|
ÖZET: Başvuru, OHAL döneminde kapatılan bir eğitim kurumuna ödenen ücretin iadesi talebini içermektedir. Şikâyetçi, 667 sayılı KHK ile kapatılan bir etüt eğitim merkezine çocuğu için yatırdığı 840 TL’nin geri ödenmesini istemekte, bu talebini destekleyen belgeleri ilgili idareye sunmasına rağmen sonuç alamadığını belirtmektedir. Kırklareli Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, yapılan inceleme sonucunda şikâyetçinin FETÖ/PDY ile herhangi bir bağlantısının olmadığını tespit etmiş, ancak iade sürecinin devam ettiğini ifade etmiştir.
İlgili idare, alacak ve istihkak taleplerinin değerlendirilmesi sürecinin devam ettiğini ve Hazineye devredilen malvarlıklarının tasfiyesinin sürdüğünü belirtmiştir. Kapatılan kurumlarla ilgili taleplerin, belirli mevzuat çerçevesinde yürütüldüğü ve bu süreçlerin hızlandırılması gerektiği vurgulanmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, hukuk güvenliğinin sağlanması amacıyla idareye gerekli bilgilendirmelerin yapılması ve taleplerin değerlendirilmesi sürecinin hızlandırılması yönünde tavsiyede bulunmuştur. Sonuç olarak, başvuru kabul edilmiş ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na, alacak taleplerinin değerlendirilmesi ve süreçlerin hızlandırılması için öneride bulunulmuştur. İdarenin, bu karar doğrultusunda 30 gün içinde gerekli işlemleri yapması beklenmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/7410-S.11324
BAŞVURU NO : 2019/5675
KARAR TARİHİ : 23/08/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikâyetçinin, OHAL kapsamında kapatılan okula ödediği ücretin iade edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 07/03/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Şikâyetçi … …, 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kapatılan … … Etüt Eğitim
Merkezine çocuğunun kurs alması için yatırdığı paraların iadesini ilgili idareden istediğini; 22/09/2016 tarihli ve … sayılı yazıyla gerekli belgeleri de teslim ettiğini; müteaddit defalar telefonla iletişime geçmesine rağmen tam bir cevaba ulaşamadığını; 11/05/2018 tarihli ve …
sayılı dilekçeyle tekrar müracaat ettiğini; ancak bir sonuç alamadığı iddiasıyla 840 TL lik bedelin tarafına iade edilmesi talebiyle 11/12/2018 tarihinde Kurumumuza şikayet başvurusunda bulunduğunu, Kurumumuz tarafından Kırklareli Defterdarlığı’na “Gönderme
Kararı” verildiğini; Kırklareli Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün 26/12/2018 tarih ve …
sayılı cevap yazısında özetle; “… Yapılan inceleme sonucunda, 667 sayılı KHK gereğince kapatılan … …’ya ait … … Öğrenci Etüt Merkezi hakkında düzenlenen “Görüş ve Öneri
Raporu” nun 06/06/2018 tarih ve 3603 sayılı yazı ile mülga Maliye Bakanlığı Milli Emlak
Genel Müdürlüğü’ne gönderildiği ve alınacak cevaba göre kişilerin alacak ve istihkak taleplerinin değerlendirileceği anlaşılmıştır” açıklamasında bulunulduğunu; ancak aradan 3 ay geçmesine rağmen herhangi bir dönüş yapılmadığını iddia ederek, 840 TL lik bedelin tarafına iade edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı’ndan (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) alınan 31/05/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazı ve eklerinin tetkikinden;
2.1) 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4 No.lu
Bakanlıklara Bağlı İlgili İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Atıflar ve Değişiklik Hükümleri başlıklı 56 ncı bölümünün 798 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; “Milli Emlak
Genel Müdürlüğünün görevleri ile ilgili olarak Maliye Bakanlığına veya birimlerine yapılmış olan atıflar Çevre ve Şehircilik Bakanlığına veya birimlerine, Maliye Bakanlığına veya
Maliye Bakanlığı görevlilerine yapılmış atıflar Çevre ve Şehircilik Bakanına veya Çevre ve
Şehircilik Bakanlığı görevlilerine yapılmış sayılır.” Hükmünün yer aldığı, bu doğrultuda, kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek kişilerin Hazineye devredilen her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak, haklar ile borç ve yükümlülükler konusunda görev yapacak büro ve komisyonların iş ve işlemleri “2016/1 Sıra
Sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca Kapatılan Kurum ve
Kuruluşlar Hakkında Yapılacak İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında
Genelge” adlı Milli Emlak Genelgesi kapsamında yürütülmekte olup bahse konu komisyonlarca, kapatılan kurum, kuruluş ve şirketlerin vb. alacak, borç ve yükümlülükleri incelenerek anılan Kanun Hükmünde Kararnamelerin yukarıda belirtilen hükümleri çerçevesinde alacak ve istihkak talepleri değerlendirildiği,
2.2) Buna göre, Hazineye devrolunan malvarlığının tasfiyesine ilişkin işlemler devam etmekte
olup, tasfiye işlemlerinin sonuçlandırılmasına müteakiben, yukarıda bahsedilen mevzuat düzenlemeleri kapsamında alacak ve istihkak taleplerine ilişkin gerekli işlemlerin yürütüleceği,
3) Kırklareli Valiliği’nden (Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü) alınan 24/07/2019 tarihli ve
… sayılı cevabi yazı ve eklerinin tetkikinden;
3.1) Şikâyetçi … …’in ödemiş olduğu kurs ücretlerinin iade edilip edilmeyeceğine dair
İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu’nun söz konusu raporunda özetle “eğitim öğretim hizmeti almak için kayıt yaptıran ve gelecek dönemlere ilişkin bu hizmet bedellerini ödeyen kişilerin dilekçeleri ile kanıtlayıcı belgelerinin incelendiği, detaylarına ekli listede yer verilen kişilerden yapılacak araştırma sonucunda Fethullahçı Terör Örgütü’ne (FETÖ/PDY)
aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilenlere Bakanlığımız tarafından verilecek talimat da dikkate alınarak ödeme yapılabileceği” ifadelerine yer verildiği, adı geçen şikayetçi kişinin de rapor ekindeki ödeme yapılacaklar listesinde yer aldığı ve gerek
İnceleme ve DeğerIendirme Komisyonunca gerekse İdare tarafından yapılan araştırma sonucunda Fethullahçı Terör Örgütü’ne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığının tespit edildiği, söz konusu Görüş ve Öneri Raporu, 06/06/2018 tarihli ve …
sayılı yazıları ile Bakanlığa (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) gönderildiği; ancak Bakanlıktan (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) henüz cevabi yazı gelmediğinden ödeme işlemlerinin yapılıp yapılmayacağına dair adı geçen şikayetçi kişiye yeniden bilgilendirme yapılamadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Cumhuriyetin nitelikleri”
başlıklı 2 nci maddesinde, “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”,
4.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
4.2) “Olağanüstü hal yönetimi” başlıklı 119 uncu maddesinin birinci fıkrasında,
“Cumhurbaşkanı; savaş, savaşı gerektirecek bir durumun başgöstermesi, seferberlik, ayaklanma, vatan veya Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma, ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması, anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması, şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması, tabiî afet veya tehlikeli salgın hastalık ya da ağır ekonomik bunalımın ortaya çıkması hallerinde yurdun tamamında veya bir bölgesinde, süresi altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilir.”,
5) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6) 23/07/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü
Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin;
6.1) “Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin tedbirler” başlıklı 2 nci maddesinin birinci
fıkrasında, “Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen;… b) Ekli (II) sayılı listede yer alan özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları,,… kapatılmıştır.”,
6.2) Üçüncü fıkrasında, “Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya
gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisakı ya da bunlarla irtibatı belirlenen ve ekli listelerde yer almayan özel ve vakıf sağlık kurum ve kuruluşları, özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları, vakıflar, dernekler, vakıf yükseköğretim kurumları, sendikalar, federasyonlar ve konfederasyonlar, ilgili bakanlıklarda bakan tarafından oluşturulacak komisyonun teklifi üzerine bakan onayı ile kapatılır…”
7) 17/08/2016 tarihli ve 29804 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 670 sayılı Olağanüstü
Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin;
7.1) “Devir işlemlerine ilişkin tedbirler” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında,
“20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının (devralınan varlık); her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, idare etmeye, avans dahil her türlü alacak, senet, çek ve diğer kıymetli evraka ilişkin olarak dava ve icra takibi ile diğer her türlü işlemi yapmaya, devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, kefaletten doğmaması ve Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle bunları uygun bir takvim dahilinde ödemeye kapatılan kurum ve kuruluşların taahhüt ve garanti ettiği; ancak vermediği mal ve hizmet bedellerinin ödemesini durdurmaya veya ödemeye, tahsili mümkün olmadığı anlaşılan veya tahsilinde ve takibinde yarar bulunmayan hak ve alacaklar ile taahhüt ve garantilerin tahsilinden vazgeçmeye, her türlü sulh işlemini yapmaya, devralınan varlıklarla ilişkili kredi veya gerçek bir mal veya hizmet ilişkisine dayanan borçlar nedeniyle konulmuş ve daha önce kaldırılmış takyidatları kredinin veya borcun ödenebilmesini sağlamak amacıyla kaldırıldığı andaki koşullarla tekrar koydurmaya ve ihyaya, menkul rehinleri dikkate almaya, devralınan varlıklara konulan takyidatların sınırlarını belirlemeye ve kaldırmaya, finansal kiralama dahil sözleşmelerin feshine veya devamına karar vermeye, devralınan varlıkların idaresi, değerlendirilmesi, elden çıkarılması için gerekli her türlü tedbiri almaya, gerektiğinde devralınan varlıkların tasfiyesi veya satışı amacıyla uygun görülen kamu kurum ve kuruluşlarına devretmeye, devir kapsamında olmadığı belirlenen varlıkları iadeye, kapatılanların gerçek kişiye ait olması halinde devralınacak varlıkların kapsamını belirlemeye, tereddütleri gidermeye, uygulamaları yönlendirmeye, bütün bu işlemleri yapmak amacıyla usul ve esasları belirlemeye, vakıflar yönünden Vakıflar Genel
Müdürlüğü, diğerleri yönünden Maliye Bakanlığı yetkilidir.”;
7.2) Dördüncü fıkrasında, “Birinci fıkra kapsamında tespite konu edilebilecek borç ve
yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanlarca bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle müracaat edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak kapatma işlemlerinde ise altmış günlük süre kapatma tarihinden itibaren başlar.”,
8) 06/01/2017 tarihli ve 29940 Mükerrer Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 679 sayılı
Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin “Değişiklik hükümleri” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında, “15/8/2016 tarihli ve 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesinin beşinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir; “(5) Borçların ödenmesinde, kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay gibi borçlar, çalışanların sigorta primleri, rehinli alacaklar, enerji, iletişim ve su kullanım borçları, çeşidine bakılmaksızın beşyüz Türk Lirasını geçmeyen borçlar ve diğerleri şeklinde sıralama esas alınır. Kapatılan özel öğretim kurum ve kuruluşları, kurs, dershane, öğrenci yurtları ve pansiyonlara avans veya peşin ödeme şeklinde kapatma tarihinden sonraki dönemler için ifa edilmiş olan öğrenim ve barınma bedelleri, yukarıda belirtilen sıraya tabi tutulmaksızın iade edilir.”,
9) 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4 No.lu
Bakanlıklara Bağlı İlgili İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesin Atıflar ve Değişiklik Hükümleri başlıklı 56 ncı bölümünün 798 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; “Milli
Emlak Genel Müdürlüğünün görevleri ile ilgili olarak Maliye Bakanlığına veya birimlerine yapılmış olan atıflar Çevre ve Şehircilik Bakanlığına veya birimlerine, Maliye Bakanlığına veya Maliye Bakanlığı görevlilerine yapılmış atıflar Çevre ve Şehircilik Bakanına veya Çevre ve Şehircilik Bakanlığı görevlilerine yapılmış sayılır”,
10) 2016/1 Sıra Sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca
Kapatılan Kurum ve Kuruluşlar Hakkında Yapılacak İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma
Usul ve Esasları Hakkında Genelgenin “İl KHK İşlemleri Bürosunun yetki ve görevleri” başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde, “Valilik aracılığıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından yapılacak araştırma sonucunda Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen istihkak ve alacak taleplerini kapatılan kurum ya da kuruluşun bağlı olduğu şirket ve bu şirketler bünyesindeki kurum ya da kuruluş bazında almak ve bu talepleri kaydedilmek üzere muhasebe birimine, incelenmek üzere İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonuna iletmek,”,
10.1) “İnceleme ve Değerlendirme Komisyonunun yetki ve görevleri” başlıklı 11 inci
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, “Kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek kişilerin alacak ve haklarının tespiti ile ödenmesi gereken borçlarının ödenmesinin sağlanması konusunda görüş ve öneride bulunmak,”,
10.2) “İstihkak ve Alacak Taleplerine Yönelik Başvuruların Değerlendirilmesi” başlıklı
14 üncü maddesinde, “(1) Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin istihkak ve alacak
talepleri, bunların yönetim merkezinin bulunduğu yerdeki İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilmek üzere alacaklının yerleşim yerindeki İl KHK İşlemleri Bürosuna yapılabilir.
(2) Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen alacak ve istihkak talepleri, değerlendirilmek üzere İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından görevli İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonuna iletilir. İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu, bu belgelerle birlikte diğer bilgi ve belgeleri de tetkik etmek ve gerektiğinde ilgililerin görüşlerine başvurmak suretiyle alacak ve istihkak taleplerine ilişkin görüş ve önerilerini rapora bağlar.
İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından düzenlenen rapor, işlem yapılmak üzere İl
KHK İşlemleri Bürosuna gönderilir.
(3) Borçların ödenmesindeki sıralama dikkate alınmak suretiyle Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşmayan istihkak ve alacak talepleri, il KHK İşlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılır.
(4) Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşan istihkak ve alacak taleplerine ilişkin İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonu raporu, İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından gerekçeli görüşüyle birlikte nihai karar verilmek üzere Bakanlığa iletilir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
11) Kamu Denetçisi tarafından, hukuk güvenliğinin sağlanması açısından mevzuatta belirtilen
süreçlere ilişkin başvuranlara gerekli bilgilendirmenin yapılması, alacak ve istihkak taleplerinin değerlendirilmesi ve bunun sonucunda gerekli nihai kararın verilmesi sürecinin hızlandırılması hususunda ilgili idareye tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12) Şikâyetçinin başvurusunda özet olarak; OHAL kapsamında çıkarılan 667 sayılı KHK
ile kapatılan … Etüt Eğitim Merkezi’ne ödediği 840,00 TL ücretin iade edilmesini talep etmektedir.
13) FETÖ/PDY’nin 15 Temmuz 2016 tarihindeki Darbe Girişimi ardından demokratik
anayasal düzene, bireylerin temel hak ve hürriyetlerine, milli güvenliğe yönelik tehdit oluşturan tüm terör örgütlerine ve illegal yapılanmalara karşı tedbir alınması amacıyla 20/07/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmiş ve birçok olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamesi çıkarılmıştır. Bu kapsamda 23/07/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında
Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname ile milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen; özel sağlık kurum ve kuruluşları, özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları, vakıf ve dernekler ile bunların iktisadi işletmeleri, vakıf yükseköğretim kurumları, sendika, federasyon ve konfederasyonlar kapatılmıştır. Kırklareli İli’nde hizmet veren şikâyete konu Kırklareli … Etüt Eğitim Merkezi de … sayılı KHK kapsamında kapatılmıştır.
14) Ardından 670 sayılı KHK ile, kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğü veya Hazineye
devredilen kurum ve kuruluşların her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının; her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, kefaletten doğmaması ve FETÖ/PDY’ye aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle uygun bir takvim dahilinde ödemeye Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır. Bu kapsamda tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunan kişilerin madde yürürlüğe girdiği tarihten itibaren (17/08/2016) altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde gerekli belgelerle müracaat etmesi gerektiği düzenlenmiştir. Buna göre başvuruların 17/10/2016 tarihine kadar defterdarlık bünyesinde kurulan İl KHK İşlemleri Bürosuna yapılması gerekmektedir. Somut olayda şikâyetçi, 22/09/2016 tarihinde Kırklareli Milli Emlak Müdürlüğüne başvuruda bulunmuştur.
15) Kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek
kişilerin Hazineye devredilen her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak, haklar ile borç ve yükümlülükler konusunda görev yapacak büro ve komisyonların iş ve işlemleri ise 2016/1 Sıra
Sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca Kapatılan Kurum ve
Kuruluşlar Hakkında Yapılacak İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları
Hakkında Genelge ile yürütülmektedir. Buna göre İl KHK İşlemleri Bürosu, valilik aracılığıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından yapılacak araştırma sonucunda
FETÖ/PDY’ye aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen istihkak ve alacak taleplerini kapatılan kurum ya da kuruluşun bağlı olduğu şirket ve bu şirketler bünyesindeki kurum ya da kuruluş bazında almak ve bu talepleri incelenmek üzere İnceleme ve Değerlendirme Komisyonuna iletmektedir.
16) İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu, defter, kayıt ve belgeleri tetkik etmek ve
gerektiğinde ilgililerin görüşlerine başvurmak suretiyle alacak ve istihkak taleplerine ilişkin görüş ve önerilerini rapora bağlamakta ve söz konusu rapor işlem yapılmak üzere İl KHK
İşlemleri Bürosuna gönderilmektedir. Anılan genelgeye göre, borçların ödenmesindeki sıralama dikkate alınmak suretiyle Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşmayan istihkak ve alacak talepleri, İl KHK İşlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılmakta; Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşan istihkak ve alacak taleplerine ilişkin İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu raporu, İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından gerekçeli görüşüyle birlikte nihai karar verilmek üzere
Bakanlığa iletilmektedir.
17) Benzer şikâyet konusu hakkında Kurumumuz yapılan 2018/6532 nolu başvuru
hakkında Kurumumuz Başdenetçilik Makamınca verilen 14/11/2018 tarih ve E.18947 sayılı ve Tavsiye Kararında konu detaylı şekilde ele alınarak “… Somut olayda, ilgili idare tarafından alacak ve istihkak taleplerinin değerlendirildiği, Hazineye devrolunan malvarlığının tasfiyesinin ardından gerekli ödemelere başlanılacağı bildirilmiştir. Ancak cevabi yazıda, şikâyetçinin ödeme için gerekli şartları taşıyıp taşımadığı (hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, kefaletten doğmaması ve FETÖ/PDY’ye aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması), ödemelere ne zaman başlanacağı hususuna ilişkin bir takvim/program bilgisine yer verilmemiştir. Anayasa’nın 2 nci maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir. Bu ilkeye göre, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması; ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir…Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (Anayasa Mahkemesi’nin 18/01/2018 tarihli ve E.2017/129, K.2018/6 sayılı Kararı). Dolayısıyla hukuk güvenliğinin sağlanması açısından mevzuatta belirtilen süreçlere ilişkin başvuranlara gerekli bilgilendirmenin yapılması, alacak ve istihkak taleplerinin değerlendirilmesi ve bunun sonucunda gerekli ödemenin yapılıp yapılmayacağı hususunda nihai kararın verilmesi sürecinin hızlandırılması gerektiği değerlendirilmiştir…”
18) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, FETÖ/PDY’nin 15Temmuz Darbe
Girişiminin ardından 20/07/2016 tarihinde olağanüstü hal ilan edildiği, darbe teşebbüsü ve terörle mücadele çerçevesinde gerekli bazı tedbirlerin alınması amacıyla olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamelerinin yürürlüğe girdiği, bu kapsamda Kırklareli … … Etüt Eğitim
Merkezinin 667 sayılı KHK ile kapatıldığı, kapatılan üniversiteye ödenen ücretin iadesi için 22/09/2016 tarihinde ilgili idareye müracaat edildiği, idarelerden gelen cevaplar doğrultusunda şikayetçinin FETÖ/PDY terör örgütü ile aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığının teyit edildiği; ancak alacak ve istihkak taleplerinin değerlendirilmesi ve Hazineye devrolunan malvarlığının tasfiyesi sürecinin devam ettiği, olağanüstü halin kalktığı da dikkate alındığında hukuk güvenliği ve öngörülebilirliğin sağlanması amacıyla anılan süreçlerin hızlandırılması gerekmektedir.
19) 679 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamede, “Borçların ödenmesinde, kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay gibi borçlar, çalışanların sigorta primleri, rehinli alacaklar, enerji, iletişim ve su kullanım borçları, çeşidine bakılmaksızın beşyüz Türk Lirasını geçmeyen borçlar ve diğerleri şeklinde sıralama esas alınır. Kapatılan özel öğretim kurum ve kuruluşları, kurs, dershane, öğrenci yurtları ve pansiyonlara avans veya peşin ödeme şeklinde kapatma tarihinden sonraki dönemler için ifa edilmiş olan öğrenim ve barınma bedelleri, yukarıda belirtilen sıraya tabi tutulmaksızın iade edilir.” düzenlemesi yer almaktadır. Anılan hükmün yerine getirilmemesi hukuka, adalete ve hakkaniyete uygunluk bulunmadığı tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup
Kırklareli İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamında göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Hukuk güvenliğinin sağlanması açısından mevzuatta belirtilen süreçlere ilişkin başvuranlara gerekli bilgilendirmenin yapılması, alacak ve istihkak taleplerinin değerlendirilmesi ve bunun sonucunda gerekli nihai kararın verilmesi sürecinin hızlandırılması hususunda ÇEVRE ve
ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve ÇEVRE ve ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI’NA tebliğine;
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı’nca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi