|
ÖZET: Başvuran, 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname çerçevesinde kapatılan İstanbul İli Özel Ortaokulu’na ait eğitim ücreti iadesi talebinde bulunmuştur. Başvurusunda, 2016-2017 eğitim yılı için ödenen 26.500 TL tutarındaki beş adet çekin iadesini istemiştir. Ancak, İstanbul Defterdarlığı, başvurunun gerekli belgelerle desteklenmediği gerekçesiyle reddedilmiştir. İlgili kurum, kapatılan okulun mal varlığının Hazineye devredildiğini ve başvuranın talebinin bu kapsamda değerlendirilemeyeceğini belirtmiştir.
İdare, başvuranın sunduğu belgelerin eksik olduğunu ve bu nedenle alacak talebinin uygun görülmediğini ifade etmiştir. Ayrıca, yapılan incelemelerde, başvuranın talep ettiği çeklerin kapatılan kurumun yükümlülükleri arasında değerlendirilmediği tespit edilmiştir. Dolayısıyla, başvurunun reddine karar verilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, hukuka uygun bir karar almıştır. Sonuç olarak, başvuranın eğitim ücreti iade talebi, ilgili mevzuat hükümleri gereği reddedilmiştir. Başvuru sahibi, bu karara karşı yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/12700-S.22.19398
BAŞVURU NO : 2022/6246
KARAR TARİHİ : 30/09/2022
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL DEFTERDARLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında kapatılan okula eğitim ücreti adı altında çek ile ödendiği belirtilen ücretin iadesi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 26/04/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Başvuran Kurumumuza yapmış olduğu başvurusunda özetle; Müvekkilinin 23.07.2016 tarihinde yayınlanan 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II sayılı liste 526 sırasında kapatılmasına karar verilen devletimizce atanmış kayyumlar yönetimindeki İstanbul İli Özel
Ortaokulu’na velisi bulunduğu çocukları ve sağlanan eğitim yardımı için 2016-2017 ön kayıt parası,şirket çekleri ile 09/03/2016 tarihinde ilgili kuruma başvuru müddeti içinde henüz vade tarihi gelmeyen toplam 26.500,00 TL’lik 5 adet çekin teslim edildiğini;devlet kurumlarının elinde ise iptalini/iadesini veya bloke konulmasını,üçüncü şahısların elinde ise mevzuat gereği bedellerin ödenmesi için süresi içinde (09/09/2016 tarihinde) evrak numarası ile İstanbul Valiliği İl KHK
Bürosuna dilekçe sunulduğunu,ancak ilgili kurumun dilekçeyi;‘ …dilekçenize ilişkin alacak ve istihkak talebiniz;ilgili idaresine kanaat getirici defter,kayıt ve belgelerle müracaat edilmesi şartının sağlanmaması nedeni ile uygun görülmemiştir’sebebi ile reddettiğini,söz konusu işlem hakkında istemleri doğrultusunda
karar verilmesi ve söz konusu idari işlemin kaldırılması,geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem tesisini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Kurumumuzun 16/06/2022 tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben gönderilen İstanbul Valiliği Defterdarlık KHK İşlemleri İl Bürosu’nun 29/06/2022 tarih ve sayılı yazısında; 2.1. 20/07/2016 tarih ve 2016/9094 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ile genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında alınan tedbirler doğrultusunda 23.07.2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 667 Sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde
Kararname gereğince İşletmeleri A.Ş.’ye bağlı Ortaokulu kapatılarak tüm mal varlığının, alacak ve haklarının Hazineye devredilmesine karar verilmiştir.
2.2. Şikayetçi Sağ. Ürn. Taş. San. Ltd.Şti. tarafından Kurumunuza yapılan başvuru ile;şikayetçi firma müdürünün çocukları hakkında İdaremize yapılan 09/09/2016 tarih ve sayılı başvuru konu edilmiştir.Sözkonusu başvuruda Özel Ortaokulu öğrencileri ve adına özel eğitim kurumuna teslim edilen 26.500-TL tutarlı beş adet çekin teslimi istenmiştir.
2.3.Şikayetçinin İdaremize yapmış olduğu 09.09.2016 tarih ve sayılı başvuru dilekçesi ve ekleri, Milli
Emlak Genel Müdürlüğünün 2016/1 sayılı KHK İşlemleri Usul ve Esaslarına İlişkin Genelgesi doğrultusunda kapatılan kurumun mal varlığı içinde olmadığı iddialarının araştırılması kapsamında,
24.07.2016 tarihli 29780 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 371 Sıra Nolu Milli
Emlak Genel Tebliğinin 5`nci maddesi uyarınca oluşturulan İnceleme ve Değerlendirme Komisyonuna gönderilmiş ve Söğüt Öğretim İşletmeleri A.Ş. hakkında düzenlenen 16/05/2017 tarihli ve sayılı Görüş ve Öneri Raporuna konu edilmiştir. Söz konusu dilekçe ve ekleri ile kapatılan kurum hakkında düzenlenen raporun ilgili kısımları yazımız ekinde Kurumunuza gönderilmektedir.
Sağ. Ürn. Taş. San. Ltd.Şti.’nin Büromuza ibraz etmiş olduğu alacak dilekçesinde bahsi geçen 26.500,00 TL’ye ilişkin 5 adet çek aslına Büromuz kayıtlarında rastlanılamamıştır.
2.4. Kapatılan İstanbul İli Özel Ortaokulu`na verilen çeklerin iadesine yönelik yetkili İnceleme ve Değerlendirme Komisyonunca yapılan çalışmalar neticelendirilmiş olup şikayetçinin başvurusu söz konusu raporun ;Borçlara İlişkin İnceleme ve Değerlendirme bölümünün Peşin Ödenen
Okul-Kurs Ücret Talepleri başlığı altında:”Atışalanı Vergi Dairesinin vergi kimlik numaralı mükellefi Öğretim İşletmeleri A.Ş.’ye ait Özel Bakış Anaokulu, Özel Bakış İlkokulu ve Özel Bakış
Ortaokulu hakkında Sıra Nolu Milli Emlak Genel Tebliği kapsamında yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda tanzim edilen 14.09.2017 tarih ve sayılı Görüş ve Öneri
Raporunun IV-7.2. bölümünde açıklanan nedenlerle Öğr. İşl. A.Ş’ye ait olduğu sonucuna varılan ekli listede yer alan dilekçeler 18.08.2017 tarih ve sayılı yazı ile komisyonumuza iletilmek üzere gönderilmiştir. Söz konusu başvurularla ilgili dilekçe ve ekleri, 670 Sayılı
Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin 5. maddesinin 4.
fıkrasında belirtilen hak düşürücü süre,ödeme yapıldığını gösteren belge/evrak, hizmetin
/
alınmadığı/gelecek dönemlere ilişkin olduğunu gösteren belge/evrak ve ödenen tutarlarının Öğr. İşl.
A.Ş. ‘nin mal varlığına dahil olup olmadığı yönünden incelenmiştir. Yapılan inceleme sonucunda
Sağ. Ürn. Taş. San. Ltd.Şti.’nin çekinin kapatılan kurumun borç/yükümlülüğü içerisinde değerlendirilmemesi gerektiği tespit edilmiştir”şeklinde değerlendirilmiştir.Şikayetçiye 15.12.2021 tarih ve sayılı,14.01.2022 tarih ve sayılı yazılarımızla alacak talebinin;ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle müracaat edilmesi şartının sağlanmaması nedeniyle uygun görülmediği bildirilmiştir.
2.5.İlgili rapora ek listenin (41-Peşin Ödenen Okul Ücretleri İade Taleplerine İlişkin Liste) incelenmesi neticesinde:alacaklı ‘nın kapatılan kurumdan alacaklı olarak talep ettiği 26.500-TL tutarlı 5 adet çekin iadesinin uygun görülmediği, şikayete konu okula şikayetçi ile benzer şekilde kayıt yaptırıp da çek talep edenlerin taleplerinin de uygun görülmediği anlaşılmıştır.
2.6.Kapatılan kurum hakkında İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından düzenlenen 16.05.2017 tarih ve sayılı İnceleme ve Değerlendirme Raporununun açıklama bölümünde belirtilen nedenlerle, kapatılan kurumun borç/yükümlülüğü içerisinde değerlendirilmemesi gerektiği tespit edildiğinden; Şikayetçi tarafından talep edilen eğitim ücretinin iadesi uygun görülmemiştir.
2.7. Şikayetçi tarafından raporda teslim edilen evraklar haricinde herhangi bir evrak teslim edilmemiştir.Söğüt Öğretim İşletmeleri A.Ş. hakkında düzenlenen 16/05/2017 tarihli ve sayılı Görüş ve Öneri Raporunun F-Borçlara İlişkin İnceleme ve Değerlendirme bölümünün 3-Peşin Ödenen Okul-Kurs Ücret Talepleri başlığı altında: ”… 670 Sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında
Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin 5. maddesinin 4. fıkrasında belirtilen hak düşürücü süre, ödeme yapıldığını gösteren belge/evrak, hizmetin alınmadığı/ gelecek dönemlere ilişkin olduğunu gösteren belge/evrak ve ödenen tutarlarının Öğr. İşl. A.Ş. ‘nin mal varlığına dahil olup olmadığı yönünden incelenmiştir. Yapılan inceleme sonucunda Sağ. Ürn. Taş. San.
Ltd.Şti.’nin çekinin kapatılan kurumun borç/yükümlülüğü içerisinde değerlendirilmemesi gerektiği tespit edilmiştir” şeklinde değerlendirilmiştir.Bahsi geçen raporda eksik belgelerle ilgili olarak alacaklıya bilgi verilerek, uygun sürede eksikliğin tamamlatılması durumunda yeniden değerlendirilebileceğine ilişkin herhangi bir değerlendirmede bulunulmamıştır.
2.8.Mevcut durumda söz konusu olayda şikayetçinin talebine ilişkin olarak Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “DOSTANE ÇÖZÜM” başlıklı 33/A maddesi kapsamında “Şikayet konusu talebin ilgili idare tarafından yerine getirilmesi veya şikayetin çözüme kavuşturulduğunun taraflarca Kuruma bildirilmesi halinde dostane çözüm kararı verilir.” hükmüne istinaden İdaremizce şikayetçinin talepleri ile ilgili olarak yapılacak bir işlem bulunmamaktadır.
İfadelerine yer verildiği görülmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3.Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler” hükmü, 4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne, 5. 23/07/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü Hal
Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin “Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin tedbirler” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasında; “23/07/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun
Hükmünde Kararnamenin “Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin tedbirler” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen; …..b) Ekli (II) sayılı listede yer alan özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları…” kapatılmıştır.” hükmüne, 6. 17/08/2016 tarihli ve 29804 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 670 sayılı Olağanüstü Hal
Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin “Devir işlemlerine ilişkin tedbirler” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının (devralınan varlık); her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, idare etmeye, avans dahil her türlü alacak, senet, çek ve diğer kıymetli evraka ilişkin olarak dava ve icra takibi ile diğer her türlü işlemi yapmaya, devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, asıl borçlu ve diğer kefiller hakkında kesin aciz vesikası bulunan haller hariç olmak üzere kefaletten doğmaması ve Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne veya diğer terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle bunları uygun bir takvim dahilinde ödemeye… Maliye Bakanlığı yetkilidir.” hükmüne, dördüncü fıkrasında; “Birinci fıkra kapsamında tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanlarca bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle müracaat edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak kapatma işlemlerinde ise altmış günlük süre kapatma tarihinden itibaren başlar.” hükmüne, 7. 2016/1 Sıra Sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca Kapatılan Kurum ve Kuruluşlar Hakkında Yapılacak İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında
Genelgenin “İl KHK İşlemleri Bürosunun yetki ve görevleri” başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde; “Valilik aracılığıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından yapılacak araştırma sonucunda Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen istihkak ve alacak taleplerini kapatılan kurum ya da kuruluşun bağlı olduğu şirket ve bu şirketler bünyesindeki kurum ya da kuruluş bazında almak
/
ve bu talepleri kaydedilmek üzere muhasebe birimine, incelenmek üzere İnceleme ve Değerlendirme
Komisyonuna iletmek,” hükmüne, 7.1. “İnceleme ve Değerlendirme Komisyonunun yetki ve görevleri” başlıklı 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; “Kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek kişilerin alacak ve haklarının tespiti ile ödenmesi gereken borçlarının ödenmesinin sağlanması konusunda görüş ve öneride bulunmak,…” hükmüne, 7.2. “İstihkak ve Alacak Taleplerine Yönelik Başvuruların Değerlendirilmesi” başlıklı 14 üncü maddesinde; “(1) Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin istihkak ve alacak talepleri, bunların yönetim merkezinin bulunduğu yerdeki İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilmek üzere alacaklının yerleşim yerindeki İl KHK İşlemleri Bürosuna yapılabilir. (2) Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen alacak ve istihkak talepleri, değerlendirilmek üzere İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından görevli İnceleme ve Değerlendirme Komisyonuna iletilir. İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu, bu belgelerle birlikte diğer bilgi ve belgeleri de tetkik etmek ve gerektiğinde ilgililerin görüşlerine başvurmak suretiyle alacak ve istihkak taleplerine ilişkin görüş ve önerilerini rapora bağlar. İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından düzenlenen rapor, işlem yapılmak üzere İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilir. (3) Borçların ödenmesindeki sıralama dikkate alınmak suretiyle Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşmayan istihkak ve alacak talepleri, İl KHK İşlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılır. (4) Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşan istihkak ve alacak taleplerine ilişkin İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu raporu, İl KHK İşlemleri
Bürosu tarafından gerekçeli görüşüyle birlikte nihai karar verilmek üzere Bakanlığa iletilir.” hükmüne, 8. Hazine ve Maliye Bakanlığının (Muhasebat ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü) 07/08/2019 tarihli, 90192509-210.01.02-170805-281819 sayılı, OHAL İşlemleri konulu, 81
İl Valiliğine gereği için dağıtımlı Genel yazının “VI- İstihkak ve Alacak Taleplerinin Tespiti ve
Ödenmesi” başlığı altında; 8.1.İstihkak ve alacak talepleri: 7091 sayılı Kanunun 5 inci maddesindeki şartlar. Valiliklerden elde edilen veriler, Cumhurbaşkanlığı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunun ve bu Komisyonun kararlarına istinaden verilmiş yargı kararlarındaki iltisak tespiti ölçütleri ve inceleme ve Değerlendirme
Komisyonlarının görüş ve önerileri (ödenmesi gereken borçlarının ödenmesinin sağlanması konusundaki görüş ve önerisi ile hazırladığı sıra cetveli) çerçevesinde İI KHK işlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılacaktır.
8.2.İl KHK İşlemleri Büroları tarafından İnceleme ve Değerlendirme Komisyonlarının görüşü doğrultusunda ödenmesine karar verilen borçlar, muhasebe kayıtlarına alınmak üzere muhasebe birimine gönderilecektir.
8.3.Söz konusu alacak ve istihkak talepleri muhasebe birimi tarafından ödeme sırası dikkate alınmak suretiyle emanet hesaplarından karşılanacaktır.
8.4.İl KHK İşlemleri Bürosu, yapılacak ödemelerde istihkak taleplerine ilişkin hukuki ihtilaflardan
Bakanlığımız aleyhine sonuçlanabileceğini öngördüklerini ve uygulamada ortaya çıkabilecek diğer riskleri de dikkate alarak Hazineye ek mali külfet yüklenilmemesi amacı doğrultusunda kapatılan kurum ve kuruluşun malvarlığından uygun bir tutarı tedbiren muhafaza edecektir.
8.5.Olağanüstü Hal KHK’ları uyarınca ilgili Bakan tarafından oluşturulan komisyonun teklifi üzerine bakan onayı ile kapatılan (KHK ekli listeler dışında kapatılanlar) kurum ve kuruluşlara ilişkin istihkak iddialarında hak düşürücü sürenin başlangıç tarihi mevzuatta düzenlenmemiştir. Bu mahiyetteki başvurularda herhangi bir bilgi, belge, yazışma, elektronik posta vb. haberleşme araçları ile hayatın olağan akışı veya ticari teamüller kapsamında başvuru sahibinin ıttıla tarihi tespit edilemediği takdirde, başvuruların 60 günlük hak düşürücü süre içerisinde yapıldığının kabulü hukuki bir zorunluluktur.
Defterdarlıklarca bu kapsamda araştırma yapılabilecek belirli bir çerçeve oluşturulması mümkün olmadığından ve işlemlerin sürüncemede bırakılması yeni ihtilaflar doğurabileceğinden, İl KHK işlemleri
Büroları tarafından ıttıla tarihinin tespiti için yapılacak araştırma, mevcut kayıtlar ile sınırlı olarak yapılacaktır” düzenlemesine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Uyuşmazlık konusu özetle; Başvuran vekilinin 667 KHK ve 670 KHK (6749 ve 7091 sayılı kanun)
kapsamında kapatılmasına karar verilen yönetimindeki İstanbul İli Özel
Ortaokulu’ndan alacakları olduğu iddiası ve bu alacaklarının kendisine ödenmesi talebi hakkındadır.
11. FETÖ/PDY’nin 15 Temmuz 2016 tarihindeki Darbe Girişiminin ardından demokratik anayasal düzene, bireylerin temel hak ve hürriyetlerine, milli güvenliğe yönelik tehdit oluşturan tüm terör örgütlerine ve illegal yapılanmalara karşı tedbir alınması amacıyla 20/07/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararıyla ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmiş ve birçok olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamesi çıkarılmıştır. Bu kapsamda 23/07/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 667 sayılı
Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname ile milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen; özel sağlık kurum ve kuruluşları, özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları, vakıf ve dernekler ile bunların iktisadi işletmeleri, vakıf yükseköğretim kurumları, sendika, federasyon ve konfederasyonlar kapatılmıştır. Şikâyete konu yönetimindeki İstanbul İli Özel
Ortaokulu da 667 sayılı KHK (6749 sayılı kanun) kapsamında kapatılan kurumlardan biridir.
12. Ardından 670 sayılı KHK ile, kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğü veya Hazineye devredilen kurum ve kuruluşların her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının; her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, asıl borçlu ve diğer kefiller hakkında kesin aciz vesikası bulunan haller hariç olmak üzere kefaletten doğmaması ve
FETÖ/PDY’ye veya diğer terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle uygun bir takvim dahilinde ödemeye Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır. Bu kapsamda tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunan kişilerin madde yürürlüğe girdiği tarihten itibaren (17/08/2016) altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde gerekli belgelerle müracaat etmesi gerektiği düzenlenmiştir. Buna göre başvuruların 17/10/2016 tarihine kadar defterdarlık bünyesinde
kurulan İl KHK İşlemleri Bürosuna yapılması gerekmektedir. Somut olayda şikâyetçi, 09/09/2016 tarihinde ilgili idareye müracaat ederek, 675 sayılı KHK’nın 5 inci maddesinin 4 üncü fıkrasına göre 60 günlük hak düşürücü süre içerisinde başvuruda bulunmuştur.
13. Kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek kişilerin
Hazineye devredilen her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak, haklar ile borç ve yükümlülükler konusunda görev yapacak büro ve komisyonların iş ve işlemleri ise 2016/1 Sıra Sayılı Olağanüstü Hal
Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca Kapatılan Kurum ve Kuruluşlar Hakkında Yapılacak
İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Genelge ile yürütülmektedir. Buna göre İl
KHK İşlemleri Bürosu, valilik aracılığıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından yapılacak araştırma sonucunda FETÖ/PDY’ye aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen istihkak ve alacak taleplerini kapatılan kurum ya da kuruluşun bağlı olduğu şirket ve bu şirketler bünyesindeki kurum ya da kuruluş bazında almak ve bu talepleri incelenmek üzere İnceleme ve Değerlendirme Komisyonuna iletmektedir.
14.İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu, defter, kayıt ve belgeleri tetkik etmek ve gerektiğinde ilgililerin görüşlerine başvurmak suretiyle alacak ve istihkak taleplerine ilişkin görüş ve önerilerini rapora bağlamakta ve söz konusu rapor işlem yapılmak üzere İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilmektedir. İl KHK İşlemleri
Bürosunun ‘Bakanlık tarafından ödenmesine karar verilen borçların ödenmesini sağlamak’ görevini ifa ederken uyması gereken hususlar Bakanlık tarafından 07/08/2019 tarihli ve 281819 sayılı genel yazı ile 81
İl Valiliğine gönderilmiştir. Buna göre; istihkak ve alacak talepleri 7091 sayılı Kanunun 5 inci maddesindeki şartlar, Valiliklerden elde edilen veriler, Cumhurbaşkanlığı Olağanüstü Hal İşlemleri
İnceleme Komisyonunun ve bu Komisyonun kararlarına istinaden verilmiş yargı kararlarındaki iltisak tespiti ölçütleri ve İnceleme ve Değerlendirme Komisyonlarının görüş ve önerileri çerçevesinde İl KHK
İşlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılacaktır.
15. Somut olayda, uyuşmazlık konusu hakkında ilgili şirketin ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle müracaat edilmesi şartını sağlanmadığı idarece ifade edilmektedir.
16. Somut olayda başvuran .’nin, başvuru için gerekli olan kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerin ibraz edilmemiş olmasından ilgili ticareti tereddütsüz şekilde ortaya koyma ve alacak borç ilişkisinin ispatı noktasında eksik bırakmakta olduğu anlaşılmaktadır.
17.Ayrıca Kapatılan kurum hakkında İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından düzenlenen
16.05.2017 tarih ve sayılı İnceleme ve Değerlendirme Raporununun açıklama
bölümünde belirtilen nedenlerle, kapatılan kurumun borç/yükümlülüğü içerisinde değerlendirilmemesi gerektiği tespit edildiğinden; şikayetçi şirket tarafından eğitim ücreti adı altında talep edilen bedel iadesinin reddedildiği anlaşılmaktadır.
18.Bu bağlamda, konuyla ilgili dosya kapsamındaki tüm bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde başvuran şirket temsilcisinin limited şirket müdürünün çocuğunun eğitim gideri karşılığı olarak keşide edildiği belirtilen çek bedelinin iadesi talebinin reddedilmesinde ilgili mevzuat hükümleri gereği hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19.İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
/
yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresinde cevap verildiği tespit edilmiştir.
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VI. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvurana ve İSTANBUL VALİLİĞİ DEFTERDARLIK KHK İŞLEMLERİ İNCELEME VE
DEĞERLENDİRME KOMİSYONU’na tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Ek:
1-Başvuru dilekçesi 2-Başvuru dilekçesi