|
ÖZET: Başvuru, Gaziantep’te kapatılan bir eğitim kurumuna ödenen 8.900 TL eğitim ücretinin iadesi talebine ilişkindir. Başvuran, 2016-2017 eğitim yılında çocuğunu bu kuruma kaydettirmiş ve ödemeyi peşin yapmıştır. Ancak, 15 Temmuz 2016’daki darbe girişimi sonrası okul, Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile kapatılmıştır. Başvuran, Gaziantep Defterdarlığına yaptığı başvuruda, iade sürecinin Maliye Bakanlığı’nın talimatına bağlı olduğunu öğrenmiştir. İade talebi, ilgili idareler tarafından henüz sonuçlandırılmamıştır.
İdare, başvuranın talebine ilişkin gerekli belgeleri İnceleme ve Değerlendirme Komisyonuna iletmiştir. Ancak, komisyonun raporunun Bakanlığa iletilmesine rağmen, iade ve ödeme işlemleri için herhangi bir süre verilmemiştir. Başvuran, bu durumun hukuka aykırı olduğunu ve sürecin hızlandırılması gerektiğini belirtmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, bu bağlamda Çevre ve Şehircilik Bakanlığına, talimat sürecinin hızlandırılması ve ödemelerin yapılması için öneride bulunmuştur. Sonuç olarak, başvurunun kabulü ile birlikte, hukukun üstünlüğünün sağlanması ve hukuk güvenliğinin temin edilmesi amacıyla, ilgili idarenin belirli bir süre içinde gerekli işlemleri gerçekleştirmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu kararın, başvuran ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığına tebliğ edilmesi gerekmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 5819-5819 |sayi|36311982-101.07.04-E.36311982-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2018/10937 2018/ 10937
KARAR TARİHİ : 05/03/2019 |tarih|
TAVSİYE KARARI , TCKN :
Adres :
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : – Gaziantep Defterdarlığı
– Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (Resen)
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikâyetçinin, Kanun Hükmünde
Kararname ile kapatılan eğitim kurumuna ödediği ücretin iade edilmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 10/09/2018 10.9.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran oğlu 2016- 2017 eğitim ve öğretim yılında Gaziantep
Eğitim Kurumları bünyesinde faaliyet gösteren Ortaokulu’na kayıt yaptırdığını ve 8.900 TL eğitim ücretini peşin olarak ödediğini, 15 Temmuz Darbe Girişimi sonrasında söz konusu okulun Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile kapatıldığını, bu yüzden oğlunun öğrenimine anılan okulda devam edemediğini, 06/ 01/ 2017 tarihli ve 29940 mükerrer sayılı
Resmi Gazetede yayımlanan 679 sayılı KHK ile düzenleme getirildiğini, buna göre öğrenim ücretlerinin devletin alacaklarından öncelikli hale getirildiğini, ancak eğitim ücretinin henüz iade edilmediğini, konuyla ilgili olarak Gaziantep Defterdarlığına başvuruda bulunduğunu, idare tarafından iade ve ödemeler konusunda Maliye Bakanlığı talimatının beklendiğinin iletildiğini iddia ederek eğitim ücretinin yasal faizi ile birlikte iade edilmesini talep etmektedir .
.
1 / 10II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Şikâyetçinin 12/ 06/ 2018 tarihli başvurusu üzerine Kurumumuz tarafından 03/ 07/ 2018 tarihinde
Maliye Bakanlığına (Hazine ve Maliye Bakanlığı) Gönderme Kararı verilmiş olup, ilgili idare tarafından Kurumumuza veya şikâyetçiye herhangi bir cevap verilmemiştir .
3) Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Milli
Emlak Genel Müdürlüğü ile Gaziantep Defterdarlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur .
Gaziantep Valiliği Defterdarlık KHK İşlemleri İl Bürosu tarafından gönderilen 12/ 02/ 2019 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
3.1) Şikâyetçinin velisi olduğu adına 07/ 09/ 2016 tarihinde 670 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesinin dördüncü fıkrasına istinaden Defterdarlığa (Milli Emlak
Genel Müdürlüğü (mülga)) başvuruda bulunduğu,
3.2) İnceleme ve Değerlendirme Komisyonuna sunulan evraklar üzerinden yapılan değerlendirmede;
“ Talepte bulunan şahıs tarafından 2016- 2017 dönemi için 10.000.00 TL talep edilmiş fakat defter kayıtlarında bulunamamıştır; ancak ispatlayıcı belgeler eklenmesi sebebiyle işleme alınmıştır . Kart ekstresinde 8.920,00 TL ödeme yapıldığı tespit edilmiştir .” değerlendirmesinde bulunulduğu,
3.3) Şikâyetçiye ait ücret iade talebinin de bulunduğu kapatılan kurum ve kuruluşlar hakkında
yapılan alacak ve istihkak taleplerinin İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından düzenlenen raporlar ile birlikte Bakanlığın 27/ 03/ 2017 tarihli ve 9160 sayılı yazısında, “İade ve ödeme işleminde Bakanlıktan yazılı izin alınmadan nihai işlem tesis edilmemesinin Bakanlık Makamının 27/ 03/ 2018 tarihli ve sayılı Olurlarıyla tensip edilmesi ” nedeniyle 09/ 01/ 2018 tarihli ve sayılı yazı ile Bakanlığa (Milli Emlak Genel Müdürlüğü (mülga)) gönderildiği,
3.4) Şikâyetçi tarafından Başbakanlık İletişim Merkezine (mülga) yapılan 06/ 06/ 2018 tarihli ve
numaralı başvuruda 8.900,00 TL eğitim ücretinin iadesinin talep edildiği, şikâyete cevaben Defterdarlık tarafından “Konuya ilişkin hazırlanan raporların Bakanlığımıza gönderildiği ve Bakanlığımız talimatının beklendiğinin ” belirtildiği,
3.5) Şikâyetçi tarafından Başbakanlık İletişim Merkezine (mülga) yapılan 12/ 06/ 2018 tarihli ve
numaralı başvuruda alacak ve istihkak ödemelerine ilişkin iadelerin neden yapılmadığı ve Bakanlıktan talimatın ne zaman geleceğinin sorulduğu, şikâyete cevaben “Başvurunuz ile ilgili
Bakanlığımızdan gelecek talimata ilişkin Defterdarlığımıza herhangi bir süre belirtilmediği, talimat geldiğinde resmi yazı ile kendilerine bildirileceğinin ” ifade edildiği,
3.6) Şikâyetçi tarafından Başbakanlık İletişim Merkezine (mülga) yapılan 19/ 06/ 2018 tarihli ve
27/ 06/ 2018 tarihli başvurularda, alacak ve istihkak ödemelerine ilişkin iadeler için Bakanlık tarafından gerekli emir ve talimatın ne zaman verileceği ve neden verilmediği, ne kadar beklenileceğinin sorulduğu, başvurulara cevaben “ Başvurunuz ile ilgili olarak / Sıra Nolu
OHAL Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca Kapatılan Kurum ve Kuruluşlar Hakkında
Yapılacak İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Genelge gereği İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonu tarafından kapatılan kurumlar hakkında hazırlanan raporlar
Bakanlığımıza iletilmiş olup iade ve ödemeler konusunda Bakanlığımız talimatının beklendiğinin ”
.
2 / 10belirtildiği,
3.7) Ayrıca şikâyetçi tarafından Malatya Cumhuriyet Başsavcılığına verilen dilekçe
ve ifadede, “ Söz konusu eğitim ücretinin iadesine ilişkin Kanun Hükmünde Kararname çıkarılmasına ve Maliye Bakanı Naci AĞBAL tarafından açıklama yapılmasına rağmen şimdiye kadar iade yapılamadığından görevi kötüye kullanma suçunu işleyen Gaziantep İl Defterdarlığı görevli ve sorumluları hakkında kamu davası açılması istediği ” belirtilerek suç duyurusunda bulunulduğu,
3.8) Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 04/ 06/ 2018 tarihli ve / sayılı
Soruşturma İzni Talebine istinaden 13/ 06/ 2018 tarihli ve sayılı Valilik Makamının Onayı ile ilgililer hakkında 4483 sayılı Kanun hükümlerine göre Ön İnceleme yapmak üzere Defterdar görevlendirildiği, ancak Ön İnceleme devam ederken Gaziantep Cumhuriyet
Başsavcılığının (Kamu Görevlileri Suçları Soruşturma Bürosu) 02/ 07/ 2018 tarihli yazısı ile; şikayeti hakkında yapılan araştırma sonucunda, iddiaların OHAL Kanun Hükmünde
Kararnamesi kapsamında kaldığı ve bu nedenle bu aşamada soruşturma izni talep edilmemesi gerektiği anlaşıldığından soruşturma izni talep yazısının bila infaz iadesi Savcılıkça talep edildiğinden soruşturma izin talebinin iade edildiği,
3.9) Şikâyetçinin iddiasına konu olan eğitim ücretinin iadesini talep ettiği Özel Eğitim
Kurumlarına bağlı Ortaokulunun 667 sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde
Kararname ile kapatılarak Hazineye devredildiği,
3.10) 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesinin dördüncü fıkrasında, “ … tespite
konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanlarca bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle müracaat edilir . Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak kapatma işlemlerinde ise altmış günlük süre kapatma tarihinden itibaren başlar .” hükmünün yer aldığı,
3.11) 670 sayılı KHK’nin 5 inci maddesine dayanak gösterilerek çıkarılan 2016/ 1 Sıra Sayılı
Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca Kapatılan Kurum ve Kuruluşlar
Hakkında Yapılacak İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Genelgede bu kapsamda yapılacak iş ve işlemler ile KHK İşlemleri İl Bürosuna ait yetki ve görevlerin tanımlandığı, Genelgenin 9 uncu maddesinin (d) bendinde , “Bakanlık tarafından ödenmesine karar verilen borçların ödenmesini sağlamak ” Büronun yetki ve görevleri arasında sayıldığı, buna paralel olarak Bakanlığın (Milli Emlak Genel Müdürlüğü (Mülga)) 27/ 03/ 2017 tarihli ve 9160 sayılı genel yazısında anılan yetki kullanılırken;
– İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu raporu olmadan herhangi bir işlem tesis edilmemesi, – İade ve ödeme gerektiren işlemlerde lehdar kişi ve kuruluşların Fethullahçı Terör Örgütü’ne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatının olup olmadığının araştırılmasının yapılması, – Bahse konu genelge uyarınca yapılması gereken iade ve ödeme işlemlerinde Bakanlıktan yazılı izin alınmadan nihai işlem tesis edilmemesi, .
3 / 10hususlarına uyulmasının Bakanlık Makamının 27/ 03/ 2017 tarihli ve sayın olurlarıyla uygun
görüldüğü,
3.12) Ancak Milli Emlak Genel Müdürlüğünün 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Çevre
ve Şehircilik Bakanlığına devredildiği, 15/ 07/ 018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Atıflar” başlıklı 798 inci maddesi 1/b fıkrasında da “ Milli Emlak Genel Müdürlüğünün görevleriyle ilgili olarak Maliye
Bakanlığına veya birimlerine yapılmış olan atıflar Çevre ve Şehircilik Bakanlığına veya birimlerine, Maliye Bakanına veya Maliye Bakanlığı görevlilerine yapılmış olan atıflar Çevre ve Şehircilik
Bakanına veya Çevre ve Şehircilik Bakanlığı görevlilerine yapılmış sayılır .” hükmüne yer verildiği,
3.13) ‘ün şikâyetine konu olan öğrenim ücreti iadesine ilişkin dosyaların
incelenmek üzere Milli Emlak Genel Müdürlüğüne gönderildiği, mezkur mevzuat hükümleri ve genel yazı uyarınca Çevre ve Şehircilik Bakanlığından (Milli Emlak Genel Müdürlüğü)
gelecek talimata göre işlem tesis edileceği, bu itibarla, ödeme ve iadeler konusunda talimatın ne zaman verileceği konusunda Defterdarlık tarafından herhangi bir süre öngörülemediği açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2 nci
maddesinde, “ Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir .”,
4.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler . … ” ,
4.2) “Olağanüstü hal yönetimi” başlıklı 119 uncu maddesinin birinci fıkrasında,
“ Cumhurbaşkanı; savaş, savaşı gerektirecek bir durumun başgöstermesi, seferberlik, ayaklanma, vatan veya Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma, ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması, anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması, şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması, tabiî afet veya tehlikeli salgın hastalık ya da ağır ekonomik bunalımın ortaya çıkması hallerinde yurdun tamamında veya bir bölgesinde, süresi altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilir .”,
5) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”,
6) 23/ 07/ 2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü Hal
.
4 / 10Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin (Anılan kararname
18/ 10/ 2016 tarihli ve 6749 sayılı Kanun ile yasalaşmıştır) “Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin tedbirler” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasında, “ Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen;… ç)
Ekli (IV) sayılı listede yer alan vakıf yükseköğretim kurumları,… kapatılmıştır .”,
7) 17/ 08/ 2016 tarihli ve 29804 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 670 sayılı Olağanüstü Hal
Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin (Anılan kararname 08/ 02/ 2018 tarihli ve 7091 sayılı Kanun ile yasalaşmıştır) “Devir işlemlerine ilişkin tedbirler” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “20/ 7/ 2016 tarihli ve 2016/ 9064 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan
Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının (devralınan varlık); her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, idare etmeye, avans dahil her türlü alacak, senet, çek ve diğer kıymetli evraka ilişkin olarak dava ve icra takibi ile diğer her türlü işlemi yapmaya, devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, asıl borçlu ve diğer kefiller hakkında kesin aciz vesikası bulunan haller hariç olmak üzere kefaletten doğmaması ve FETHULLAHÇI TERÖR
ÖRGÜTÜ (FETÖ/PDY)’NE VEYA DİĞER TERÖR ÖRGÜTLERİNE AİDİYETİ, İLTİSAKI
VEYA İRTİBATI OLMAYAN KİŞİLERLE GERÇEK MAL VEYA HİZMET İLİŞKİSİNE
DAYANMASI ŞARTIYLA BU VARLIKLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ SURETİYLE
BUNLARI UYGUN BİR TAKVİM DAHİLİNDE ÖDEMEYE …..MALİYE BAKANLIĞI
YETKİLİDİR .”; dördüncü fıkrasında, “ Birinci fıkra kapsamında tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanlarca bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle müracaat edilir . Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak kapatma işlemlerinde ise altmış günlük süre kapatma tarihinden itibaren başlar .”,
7.1) Anılan maddenin beşinci fıkrasında ise, “ Borçların ödenmesinde, kamu idarelerine ödenmesi
gereken vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay gibi borçlar, çalışanların sigorta primleri, rehinli alacaklar, enerji, iletişim ve su kullanım borçları, çeşidine bakılmaksızın beşyüz Türk Lirasını geçmeyen borçlar ve diğerleri şeklinde sıralama esas alınır . KAPATILAN ÖZEL ÖĞRETİM
KURUM VE KURULUŞLARI, KURS, DERSHANE, ÖĞRENCİ YURTLARI VE
PANSİYONLARA AVANS VEYA PEŞİN ÖDEME ŞEKLİNDE KAPATMA TARİHİNDEN
SONRAKİ DÖNEMLER İÇİN İFA EDİLMİŞ OLAN ÖĞRENİM VE BARINMA BEDELLERİ,
YUKARIDA BELİRTİLEN SIRAYA TABİ TUTULMAKSIZIN İADE EDİLİR .”,
8) 2016/ 1 Sıra Sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca Kapatılan
Kurum ve Kuruluşlar Hakkında Yapılacak İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları
Hakkında Genelgenin “İl KHK İşlemleri Bürosunun yetki ve görevleri” başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde, “ Valilik aracılığıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından yapılacak araştırma sonucunda Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti,
5 / 10iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik
edilen istihkak ve alacak taleplerini kapatılan kurum ya da kuruluşun bağlı olduğu şirket ve bu şirketler bünyesindeki kurum ya da kuruluş bazında almak ve bu talepleri kaydedilmek üzere muhasebe birimine, incelenmek üzere İnceleme ve Değerlendirme Komisyonuna iletmek, ”,
8.1) “İnceleme ve Değerlendirme Komisyonunun yetki ve görevleri” başlıklı 11 inci
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, “ Kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek kişilerin alacak ve haklarının tespiti ile ödenmesi gereken borçlarının ödenmesinin sağlanması konusunda görüş ve öneride bulunmak, ”,
8.2) “İstihkak ve Alacak Taleplerine Yönelik Başvuruların Değerlendirilmesi” başlıklı 14 üncü
maddesinde, “ ( 1) Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin istihkak ve alacak talepleri, bunların yönetim merkezinin bulunduğu yerdeki İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilmek üzere alacaklının yerleşim yerindeki İl KHK İşlemleri Bürosuna yapılabilir .
( 2) Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen alacak ve istihkak talepleri, değerlendirilmek üzere İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından görevli İnceleme ve Değerlendirme
Komisyonuna iletilir . İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu, bu belgelerle birlikte diğer bilgi ve belgeleri de tetkik etmek ve gerektiğinde ilgililerin görüşlerine başvurmak suretiyle alacak ve istihkak taleplerine ilişkin görüş ve önerilerini rapora bağlar . İnceleme ve Değerlendirme
Komisyonu tarafından düzenlenen rapor, işlem yapılmak üzere İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilir .
( 3) Borçların ödenmesindeki sıralama dikkate alınmak suretiyle Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşmayan istihkak ve alacak talepleri, il KHK İşlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılır .
( 4) Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşan istihkak ve alacak taleplerine ilişkin İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonu raporu, İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından gerekçeli görüşüyle birlikte nihai karar verilmek üzere Bakanlığa iletilir .” düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Kamu Denetçisi tarafından, hukukun üstünlüğünün hayata geçirilmesi ve hukuk güvenliğinin
sağlanması açısından talimat sürecine ilişkin belirli bir süre öngörülerek sürecin hızlandırılması ve mevzuatta belirtilen şartları taşıyan kişilere ödemelerin yapılması hususunda ilgili idareye tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, KHK ile kapatılan Gaziantep
Eğitim Kurumları bünyesinde faaliyet gösteren Ortaokulu’na ödediği 8.900 TL eğitim ücretinin yasal faizi ile birlikte iade edilmesini talep etmektedir .
11) FETÖ/PDY’nin 15 Temmuz 2016 tarihindeki Darbe Girişiminin ardından demokratik anayasal
.
6 / 10düzene, bireylerin temel hak ve hürriyetlerine, milli güvenliğe yönelik tehdit oluşturan tüm terör
örgütlerine ve illegal yapılanmalara karşı tedbir alınması amacıyla 20/ 07/ 2016 tarihli ve 2016/ 9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmiş ve birçok olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamesi çıkarılmıştır . Bu kapsamda 23/ 07/ 2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun
Hükmünde Kararname ile milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör
Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen; özel sağlık kurum ve kuruluşları, özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları, vakıf ve dernekler ile bunların iktisadi işletmeleri, vakıf yükseköğretim kurumları, sendika, federasyon ve konfederasyonlar kapatılmıştır . Şikâyet konu Ortaokulu da 667 sayılı KHK kapsamında kapatılmıştır .
12) Ardından 670 sayılı KHK ile, kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğü veya Hazineye devredilen
kurum ve kuruluşların her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının; her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, asıl borçlu ve diğer kefiller hakkında kesin aciz vesikası bulunan haller hariç olmak üzere kefaletten doğmaması ve FETÖ/PDY’ye veya diğer terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle uygun bir takvim dahilinde ödemeye Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır . Bu kapsamda tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunan kişilerin madde yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ( 17/ 08/ 2016) altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde gerekli belgelerle müracaat etmesi gerektiği düzenlenmiştir . Buna göre başvuruların 17/ 10/ 2016 tarihine kadar defterdarlık bünyesinde kurulan İl KHK İşlemleri Bürosuna yapılması gerekmektedir . Somut olayda şikâyetçi, 07/ 09/ 2016 tarihinde Gaziantep
Defterdarlığına başvuruda bulunmuştur .
13) Kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek
kişilerin Hazineye devredilen her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak, haklar ile borç ve yükümlülükler konusunda görev yapacak büro ve komisyonların iş ve işlemleri ise 2016/ 1 Sıra
Sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca Kapatılan Kurum ve
Kuruluşlar Hakkında Yapılacak İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında
Genelge ile yürütülmektedir . Buna göre İl KHK İşlemleri Bürosu, valilik aracılığıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından yapılacak araştırma sonucunda FETÖ/PDY’ye aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen istihkak ve alacak taleplerini kapatılan kurum ya da kuruluşun bağlı olduğu şirket ve bu şirketler bünyesindeki kurum ya da kuruluş bazında almak ve bu talepleri incelenmek üzere İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonuna iletmektedir .
14) İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu, defter, kayıt ve belgeleri tetkik etmek ve gerektiğinde
ilgililerin görüşlerine başvurmak suretiyle alacak ve istihkak taleplerine ilişkin görüş ve önerilerini rapora bağlamakta ve söz konusu rapor işlem yapılmak üzere İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilmektedir . İl KHK İşlemleri Bürosunun ‘ Bakanlık tarafından ödenmesine karar verilen borçların ödenmesini sağlamak ’ görevini ifa ederken uyması gereken hususlar Bakanlık tarafından
.
7 / 1027/ 03/ 2017 tarihli ve 9160 genel yazı ile 81 İl Valiliğine gönderilmiştir . Buna göre; İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonu raporu olmadan herhangi bir işlem tesis edilmemesi; iade ve ödeme gerektiren işlemlerde lehdar kişi ve kuruluşların Fethullahçı Terör Örgütü’ne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatının olup olmadığının araştırılmasının yapılması; 2016/ 1 Sıra Sayılı Genelge uyarınca yapılması gereken iade ve ödeme işlemlerinde Bakanlıktan yazılı izin alınmadan nihai işlem tesis edilmemesi hususlarına uyulması gerekmektedir . Anılan genelgeye göre, borçların ödenmesindeki sıralama dikkate alınmak suretiyle Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşmayan istihkak ve alacak talepleri, İl KHK İşlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılmakta; Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşan istihkak ve alacak taleplerine ilişkin İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu raporu, İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından gerekçeli görüşüyle birlikte nihai karar verilmek üzere
Bakanlığa iletilmektedir .
15) Bununla birlikte, Milli Emlak Genel Müdürlüğü 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile
Çevre ve Şehircilik Bakanlığına devredilmiştir . 15/ 07/ 018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Atıflar” başlıklı 798 inci maddesi 1/b fıkrasında da “ Milli Emlak Genel Müdürlüğünün görevleriyle ilgili olarak Maliye
Bakanlığına veya birimlerine yapılmış olan atıflar Çevre ve Şehircilik Bakanlığına veya birimlerine, Maliye Bakanına veya Maliye Bakanlığı görevlilerine yapılmış olan atıflar Çevre ve Şehircilik
Bakanına veya Çevre ve Şehircilik Bakanlığı görevlilerine yapılmış sayılır .” hükmüne yer verilmiştir .
16) Somut olayda, İnceleme ve Değerlendirme Komisyonuna sunulan evraklar üzerinden yapılan
değerlendirmede; “ Talepte bulunan şahıs tarafından 2016- 2017 dönemi için 10.000.00 TL talep edilmiş fakat defter kayıtlarında bulunamamıştır; ancak ispatlayıcı belgeler eklenmesi sebebiyle işleme alınmıştır . Kart ekstresinde 8.920,00 TL ödeme yapıldığı tespit edilmiştir .” değerlendirmesinde bulunulduğu, şikâyetçi ait ücret iade talebinin de bulunduğu kapatılan kurum ve kuruluşlar hakkında yapılan alacak ve istihkak taleplerinin İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonu tarafından düzenlenen raporlar ile birlikte yazılı izin alınmak üzere 09/ 01/ 2018 tarihli ve sayılı yazı ile Maliye Bakanlığına (Milli Emlak Genel Müdürlüğü (mülga))
gönderildiği, anılan yazıda “ Alacak ve istihkak talebinde bulunanların FETÖ/PDY terör örgütüne aidiyet, iltisak, irtibat araştırması sonucuna göre ödemelerin yapılması gerektiği ”nin belirtildiği, belirtilen görüş ve kanaatlerin Defterdarlık tarafından da uygun görüldüğü tespit edilmiştir .
17) Ancak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü tarafından ödeme ve
iadeler konusunda talimatın ne zaman verileceği konusunda herhangi bir süre öngörülmediği, konuya ilişkin bir takvim/program bilgisine yer verilmediği tespit edilmiştir . Anayasa’nın 2 nci maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir . Bu ilkeye göre, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması; ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir… Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (Anayasa Mahkemesi’nin 18/ 01/ 2018 tarihli ve E .2017/ 129, K.2018/ 6 sayılı Kararı) . Dolayısıyla hukuk güvenliğinin sağlanması açısından mevzuatta belirtilen süreçlere ilişkin belli bir süre
.
8 / 10öngörülmesi ve mevzuatta belirtilen şartları taşıyan kişilere ödemelerin yapılması için nihai
kararın verilmesi sürecinin hızlandırılması gerektiği değerlendirilmiştir .
18) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde , FETÖ/PDY’nin 15 Temmuz Darbe
Girişiminin ardından 20/ 07/ 2016 tarihinde olağanüstü hal ilan edildiği, darbe teşebbüsü ve terörle mücadele çerçevesinde gerekli bazı tedbirlerin alınması amacıyla olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamelerinin yürürlüğe girdiği, bu kapsamda Ortaokulunun 667 sayılı KHK ile kapatıldığı, kapatılan okula ödenen ücretin iadesi için 07/ 09/ 2016 tarihinde ilgili idareye müracaat edildiği, İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından hazırlanan raporun iade ve ödemeler konusunda yazılı izin alınmak üzere Bakanlığa iletildiği, ancak Bakanlık tarafından talimat sürecine ilişkin bilgi verilmediği, usul ve esas belirlenmediği değerlendirilmiş olup, olağanüstü halin kalktığı da dikkate alındığında hukuk güvenliği ve öngörülebilirliğin sağlanması amacıyla nihai kararın verilmesi sürecinin hızlandırılması gerektiği tespit edilmiştir .
19) 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamede, “Borçların ödenmesinde, kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay gibi borçlar, çalışanların sigorta primleri, rehinli alacaklar, enerji, iletişim ve su kullanım borçları, çeşidine bakılmaksızın beşyüz Türk Lirasını geçmeyen borçlar ve diğerleri şeklinde sıralama esas alınır . Kapatılan özel öğretim kurum ve kuruluşları, kurs, dershane, öğrenci yurtları ve pansiyonlara avans veya peşin ödeme şeklinde kapatma tarihinden sonraki dönemler için ifa edilmiş olan öğrenim ve barınma bedelleri, yukarıda belirtilen sıraya tabi tutulmaksızın iade edilir .” düzenlemesi yer almaktadır . Anılan hükmün yerine getirilmemesi hukuka, adalete ve hakkaniyete uygun bulunmamıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Gaziantep
Defterdarlığı tarafından Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, ancak
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü tarafından 19/ 09/ 2018 tarihli ve
E . sayılı bilgi ve belge talep yazısı ile 06/ 11/ 2018 tarihli ve E . sayılı tekit yazısına cevap verilmediği, İdarenin ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’, ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkelerine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye
tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Gaziantep İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VI. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamında göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE;
.
9 / 10Hukukun üstünlüğünün hayata geçirilmesi ve hukuk güvenliğinin sağlanması açısından talimat
sürecine ilişkin belirli bir süre öngörülerek sürecin hızlandırılması ve mevzuatta belirtilen şartları taşıyan kişilere ödemelerin yapılması hususunda ÇEVRE ve ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve ÇEVRE ve ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞINA tebliğine;
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca
bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
.