|
ÖZET: Başvuru, 2016-2017 eğitim yılında kapatılan bir eğitim kurumuna ödenen 7.000 TL’lik eğitim ücretinin iade edilmesi talebine ilişkindir. Başvuran, kızı için bu ücreti peşin ödediğini, ancak okulun 15 Temmuz 2016’daki darbe girişimi sonrası Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile kapatıldığını belirtmiştir. İade talebi, İstanbul Defterdarlığına yapılmış, ancak iade sürecinin Maliye Bakanlığı talimatına bağlı olduğu ifade edilmiştir.
İlgili idare, başvurunun çözümü için gerekli belgeleri toplayarak İnceleme ve Değerlendirme Komisyonuna iletmiştir. Ancak, bu süreçte başvurunun değerlendirilmesi için gerekli olan Bakanlık talimatının ne zaman verileceği konusunda belirsizlik yaşanmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, hukukun üstünlüğü ve hukuk güvenliğinin sağlanması adına, sürecin hızlandırılması ve mevzuatta belirtilen şartları taşıyan kişilere ödemelerin yapılması için belirli bir süre öngörülmesi gerektiğini tavsiye etmiştir. Sonuç olarak, başvurunun kabulü ile birlikte, Çevre ve Şehircilik Bakanlığına, talimat sürecinin hızlandırılması ve ödemelerin yapılması hususunda öneride bulunulmuştur. İdarenin, bu tavsiyeye uygun hareket etmesi beklenmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 7319-7319
BAŞVURU NO : 2018/11539
KARAR TARİHİ : 19/03/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İstanbul Defterdarlığı
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (Resen)
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikâyetçinin, Kanun Hükmünde Kararname ile kapatılan eğitim kurumuna ödediği ücretin iade edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 27/09/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran …, kızı …’nu 2016-2017 eğitim ve öğretim yılında Gülsultan Eğitim Hizmetleri
A.Ş. bünyesinde faaliyet gösteren Özel Ataşehir Işıklar Temel Lisesi’ne kayıt yaptırdığını ve 7.000,00 TL eğitim ücretini peşin olarak ödediğini, 15 Temmuz Darbe Girişimi sonrasında söz konusu okulun Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile kapatıldığını, bu yüzden kızının öğrenimine anılan okulda devam edemediğini, 06/01/2017 tarihli ve 29940 mükerrer sayılı
Resmi Gazetede yayımlanan 679 sayılı KHK ile düzenleme getirildiğini, buna göre öğrenim ücretlerinin devletin alacaklarından öncelikli hale getirildiğini, ancak eğitim ücretinin henüz iade edilmediğini, konuyla ilgili olarak İstanbul Anadolu Yakası Milli Emlak Dairesi
Başkanlığına başvuruda bulunduğunu, idare tarafından iade ve ödemeler konusunda Maliye
Bakanlığı talimatının beklendiğinin iletildiğini iddia ederek KHK ile kapatılan okula ödemiş olduğu 7.000TL eğitim ücretinin iade edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
Milli Emlak Genel Müdürlüğü ile İstanbul Defterdarlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. İstanbul Valiliği Defterdarlık KHK İşlemleri İl Bürosu tarafından gönderilen 05/12/2018 tarihli ve … sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1) Şikayet konusu edilen Gülsultan Eğitim Hizmetleri A.Ş.’ye ait Özel Ataşehir Işıklar
Temel Lisesi’nin İstanbul ili Ataşehir ilçesi Küçükbakkal köy Mahallesi Kumru Sokak No:5 adresinde faaliyette iken 20/07/2016 tarih 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında alınan tedbirler doğrultusunda yürürlüğe giren 23/07/2016 tarihli ve 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kapatılarak tüm mal varlığının hazineye devredildiği,
2.2) Şikâyetçinin, velisi olduğu … adına 06/09/2016 tarihinde 670 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 5 inci maddesinin dördüncü fıkrasına istinaden Defterdarlığa (Milli Emlak
Genel Müdürlüğü (mülga) alacak başvurusunda bulunduğu, 2. 3)İstanbul Defterdarlık KHK İşlemleri İl Bürosu olarak Koordinatörlüğe verilen dilekçelerin tasnifinin yapılarak MEOP(Milli Emlak Otomasyon Programı) sistemine işlendiği ve kapatılan Özel Ataşehir Işıklar Temel Lisesi’ni incelemekle görevlendirilen İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonuna 14/02/2017 tarihinde teslim edildiği,
2.4) İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından alacak ve istihkak taleplerini de
içeren, 10/11/2017 tarih … sayılı Görüş ve Öneri Raporunun düzenlendiği ve 08/12/2017 tarihli
… sayılı yazı ile Bürolarına gönderildiği,
2.5) Milli Emlak Genel Müdürlüğü tarafından 81 İl Valiliğine (Defterdarlık) gönderilen
22/09/2017 tarih ve 27345 sayılı yazı ile “2016/1 Sıra No’lu Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde
Kararnameleri Uyarınca kapatılan Kurum ve Kuruluşlar Hakkında yapılacak İş ve İşlemlere
İlişkin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Genelge’nin 9 uncu maddesinde İl KHK İşlemleri
Bürolarının yetki ve görevlerinin sayıldığı, bu kapsamda söz konusu Genelge’nin 9 uncu maddesinin (d) (f) ve (ğ) bentlerinde belirtilen işlemlerin İl KHK İşlemleri Büroları tarafından yürütülmesinde;
– İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu raporu olmadan herhangi bir işlem tesis edilmemesi, – İade ve ödeme gerektiren işlemlerde lehdar kişi ve kuruluşların Fethullahçı Terör Örgütü’ne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatının olup olmadığının araştırılmasının yapılması, – Bahse konu genelge uyarınca yapılması gereken iade ve ödeme işlemlerinde Bakanlıktan yazılı izin alınmadan nihai işlem tesis edilmemesi, hususlarına uyulmasının Bakanlık Makamının 27/03/2017 tarihli ve … sayın olurlarıyla uygun görüldüğü,
2.6) İnceleme Değerlendirme Komisyonu tarafından şikâyetçi …’nun alacak başvuru
dilekçesi de dahil olmak üzere tüm başvuruların değerlendirildiği, ücret iade talebinin de bulunduğu kapatılan kurum ve kuruluşlar hakkında yapılan alacak ve istihkak taleplerinin
İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından düzenlenen raporlar ile birlikte Bakanlığın 27/03/2017 tarihli ve … sayılı yazısında, “İade ve ödeme işleminde Bakanlıktan yazılı izin alınmadan nihai işlem tesis edilmemesinin Bakanlık Makamının 27/03/2018 tarihli ve 9131 sayılı Olurlarıyla tensip edilmesi” nedeniyle 26/01/2018 tarihli ve … sayılı yazı ile Çevre ve
Şehircilik Bakanlığı’na (Milli Emlak Genel Müdürlüğü (mülga)) gönderildiği,
2.7) Koordinatörlüklerine dilekçe başvuru yapanlar hakkında 08/03/2017 tarih ve … sayılı
yazı ile güvenlik soruşturmalarının yapılması için, İstanbul Valiliği OHAL Bürosuna ve 22/12/2017 tarih ve … sayılı yazı ile Milli Emlak Genel Müdürlüğü’ne Fetullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı, veya irtibatının olup olmadığının tespiti için yazılar gönderildiği, ancak henüz bir cevap alınamadığı,
2.8) … ’nun şikâyetine konu olan öğrenim ücreti iadesine ilişkin dosyaların incelenmek
üzere Milli Emlak Genel Müdürlüğüne gönderildiği, mezkur mevzuat hükümleri ve genel yazı uyarınca Çevre ve Şehircilik Bakanlığından (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) gelecek talimata göre işlem tesis edileceği, bu itibarla, ödeme ve iadeler konusunda talimatın ne zaman verileceği konusunda Defterdarlık tarafından herhangi bir süre öngörülemediği açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Cumhuriyetin nitelikleri”
başlıklı 2 nci maddesinde, “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”,
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
3.2) “Olağanüstü hal yönetimi” başlıklı 119 uncu maddesinin birinci fıkrasında,
“Cumhurbaşkanı; savaş, savaşı gerektirecek bir durumun başgöstermesi, seferberlik, ayaklanma, vatan veya Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma, ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması, anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması, şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması, tabiî afet veya tehlikeli salgın hastalık ya da ağır ekonomik bunalımın ortaya çıkması hallerinde yurdun tamamında veya bir bölgesinde, süresi altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilir.”,
4) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun
“Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 23/07/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 667 sayılı
Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde
Kararnamenin (Anılan kararname 18/10/2016 tarihli ve 6749 sayılı Kanun ile yasalaşmıştır)
“Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin tedbirler” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasında, “Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen;… b) Ekli (II) sayılı listede yer alan özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları,,… kapatılmıştır.”, 6) 17/08/2016 tarihli ve 29804 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 670 sayılı
Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin (Anılan kararname 08/02/2018 tarihli ve 7091 sayılı Kanun ile yasalaşmıştır)
“Devir işlemlerine ilişkin tedbirler” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının (devralınan varlık); her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, idare etmeye, avans dahil her türlü alacak, senet, çek ve diğer kıymetli evraka ilişkin olarak dava ve icra takibi ile diğer her türlü işlemi yapmaya, devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, asıl borçlu ve diğer kefiller hakkında kesin aciz vesikası bulunan haller hariç olmak üzere kefaletten doğmaması ve FETHULLAHÇI
TERÖR ÖRGÜTÜ (FETÖ/PDY)’NE VEYA DİĞER TERÖR ÖRGÜTLERİNE AİDİYETİ,
İLTİSAKI VEYA İRTİBATI OLMAYAN KİŞİLERLE GERÇEK MAL VEYA HİZMET
İLİŞKİSİNE DAYANMASI ŞARTIYLA BU VARLIKLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ
SURETİYLE BUNLARI UYGUN BİR TAKVİM DAHİLİNDE ÖDEMEYE …..MALİYE
BAKANLIĞI
YETKİLİDİR.”; dördüncü fıkrasında, “Birinci fıkra kapsamında tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanlarca bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle müracaat edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak kapatma işlemlerinde ise altmış günlük süre kapatma tarihinden itibaren başlar.”,
6.1) Anılan maddenin beşinci fıkrasında ise, “Borçların ödenmesinde, kamu idarelerine
ödenmesi gereken vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay gibi borçlar, çalışanların sigorta primleri, rehinli alacaklar, enerji, iletişim ve su kullanım borçları, çeşidine bakılmaksızın beşyüz Türk Lirasını geçmeyen borçlar ve diğerleri şeklinde sıralama esas alınır.
KAPATILAN ÖZEL ÖĞRETİM
KURUM VE KURULUŞLARI, KURS, DERSHANE, ÖĞRENCİ YURTLARI VE
PANSİYONLARA AVANS VEYA PEŞİN ÖDEME ŞEKLİNDE KAPATMA TARİHİNDEN
SONRAKİ DÖNEMLER İÇİN İFA EDİLMİŞ OLAN ÖĞRENİM VE BARINMA
BEDELLERİ,
YUKARIDA BELİRTİLEN SIRAYA TABİ TUTULMAKSIZIN İADE EDİLİR.”,
7) 2016/1 Sıra Sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca
Kapatılan Kurum ve Kuruluşlar Hakkında Yapılacak İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma
Usul ve Esasları Hakkında Genelgenin “İl KHK İşlemleri Bürosunun yetki ve görevleri” başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde, “Valilik aracılığıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından yapılacak araştırma sonucunda Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen istihkak ve alacak taleplerini kapatılan kurum ya da kuruluşun bağlı olduğu şirket ve bu şirketler bünyesindeki kurum ya da kuruluş bazında almak ve bu talepleri kaydedilmek üzere muhasebe birimine, incelenmek üzere İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonuna iletmek,”,
7.1) “İnceleme ve Değerlendirme Komisyonunun yetki ve görevleri” başlıklı 11 inci
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, “Kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek kişilerin alacak ve haklarının tespiti ile ödenmesi gereken borçlarının ödenmesinin sağlanması konusunda görüş ve öneride bulunmak,”,
7.2) “İstihkak ve Alacak Taleplerine Yönelik Başvuruların Değerlendirilmesi” başlıklı
14 üncü maddesinde, “(1) Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin istihkak ve alacak talepleri,
bunların yönetim merkezinin bulunduğu yerdeki İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilmek üzere alacaklının yerleşim yerindeki İl KHK İşlemleri Bürosuna yapılabilir.
(2) Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen alacak ve istihkak talepleri, değerlendirilmek üzere İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından görevli İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonuna iletilir. İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu, bu belgelerle birlikte diğer bilgi ve belgeleri de tetkik etmek ve gerektiğinde ilgililerin görüşlerine başvurmak suretiyle alacak ve istihkak taleplerine ilişkin görüş ve önerilerini rapora bağlar. İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonu tarafından düzenlenen rapor, işlem yapılmak üzere İl KHK
İşlemleri Bürosuna gönderilir.
(3) Borçların ödenmesindeki sıralama dikkate alınmak suretiyle Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşmayan istihkak ve alacak talepleri, il KHK İşlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılır.
(4) Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşan istihkak ve alacak taleplerine ilişkin İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonu raporu, İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından gerekçeli görüşüyle birlikte nihai karar verilmek üzere Bakanlığa iletilir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından, hukukun üstünlüğünün hayata geçirilmesi ve hukuk
güvenliğinin sağlanması açısından talimat sürecine ilişkin belirli bir süre öngörülerek sürecin hızlandırılması ve mevzuatta belirtilen şartları taşıyan kişilere ödemelerin yapılması hususunda ilgili idareye tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, KHK ile kapatılan Gülsultan Eğitim
Hizmetleri A.Ş. bünyesinde faaliyet gösteren Özel Ataşehir Işıklar Temel Lisesi’ne 2016/2017 eğitim-öğretim yılı için peşin ödediği 7000 TL eğitim ücretinin iade edilmesini talep etmektedir. 10) FETÖ/PDY’nin 15 Temmuz 2016 tarihindeki Darbe Girişiminin ardından demokratik anayasal düzene, bireylerin temel hak ve hürriyetlerine, milli güvenliğe yönelik tehdit oluşturan tüm terör örgütlerine ve illegal yapılanmalara karşı tedbir alınması amacıyla 20/07/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmiş ve birçok olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamesi çıkarılmıştır. Bu kapsamda 23/07/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında
Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname ile milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen; özel sağlık kurum ve kuruluşları, özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları, vakıf ve dernekler ile bunların iktisadi işletmeleri, vakıf yükseköğretim kurumları, sendika, federasyon ve konfederasyonlar kapatılmıştır. Şikâyet konu Özel
Ataşehir Işıklar Temel Lisesi de 667 sayılı KHK kapsamında kapatılmıştır.
11) Ardından 670 sayılı KHK ile, kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğü veya Hazineye
devredilen kurum ve kuruluşların her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının; her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, asıl borçlu ve diğer kefiller hakkında kesin aciz vesikası bulunan haller hariç olmak üzere kefaletten doğmaması ve FETÖ/PDY’ye veya diğer terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle uygun bir takvim dahilinde ödemeye Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır. Bu kapsamda tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunan kişilerin madde yürürlüğe girdiği tarihten itibaren (17/08/2016) altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde gerekli belgelerle müracaat etmesi gerektiği düzenlenmiştir. Buna göre başvuruların 17/10/2016 tarihine kadar defterdarlık bünyesinde kurulan İl KHK İşlemleri Bürosuna yapılması gerekmektedir. Somut olayda şikâyetçi, … tarihinde İstanbul Defterdarlığına başvuruda bulunmuştur.
12) Kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki
gerçek kişilerin Hazineye devredilen her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak, haklar ile borç ve yükümlülükler konusunda görev yapacak büro ve komisyonların iş ve işlemleri ise 2016/1 Sıra Sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca Kapatılan
Kurum ve Kuruluşlar Hakkında Yapılacak İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve
Esasları Hakkında Genelge ile yürütülmektedir. Buna göre İl KHK İşlemleri Bürosu, valilik aracılığıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından yapılacak araştırma sonucunda
FETÖ/PDY’ye aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen istihkak ve alacak taleplerini kapatılan kurum ya da kuruluşun bağlı olduğu şirket ve bu şirketler bünyesindeki kurum ya da kuruluş bazında almak ve bu talepleri incelenmek üzere İnceleme ve Değerlendirme Komisyonuna iletmektedir.
13) İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu, defter, kayıt ve belgeleri tetkik etmek ve
gerektiğinde ilgililerin görüşlerine başvurmak suretiyle alacak ve istihkak taleplerine ilişkin görüş ve önerilerini rapora bağlamakta ve söz konusu rapor işlem yapılmak üzere İl KHK
İşlemleri Bürosuna gönderilmektedir. İl KHK İşlemleri Bürosunun ‘Bakanlık tarafından ödenmesine karar verilen borçların ödenmesini sağlamak’ görevini ifa ederken uyması gereken hususlar Bakanlık tarafından 27/03/2017 tarihli ve 9160 genel yazı ile 81 İl Valiliğine gönderilmiştir. Buna göre; İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu raporu olmadan herhangi bir işlem tesis edilmemesi; iade ve ödeme gerektiren işlemlerde lehdar kişi ve kuruluşların
Fethullahçı Terör Örgütü’ne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatının olup olmadığının araştırılmasının yapılması; 2016/1 Sıra Sayılı Genelge uyarınca yapılması gereken iade ve ödeme işlemlerinde Bakanlıktan yazılı izin alınmadan nihai işlem tesis edilmemesi hususlarına uyulması gerekmektedir. Anılan genelgeye göre, borçların ödenmesindeki sıralama dikkate alınmak suretiyle Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşmayan istihkak ve alacak talepleri, İl KHK İşlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılmakta; Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşan istihkak ve alacak taleplerine ilişkin İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu raporu, İl KHK
İşlemleri Bürosu tarafından gerekçeli görüşüyle birlikte nihai karar verilmek üzere Bakanlığa iletilmektedir.
14) Bununla birlikte, Milli Emlak Genel Müdürlüğü 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığına devredilmiştir. 15/07/018 tarihli ve 30479 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin
“Atıflar” başlıklı 798 inci maddesi 1/b fıkrasında da “Milli Emlak Genel Müdürlüğünün görevleriyle ilgili olarak Maliye Bakanlığına veya birimlerine yapılmış olan atıflar Çevre ve
Şehircilik Bakanlığına veya birimlerine, Maliye Bakanına veya Maliye Bakanlığı görevlilerine yapılmış olan atıflar Çevre ve Şehircilik Bakanına veya Çevre ve Şehircilik Bakanlığı görevlilerine yapılmış sayılır.” hükmüne yer verilmiştir.
15) Somut olayda, İnceleme ve Değerlendirme Komisyonuna sunulan evraklar üzerinden
yapılan değerlendirmede; “Talepte bulunan şahıs tarafından 2016-2017 eğitim-öğretim yılı için ödenen 7000 TL.’nin iadesi için ispatlayıcı belgeler ile birlikte İstanbul Defterdarlığına başvurulduğu, İstanbul Defterdarlık KHK İşlemleri İl Bürosu olarak Koordinatörlüğün de bu dilekçe ve ibraz edilen makbuzları muteber bularak MEOP(Milli Emlak Otomasyon Programı)
sistemine işlediği ve kapatılan Özel Ataşehir Işıklar Temel Lisesi’ni incelemekle görevlendirilen İnceleme ve Değerlendirme Komisyonuna 14/02/2017 tarihinde teslim ettiği, şikayetçinin FETÖ/PDY terör örgütüne aidiyeti, iltisakı veya irtibatının araştırılması için
İstanbul Valiliği OHAL Bürosuna yazı gönderdiği ancak hiçbir cevap alamadıkları anlaşılmıştır. İnceleme ve Değerlendirme Komisyonunca yapılan Nihai Raporla birlikte başvuruları kabul edilen aralarında şikayetçi … ’nun da bulunduğu kapatılan kurum ve kuruluşlar hakkında yapılan alacak ve istihkak taleplerinin İnceleme ve Değerlendirme
Komisyonu tarafından düzenlenen diğer raporlar ile birlikte yazılı izin alınmak üzere 26/01/2018 tarihli … sayılı yazı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığına (Milli Emlak Genel
Müdürlüğü (mülga)) gönderildiği tespit edilmiştir.
16) Ancak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü tarafından
ödeme ve iadeler konusunda talimatın ne zaman verileceği konusunda herhangi bir süre öngörülmediği, konuya ilişkin bir takvim/program bilgisine yer verilmediği tespit edilmiştir. Anayasa’nın 2 nci maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir. Bu ilkeye göre, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması; ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir…Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (Anayasa Mahkemesi’nin 18/01/2018 tarihli ve E.2017/129, K.2018/6 sayılı Kararı). Dolayısıyla hukuk güvenliğinin sağlanması açısından mevzuatta belirtilen süreçlere ilişkin belli bir süre öngörülmesi ve mevzuatta belirtilen şartları taşıyan kişilere ödemelerin yapılması için nihai kararın verilmesi sürecinin hızlandırılması gerektiği değerlendirilmiştir.
17) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, FETÖ/PDY’nin 15 Temmuz
Darbe Girişiminin ardından 20/07/2016 tarihinde olağanüstü hal ilan edildiği, darbe teşebbüsü ve terörle mücadele çerçevesinde gerekli bazı tedbirlerin alınması amacıyla olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamelerinin yürürlüğe girdiği, bu kapsamda Özel Ataşehir Işıklar Temel
Lisesi’nin de 667 sayılı KHK ile kapatıldığı, kapatılan okula ödenen ücretin iadesi için 06/09/2016 tarihinde ilgili idareye müracaat edildiği, İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından hazırlanan raporun iade ve ödemeler konusunda yazılı izin alınmak üzere Bakanlığa iletildiği, ancak Bakanlık tarafından talimat sürecine ilişkin bilgi verilmediği, usul ve esas belirlenmediği değerlendirilmiş olup, olağanüstü halin kalktığı da dikkate alındığında hukuk güvenliği ve öngörülebilirliğin sağlanması amacıyla nihai kararın verilmesi sürecinin hızlandırılması gerektiği tespit edilmiştir.
18) 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında
Kanun Hükmünde Kararnamede, “Borçların ödenmesinde, kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay gibi borçlar, çalışanların sigorta primleri, rehinli alacaklar, enerji, iletişim ve su kullanım borçları, çeşidine bakılmaksızın beşyüz Türk Lirasını geçmeyen borçlar ve diğerleri şeklinde sıralama esas alınır. Kapatılan özel öğretim kurum ve kuruluşları, kurs, dershane, öğrenci yurtları ve pansiyonlara avans veya peşin ödeme şeklinde kapatma tarihinden sonraki dönemler için ifa edilmiş olan öğrenim ve barınma bedelleri, yukarıda belirtilen sıraya tabi tutulmaksızın iade edilir.” düzenlemesi yer almaktadır. Anılan hükmün yerine getirilmemesi hukuka, adalete ve hakkaniyete uygun bulunmamıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup;
İstanbul Valiliği (Defterdarlık KHK İşlemleri İl Bürosu) tarafından Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, ancak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Milli Emlak
Genel Müdürlüğü tarafından bigi ve belge talebimize cevap verilmediği, İdarenin ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’, ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkelerine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir. VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Hukukun üstünlüğünün hayata geçirilmesi ve hukuk güvenliğinin sağlanması açısından talimat sürecine ilişkin belirli bir süre öngörülerek sürecin hızlandırılması ve mevzuatta belirtilen şartları taşıyan kişilere ödemelerin yapılması hususunda ÇEVRE ve ŞEHİRCİLİK
BAKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve ÇEVRE ve ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞINA tebliğine;
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Çevre ve Şehircilik
Bakanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi