işlenmesinin, örgün eğitime yaygın eğitim vasfı kazandırdığı yanılgısına düşülmemesi, kapalı ceza infaz kurumunda bulunan hükümlü ve tutukluların mevzuatımız uyarınca örgün eğitime devam etmesinin mümkün olmadığı ancak bu hükümlü ve tutukluların yine yukarıda zikredilen mevzuat hükümleri uyarınca görevli/kolluk nezaretinde sınavlara katılabilecekleri, bu nedenle de gerekli şartları sağlayanların salgın hastalık süresince uzaktan yapılacağı
belirtilen sınavlara, sınavın teknik detayları, içeriği ve formu da değerlendirilerek uygun görülmesi halinde bilgisayar sınıflarında kurum olanakları nispetinde katılabilecekleri”nin belirtildiği, 2.6. Bu kapsamda anılan Kurumda örgün eğitim öğrencisi olan hükümlü/tutukluların ilgili üniversiteler tarafından uygulanan çevrim içi sınav ve derslere katılım taleplerinin bulunmasından dolayı söz konusu taleplerin anılan Kurum tarafından değerlendirilerek Kurum İdare ve Gözlem Kurulunun 10.09.2020 tarihli ve sayılı kararıyla yukarıda bahsi geçen söz konusu mevzuat hükümleri doğrultusunda örgün eğitim öğrencisi olan hükümlü/tutukluların çevrim içi sınavlara ve derslere katılım taleplerinin uygun değerlendirilemediğine dair karar verildiği, 2.7. Söz konusu durum üzerine adı geçenin, uzaktan eğitim imkânlarından faydalandırılmak talebiyle anılan
Kurum kurul kararını infaz hâkimliğine şikayet ettiği, Eskişehir 1. İnfaz Hâkimliğinin 07.01.2021 tarihli ve 2020/4466 Esas, Karar sayılı kararıyla “…hükümlünün eğitim görmüş olduğu bölümün derslerine yönelik sınavlarına girme hakkı, eğitim gördüğü okul tarafından tanınmış olması halinde öncelikle hükümlünün sınavlara yüz yüze katılımının sağlanmasına, bu imkanın bulunmaması halinde hükümlünün derslerin online sınavlarına katılımının sağlanmasına karar verilerek…” adı geçenin şikayetinin kabulüne,
10.09.2020 tarihli ve sayılı kurul kararının iptaline dair karar verildiği,
2.8. Söz konusu infaz hâkimliğinin kararına istinaden anılan Kurum idaresi tarafından adı geçenin çevrim içi sınavlara katılımının sağlanabilmesi için gerekli olan belgelerin Hacettepe Üniversitesinden talep edildiği, söz konusu talebe ilişkin olarak Hacettepe Üniversitesi Öğrenci İşleri Daire Başkanlığının sayılı cevabi yazısında “İlgi yazınızda adı geçen Üniversitemiz Sağlık Hizmetleri Meslek
Yüksekokulu Elektronörofizyoloji Bölümü öğrencisi 2200569023 numaralı (T.C.
No: ‘un dilekçesine istinaden, Hacettepe Üniversitesi Ön Lisans, Lisans Eğitim-Öğretim
Yönetmeliğinin 22/1 maddesi uyarınca “Derslere ve uygulamalara devam zorunludur. Mazeretler de dahil olmak üzere kuramsal (teorik) saatlerin %30’undan, uygulama saatlerinin de %20’sinden fazlasına katılmayan öğrenci o dersin genel ve bütünleme sınavına alınmaz.” ifadelerine yer verilerek, derslere devam zorunluluğunun bulunmasının anlaşıldığı ve kapalı ceza infaz kurumunda örgün eğitim derslerine devamın mümkün olmadığı dikkate alınarak adı geçenin söz konusu talebinin ilgili üniversitenin cevabi yazısı dikkate alınarak Genel Müdürlüğün 23.12.2020 tarihli ve sayılı yazısı ile uygun değerlendirilemediğinin anlaşıldığı ve söz konusu yazının adı geçene 29.12.2020 tarihinde tebliğinin sağlandığı, ayrıca, yapılan işlemlere ilişkin bilgi ve belgelerin bir örneğinin yazı ekinde gönderildiği, 2.9. Ceza infaz kurumlarında barındırılmakta olan hükümlü ve tutukluların yiyecek bedellerinin ödenmesi konusunda 2548 sayılı Cezaevleriyle Mahkeme Binaları İnşası Karşılığı Olarak Alınacak Harçlar ve mahpuslara Ödettirilecek Yiyecek Bedelleri Hakkında Kanun’un 2 nci maddesinde yer alan; “Her mahkum cezaevinde bulunduğu müddetçe yiyecek bedelini ödemeğe mecburdur. Bu yiyecek bedelleri cezaevleri idarelerince altı ayda bir bordro yapılarak tahakkuk ettirilir. Mahkumiyetleri altı aydan aşağı olan mahkumlara ait bordrolar salıverilecekleri tarihten bir hafta evvel yapılır. Bordrolar mahkumlara da tebliğ olunur. Tahakkuk ettirilen yiyecek bedelleri mahkumlar tarafından ödenmezse, Cumhuriyet
Müddeiumumilikleri tarafından kendilerinin ikametgahı belediyeleri ve belediye teşkilatı olmayan yerlerde bağlı bulundukları kaymakam veya nahiye müdürlükleri marifetiyle borçlarını ödemeğe muktedir olup olmadıkları tahkik olunur. İktidarları anlaşıldığı halde borçlarını ödemeyenlerden Cumhuriyet
Müddeiumumiliklerinin iş’arı üzerine Maliye dairelerince Tahsili Emval Kanunu hükümleri tatbik olunarak
borçlar tahsil olunur. Yiyecek bedellerinden doğan alacaklar mahkümiyetin hitamı tarihinden başlamak üzere beş senelik mürururzamana tabidir.” hükümlerine göre işlem yapılarak ceza infaz kurumlarında hükümlü olanların barındırıldıkları süreler içerisinde ödeme gücünün olup olmadığına bakılmaksızın 6 ayda bir iaşe bedellerinin tespit edildiği, 2.10. Adı geçenin, hükümlü ve tutuklu bilgi formunun incelenmesi sonucunda, infaz edilmemiş ve kaldırılmamış herhangi bir disiplin cezasının bulunmadığının tespit edildiği, 2.11. Hükümlülerin kendi istekleri ile bulundukları kurumdan başka kurumlara nakledilebilmeleri için;
5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 54 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (e) bendinde ”İstekte bulunulan kurumda yer, kapsama gücü ve sınıfının uygun bulunması ve tutukevi olmaması” ifadelerine yer verildiği, 2.12. Bu nedenle, birçok ceza infaz kurumunda kapasitelerinin üstünde hükümlü ve tutuklu barındırıldığından, nakil taleplerinin incelenmesinde; kurumun kapasitesi, güvenliği ve hangi suç türüne ait odaların bulunduğu, kişilerin can güvenliğine ilişkin olarak, talepte bulunanın hasım olarak bildirdiği bir kişinin talep ettiği kurumda bulunup bulunmadığı gibi hususlar göz önünde bulundurulduğundan, her talebin uygun değerlendirilemediği, 2.13. Ayrıca, adı geçenin nakil talebinde bulunmuş olduğu ceza infaz kurumları incelendiğinde, Ankara ili ve çevresini öncelikli nakil talebinde bulunduğu tespit edilmiş olup, Ankara ilinin suç ve yargılama yeri nedeniyle pek çok davanın merkezi olduğu, Ankara ilinde bulunan ceza infaz kurumlarına duruşmalar nedeniyle haftalık olarak nakil yapıldığı, sirkülasyonun çok fazla olduğu, kurumların mevcutları haftadan haftaya yapılacak olan duruşma sayıları, görülen davalar ve dava dosyalarında bulunan sanıkların çokluğuna göre değişkenlik gösterdiği, 2.14. Diğer yandan, Ankara ilinde DHKP/C, FETÖ/PDY, DEAŞ, ve buna benzer örgütlerden tutuklu olarak yargılanan kişilerin duruşmaları nedeniyle sevklerinin geçici olarak yine bu kampüsler içinde bulunan ceza infaz kurumlarına yapılmakta olduğu, anılan kurumlarda sirkülasyonun çok fazla olduğu, 2.15. Ayrıca, eğitim nedeniyle nakil taleplerine ilişkin olarak “05.06.2015 tarihli ve 167 No’lu Ceza İnfaz
Kurumlarının Tahsisi, Nakil İşlemleri ve Diğer Hükümler Hakkında Genelgenin “Eğitim ve Öğretim
Nedeniyle Nakil” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, ”Talep edilen kurumda yer, kapsama gücü ve sınıfının uygun bulunması,” ibaresi bulunmakta olup ilgili genelgeye göre işlem yapıldığı, 2.16. Adı geçenin barındırıldığı Eskişehir H Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunun kapasitesinin 1500, mevcudunun 1838, doluluk oranının %123 olduğu, Adı geçenin isteğe bağlı nakil talebinde bulunduğu
04.08.2020 tarihinde; Sincan 1 Nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunun kapasitesinin
368, mevcudunun 322, doluluk oranının %88, Sincan 2 Nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz
Kurumunun kapasitesinin 368, mevcudunun 319, doluluk oranının %86, Sincan 1 Nolu L Tipi Kapalı Ceza
İnfaz Kurumunun kapasitesinin 1764, mevcudunun 1699, doluluk oranının %96, Sincan 2 Nolu L Tipi
Kapalı Ceza İnfaz Kurumunun kapasitesinin 1724, mevcudunun 1884, doluluk oranının %108, Sincan T
Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunun kapasitesinin 1100, mevcudunun 937, doluluk oranının %85, Sincan 3
Nolu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunun kapasitesinin 1322, mevcudunun 672, doluluk oranının % 49, Sincan 4 Nolu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunun kapasitesinin 1322, mevcudunun 883, doluluk oranının
%62, Sincan 1 Nolu Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunun kapasitesinin 487, mevcudunun 182, doluluk oranının %37, Sincan 2 Nolu Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunun kapasitesinin 487, mevcudunun 209, doluluk oranının %43 olduğu, 2.17. Ayrıca, Sincan 1 Nolu ve 2 Nolu Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumları ile Sincan 3 ve 4
Nolu Ceza İnfaz Kurumlarının yeni açılmış olması ve tam kapasite çalışmaması nedeniyle, isteğe bağlı nakil taleplerinin uygun görülmediği, Sincan 1 No’lu F Tipi Yüksek Güvenlikli ve Sincan 2 No’lu F Tipi
Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumlarının ise; Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumlarının doluluk oranlarının Genel Müdürlüğümüzce titizlikle takip edilmekte olup, doluluk oranları %100’ü aştığı anda bahse konu kurumlardan diğer kurumlara (nakli istenilen kişilerin, hükümlü ve tutuklu bilgi formu ile ceza infaz kurumu dosyasında incelemeler yapıldıktan sonra, bir bölümü yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumlarında barındırılmasında bir sakınca bulunmadığı tespit edilen kişiler belirlenerek) kapasite nedeniyle nakiller yapılarak, yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumlarının mevcutlarının (olağan dışı durumlar hariç) hiç bir zaman kapasitenin üzerine çıkarılmamaya çalışıldığı, 2.18. Ülkemizde bulunan yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumlarının sayısının kısıtlı olduğu ve bu kurumlarda bulunan odaların 1 ve 3 kişilik olduğu, ayrıca adı geçenin, “Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma (FETÖ/PDY)” suçundan hükümlü olması nedeniyle, 5275 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi uyarınca yüksek güvenlikli veya bir bölümü yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumlarında barındırılmasının gerekli olduğu, 2.19. Ülkemizde bilinen pek çok sayıda farklı terör örgütünün bulunduğu, bu örgütlerin tespit edilen liderleri, örgütte söz sahibi olan kişiler, basından da duyulan tehlikeli bir eylemi gerçekleştiren veya katılan ve buna benzer kişiler ile çıkar amaçlı suç örgütlerinin liderleri, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hüküm alanlar ve 5275 sayılı kanunun 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca “Eylem ve tutumları nedeniyle tehlikeli hâlde bulunan ve özel gözetim ve denetim altında bulundurulmaları gerekli olduğu saptananlar ile bulundukları kurumlarda düzen ve disiplini bozanlar veya iyileştirme tedbir, araç ve usûllerine ısrarla karşı koyanlar” yüksek güvenlikli veya bir bölümü yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumlarında barındırıldığı, dolayısıyla hükümlü ve tutukluların nakil taleplerinin, ceza miktarları ve örgütteki konumları dikkate alınarak değerlendirildiği, 2.20. Diğer yandan aynı suç türünden çok fazla tutuklu ve hükümlünün aynı kurumda barındırılması durumunda bu tutuklu ve hükümlülerin fikir ve eylem birliği içinde hareket etmeleri nedeniyle kurum güvenliğini zafiyete uğratabileceğinin değerlendirildiği, bu kapsamda adı geçeninde kendi suç türünden tutuklu ve hükümlülerin yoğun olduğu kurumları talep etmesi nedeniyle nakil taleplerinin uygun değerlendirilmediği, 2.21. Ülke genelinde, ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutukluların; hastalık, disiplin, güvenlik, özellikle toplu nakiller ve tutukluların mahkeme nedeniyle yapılan sevkler sonucu, ceza infaz kurumlarının kapasitelerinin günaşırı olarak değiştiği, bu nedenle; ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlülerin nakil taleplerinin Genel Müdürlüğe ulaştığı anda, talep edilen kurumların kapasitelerinin o günün verileri göz önüne alınarak değerlendirildiği, 2.22. Ayrıca, 24.07.2020 tarihli ve / / sayılı genel yazı ile Ağustos ayı ile sınırlı ve bir defaya mahsus olmak üzere; kapalı ceza infaz kurumlarında barındırılan hükümlü, hükümözlü ve
tutukluların isteğe bağlı nakil taleplerinin alınarak Bakanlığa gönderilmesi uygun görüldüğü, nakil taleplerinin değerlendirmeye alınıp alınmayacağına Sağlık Bakanlığı Bilim Kurulunun hükümlü ve tutukluların nakillerine ilişkin tavsiyeleri doğrultusunda karar verileceğinin kurumlara bildirildiği, 2.23. Geçen süre zarfında Sağlık Bakanlığı Bilim Kurulunun tavsiye kararları doğrultusunda pandeminin seyri dikkate alınarak Ağustos ayında alınan nakil taleplerinin yukarıda izah edildiği üzere, Sağlık
Bakanlığı Bilim Kurulunun tavsiyeleri doğrultusunda hükümlü/tutuklu nakillerinin geçici olarak durdurulmuş olduğundan 04.11.2020 tarihli ve sayılı yazıda; İkinci bir talimata kadar kapalı ceza infaz kurumlarında kalan hükümlü, hükümözlü ve tutukluların isteğe bağlı nakil taleplerinin alınmaması ve Bakanlığa gönderilmemesi, mahallinde reddedilmesi uygun görülmüş ise de
05.03.2021 tarihli ve sayılı genel yazı ile 01.03.2021-19.03.2021 tarihleri
arasında bir defaya mahsus isteğe bağlı nakil taleplerinin alındığı ve 19.03.2021 tarihi itibarıyla sistemin taleplere kapatıldığı, bu konuda, Sağlık Bakanlığı Bilim Kurulunun, hükümlü ve tutukluların nakillerine ilişkin tavsiyeleri doğrultusunda karar verileceği ve işlem yapılacağı, Hususlarına yer verilmiştir.
3. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Eskişehir H Tipi Kapalı Ceza infaz
Kurumu Müdürlüğü’nden, 01/02/2021 tarih ve sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup, Müdürlüğün 17/02/2021 tarihli cevabi yazısında; 3.1. Adı geçenin Hacettepe Üniversitesinin 27.11.2020 tarihli öğrenci belgesi ile Sağlık Meslek
Yüksekokulu Elektronörofizyoloji Bölümüne 02.09.2020 tarihinde kayıt yaptırmış öğrenci numaralı öğrencisi olduğu, 3.2. Adı geçenin 10/09/2020 tarihinde kayıt yaptırdığı bölümün sınavlarına katılımı ile ilgili başvuru; derslerin başlama tarihi olan 05 Ekim 2020 tarihinden yaklaşık iki ay sonra 25 Kasım 2020 tarihinde “online sınavlara girebilmek için, domain şifremin oluşturulabilmesi için gerekli işlemlerin yapılması” talebi ile ilgili olduğu, konu ile ilgili Eskişehir H Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünün 20.11.2020 tarih ve sayılı yazıları ile adı geçenin kurumda çevrim içi online sınavlara katılımı için gerekli olan
UYAP Domain (Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünden edinilmektedir.) şifresi talep edilebilmesi için gerekli evraklar (Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü tarafından belirtilen öğrenci evrakları) Hacettepe Üniversitesinden talep edildiği, 3.3. Hacettepe Üniversitesi Öğrenci İşleri Daire Başkanlığının numaralı yazılarında “İlgi yazınızda adı geçen Üniversitemiz Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Elektronörofizyoloji Bölümü öğrencisi numaralı (T.C. No: ‘un dilekçesine istinaden, Hacettepe Üniversitesi Ön Lisans, Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliğinin 22/1 maddesi uyarınca “Derslere ve uygulamalara devam zorunludur. Mazeretler de dahil olmak üzere kuramsal (teorik) saatlerin
%30’undan, uygulama saatlerinin de %20’sinden fazlasına katılmayan öğrenci o dersin genel ve bütünleme sınavına alınmaz.”denilmektedir.” ifadeleri yer almakta olduğu, Hacettepe Üniversitesi Öğrenci İşleri Daire
Başkanlığının numaralı yazıları ve ekleri hükümlü çevrim içi (online) sınavlara katılımı için bilgisayar açılışında kullanılmak üzere gerekli olan UYAP DOMAİN şifre talebi yazısı kurumun 21/12/2020 tarih ve sayılı yazısı ile Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğüne iletilmiş olduğu, Belge Doğrulama Kodu: 1609-8cbb-c33e Belge Doğrulama Adresi: https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/
3.4. Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 23/12/2020 tarih ve
E.967/143442 sayılı yazılarında “ilgilinin üniversitesinden ceza infaz kurumuna gönderilen 78450563-
62.03 sayılı cevabi yazıda; Hacettepe Üniversitesi Ön Lisans, Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin 22/1
maddesi uyarınca “Derslere ve uygulamalara devam zorunludur. Mazeretler de dahil olmak üzere kuramsal (teorik) saatlerin %30’undan uygulama saatlerinin de %20’sinden fazlasına katılmayan öğrenci o dersin genel ve bütünleme sınavına alınmaz.” ibaresine yer verildiği anlaşıldığı, derslere devam zorunluluğunun bulunması ve kapalı ceza infaz kurumunda örgün eğitim derslerine devamın mümkün olmadığı dikkate alınarak mezkûr talep Genel Müdürlüğümüzce uygun görülmemiştir.” İfadeleri ile adı geçenin UYAP
Domain talebi adı geçenin derslere devam zorunluluğunun bulunması ve kapalı ceza infaz kurumunda örgün eğitim derslerine devamın mümkün olmadığı belirtilerek uygun görülmediği, Ayrıca bu yazı içeriği adı geçene 29/12/2020 tarihinde tebliğ edildiği, 3.5. Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 23/12/2020 tarih ve 26220590-204.10E.967/143442 sayılı yazılarında “ilgilinin üniversitesinden ceza infaz kurumuna gönderilen 78450563-
62.03 sayılı cevabi yazıda; Hacettepe Üniversitesi Ön Lisans, Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin 22/1
maddesi uyarınca “Derslere ve uygulamalara devam zorunludur. Mazeretler de dahil olmak üzere kuramsal (teorik) saatlerin %30’undan uygulama saatlerinin de %20’sinden fazlasına katılmayan öğrenci o dersin genel ve bütünleme sınavına alınmaz.” ibaresine yer verildiği, “derslere devam zorunluluğunun bulunması ve kapalı ceza infaz kurumunda örgün eğitim derslerine devamın mümkün olmadığı dikkate alınarak mezkûr talep Genel Müdürlüğümüzce uygun görülmemiştir.” İfadeleri ile adı geçenin UYAP Domain şifre talebi adı geçenin derslere devam zorunluluğunun bulunması ve kapalı ceza infaz kurumunda örgün eğitim derslerine devamın mümkün olmadığı belirtilerek uygun görülmemiş olduğu, 3.6. Hacettepe Üniversitesi Öğrenci İşleri Daire Başkanlığının numaralı yazılarında yer alan derslere devam zorunluluğunun adı geçen adına net bir şekilde tespit edilebilmesi amacıyla kurumun 21/12/2020 tarih ve sayılı yazıları ile talep edilmiş olduğu, bu yazıya cevaben Hacettepe
Üniversitesi Öğrenci İşleri Daire Başkanlığının 19/01/2021 tarih ve sayılı yazılarında “İlgi yazınızda adı geçen Üniversitemiz Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu
Elektronörofizyoloji Bölümü öğrencisi numaralı (T.C. No: ‘un 2020-2021 Öğretim Yılı Güz Yarıyılısınavlarına katılıp katılamayacağı ile ilgili Üniversitemiz Önlisans, Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin 22. madde 1. bendinde “Derslere ve uygulamalara devam zorunludur. Mazeretler de dahil olmak üzere kuramsal (teorik) saatlerin %30’undan, uygulama saatlerinin de %20’sinden fazlasına katılmayan öğrenci o dersin genel ve bütünleme sınavına alınmaz.” ifadeleri tekrar ifade edilmiş olduğu, 3.7. 2548 sayılı Ceza Evleriyle Mahkeme Binaları İnşası Karşılığında Olarak Alınacak Harçlar ve
Mahkumlara Ödettirilecek Yiyecek Bedelleri Hakkında Kanunun 2. Maddesi gereğince: Ödeme gücünün olup olmadığı vergi dairelerince, belediye ve kaymakamlıklarca araştırılmakta olduğu, ödeme gücünün olmadığı kendilerine bildirilen hükümlüler için yine 2548 sayılı kanuna göre 5 yılda bir tekrar araştırılmakta olduğu, 3.8. Hükümlü ve tutukluların iaşe parası her altı ayda bir belirttiği adrese gönderilerek, iaşe bedeli o günkü şartlarda parasal tutarı kendisinden talep edilmekte olduğu, Parasal miktar o günkü miktar ne ise, onun üzerinden hesaplanan miktar olup Zam ve faiz işletilmemekte olduğu, Kanun maddelerinden anlaşılacağı
üzere Ceza İnfaz Kurumları hükümlü kalındığı süreler içerisinde ödeme gücünün olup olmadığına bakılmaksızın 6 ayda bir iaşeleri kesmekle mükellef olduğu, 3.9. Şikayet konusu ile ilgili olarak adı geçenin çevrim içi (online) sınavlara katılım talebi ile ilgili olarak
Eskişehir 1. İnfaz Hakimliğinin 07/01/2021 tarih ve 2021/140 sayılı kararında “…Anayasa ile güvence altına alınan eğitim öğretim hakkı kapsamında hükümlü tutukluların eğitim hayatlarının devamının sağlanarak meslek edindirilmelerinin, hükümlü tutukluların topluma kazandırılmaları, ıslahı ve yeniden suç işlemelerinin önüne geçilebilmesi bakımımdan önemli rol edindiği bu haliyle hükümlülerin ve tutukluların eğitimlerinin devam etmesi bakımından kayıt yaptırdıkları bölümlere ilişkin derslerin sınavlarına katılımlarının sağlanması gerektiği anlaşılmakla; hükümlünün eğitim görmüş olduğu bölümün derslerine yönelik sınavlara girme hakkı, eğitim gördüğü okul tarafından tanınmış olması halinde öncelikle hükümlünün sınavlara kurumda yüzyüze girme imkanının olması halinde sınavlara kurumda yüzyüze katılımının sağlanmasına, bu imkanın bulunmaması halinde hükümlünün derslerin online sınavlarına katılımının sağlanmasına karar verilerek hükümlünün şikayetinin kabulü ile Eskişehir H Tipi Kapalı Ceza
İnfaz Kurumu Müdürlüğü İdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığının 10/09/2020 tarih ve sayılı kararı ile sınavlar açısından getirilen hükümlerin iptaline karar verilerek aşağıda yazılı şekilde hüküm kurulmuştur.” İfadeleri yer almakta olduğu, 3.10. Yukarıda açıklanan gerekçeler kapsamında; Eskişehir 1. İnfaz Hakimliğinin ilgili kararı kapsamında çevrim içi (online) sınavlara katılımı uygun görülen adı geçenin Eskişehir H Tipi Kapalı Ceza İnfaz
Kurumunda pandemi nedeni ile yüz yüze yapılamayan sınavlarına katılabilmesi için kayıtlı olduğu üniversiteden gerekli evraklar temin edilmiş olup bu evraklar ile kurumumuzda sınavlarına katılacağı bilgisayarı kendi adına verilen kullanıcı adı ve şifresi ile açarak belirlenen link üzerinden sınava alınmasına imkan verecek UYAP DOMAİN şifresi talep edildiği, 3.11. Ancak Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü, Hacettepe Üniversitesinin ilgi sayılı yazılarında belirttiği hususlar çerçevesinde (derslere belirli sürelerde devam etmeyen öğrencilerin sınava alınmayacağı) değerlendirme yaparak UYAP DOMAİN şifresinin verilmesini uygun görmediği, Adalet
Bakanlığı tarafından kişiye tanımlanmayan bir şifre olmaması ve uygun görülmemesi durumunda adı geçenin sınavlara alınabilmesi mümkün olmadığı, 3.12. Adı geçenin bahsettiği Adalet Bakanlığı tarafından olumlu yanıt verildiği ifadeleri gerçeği yansıtmamakta olduğu, Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün adı geçen ile ilgili
UYAP DOMAİN şifresinin verilmesinin uygun görülmediğine dair yazıları bulunmadığı, Adı geçene
Adalet Bakanlığı tarafından olumlu yanıt verilmediği ilgili yazıda çok net ifade edilmiş olduğu, Kurum görevli öğretmeni tarafından isteminin yerine getirilmeyeceğinin belirtildiği iddiaları kapsamında; kamu görevlisi olan cezaevi öğretmenlerinin Anayasa, kanun ve ilgili mevzuat kapsamında görev yapmakta olup, kanunen hak olan ve uygun görülen bir durumun kişisel inisiyatif alarak gerçekleştirmemesi mümkün olmadığı, Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü tarafından UYAP DOMAİN şifre talebinin uygun görülmemesine (ilgili yazı ekte sunulmuştur) rağmen kişinin kurum öğretmenleri tarafından isteminin yerine getirilmediği ifadesi tamamen asılsız ve gerçeği yansıtmadığı, ayrıca Adalet
Bakanlığı Ceza ve Tefvifevleri Genel Müdürlüğü tarafından UYAP DOMAİN şifresinin verilmesi uygun görülen hükümlü öğrencilerin sınavlarının kurumda gerçekleştirilmiş olduğu, hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması” başlıklı 13. maddesinde; “Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.”, 4.1. Anayasa’nın “Kişinin dokunulmazlığı, maddî ve manevî varlığı” başlıklı 17. maddesinin 1.
Fıkrasında; “Herkes, yaşama, maddî ve manevî varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.”, 4.2. “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42. maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir.”, 4.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinin 3. ve 4.
fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”, 5. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin “Yaşam hakkı” başlıklı 1. maddesinde; “Herkesin yaşam hakkı yasayla korunur. Yasanın ölüm cezası ile cezalandırdığı bir suçtan dolayı hakkında mahkemece hükmedilen bu cezanın infaz edilmesi dışında, hiç kimsenin yaşamına kasten son verilemez.”, 5.1. “Eğitim hakkı” başlıklı 2. maddesinde; “Hiç kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz. Devlet, eğitim ve öğretim alanında yükleneceği görevlerin yerine getirilmesinde, ana ve babanın bu eğitim ve öğretimin kendi dini ve felsefi inançlarına göre yapılmasını sağlama haklarına saygı gösterir.”, 6. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun “İnfazda temel amaç” başlıklı 3. maddesinin birinci fıkrasında; “Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazı ile ulaşılmak istenilen temel amaç, öncelikle genel ve özel önlemeyi sağlamak, bu maksatla hükümlünün yeniden suç işlemesini engelleyici etkenleri güçlendirmek, toplumu suça karşı korumak, hükümlünün; yeniden sosyalleşmesini teşvik etmek, üretken ve kanunlara, nizamlara ve toplumsal kurallara saygılı, sorumluluk taşıyan bir yaşam biçimine uyumunu kolaylaştırmaktır.”, 6.1. “Hapis cezalarının infazında gözetilecek ilkeler” başlıklı 6. maddesinin birinci fıkrasının ilgili
bentlerinde; “Hapis cezalarının infaz rejimi, aşağıda gösterilen temel ilkelere dayalı olarak düzenlenir:
c) Cezanın infazında hükümlünün iyileştirilmesi hususunda mümkün olan araç ve olanaklar kullanılır.
Hükümlünün kanun, tüzük ve yönetmeliklerle tanınmış haklarının dokunulmazlığını sağlamak üzere cezanın infazında ve iyileştirme çabalarında kanunîlik ve hukuka uygunluk ilkeleri esas alınır.
f) Ceza infaz kurumlarında hükümlülerin yaşam hakları ile beden ve ruh bütünlüklerini korumak üzere her türlü koruyucu tedbirin alınması zorunludur.”, 6.2. “Yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumları” başlıklı 9. maddesinde; “(1) Yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumları, iç ve dış güvenlik görevlilerine sahip, firara karşı teknik, mekanik, elektronik ve fizikî engellerle donatılmış, oda ve koridor kapıları sürekli kapalı tutulan, ancak mevzuatın belirttiği
hâllerde aynı oda dışındaki hükümlüler arasında ve dış çevre ile temasların geçerli olduğu sıkı güvenlik rejimine tâbi hükümlülerin bir veya üç kişilik odalarda barındırıldıkları tesislerdir. Bu kurumlarda bireysel veya grup hâlinde iyileştirme yöntemleri uygulanır.
(2) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olanlar ile süresine bakılmaksızın, suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, yönetmek veya bu örgütün faaliyeti çerçevesinde, Türk Ceza Kanununda yer alan; a) İnsanlığa karşı suçlardan (madde 77, 78), b) Kasten öldürme suçlarından (madde 81, 82), c) Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan (madde 188), d) Devletin güvenliğine karşı suçlardan (madde 302, 303, 304, 307, 308), e) Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlardan (madde 309, 310, 311, 312, 313, 314, 315), Mahkûm olanların cezaları, bu kurumlarda infaz edilir.
(4) Birinci fıkrada tanımı yapılan kurumların ihtiyacı karşılama bakımından yetersiz olması hâlinde, diğer kapalı ceza infaz kurumlarının yüksek güvenlikli bölümleri kullanılır.
6.3. “Nakiller” başlıklı 53. maddesinde; “Hükümlüler, kendi istekleri veya toplu sevk, disiplin, asayiş ve güvenlik, hastalık, eğitim, öğretim, suç ve yargılama yeri nedenleriyle başka bir kuruma nakledilebilirler.”, 6.4. “Kendi istekleri ile nakil” başlıklı 54. maddesinde; “(1) Hükümlülerin kendi istekleri ile bulundukları kurumdan başka kurumlara nakledilebilmeleri için; a) Gitmek istedikleri kurumlardan durumlarına uygun en az üç yeri belirten bir dilekçe vermeleri, b) Nakil giderlerini peşin olarak ödemeyi kabul etmeleri, c) Koşullu salıverilmelerine beş aydan az süre kalmamış olması, d) İyi hâl göstermeleri, disiplin cezası almamış veya kaldırılmış olması, e) İstekte bulunulan kurumda yer, kapsama gücü ve sınıfının uygun bulunması ve tutukevi olmaması, f) Mahkûmiyet sürelerine uygun hükümlülerin barındırıldığı bir kurum olması, g) Daha önce disiplin nedeniyle ayrılmak zorunda kaldıkları kurum olmaması, Gerekir.” , 6.5. “Hükümlünün beslenmesi” başlıklı 72. maddesinde; “(1) Hükümlüye Adalet ve Sağlık Bakanlıklarınca birlikte belirlenecek kalori esasına göre, sağlıklı ve güçlü kalması için nitelik ve nicelik olarak besleyici, sağlık koşullarına uygun, makul çeşitlilikte, yaş, sağlık, çalıştığı işin özelliği, dinî ve kültürel gerekleri göz önünde tutularak besin verilir ve içme suyu sağlanır.
(2) Hükümlü, kendisine verilen günlük besin ve ihtiyaç maddeleri dışındaki ihtiyaçlarını kurum kantininden sağlayabilir. Kantini bulunmayan kurumlarda, bu maddeler, idarenin izin ve kontrolü altında dışarıdan sağlanabilir.
(3) Hasta hükümlüye, kurum hekiminin belirleyeceği besinler verilir.”, 6.6. “Eğitim programları” başlıklı 75. maddesinde; “ (1) Ceza infaz kurumlarında bulunduğu süre içinde hükümlüye, kişiliğini geliştirecek, eğitimini güçlendirecek, yeni beceriler elde etmesini, suç işleme eğilimini yok etmeyi sağlayacak ve salıverilme sonrasına hazırlayacak programlar uygulanır.
(2) Hükümlünün yaş, ceza süresi ve yeteneklerine öncelik verilerek ekonomik ve kültür durumuna uygun biçimde düzenlenen eğitim programları; temel eğitim, orta ve yüksek öğretim, meslek eğitimi, din eğitimi, beden eğitimi, kütüphane ve psiko-sosyal hizmet konularını kapsar.
(3) Kapalı ve açık ceza infaz kurumları ile çocuk eğitimevlerinde ancak, eğitim ve iyileştirme programları çerçevesinde kurum yönetimince belirlenen yerlerde görsel ve işitsel eğitim araç ve gereçlerinin kullanımına izin verilebilir. Eğitim ve iyileştirme programları gerekli kıldığı takdirde denetim altında internetten yararlanılabilir. Hükümlü, odasında bilgisayar bulunduramaz. Ancak, Adalet Bakanlığının uygun görmesi hâlinde eğitim ve kültürel amaçlı olarak bilgisayarın ceza infaz kurumuna alınmasına izin verilebilir.
(4) Bu haklar, tehlikeli hâlde bulunan veya örgüt mensubu hükümlüler bakımından kısıtlanabilir.”, 6.7. “Öğretimden yararlanma” başlıklı 76. maddesinde; “(1) Açık ceza infaz kurumları ile çocuk eğitim evlerinde bulunan hükümlülerin örgün ve yaygın, kapalı ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerin yaygın öğretimden yararlanmaları sağlanır.
(2) (Ek:14/4/2020-7242/35 md.) Bu maddenin uygulanmasına ve sınavlara ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.”, 6.8. “Kapalı ceza infaz kurumu dışına çıkma hâlleri” başlıklı 92. maddesinde; “(1) Hükümlü; izin, hastaneye, Cumhuriyet Başsavcılığına veya duruşmaya sevk, eğitim, öğretim, işyurdu, cezanın ertelenmesi, salıverilme, nakil, deprem, sel gibi doğal afet ve yangın hâlleri dışında ve yetkili makamca verilmiş yazılı bir emir olmadıkça kapalı kurumun dışına çıkarılamaz. (Ek cümle: 15/8/2016-KHK-674/16 md.; Aynen kabul: 10/11/2016-6758/16 md 9 uncu maddenin ikinci fıkrasında yazılı suçlardan hükümlü ve tutuklu olanların, ceza infaz kurumu düzeni ile toplum güvenliğini tehlikeye düşürebileceği, terör örgütü veya diğer suç örgütü üyelerinin örgütsel amaçlı faaliyet ve haberleşmelerine imkân sağlayabileceği, yol, kalınacak ceza infaz kurumu ya da sınav merkezi veya okulda güvenlik açısından sakınca bulunabileceği değerlendirildiği takdirde kurum dışına çıkmaları Cumhuriyet başsavcılığı tarafından kısıtlanabilir.”, 7. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” , 8. 2548 sayılı Ceza Evleriyle Mahkeme Binaları İnşası Karşılığı Olarak Alınacak Harçlar ve
Mahkûmlara Ödettirilecek Yiyecek Bedelleri Hakkında Kanun’un 2. maddesinde; “Her mahkûm cezaevinde bulunduğu müddetçe yiyecek bedelini ödemeğe mecburdur.
/
Bu yiyecek bedelleri cezaevleri idarelerince altı ayda bir bordro yapılarak tahakkuk ettirilir.
Mahkûmiyetleri altı aydan aşağı olan mahkûmlara ait bordrolar salıverilecekleri tarihten bir hafta evvel yapılır. Bordrolar mahkûmlara da tebliğ olunur.
Tahakkuk ettirilen yiyecek bedelleri mahkûmlar tarafından ödenmezse, Cumhuriyet Müddeiumumilikleri tarafından kendilerinin ikametgahı belediyeleri ve belediye teşkilatı olmayan yerlerde bağlı bulundukları kaymakam veya nahiye müdürlükleri marifetiyle borçlarını ödemeğe muktedir olup olmadıkları tahkik olunur.
İktidarları anlaşıldığı halde borçlarını ödemeyenlerden Cumhuriyet Müddeiumumiliklerinin iş’arı üzerine
Maliye dairelerince Tahsili Emval Kanunu hükümleri tatbik olunarak borçlar tahsil olunur.
Yiyecek bedellerinden doğan alacaklar mahkûmiyetin hitamı tarihinden başlamak üzere beş senelik mürururzamana tabidir.
İşyurtlarında çalıştırılanlar ile ödeme gücü olmadığı anlaşılanlardan yiyecek bedelleri alınmaz.
Yukarıdaki maddeler gereğince alınacak harçlar ve yiyecek bedelleri makbuz karşılığı tahsil olunur.”.
8.1. Kanunun 4. maddesinde; “Ödettirilecek yiyecek bedeli, mahkûmlara her verildiği yıl içinde ekmek ve gıda maddelerinin mübayaa fiyatı üzerinden hesap olunur”, 9. 29/3/2020 tarih ve 31083 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi
İle Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmeliğin “Hükümlünün beslenmesi” başlıklı 65. maddesinde; “(1) Hükümlülerin beslenmesinde, 5275 sayılı Kanunun 72 nci maddesinde belirtilen hükümler uygulanır.
(2) Hükümlülerin beslenmesine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikte gösterilir.” 9.1. “Hükümlünün radyo, televizyon yayınları ile internet olanaklarından yararlanma hakkı” 75.
maddesinde; “(3) Kapalı ve açık kurumlar ile çocuk eğitimevlerinde ancak eğitim ve iyileştirme programları çerçevesinde kurum yönetimince belirlenen yerlerde görsel ve işitsel eğitim araç ve gereçlerinin kullanımına izin verilebilir. Eğitim ve iyileştirme programları gerekli kıldığı takdirde denetim altında internetten yararlanılabilir. Hükümlü, odasında bilgisayar bulunduramaz. Ancak Bakanlığın uygun görmesi hâlinde eğitim ve kültürel amaçlı olarak bilgisayarın kuruma alınmasına izin verilebilir.
(4) Bu haklar, idare ve gözlem kurulu kararı ile tehlikeli hükümlü oldukları saptananlar veya örgüt mensubu hükümlüler bakımından kısıtlanabilir.
(5) İşlediği suçun nitelik ve işleniş biçimi göz önüne alındığında, toplum için ciddi bir tehlike oluşturan, kurumdaki tutum ve davranışlarıyla, suç işlemek amacıyla kurulan silahlı örgütün yöneticiliğini yapmaya devam eden, bu konuda herhangi bir yöntemle, kurum içi veya dışındaki kişilere talimat veya mesaj veren hükümlülerin, idare ve gözlem kurulu kararıyla televizyon yayınlarını izlemesine ve bilgisayar ile internetten yararlanmasına izin verilmez.”, 9.2. “Öğretimden yararlanma” başlıklı 89. maddesinde; “ (1) Açık kurumlar ile çocuk eğitimevlerinde bulunan hükümlülerin örgün ve yaygın, kapalı kurumlarda bulunan hükümlülerin yaygın öğretimden yararlanmaları sağlanır.”,
9.3. “Kurum dışına çıkma hâlleri” başlıklı 126. maddesinde; “(1) Hükümlü; izin, hastaneye, Cumhuriyet başsavcılığına veya duruşmaya sevk, eğitim, öğretim, işyurdu, cezanın ertelenmesi, salıverilme, nakil, deprem, sel gibi doğal afet ve yangın hâlleri dışında ve yetkili makamca verilmiş yazılı bir emir olmadıkça kapalı kurumun dışına çıkarılamaz.”, 9.4. “Hükümlülerin Nakillerinde Dikkat Edilecek Hususlar” başlıklı 127. maddesinin ilk fıkrasında;“Hükümlülerin nakillerinin 5275 sayılı Kanunun 53 ila 58 inci maddeleri hükümlerine göre gerçekleştirilir.”, 10. 26.03.2018 tarihli ve 30372 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Hacettepe Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin “Derslere devam” başlıklı 22. maddesinde; “ (1)
Derslere ve uygulamalara devam zorunludur. Mazeretler de dahil olmak üzere kuramsal (teorik) saatlerin
%30’undan, uygulama saatlerinin de %20’sinden fazlasına katılmayan öğrenci o dersin genel ve bütünleme sınavına alınmaz. Devamsızlıkları nedeniyle sınava girme hakkı kazanamayanların listesi, genel sınav döneminden önce ilgili dersin sorumlu öğretim elemanı tarafından ilan edilir.”, 11. Adalet Bakanlığının 05/06/2015 tarihinde kabul edilerek yürürlüğe konulan 167 sayılı Ceza İnfaz
Kurumlarının Tahsisi, Nakil İşlemleri ve Diğer Hükümler konulu Genelgenin “Hükümlülerin Kendi
İstekleri İle Nakilleri” başlıklı 15. maddesinde, Kanunun ve Yönetmeliğin “Kendi istekleri ile nakil” maddelerinde aranan şartlara ek olarak;
‘‘h) Talep ettikleri ceza infaz kurumunda kendileri, diğer hükümlüler ve kurum açısından güvenlik riski oluşturmaması, ı) Disiplin nedeniyle ayrıldıkları kurumlar hariç, talep ettikleri kurumlarda daha önce kalmış iseler, Bakanlıkça değerlendirilmek üzere; kendileri, diğer hükümlüler veya kurum açısından somut gerekçelerle güvenlik riski oluşturup oluşturmayacakları hususunda bu yer idare ve gözlem kurulunun taleple ilgili görüşünün alınmış olması, j) Bakanlık tarafından dönem itibariyle isteğe bağlı nakle kapatılmış olmaması, gerekir”, 11.1. “Eğitim ve Öğretim Nedeniyle Nakil” başlıklı 19. maddesinde; “(1) Hükümlüler eğitim ve öğretim nedeniyle, …
c. Talep edilen kurumda yer, kapsama gücü ve sınıfının uygun bulunması, f. Almış oldukları disiplin cezaları, cezanın türü ve ceza almalarına neden olan eylemin niteliği, suç vasıfları itibariyle, talep ettikleri ceza infaz kurumunda güvenlik riski oluşturmamaları koşuluyla, süreli veya daimi olarak Bakanlıkça başka bir ceza infaz kurumuna nakledilebileceklerdir.”, 12. Genç Yetişkin Hükümlü ve Tutukluların Eğitim ve İyileştirme İşlemleri ve Diğer Hükümler
Hakkında 46/1No’lu Genelge’nin “Eğitim-Öğretim Çalışmaları” başlıklı 4. Bölümünün F Yüksek
Öğretim Çalışmaları başlığının birinci fıkrasında; “Herhangi bir yüksek öğretim kurumuna devam ederken tutuklanan veya hüküm giyen öğrencilerin ya da ceza infaz kurumundayken üniversite sınavını kazanan hükümlü ve tutukluların kapalı ceza infaz kurumlarından, okullarının kabul etmesi durumunda,
dış güvenlik görevlisi muhafazasında, açık ceza infaz kurumlarından iç güvenlik görevlisi nezaretinde ara, yıl sonu, bütünleme ve mazeret sınavlarına katılmaları sağlanacaktır. Talebi olması hâlinde okullarının kabul etmesi koşuluyla kayıt dondurma işlemi yapılması için girişimlerde de bulunulacaktır.”, dördüncü fıkrasında; “Açık ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler, kurumla aynı Büyükşehir belediyesi veya belediye sınırları içinde olan herhangi bir yüksek öğretim kurumunda okuma hakkını kazandıklarında, okullarının kabul etmesi hâlinde, talepleri doğrultusunda, okullarına devam etmeleri ve örgün eğitimden yararlanmaları sağlanacaktır.”, Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
13. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusuna ilişkin “ Kısmi
Tavsiye Kısmi Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 14. Eskişehir H Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olarak barındırılan Başvuran, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Elektronörofizyoloji Programı kayıtlı öğrencisi olduğundan Ankara ilinde durumuna uygun bir ceza infaz kurumuna naklinin sağlanması, Üniversitenin pandemi nedeniyle alınan tedbirler kapsamında çevrim içi devam eden ders ve sınavlarına katılımına olanak sağlanması ve iaşe bedelinden muaf tutulması taleplerinin ilgili idare tarafından reddedildiğinden bahsetmektedir.
15. Başvuranın kayıtlı öğrencisi oluğu Üniversitenin pandemi nedeniyle alınan tedbirler kapsamında çevrim içi devam eden ders ve sınavlarına katılımına olanak sağlanması kısaca uzaktan eğitim imkânlarından faydalandırılması istemine ilişkin olarak; 15.1. Başvuranın, Ceza İnfaz Kurum İdare ve Gözlem Kurulu’nun uzaktan eğitim imkânlarından faydalandırılması talebinin reddine dair kararını infaz hâkimliğine şikayet ettiği, Eskişehir 1. İnfaz
Hâkimliğinin 07.01.2021 tarihli ve 2020/4466 Esas, Karar sayılı kararıyla “…hükümlünün eğitim görmüş olduğu bölümün derslerine yönelik sınavlarına girme hakkı, eğitim gördüğü okul tarafından tanınmış olması halinde öncelikle hükümlünün sınavlara yüz yüze katılımının sağlanmasına, bu imkanın bulunmaması halinde hükümlünün derslerin online sınavlarına katılımının sağlanmasına karar verilerek…” başvuranın şikayetinin kabulüne ve bahse konu 10.09.2020 tarihli ve sayılı kurul kararının iptaline dair karar verildiği, karara istinaden anılan kurum idaresi tarafından başvuranın çevrim içi sınavlara katılımının sağlanabilmesi için gerekli olan belgelerin Hacettepe Üniversitesinden talep edildiği ancak anılan Üniversite tarafından başvuranın sınavlara alınabilmesi için devam zorunluluğunun bulunduğu belirtilmesi üzerine, mevzuat dahilinde kapalı ceza infaz kurumunda örgün eğitim derslerine devamın mümkün olmadığı dikkate alınarak başvuranın talebinin uygun değerlendirilemediği anlaşılmakla; açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, “yargı organlarında karara bağlanmış olan uyuşmazlıklar” kapsamında kalan başvuru konusunun Kurumumuzca incelenmesine imkan bulunmamaktadır.
16. Başvuranın eğitim nedeniyle nakil istemine ilişkin olarak;
16.1. 5275 sayılı Kanunun 53-58. maddelerinde ‘Hükümlülerin nakilleri’ başlığı altında, nakile ilişkin hükümler düzenlenmiş, 54. maddede ‘Kendi istekleri ile nakil’ şartları düzenlenmiştir. 5275 sayılı Kanun, ilgili Yönetmelik ve 167 sayılı Genelge hükümlülerin, eğitim, öğretim nedeniyle başka ceza infaz kurumlarına yerleştirilmelerine yönelik emredici bir hüküm içermemektedir. Buna karşılık 5275 sayılı
Kanun, ilgili Yönetmelik ve 167 sayılı Genelge’de, ‘Kendi istekleri ile nakil’ hükmü kapsamında, maddede düzenlenen şartlar mevcut olduğu takdirde naklin mümkün olduğu düzenlenmiştir.
16.2. Anayasa’nın 42. maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir.” 16.3. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne ek Türkiye’nin taraf olduğu 1 No.lu Protokol’ün 2. maddesi şöyledir: “Hiç kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz.” 16.4. Mahkûmlar, Anayasa’nın 19. maddesi kapsamında hukuka uygun “bir mahkûmiyet kararına bağlı olarak tutma” şeklinde değerlendirilebilecek kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı dışında Anayasa’nın ve
Sözleşme’nin ortak alanı kapsamında kalan temel hak ve hürriyetlerin tamamına genel olarak sahiptirler (Hirst/Birleşik Krallık, B.No. 74025/01, 6/10/2005).
16.5. Bununla birlikte mahkûmların temel hak ve hürriyetlere genel olarak sahip olmaları, bu hakların mahkûmlar için ceza infaz kurumu dışındaki bireyler kadar güvence altına alındığı anlamında değerlendirilmemelidir.
16.6. Eğitim hakkı için de aynı değerlendirme mümkündür. Tutuklu ve hükümlülerin eğitim hakkına yönelik değerlendirmelerde tutuklu ve hükümlüler açısından ceza infaz kurumunda bulunmanın doğal ve kaçınılmaz sonuçları göz önünde tutulmalıdır. Zira tutuklu ve hükümlülerin temel hak ve hürriyetlere genel olarak sahip olmaları, bu hakların tutuklu ve hükümlüler için ceza infaz kurumu dışındaki bireyler kadar güvence altına alındığı anlamında değerlendirilmemelidir. Ceza infaz kurumlarının işlevi ve amacı kapsamında tutuklu ve hükümlülerin hakları ceza infaz kurumuna girmekle zaten sınırlanmıştır. Temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılmasına ilişkin olarak Anayasa’nın 13. maddesinde belirtilen kanunla, meşru bir amaçla ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olarak ölçülü olma şartları gözetilerek mahkûmların haklarına yönelik sınırlandırma yapılması mümkündür.
16.7. AİHM de, “hükümlüler”in bir mahkeme tarafından verilen mahkumiyetin infazı için tutuldukları süreye karşılık gelen süre boyunca (Epistatu/Ramanya, B. No: 29343/10, 24/9/2013), “tutuklular”ın ise
devam etmekte olan bir yargılama esnasındaki yasal tutukluluk süresi zarfında (Baltan/Türkiye, B. No:
32777/09, 27/3/2012) tam zamanlı eğitime erişimlerinin engellenmesinin ek 1 No.lu Protokol’ün 2.
maddesinin birinci cümlesi kapsamında eğitimden yoksun bırakma olarak değerlendirilemeyeceği görüşündedir. Bu kapsamda AİHM, Sözleşme’ye hükümlü veya tutukluların ceza infaz kurumunda bulundukları süre zarfında fiilen eğitimlerine devam edememelerinin eğitim hakkını ihlal ettiğine ilişkin
başvuruları açıkça dayanaktan yoksun bulmaktadır (Durmaz, Işık, Unutmaz ve Sezal/Türkiye, B. No:
46506/99, 46569/99, 46570/99, 4/9/2001). Bunun yanı sıra başvurucunun öğrenci olduğu Hacettepe
Üniversitesi, Önlisans ve Lisans Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği ile tutukluluk ve mahkûmiyet durumlarında, öğrencilere bu hallerin süresi kadar kayıt dondurma hakkı da tanınmıştır.
/
16.8. 27/07/2007 tarihli ve 46/1 Nolu Genelge’nin; 4/F-1’inci maddesi; “Herhangi bir yüksek öğretim kurumuna devam ederken tutuklanan veya hüküm giyen öğrencilerin ya da ceza infaz kurumundayken üniversite sınavını kazanan hükümlü ve tutukluların kapalı ceza infaz kurumlarından, okullarının kabul etmesi durumunda, dış güvenlik görevlisi muhafazasında ara, yıl sonu, bütünleme ve mazeret sınavlarına katılmaları sağlanacaktır.” hükmü yer almaktadır. Yer verilen mevzuat kapsamında devlete; tutuklanan veya hüküm giyen öğrencilerin derslere devam etmesini sağlamak adına pozitif bir yükümlülük yüklenmemiştir. Mevzuat kapsamında, devletin yükümlülüğü, okullarının kabul etmesi durumunda, tutuklu/hükümlülerin sınavlara katılmalarını sağlamak olarak belirlenmiştir.
16.9. Somut olayda; başvuranın mahkeme kararına bağlı olarak kapalı ceza infaz kurumunda hükümlü statüsünde bulunması dolayısıyla tam zamanlı lisans eğitimine katılabilmesi mümkün değildir. Yukarıda da değinildiği üzere; mevzuat kapsamında, devletin yükümlülüğü tutuklu/hükümlülerin okullarının kabul etmesi durumunda, dış güvenlik görevlisi muhafazasında ara, yıl sonu, bütünleme ve mazeret sınavlarına katılmalarını sağlamak ile sınırlıdır. Dosya kapsamına alınan belgeler doğrultusunda ilgili idarelerin başvuranın talebi üzerine, başvuranın öğrencisi olduğu bölümün sınavlarına katılımı için gerekli belgeleri talep ettiği, Üniversite Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı cevabi yazısından Yönetmelik gereği ders ve uygulamalara devam zorunluluğunun bulunduğu ve aksi halde öğrencilerin sınavlara katılımının olamayacağının anlaşılması ve mevzuat kapsamında kapalı ceza infaz kurumunda barındırılan mahkûmların örgün eğitim derslerine devamının mümkün olmaması nedeniyle talebi uygun değerlendirilememiş ise de ilgili idarelerin mevzuat kapsamında yükümlülükleri yerine getirdikleri tespit edilmiştir.
16.10. Başvuranın, 5275 sayılı yasa 53. maddesi kapsamında eğitim, öğretim nedeniyle başka bir kuruma nakledilmeyi talep hakkı mevcuttur ancak talebinin yerine getirilebilmesi için aynı yasa 54. maddesi kapsamında yer alan ve 167 sayılı Genelge ile bu maddeye eklenen şartların da mevcudiyeti aranmaktadır.
Bu kapsamda, başvuranın nakil isteminde bulunduğu kurumların kapasitesinin oldukça dolu olduğu, nakil talep edilen kurumların kapasitelerinin %100 dolu olmadığı görülmekte ise de başvuranın hükümlü olduğu suç grubu dolayısı yüksek güvenlikli veya bir bölümü yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumunda barındırılması gerektiği ancak nakil isteminde bulunduğu kurumların tamamının yüksek güvenlikli olmaması, başvuranın barındırılabileceği oda sayı ve konumunun kısıtlı oluşu ve nakil talep edilen kurumlarda aynı suç grubundan tutuklu/hükümlülerin yoğunlukta olması dolayısıyla kurum güvenliğini zaafiyete uğratabileceği, bunun yanı sıra, başvuranın nakil talebinde bulunmuş olduğu Ankara ilinin suç ve yargılama yeri nedeniyle pek çok davanın merkezi olduğu, Ankara ilinde bulunan ceza infaz kurumlarına duruşmalar nedeniyle haftalık olarak nakil yapıldığı, sirkülasyonun çok fazla olduğu, kurumların mevcutları haftadan haftaya yapılacak olan duruşma sayıları, görülen davalar ve dava dosyalarında bulunan sanıkların çokluğuna göre değiştiği, bu itibarla ve talep edilen bu kurum kapasitelerinin de oldukça dolu olması nedeniyle idarece başvuranın talebinin yerine getirilmesinin mümkün olamadığı, bunun yanı sıra
Covid-19 salgını nedeniyle alınan tedbirler kapsamında ve Sağlık Bakanlığı Koronavirüs Bilim Kurulu’nun hükümlü ve tutukluların nakillerine ilişkin tavsiyeleri doğrultusunda hükümlü ve tutukluların nakillerinin geçici olarak durdurulduğu ve ikinci bir talimata kadar kapalı ceza infaz kurumlarında kalan hükümlü, hükümözlü ve tutukluların isteğe bağlı nakil taleplerinin alınmaması, Bakanlığa gönderilmemesi ve mahallinde reddedilmesinin uygun görüldüğü, Ağustos ayı ile sınırlı ve bir defaya mahsus olmak üzere alınan nakil taleplerinin değerlendirilmeye alınıp alınmayacağına ise yine Sağlık Bakanlığı Koronavirüs
Bilim Kurulu’nun tavsiyeleri doğrultusunda karar verilecek olduğu görülmekle, ilgili mevzuat kapsamında
/
başvuranın nakil talebinin reddedilmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu, bununla birlikte; başvuranın barındırıldığı kurum ile öğrenci olduğu okul arasındaki mesafe, geçici sevk masrafları, v.b.
etkenler dikkate alındığında, başvuranın halen Hacettepe Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek
Yüksekokulu Elektronörofizyoloji Programı öğrencisi olması ve nakil koşullarını taşıması kaydıyla (disiplin cezası almamış olması ya da kaldırılmış olması / nakil giderlerini peşin ödemeyi kabul etmeleri gibi) nakil talep edilen kurumlarda boşalma olması yahut nakil talep ettiği Ankara iline daha yakın illerde durumuna uygun ve kapasitesi müsait kurumların bulunması durumunda, Kovid-19 salgını kapsamında alınan tedbirlerin kaldırılmasını takiben, nakil taleplerinin idarece yeniden değerlendirilmesi gerektiği, kanaatine varılmıştır.
17. Başvuranın, ödeme gücü olmadığından, kendisine iaşe bedeli tahakkuk ettirilmemesi istemine ilişkin olarak; 17.1. 5275 sayılı Kanun’un 72. maddesi, 2548 sayılı Kanun’un 2. maddesi ve Hükümlü ve Tutuklular ile
Ceza İnfaz Kurumları Personelinin İaşe Yönetmeliği’nin 4, 5 ve 6. Maddeleri ile hükümlü ve tutukluların uygun beslenmesini sağlamak hususunda kamu otoritelerine pozitif yükümlülük yüklenmiştir.
17.2. 2548 sayılı Ceza Evleriyle Mahkeme Binaları İnşası Karşılığında Olarak Alınacak Harçlar ve
Mahkumlara Ödettirilecek Yiyecek Bedelleri Hakkında Kanunun 2. Maddesi gereğince; mahkumlardan ceza infaz kurumunda bulundukları süre zarfında tükettikleri yiyecek bedelleri tahsil edilmek üzere kurum idarelerince altı ayda bir bordro yapılarak tahakkuk işlemleri gerçekleştirilmektedir. Tahakkuk ettirilen yiyecek bedellerinden doğan alacaklar mahkumiyetin sona ermesinden başlayarak beş senelik zamanaşımı süresine tabi olup, bedellerin mahkumlar tarafından ödenmemesi halinde, Cumhuriyet Savcılıkları tarafından ikametgahlarının bulunduğu yere göre belediye, kaymakamlıklar vasıtası ile borçlarını ödeme güçleri olup olmadıkları tahkik olunduktan sonra, ödeme gücü olduğu anlaşılması durumunda, Cumhuriyet
Savcılıklarının yazılı bildirimi üzerine Amme Alacaklarının Tahsili Hakkında Kanun hükümleri doğrultusunda Gelir İdaresi Dairesi’ne bağlı Vergi Dairesi Müdürlükleri aracılığı ile borçların tahsili yoluna gidilmektedir. Ödeme gücü olmadığı anlaşılanlardan ise yiyecek bedelleri alınmamaktadır. Aynı şekilde, iş yurtlarında çalıştırılan hükümlü ve tutuklular adına da iaşe bedeli tahakkuk ettirilmemektedir.
17.3. Ceza infaz kurum idarelerinin, yukarıda yer verilen mevzuat gereği yükümlülüğü, kurumda barındırılmakta olan mahpuslara ait iaşe bedellerini bordro yaparak, kendilerine tebliğ etmek ile altı ayda bir tahakkuk ettirilen bu bedelleri mahpus tarafından bildirilen adrese gönderilmek ile sınırlıdır.
Bedellerin mahkumlar yahut yakınları tarafından ödenmemesi halinde, Cumhuriyet Savcılıkları tarafından ikametgahlarının bulunduğu yere göre belediye, kaymakamlıklar vasıtası ile borçlarını ödeme güçleri olup olmadıkları tahkik olunmaktadır. İlgilisi tarafından, bahse konu borcu ödeme gücü olmadığını belirtir dilekçe ve beyanını destekler belgeler ile Cumhuriyet Savcılıklarına bizzat müracaat edilmesi de mümkündür. İlgili hakkında yapılan tahkikat neticesinde ödeme gücü olduğu anlaşılması durumunda, Cumhuriyet Savcılıklarının yazılı bildirimi üzerine Amme Alacaklarının Tahsili Hakkında
Kanun hükümleri doğrultusunda Gelir İdaresi Dairesi’ne bağlı Vergi Dairesi Müdürlükleri aracılığı ile borçların tahsili yoluna gidilmekte, ödeme gücü olmadığı anlaşılanlardan ise yiyecek bedelleri alınmamaktadır. Yukarıdan bu yana anlatılageldiği üzere ceza infaz kurum idarelerinin mahkumların iaşe bedellerini ödeme gücünün olup olmadığı hususunda değerlendirme yapma yükümlülük ve yetkileri bulunmadığı görülmekle, başvuranın bu husustaki isteminin reddine dair idare iş ve işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde Adalet
Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü ve Eskişehir H Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu tarafından istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
19. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlar, 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili idarenin başvuranın adına iaşe bedeli tahakkuk ettirilmemesi talebinin reddi işlemine karşı Eskişehir İnfaz
Hakimliği ve nakil talebinin reddi işlemine karşı Ankara İdare Mahkemesi nezdinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜ KISMEN REDDİNE,
Başvuranın talep ettiği kurumlara nakledilmesi ve adına iaşe bedeli tahakkuk ettirilmemesi taleplerinin
REDDİNE,
Diğer yandan Kovid-19 salgını kapsamında alınan tedbirlerin kaldırılmasını takiben, başvuranın halen
Hacettepe Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Elektronörofizyoloji Programı öğrencisi olması ve nakil koşullarını taşıması kaydıyla, talep ettiği kurumlarda boşalma olması yahut nakil isteminde bulunduğu Ankara iline daha yakın illerde durumuna uygun ve kapasitesi müsait infaz kurumlarının bulunması durumunda nakil talebinin yeniden değerlendirilmesi hususunda ADALET BAKANLIĞI’NA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Adalet Bakanlığınca bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve Adalet Bakanlığı’na tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi