Kapalı otopark girişini engelleyen elektrik aydınlatma direği ve dağıtım panosunun kaldırılması veya yerinin değiştirilmesi talebi (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/15279-S.23.24108

BAŞVURU NO : 2023/8800

KARAR TARİHİ : 29/11/2023

TAVSİYE KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : OSMANGAZİ BELEDİYE BAŞKANLIĞI

Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş. Genel Müdürlüğü

BAŞVURUNUN KONUSU : Kapalı otopark girişini engelleyen dağıtım panosu ve aydınlatma direğinin kaldırılması talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 19/06/2023

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran vekili, Mah. Sok. No Osmangazi/BURSA adresinden bulunan müvekkilinin oturduğu binanın garaj kapısının önünde ve garaja araç giriş çıkışını engelleyecek şekilde elektrik aydınlatma direği ve kutu pano bulunduğunu, direk ve panonun garajı tamamen kullanılamaz hale getirdiğini ve apartman sakinlerinin kapalı garajı kullanamadığını,

2. 17.11.2022 ve 28.02.2023 tarihli dilekçeler ile UEDAŞ’a yaptıkları başvurunun ‘Direk ve pano tehlike arz etmediğinden, birçok müşterinin bahse konu direkten enerji aldıklarından bahisle kaldırılmasının mümkün olmadığı ancak elektrik direği ve panosunun deplase edilmesinin ücretinin karşılanarak mümkün olabileceği’ gerekçeleriyle 23.05.2023 tarihli yazı ile reddedildiğini, kendilerinin talebinin tehlikeden ziyade garaj kapısının kullanılamamasından kaynaklandığını belirterek şikâyete konu elektrik aydınlatma direği ve kutu panosunun başka yere nakledilmesini veya kaldırılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

3. Osmangazi Belediye Başkanlığı Yazı İşleri Müdürlüğünün sayılı ve

13.07.2023 tarihli cevabi yazısında, “…İmar ve Şehircilik Müdürlüğümüzce yapılan incelemede;

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

Mahallesi ada parsel sayılı taşınmaza ait 11.07.2017 tarihli numaralı yapı ruhsat sureti yazı ekinde sunulmuştur.” ifadelerine yer verilmiştir.

4. Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş. Müşteri Çözüm Merkezi Ekip Liderliğinin cevabi yazısında, “İlgi yazınız ekinde Şirketimize gönderilen yazınızda, ‘ın Osmangazi İşletme Müdürlüğümüze yaptığı başvuru ile ilgili Bursa İli, İlçesi, Sokak No: adresinde yer alan binanın garaj kapısının önünde ve garaja araç giriş çıkışını engelleyecek şekilde elektrik aydınlatma direği ve kutu pano bulunduğunu ve garajın kullanılamadığı belirtilmiş olup varsa ilgili karar veya belgelerin, cevapların belirtilen madde numaralarına uygun olacak şekilde verilmesi istenmiştir. Şirketimizin belirtilen maddelere ilişkin cevaplar aşağıdaki şekilde sunulmaktadır; a) Başvuru sahibinin başvuru evrakı ve İşletme

Müdürlüğümüzce yazılan cevap, yazımız ekinde sunulmaktadır.

5. b) Yapılan incelemeler sonucunda başvuruya konu adreste bulunan direğin ve panonun kamusal alanda olduğu tespit edilmiştir. Bu sebepten deplase işleminin Şirketimiz tarafından yapılması hukuken mümkün değildir.

6. c) Direğin mevcut konumunun Elektrik Kuvvetli Akim Tesisleri Yönetmeliğinden yer alan “Kuvvetli akım tesisleri her türlü işletme durumunda, cana ve mala herhangi bir zarar vermeyecek ve tehlike oluşturmayacak bir biçimde yapılmalıdır. (2) Herhangi bir kimsenin dikkatsizlikle de olsa yaklaşabileceği uzaklıktaki kuvvetli akim tesislerinin gerilim altındaki bölümlerine (aktif bölümler) dokunulması olanaksız olmalıdır ve ilerideki bölümlerde belirtilen emniyet mesafeleri ile koruma önlemleri sağlanmalıdır.” hükmüne uygunluğuna ait fotoğraf ekte paylaşılmıştır.

7. d) Başvuranın ikamet ettiği adreste yer alan binanın yapı ruhsatı alıp almadığı, direğin inşaat başlamadan önce orada bulunup bulunmadığı hakkında İşletmemizin bir bilgisi yoktur. Mevcutta elektrik vb. direği bulunmasının inşaat ruhsatı alınmasına engel değildir.

8. e) Şikâyete konu direğin bulunduğu alanın statüsünün araç ve yaya trafiğine engel teşkil etmeyip olup fotoğrafı ekte sunulmuştur.

9. f) İmar planlarına göre şikâyete konu pano ve direğin yan parsel önüne deplase edilebilir.

10. g) Dağıtım Tesislerinin Deplase/İptaline İlişkin Uygulanacak Usul ve Esasları kapsamında; bahse konu elektrik direğin ve panonun deplase (taşıma) maliyetleri, direğin ve panonun taşınmasını talep eden kişi (başvuru sahibi) tarafından karşılanması halinde yine başvuru sahibi tarafından deplase işleminin gerçekleştirilebileceği düzenlenmiştir.

11. h) Bahse konulu bölgedeki tesis için herhangi bir yargı organında karar bulunmamaktadır.” ifadelerine yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

12. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,

13. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

14. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun ‘Dağıtım faaliyeti’ başlıklı 9 uncu maddesinde, “(2)

Dağıtım şirketi, lisansında belirtilen bölgedeki dağıtım sistemini elektrik enerjisi üretimi ve satışında rekabet ortamına uygun şekilde işletmek, bu tesisleri yenilemek, kapasite ikame ve artırım yatırımlarını yapmak, dağıtım sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tüm dağıtım sistemi kullanıcılarına ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin hizmet sunmakla yükümlüdür.”,

15. 30/11/2000 tarihli ve 24246 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri

Yönetmeliğinin “Kuvvetli Akım Tesislerinin Güvenliği” başlıklı 5’inci maddesinde; “(1)Kuvvetli akım tesisleri her türlü işletme durumunda, cana ve mala herhangi bir zarar vermeyecek ve tehlike oluşturmayacak bir biçimde yapılmalıdır. (2) Herhangi bir kimsenin dikkatsizlikle de olsa yaklaşabileceği uzaklıktaki kuvvetli akım tesislerinin gerilim altındaki bölümlerine (aktif bölümler) dokunulması olanaksız olmalıdır ve ilerideki bölümlerde belirtilen emniyet mesafeleri ile koruma önlemleri sağlanmalıdır.” düzenlemeleri bulunmaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

16. Başvuranın iddiaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarece tesis edilmiş olan işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunduğu tespit edildiğinden, başvurunun kabulü yönünde hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 17. Başvuran sakini olduğu binanın kapalı otopark girişinin araç giriş çıkışını engelleyecek şekilde bulunan elektrik aydınlatma direği ve kutu panonun kaldırılmasını veya yerinin değiştirilmesini talep etmektedir.

İlgili idare kamusal alanda bulunduğu ve can ve mal güvenliğini tehdit etmediği gerekçesi ile talebi reddetmiştir.

18. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre binaya 11.07.2017 tarihinde yapı ruhsatı verildiği görülmektedir.

19. Google haritalar marifetiyle yapılan incelemede, 2017 yılının Ağustos ayı görüntülerine göre binanın inşasına başlandığı, aydınlatma eski tip aydınlatma direğinin ve kabloların binanın karşı tarafında ( konumlanınca yolun sağında) olduğu,

20. 2018 yılı Ağustos ayı görüntülerine göre kaba inşaatın tamamlandığı, binanın karşı tarafında bulunana eski tip aydınlatma direğinin kaldırıldığının ve binaya yakın tarafa yeni tip aydınlatma direği ile birlikte dağıtım panosunun görüldüğü,

21. 2020 yılı Haziran ayı ve 2022 yılı Ağustos ayı sokak görüntülerinde binaya yakın tarafa yeni tip aydınlatma direği ile birlikte dağıtım panosunun göründüğü, kaldırımın bulunmadığı, biçimsiz yerleşim bulunduğu, sokağın daha çok çift taraflı otopark amaçlı kullanıldığı anlaşılmaktadır.

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

22. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Deplase talebinin aydınlatma direğinin ve panonun kamusal alanda olduğu gerekçesiyle kabul görmediği, talebin can güvenliğine muhalefetten ziyade kapalı otoparkı kullanabilmek olduğu,

23. Mevcutta elektrik vb. direği bulunmasının inşaat ruhsatı alınmasına engel olmadığına ve araç ve yaya trafiğine engel teşkil etmediğine yönelik açıklama yapıldığı, ancak somut olayda da görüldüğü üzere otopark girişine isabet eden panonun otoparkı kullanılamaz hale getirdiği, ilgili idarelerce bu durumun gözetilmemesi sonucu yaya ve araç trafiğinin olumsuz etkilendiği, merkezi bir konumda bulunan şikâyete konu olayda park konumunda bulunan araç sayısını artıracağının açık olduğu, sokakta kaldırım dahi bulunmadığı, parsel sorgu uygulaması marifetiyle yapılan incelemede fiili bina ve yerleşimlerin hukuki durumla örtüşmediği, komşu yapıların kamu alanlarına taştığı, genel olarak bir düzensizlik bulunduğu,

24. Şikayete konu binanın iki bina ötesinde başka bir dağıtım panosunun bulunduğu, ikinci dağıtım panosunun biraz ilerisinde aydınlatma direğinin bulunduğu, buradan görüldüğü üzere aydınlatma direği ile panonun konumlanmasının birbirinden bağımsız olabileceği, buna rağmen aydınlatma direği ve panodan sadece panonun yerinin değiştirilmesi durumunun incelenmediği, hizmet verimliliğine ve gerekliliği konusunda açıklama yapılmadığı,

25. İlgili idare tarafından imar planlarına göre şikâyete konu pano ve direğin yan parsel önüne deplase edilebileceğinin söylendiği, bu noktada yer değişikliği ve taşıma maliyetlerinin başvuru sahibi tarafından karşılanmasının beklendiği, Elektrik Piyasası Dağıtım Sistemi Yatırımlarının Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun Kararının ‘Şebeke yatırımları’ başlıklı 10 uncu maddesinde, mevcut dağıtım tesisinin ilgili kurum ve kuruluşların bilgisi veya izni dâhilinde yapılmaması durumunda deplase işlemine ait masrafların ilgili dağıtım şirketi tarafından karşılanması gerektiğinin belirtildiği, 2017-2018 yılında yapılan dağıtım panosu ve aydınlatma direği yer değişikliği işleminin kaynağının dosya kapsamında açıklanmadığı, 08/11/2023 tarihinde UEDAŞ yetkililerine telefon aracılığı ile sorulduğu, 10/11/2023 tarihinde yapılan görüşmede herhangi bir dayanak karar bulunmadığı, belediye ile işbirliği içinde olunmadığı, vatandaş talebi ve Altyapı Koordinasyon Merkezi Kararı bulunmadığı ve imar planına işlenmediği yönünde bilgi verildiği,

26. Anayasa Mahkemesi tarafından benzer bir başvuruda ‘yapım aşamasında trafonun ilgili teknik gerekliliklere uygun imal edilip edilmediği, hangi tarihte inşa edildiği, kontrollerinin düzenli olarak yapılıp yapılmadığı hususunda herhangi bir belgeye rastlanmayan başvuru’ nitelemesinde bulunulduğu, (Selman

Tumur ve Diğerleri Başvurusu, 2015/18754)

27. Başta belediye olmak üzere ilgili kurum ve kuruluşların bilgisi bulunsa dahi dağıtım panosunun yapı ruhsatı tarihinden sonra kurulduğu, mimari projesi bilinen ve projeye göre aydınlatma direğinin ve panonun otopark girişine isabet edeceği bilinmesine rağmen işlemin gerçekleştirildiği, günümüze kadar bu durumun devam ettiği, bu süreçte mağduriyetlerin arttığı ve kent içi ulaşım yoğunluğunu ve park sorununu artırdığı,

28. Kamu alanlarının nimetlerinden özgürce yararlanma ve sağlıklı bir çevrede yaşama hakkının ve yayanın, izole yaya bölgelerine değil kentin düzeniyle uyumlu, ulaşılabilir, kısa ve makul bağlantıları olan yaya alanlarına sahip olma hakkının ihlal edildiği (Kamu Denetçiliği Kurumunun 2019/4926 sayılı Tavsiye

Kararı),

29. Dağıtım panosundan kaç binanın faydalandığının açıklanmadığı, birbirine yakın iki pano bulunduğu, ilgili idare tarafından taşınmasının mümkün olduğunun belirtildiği, ancak masraflara başvuranın katılmasının beklendiği, seçenek çözümlerin değerlendirilmediği, mülkiyet hakkı ile kamu yararı arasında

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

olması gereken adil dengenin başvuran aleyhine bozulduğunun görüldüğü, başvuranın bina otoparkından faydalanamaması sebebiyle mülkiyet hakkının kısıtlandığı, masraftan kaçınma gerekçesiyle ölçülülük ilkesine aykırı davranıldığı,

30. Benzer başvurularda koordinasyonun önem arz ettiği ve mevzuata uygun kalıcı çözüm üretilmesi amacıyla gerekli çalışma ve işlemlerin yapılması gerektiği hususunun vurgulandığı (Kamu Denetçiliği

Kurumunun 2019/7297 sayılı Tavsiye Kararı),

31. Somut olayda da belediye ile işbirliğinin önem arz ettiği, imar planları doğrultusunda kamusal alan, yakın ikinci dağıtım panosu ile birleştirmesi, dağıtım panosunun veya yeterli ise sadece dağıtım panosunun yerinin değiştirilmesi gibi gerekli iş ve işlemlerin yapılması gerektiği hususları dikkate alındığında başvuranın talebinin ilgili idare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 32. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkelerine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

33. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;

Gerekli koordinasyonun sağlanarak başvurana külfet getirmeyecek şekilde dağıtım panosu ve aydınlatma direğinin kaldırılması veya yerinin değiştirilmesi için çalışma ve işlemlerin yapılması hususunda

OSMANGAZİ BELEDİYE BAŞKANLIĞINA ve ULUDAĞ ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM

ŞİRKETİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

Kararın OSMANGAZİ BELEDİYE BAŞKANLIĞINA ve ULUDAĞ ELEKTRİK DAĞITIM

ANONİM ŞİRKETİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine,

6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İdarece bu karar üzerine tesis

edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr