|
ÖZET: Başvuru sahibi, 15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleştirilen darbe girişimi sonrası kapatılan Fatih Üniversitesi Sema Uygulama ve Araştırma Merkezi’nde çalıştığını, iş akdinin bu nedenle feshedildiğini ve kıdem ile ihbar tazminatı ile Temmuz 2016 ücretinin ödenmediğini iddia etmektedir. Başvuru, İstanbul Valiliği İl KHK İşlemleri Bürosu’na yapılmış olup, başvuranın alacaklarının ödenmesi talep edilmektedir. Hazine ve Maliye Bakanlığı, kapatılan kurumun mal varlığının devredilmesi ve alacakların ödenmesi sürecinin devam ettiğini belirtmiştir.
İlgili mevzuat çerçevesinde, kapatılan kurumların alacakları için belirli bir tasfiye süreci yürütülmektedir. İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu, başvuranın alacak talebini değerlendirerek 9.686,47 TL alacak bulunduğunu tespit etmiştir. Ancak, bu süreçte başvuru sahibinin alacaklarının ödenmesi için gerekli şartların henüz tamamlanmadığı ifade edilmiştir. Ayrıca, başvuruya ilişkin yasal süreçlerin tamamlanması ve belirsizliklerin giderilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, İstanbul Valiliği’ne, başvuranın alacak taleplerinin değerlendirilmesi ve sürecin hızlandırılması konusunda tavsiyede bulunulmuştur. İdarenin, başvuru sahibine gerekli bilgilendirmeleri yaparak, alacak taleplerinin sonuçlandırılması için gereken adımları atması beklenmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/846-S.22.1317
BAŞVURU NO : 2021/15720
KARAR TARİHİ : 19/01/2022
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL VALİLİĞİ (İl KHK İşlemleri Bürosu)
İşçilik alacaklarının ödenmesi talebi hakkında.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 15/09/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılan başvuruda başvuru sahibi Fatih Üniversitesi Sema Uygulama ve Araştırma
Merkezinde çalışırken 15 Temmuz 2016 Darbe Girişimi sonrasında söz konusu yerin kapatıldığını, kapatıldığı için de iş akdinin tek taraflı olarak feshedildiğini, fesihten doğan kıdem ve ihbar tazminatı ile
2016 Temmuz ücretinin ödenmediğini, halen bu yerin 2017 yılında Bezmi Alem Üniversitesi Vakıf
Hastanesi Dragos Şubesi olarak çalıştığını belirterek fesihten kaynaklanan işçilik alacaklarının ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 27/09/2021 tarih ve sayılı şikâyet konusuna ilişkin bilgi/belge isteme
yazılarına istinaden Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın 26/10/2021 tarih ve sayılı yazılarında;
2.1) Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında alınan tedbirler
doğrultusunda 23.07.2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü Hal
Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname gereğince Fatih Üniversitesi Sema
Uygulama ve Araştırma Merkezi kapatılarak tüm mal varlığının Hazineye devredilmesine karar verildiği,
2.2) Milli Emlak Genel Müdürlüğü’nün 371 Sıra No’lu Tebliği ve 2016/1 Sıra No’lu “Olağanüstü Hal
Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca Kapatılan Kurum ve Kuruluşlar Hakkında Yapılacak İş ve
İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Genelge” hükümleri gereğince oluşturulan İnceleme ve Değerlendirme Komisyonunca (İDK) Fatih Üniversitesi Sema Uygulama ve Araştırma Merkezi hakkında 14/07/2017 tarih ve 2017-B-273/12 sayılı Görüş ve Öneri Raporu düzenlendiği, raporun “5.5.3Personele Yapılacak Ödemeler ve Hesaplama Yöntemine Dair Açıklamalar” başlığı altındaki bölümünde; “Komisyonca yapılan çalışmalar neticesinde; süresinde başvuran personelin dilekçelerinde belirttikleri maddi hak taleplerine ilişkin uygun görülen ödeme tutarları, aşağıdaki tabloda yer almaktadır.” tespitine
yer verilmiş olup bahsi geçen İDK raporunda, başvurucunun 9.686,47 TL alacağının bulunduğu belirtildiği,
2.3) 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin “Devir işlemlerine ilişkin tedbirler” başlıklı 5. maddesinin 1. Fıkrası ile Fethullahçı Terör
Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle bunları uygun bir takvim dahilinde ödemeye
Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkili kılındığı, 689 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken
Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin “Değişiklik hükümleri” başlıklı 5. Maddesinin 1.
Fıkrası ile de 670 sayılı KHK’nin 5. maddesinin birinci fıkrasına ‘Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne ibaresinden sonra gelmek üzere “veya diğer terör örgütlerine” ibaresi eklenmiş ve
Olağanüstü Hal Kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler uyarınca gerçekleştirilen bütün kapatma işlemleri hakkında uygulanmasına karar verildiği,
2.4) Söz konusu raporlarda değerlendirilen istihkak/alacak başvurularında bulunanlar ile kapatılan
kurumların kiralık olarak faaliyette bulunduğu taşınmazların maliki gerçek kişi ve tüzel kişilerin ortak ve yöneticilerinin isimleri Fetö/PDY Terör Örgütü ve diğer terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatının araştırılması için İstanbul Valiliği Güvenlik İşleri Bürosu aracılığıyla İl Emniyet Müdürlüğüne gönderilmiş olup araştırma süreci ile ilgili işlemler devam etmekte olduğu,
2.5) Bahsi geçen hakkında yargı organlarınca görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış
uyuşmazlıklar bulunmamakta olup; varlığı tespit edilen söz konusu alacak bakımından da belirtilen diğer şartlar yönünden araştırma süreçleri devam etmekte olup kapatılan kurumun tüm malvarlığına yönelik tasfiye, takip ve tahsil işlemleri tamamlandıktan sonra 670 sayılı KHK’nın 5. maddesinde belirtilen şartlar dahilinde ve aynı maddenin 5. fıkrası gereğince yapılacak sıra cetveli ve Hazineye devredilen mal varlığı nispetinde işleme alınacak olup söz konusu kapatılan kurumun işlemleri bu çerçevede halen devam etmekte olduğu,
2.6) 7091 sayılı Kanunun (670 sayılı KHK) “Devir işlemlerine ilişkin tedbirler” başlıklı 5 inci maddesi
kapsamında yürütülen işlemlerin tasfiye süreci niteliğinde olduğu, ödeme aşamasına geçilebilmesi için devir anılan varlıklar itibarıyla aktif değerin ve kapatılan kurum ve kuruluşların ödenmesi öngörülen pasiflerinin belirlenmiş olması, alacak başvurularının 5 inci maddede belirtilen şartları taşıyıp taşımadığı hususunun incelenmesi alacakların sırasının tespitinin gerektiği, kapatılan kurumdan alacaklı olanlar tarafından 5 inci madde kapsamında yapılan başvuruların bütüncül olarak değerlendirilmesinin gerekliliği sürecin uzamasına sebep olduğu,
2.7) Danıştay 5 inci Dairesinin 2019/428 E, 2019/1770 K sayılı ilamında kapatılan ve/veya Hazineye
devredilen kurum, kuruluş, şirket ve diğerlerinin taşınır taşınmaz her türlü mal varlıklarının aktif ve pasifi tespit edilip varsa aktiflerinin nakde çevrilmesinden sonra aktifinde bir değer bulunmasına bağlı olarak, talep sahibinin Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığının tespit edilmesi ve gerçek mal ve hizmet ilişkisine dayandığının görülmesi halinde, bir takvim ve sıra dahilinde ödeme yapılabileceği kurala bağlanmış bulunmak olduğu, dolayısıyla KHK’lar ile bu konuda kendilerine görev verilen idari birimlerin bu süreci tamamlamadan hak iddiasında bulunanların taleplerini karşılamasına imkan bulunmadığının görüldüğü, bu nedenle bu tür hak iddialarına ilişkin dava sürecinin başlatılabilmesi için Kanun koyucu bu işlere mahsus olmak üzere yetkili idari merciler tarafından verilecek cevabın beklenilmesini bir ön koşul olarak getirdiğinin görüldüğü,
2.8) 670 sayılı KHK’nın 5. maddesinin 1. fıkrası kapsamında tespite konu edilebilecek borç ve
yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanların, öncelikle, anılan maddenin 4. fıkrası ile 675 sayılı KHK’nın 16. maddesinin 4. fıkrası uyarınca ilgili idareye başvuruda bulunmaları ve başvuru üzerine ilgili idari merci tarafından bir karar verildikten sonra, verilen karar aleyhine idari yargıda dava açmaları
gerektiği anlaşıldığı, idarenin kararını açıklamış olması, yargı yoluna gidebilmenin ön koşulu niteliğinde bulunmaktadır” denilmekle kendilerine görev verilen idari birimlerin süreç tamamlamadan hak iddiasında bulunanların taleplerini karşılamasına imkan bulunmadığı hüküm altına alındığı, Açıklamaları yapılmıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74’üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” , 3.1. “Olağanüstü hal yönetimi” başlıklı 119 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Cumhurbaşkanı; savaş, savaşı gerektirecek bir durumun başgöstermesi, seferberlik, ayaklanma, vatan veya Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma, ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması, anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması, şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması, tabiî afet veya tehlikeli salgın hastalık ya da ağır ekonomik bunalımın ortaya çıkması hallerinde yurdun tamamında veya bir bölgesinde, süresi altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilir.” hükmüne,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 23/07/2016 Tarih ve 29779 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 667 Sayılı Olağanüstü Hal
Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin ‘Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin tedbirler’ başlıklı 2’nci maddesinde, (1) Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen; ç) Ekli (IV) sayılı listede yer alan vakıf yükseköğretim kurumları, kapatılmıştır.
(2) Kapatılan vakıf yükseköğretim kurumlarının sağlık uygulama ve araştırma merkezleri ve kapatılan diğer kurum ve kuruluşlara ait olan taşınırlar ile her türlü mal varlığı, alacak ve haklar, belge ve evrak
Hazineye bedelsiz olarak devredilmiş sayılır, bunlara ait taşınmazlar tapuda resen Hazine adına, her türlü kısıtlama ve taşınmaz yükünden ari olarak tescil edilir. Birinci fıkrada sayılanların her türlü borçlarından dolayı hiçbir şekilde Hazineden bir hak ve talepte bulunulamaz. Devire ilişkin işlemler ilgili tüm kurumlardan gerekli yardımı almak suretiyle ilgisine göre Maliye Bakanlığı veya Vakıflar Genel
Müdürlüğü tarafından yerine getirilir.
6) 7091 Sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanunun ‘Devir işlemlerine ilişkin tedbirler’ başlıklı 5’inci maddesinde; “…, kapatılanların gerçek kişiye ait olması halinde devralınacak varlıkların
kapsamını belirlemeye, tereddütleri gidermeye, uygulamaları yönlendirmeye, bütün bu işlemleri yapmak amacıyla usul ve esasları belirlemeye, vakıflar yönünden Vakıflar Genel Müdürlüğü, diğerleri yönünden
Maliye Bakanlığı yetkilidir.
(4) Birinci fıkra kapsamında tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanlarca bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle müracaat edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak kapatma işlemlerinde ise altmış günlük süre kapatma tarihinden itibaren başlar.
(5) (Değişik: 13/2/2018-7098/EK MADDE 1) Borçların ödenmesinde, kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay gibi borçlar, çalışanların sigorta primleri, rehinli alacaklar, enerji, iletişim ve su kullanım borçları, çeşidine bakılmaksızın beşyüz Türk Lirasını geçmeyen borçlar ve diğerleri şeklinde sıralama esas alınır.
7) 29/10/2016 Tarih ve 29872 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 675 Sayılı Olağanüstü Hal
Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin ‘Dava ve takip usulü’ başlıklı 16’ıncı maddesinde; 4) Birinci ve ikinci fıkralar uyarınca verilen kararlarda davacı veya alacaklının 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesinde belirtilen usule uygun olarak ilgili idari makama, tebliğ tarihinden itibaren otuz günlük hak düşürücü süre içinde başvurabileceği belirtilir. İdari başvuru üzerine idari merci tarafından verilecek karar aleyhine idari yargıda dava açılabilir. İdari yargının verdiği karar kesin olup, uyuşmazlık adli yargıda hiçbir şekilde dava konusu yapılamaz.
8) 29/04/2017 Tarih ve 30052 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 689 Sayılı Olağanüstü Hal
Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin ‘Değişiklik hükümleri’ başlıklı 5’nci maddesinde, (1) 15/8/2016 tarihli ve 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması
Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesinin birinci fıkrasına
“Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya diğer terör örgütlerine” ibaresi ve aynı maddenin sonuna aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
“(8) Bu madde hükümleri 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler uyarınca gerçekleştirilen bütün kapatma işlemleri hakkında uygulanır.”
9) 4857 Sayılı İş Kanununun ‘Ücret ve ücretin ödenmesi’ başlıklı 32’inci maddesinde, Ücret
alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır.
‘Zamanaşımı süresi’ başlıklı Ek 3’üncü maddesinde; (Ek: 12/10/2017-7036/15 md.) İş sözleşmesinden kaynaklanmak kaydıyla hangi kanuna tabi olursa olsun, yıllık izin ücreti ve aşağıda belirtilen tazminatların zamanaşımı süresi beş yıldır.
a) Kıdem tazminatı.
b) İş sözleşmesinin bildirim şartına uyulmaksızın feshinden kaynaklanan tazminat.
Geçici 8’nci Maddesinde, (Ek: 12/10/2017-7036/16 md.) Ek 3 üncü madde, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra sona eren iş sözleşmelerinden kaynaklanan yıllık izin ücreti ve tazminatlar hakkında uygulanır. Ek 3 üncü maddede belirtilen yıllık izin ücreti ve tazminatlar için bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce işlemeye başlamış bulunan zamanaşımı süreleri, değişiklikten önceki hükümlere tabi olmaya devam eder.
10) 24/07/2016 tarihli ve 29780 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 371 Sıra No’lu Milli Emlak Genel
Tebliğinin ‘Tespit işlemleri’ başlıklı 4’üncü maddesinde; “ (1) İdarece; 667 sayılı KHK gereğince yapılması gereken tespit işlemlerine derhal başlanılır ve mümkün olan en kısa süre içerisinde sonuçlandırılır. Tespit işlemleri, gerektiğinde Bakanlık ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarının personelinin katılımı ile de yapılabilir. Tespit çalışmaları sonucunda, kapatılan kurum ve kuruluşların malvarlığı ile her türlü defter ve belgelerine ilişkin bilgiler, düzenlenecek bir tutanakta gösterilerek kayıtlara alınır…”
10.1) Yine tebliğin ‘Alacak ve haklar ile borçlar’ başlıklı 11’inci maddesinde; (1) İdare tarafından,
kapatılan kurum ve kuruluşların tespit edilen doğmuş ve doğacak alacakları, borçlularından usulüne göre tahsil edilir. Bu amaçla borçlulara ödemelerini bundan sonra Hazineye yapacakları bildirilir. Bu borçlulardan borçlarını usulüne göre İdareye ödeme yapmayanların sorumlulukları devam eder. Bu kurum ve kuruluşlara ait her türlü haklar da kayıt altına alınır. Bu haklar ile tahsil edilemeyen alacaklar hakkında ne şekilde işlem yapılacağının belirlenmesi amacıyla Bakanlığa bildirilir ve alınacak cevaba göre işlem yapılır.
(2) Kapatılan kurum ve kuruluşların her türlü borçlarından dolayı Hazineden hiçbir şekilde bir hak ve talepte bulunulamaz.
11) Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca Kapatılan Kurum Ve Kuruluşlar
Hakkında Yapılacak İş Ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul Ve Esasları Hakkında Genelge’de (Sıra
No:2016/1); 4’üncü maddesinde, e) İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu: Olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler ile Hazineye bedelsiz olarak devredilmiş sayılan ve İdarece tespit edilen malvarlığı ile tapuda resen Hazine adına tescil edilen taşınmazların kayıt, defter ve belgelere uygunluğunu denetlemek, malvarlığına dahil edilmesi gereken başkaca mal, hak ve alacaklar olup olmadığının araştırılmasını yapmak, alacak ve hakların takip ve tahsilinin sağlanması konusunda değerlendirme yaparak sonucunu rapora bağlamak ve alınması gereken tedbirlere ilişkin önerilerde bulunmak üzere görevlendirilen komisyonu, 11’inci maddesinde c) Kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek kişilerin alacak ve haklarının tespiti ile ödenmesi gereken borçlarının ödenmesinin sağlanması konusunda görüş ve öneride bulunmak, 14’üncü maddesinde, (I) Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin istihkak ve alacak talepleri, bunların yönetim merkezinin bulunduğu yerdeki İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilmek üzere alacaklının yerleşim yerindeki İl KHK İşlemleri Bürosuna yapılabilir.
(2) Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisaklı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen alacak ve istihkak talepleri, değerlendirilmek üzere İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından görevli İnceleme ve Değerlendirme
Komisyonuna iletilir. İnceleme ve Değerlendime Komisyonu, bu belgelerle birlikte diğer bilgi ve belgeleri de tetkik etmek ve gerektiğinde ilgililerin görüşlerine başvurmak suretiyle alacak ve istihkak taleplerine ilişkin görüş ve önerilerini rapora bağlar. İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından düzenlenen rapor, işlem yapılmak üzere İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilir.
(3) Borçların ödenmesindeki sıralama dikkate alınmak suretiyle Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşmayan istihkak ve alacak talepleri, il KHK İşlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılır.
(4) Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşan istihkak ve alacak taleplerine ilişkin İnceleme ve Değerlendirme
Komisyonu raporu, İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından gerekçeli görüşüyle birlikte nihai karar verilmek üzere Bakanlığa iletilir.
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12) Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
13) Başvuru sahibi Fatih Üniversitesi Sema Uygulama ve Araştırma Merkezinde çalışırken 15 Temmuz
2016 Darbe Girişimi sonrasında söz konusu yerin kapatıldığını, kapatıldığı için de iş akdinin tek taraflı
olarak feshedildiğini, fesihten doğan kıdem ve ihbar tazminatı ile 2016 Temmuz ücretinin ödenmediğini, halen bu yerin 2017 yılında Bezmi Alem Üniversitesi Vakıf Hastanesi Dragos Şubesi olarak çalıştığını belirterek fesihten kaynaklanan işçilik alacaklarının ödenmesini talep etmektedir.
14) Başvuru sahibi 15/07/2016 Darbe Girişimi neticesinde kapatılan Fatih Üniversitesi Sema Uygulama
ve Araştırma Merkezinde iş akdi ile çalıştığını, kapatılmasıyla iş akdinin tek taraflı feshedildiğini, fesih sonrasında tarafına ait kıdem, ihbar tazminatı ve Temmuz 2016 ücretinin ödenmediği, halen bu yerin
2017 yılında Bezmi Alem Üniversitesi Vakıf Hastanesi Dragos Şubesi olarak çalıştığını, söz konusu
işçilik alacaklarının halen ödenmediği hususlarıyla ilgili Hazine ve Maliye Bakanlığınca, 667 Sayılı
OHAL KHK hükümleri kapsamında Fatih Üniversitesi Sema Uygulama ve Araştırma Merkezi kapatılarak tüm mal varlığının Hazineye devredilmesine karar verildiği, Milli Emlak Genel
Müdürlüğü’nün 371 Sıra No’lu Tebliği ve 2016/1 Sıra No’lu Genelge uyarınca oluşturulan İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonunca, süresinde başvuran personelin dilekçelerinde belirttikleri maddi hak taleplerine ilişkin uygun görülen ödeme tutarları belirlenmiş olup, başvuru sahibinin 9.686,47 TL alacağının bulunduğu belirtildiği, hazırlanan raporlarda istihkak/alacak başvurularında bulunanlar hakkında inceleme ve araştırma yapıldığı için araştırma süreci ile ilgili işlemler devam etmekte olduğu,
7091 Sayılı Kanunun 5’inci maddesi kapsamında yürütülen işlemlerin tasfiye süreci niteliğinde olduğu,
alacak başvurularının 5’inci maddede belirtilen şartları taşıyıp taşımadığı hususunun incelenmesi alacakların sırasının tespitinin gerektiği, kapatılan kurumdan alacaklı olanlar tarafından 5’inci madde kapsamında yapılan başvuruların bütüncül olarak değerlendirilmesinin gerekliliği sürecin uzamasına
sebep olduğu, KHK’lar ile bu konuda kendilerine görev verilen idari birimlerin bu süreci tamamlamadan hak iddiasında bulunanların taleplerini karşılamasına imkan bulunmadığının görüldüğü, kendilerine görev verilen idari birimlerin süreç tamamlamadan hak iddiasında bulunanların taleplerini karşılamasına imkan bulunmadığı belirtilmiştir.
15) FETÖ/PDY’nin 15 Temmuz 2016 tarihindeki Darbe Girişiminin ardından demokratik anayasal
düzene, bireylerin temel hak ve hürriyetlerine, milli güvenliğe yönelik tehdit oluşturan tüm terör örgütlerine ve illegal yapılanmalara karşı tedbir alınması amacıyla 20/07/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmiş ve birçok olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamesi çıkarılmıştır. Bu kapsamda 23/07/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde
Kararname ile milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY)
aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen; özel sağlık kurum ve kuruluşları, özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları, vakıf ve dernekler ile bunların iktisadi işletmeleri, vakıf yükseköğretim kurumları, sendika, federasyon ve konfederasyonlar kapatılmıştır. Şikâyete konu
Fatih Üniversitesi de 667 sayılı KHK kapsamında kapatılan kurumlardan biridir.
16) Ardından 670 sayılı KHK ile kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğü veya Hazineye devredilen
kurum ve kuruluşların her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının; her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, asıl borçlu ve diğer kefiller hakkında kesin aciz vesikası bulunan haller hariç olmak üzere kefaletten doğmaması ve FETÖ/PDY’ye veya diğer terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle uygun bir takvim dahilinde ödemeye Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır. Bu kapsamda tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunan kişilerin madde yürürlüğe girdiği tarihten itibaren (17/08/2016) altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde gerekli belgelerle müracaat etmesi gerektiği düzenlenmiştir. Buna göre İnceleme ve Değerlendirme Komisyonunca süresinde başvuran personel tarafından maddi hak taleplerine ilişkin uygun görülen ödeme tutarları belirlenmiş olup, başvuru sahibinin 9.686,47 TL alacağının bulunduğu anlaşılmaktadır.
17) Kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek kişilerin
Hazineye devredilen her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak, haklar ile borç ve yükümlülükler konusunda görev yapacak büro ve komisyonların iş ve işlemleri ise 2016/1 Sıra Sayılı Olağanüstü Hal
Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca Kapatılan Kurum ve Kuruluşlar Hakkında Yapılacak İş ve
İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Genelge ile yürütülmektedir. Buna göre İl KHK
İşlemleri Bürosu, valilik aracılığıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından yapılacak araştırma sonucunda
FETÖ/PDY’ye aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen istihkak ve alacak taleplerini kapatılan kurum ya da kuruluşun bağlı olduğu şirket ve bu şirketler bünyesindeki kurum ya da kuruluş bazında almak ve bu talepleri incelenmek üzere
İnceleme ve Değerlendirme Komisyonuna iletmektedir.
18) İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu, defter, kayıt ve belgeleri tetkik etmek ve gerektiğinde
ilgililerin görüşlerine başvurmak suretiyle alacak ve istihkak taleplerine ilişkin görüş ve önerilerini rapora bağlamakta ve söz konusu rapor işlem yapılmak üzere İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilmektedir.
Buna göre; istihkak ve alacak talepleri 7091 sayılı Kanunun 5 inci maddesindeki şartlar, Valiliklerden elde edilen veriler, Cumhurbaşkanlığı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunun ve bu
Komisyonun kararlarına istinaden verilmiş yargı kararlarındaki iltisak tespiti ölçütleri ve İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonlarının görüş ve önerileri çerçevesinde İl KHK İşlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılacaktır.
19) Başvuru konu işçilik alacakları talebiyle ilgili olarak Hazine ve Maliye Bakanlığınca, 667 Sayılı
OHAL KHK hükümleri kapsamında Fatih Üniversitesi Sema Uygulama ve Araştırma Merkezi kapatılarak tüm mal varlığının Hazineye devredilmesine karar verildiği, İnceleme ve Değerlendirme
Komisyonunca da başvuru sahibinin 9.686,47 TL alacağının bulunduğu, 7091 Sayılı Kanunun 5’inci maddesi kapsamında yürütülen işlemlerin tasfiye süreci niteliğinde olduğu, alacak başvurularının 5’inci maddede belirtilen şartları taşıyıp taşımadığı hususunun incelenmesi alacakların sırasının tespitinin gerektiği, kapatılan kurumdan alacaklı olanlar tarafından 5’inci madde kapsamında yapılan başvuruların bütüncül olarak değerlendirilmesinin gerekliliği sürecin uzamasına sebep olduğu, tasfiye ve alacak-borç tespiti ile görevli idari birimlerin süreç tamamlamadan hak iddiasında bulunanların taleplerini karşılamasına imkan bulunmadığı açıklamasına yer verilmiştir.
20) Söz konusu işçilik alacakları açısından başvuru sahibinin talebinin idare yerine getirilmesinin OHAL
KHK hükümleri nedeniyle sürecin henüz sonuçlanmadığı, ilgili idarelerce tasfiye ve borç-alacak tespitleri işlemlerinin ikmal edilemediği, ödeme ve iadeler konusunda sürece ilişkin belirsizlik bulunduğu ve herhangi bir sürenin öngörülemediği, konuya ilişkin bir takvim/program bilgisine de yer verilmediği tespit edilmiştir. Anayasa’nın 2 nci maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri
“belirlilik”tir. Bu ilkeye göre, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması; ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir. Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (Bknz, Anayasa Mahkemesi’nin 18/01/2018 tarihli ve E.2017/129, K.2018/6 sayılı Kararı). Dolayısıyla hukuk güvenliğinin sağlanması açısından mevzuatta belirtilen süreçlere ilişkin belli bir süre öngörülmesi ve mevzuatta belirtilen şartları taşıyan kişilere ödemelerin yapılması, şartları taşımayan kişiler için ise nihai kararın verilmesi sürecinin hızlandırılması gerekmektedir. Zira, başvuruya konu kıdem, ihbar tazminatı ve ücret alacakları için zamanaşımı konusu da ortaya çıkabilecektir.
21) İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat hükümleri, Milli Emlak Genel Tebliği ve ilgili Genelge
hükümleri ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, FETÖ/PDY’nin 15 Temmuz Darbe Girişiminin ardından 20/07/2016 tarihinde olağanüstü hal ilan edildiği, darbe teşebbüsü ve terörle mücadele çerçevesinde gerekli bazı tedbirlerin alınması amacıyla olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamelerinin yürürlüğe girdiği, bu kapsamda Fatih
Üniversitesinin 667 sayılı KHK ile kapatıldığı, kapatılan üniversiteye bağlı birimde işçi olarak çalışmış olan şikâyetçi tarafından alacaklarının ödenmesi talebinin söz konusu tasfiye sürecinin tamamlanmaması sebebiyle yerine getirilemediği, olağanüstü halin kalktığı da dikkate alındığında hukuk güvenliği, belirlilik ve öngörülebilirliğin sağlanması amacıyla nihai kararın verilmesi sürecinin hızlandırılması gerektiği tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
22) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”,
“hesap verilebilirlik”, “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede, hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilmiş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
23) Ancak, diğer taraftan idarelerden, kararlarını verirken yasal dayanaklarını dikkatli ve özenli doğru
şekilde belirlemeleri, kararların içeriklerini yasalara uygun vermeleri beklenmekte olup, bireyin devlete güvenini zedelemeyecek şekilde işlem tesis etmeleri beklenmektedir. Başvuru kapsamındaki işçilik alacakları için vatandaşın hakkını yargıda araması, gereksiz yargılamalar sonucu kamu kayaklarının israfına yol açmakla birlikte, vatandaşın yargıya gidip gitmemesinin taşıdığı müphemliğe bağlı olarak idarenin talebin sonuçlandırılması başka bir idari makamın görev alanında kalsa dahi, başvurular anında incelenerek takip edilmesi, başvuruların süratli ve doğru sonuçlandırılması amacıyla gerekli tüm tedbirler alması gerektiği, aksi durumun “haklı beklentiye uygunluk” ve “hukuk güvenliği ilkelerine” aykırı bulunduğu değerlendirilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ
tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul İş Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE; Hukuk güvenliğinin sağlanması açısından mevzuatta belirtilen süreçlere ilişkin başvuranlara gerekli bilgilendirmenin yapılması, alacak ve istihkak taleplerinin değerlendirilmesi ve bunun sonucunda gerekli nihai kararın verilmesi sürecinin hızlandırılması hususunda İSTANBUL VALİLİĞİNE (İl KHK
İşlemleri Bürosu) TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
İdare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın, BAŞVURANA ve İSTANBUL VALİLİĞİNE (İl KHK İşlemleri Bürosu) tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi