|
ÖZET: Manolya Eğitim Hizmetleri Tic. A.Ş. hakkında, Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri çerçevesinde oluşturulan İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından 27 Ekim 2017 tarihinde bir rapor hazırlanmıştır. Raporda, eğitim hizmeti almak için kayıt yaptıran ve ödemelerini gerçekleştiren öğrencilerin, ödenen bedel karşılığında eğitim hizmeti almadıkları tespit edilmiştir. Bu kapsamda, şikâyetçinin 400 TL’lik alacak talebi kabul edilmiştir. Ancak, talep sahiplerinin FETÖ/PDY ile olan ilişkilerinin araştırılması devam etmekte olup, bu araştırma sonucunda herhangi bir bağlantısı olmayanların taleplerinin ödenmesi gerektiği belirtilmiştir.
Raporun sonuç bölümünde, FETÖ/PDY ile ilişkisi olmayan kişilerin alacak taleplerinin ödenmesi için gerekli adımların atılması gerektiği vurgulanmıştır. Ayrıca, İstanbul Valiliği Güvenlik İşleri Bürosuna, bu araştırmaların yapılması için gizli bir yazı gönderilmiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde, kapatılan kurumlarla ilgili alacak ve hakların tespiti, İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından yürütülmektedir. Bu süreçlerin hızlandırılması gerektiği, hukuk güvenliğinin sağlanması açısından önem arz etmektedir. Sonuç olarak, alacak taleplerinin değerlendirilmesi ve ödemelerin yapılması sürecinin hızlandırılması için İstanbul Defterdarlığı’na tavsiyede bulunulmuştur. İdare, bu tavsiyeye uygun olarak gerekli işlemleri 30 gün içinde bildirmekle yükümlüdür. |
Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca Kapatılan Kurum ve Kuruluşlar
Hakkında Yapılacak İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Genelge hükümleri gereğince oluşturulan İnceleme ve Değerlendirme Komisyonunca Manolya Eğitim
Hiz. Tic. A.Ş hakkında 27/10/2017 tarihli ve 2017-A-1699/15 sayılı Görüş ve Öneri Raporu düzenlendiği,
2.4) Düzenlenen raporun ‘Öğrencilere Olan Borç ve Yükümlülükler’ başlıklı bölümünde;
‘Kurumda eğitim ve öğretim hizmeti almak için kayıt yaptıran ve gelecek dönemlere ilişkin bu hizmet bedellerini kredi kartı ya da banka havale/EFT yolu ile peşin ödeyen kişilerin İl KHK
İşlemleri Bürosuna vermiş olduğu dilekçeler ve kanıtlayıcı belgeler dikkate alınarak gerekli araştırmalar yapılmış olup, ödenen bedel karşılığı eğitim hizmeti alınmayanlar tespit edilmiştir.’ denilmektedir. Bu bağlamda şikâyetçinin 400,00-TL’lik alacak hakkının
‘Kabul’ edildiği, hak ve alacak hakkının bulunup bulunmadığının tespitinin İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonunun görev ve yetkisinde olduğu,
2.5) Düzenlenen raporun ‘Öğrencilere Olan Borç ve Yükümlülükler’ başlıklı bölümünde;
‘Talep sahiplerinin FETÖ/PDY terör örgütüyle aidiyeti, iltisakı, irtibatı olup olmadığı yönünden Valilikler aracılığıyla araştırmasına devam edilmekte olduğu, bu araştırma sonucunda FETÖ/PDY terör örgütüyle aidiyeti, iltisakı, irtibatı olmayanlara Maliye Bakanlığı tarafından verilecek talimatlar da dikkate alınarak bu ödemelerin yapılması gerekmektedir.’ denildiği,
2.6) Ayrıca raporun ‘Sonuç’ bölümünde ‘Alacak ve İstihkak Taleplerine İlişkin İnceleme ve
Değerlendirme sonucunda, raporun düzenleme tarihine kadar alacak ve istihkak talebinde bulunanların FETÖ/PDY terör örgütüyle aidiyeti, iltisakı, irtibatı konusundaki araştırma sonuçları ulaşmadığından bu hususun ödeme aşamasında dikkate alınması ve borçların raporda belirtilen sıra ile ödenmesinin gerçekleştirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.’ ifadesine yer verildiği,
2.7) Bu bağlamda Büro tarafından istihkak ve alacak talebinde bulunanların FETÖ/PDY terör
örgütüne aidiyeti, iltisakı, irtibatı konusundaki araştırmalarının yapılması amacıyla İstanbul
Valiliği Güvenlik İşleri Bürosuna ‘Gizli’ ibareli yazı yazıldığı, soruşturma sonuçlarının bugün itibariyle Bürolarına ulaşmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Cumhuriyetin Nitelikleri” başlıklı
2’nci maddesinde, “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”,
3.1) “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74’üncü
maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
3.2) “Olağanüstü Hal Yönetimi” başlıklı 119’uncu maddesinin birinci fıkrasında,
“Cumhurbaşkanı; savaş, savaşı gerektirecek bir durumun baş göstermesi, seferberlik, ayaklanma, vatan veya Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma, ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması, anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması, şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması, tabiî afet veya tehlikeli salgın hastalık ya da ağır ekonomik bunalımın ortaya çıkması hallerinde yurdun tamamında veya bir bölgesinde, süresi altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilir.”,
4) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 23/07/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü
Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin “Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin tedbirler” başlıklı 2’nci maddesinin birinci fıkrasında, “Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY)
aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen;… ç) Ekli (IV) sayılı listede yer alan vakıf yükseköğretim kurumları,… kapatılmıştır.”,
6) 17/08/2016 tarihli ve 29804 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 670 sayılı Olağanüstü
Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin “Devir İşlemlerine İlişkin Tedbirler” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, “20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının (devralınan varlık); her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, idare etmeye, avans dahil her türlü alacak, senet, çek ve diğer kıymetli evraka ilişkin olarak dava ve icra takibi ile diğer her türlü işlemi yapmaya, devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, kefaletten doğmaması ve Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle bunları uygun bir takvim dahilinde ödemeye …..Maliye Bakanlığı yetkilidir.”; dördüncü fıkrasında, “Birinci fıkra kapsamında tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanlarca bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle müracaat edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak kapatma işlemlerinde ise altmış günlük süre kapatma tarihinden itibaren başlar.”,
7) 06/01/2017 tarihli ve 29940 Mükerrer Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 679 sayılı
Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin “Değişiklik hükümleri” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında, “15/8/2016 tarihli ve 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesinin beşinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir; “(5) Borçların ödenmesinde, kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay gibi borçlar, çalışanların sigorta primleri, rehinli alacaklar, enerji, iletişim ve su kullanım borçları, çeşidine bakılmaksızın beşyüz Türk Lirasını geçmeyen borçlar ve diğerleri şeklinde sıralama esas alınır. Kapatılan özel öğretim kurum ve kuruluşları, kurs, dershane, öğrenci yurtları ve pansiyonlara avans veya peşin ödeme şeklinde kapatma tarihinden sonraki dönemler için ifa edilmiş olan öğrenim ve barınma bedelleri, yukarıda belirtilen sıraya tabi tutulmaksızın iade edilir.”,
8) 2016/1 Sıra Sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca
Kapatılan Kurum ve Kuruluşlar Hakkında Yapılacak İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Genelgenin “İl KHK İşlemleri Bürosunun Yetki ve Görevleri” başlıklı 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde, “Valilik aracılığıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından yapılacak araştırma sonucunda Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen istihkak ve alacak taleplerini kapatılan kurum ya da kuruluşun bağlı olduğu şirket ve bu şirketler bünyesindeki kurum ya da kuruluş bazında almak ve bu talepleri kaydedilmek üzere muhasebe birimine, incelenmek üzere İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonuna iletmek,”,
8.1) “İnceleme ve Değerlendirme Komisyonunun Yetki ve Görevleri” başlıklı 11’inci
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, “Kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek kişilerin alacak ve haklarının tespiti ile ödenmesi gereken borçlarının ödenmesinin sağlanması konusunda görüş ve öneride bulunmak,”,
8.2) “İstihkak ve Alacak Taleplerine Yönelik Başvuruların Değerlendirilmesi” başlıklı
14’ üncü maddesinde, “(1) Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin istihkak ve alacak talepleri, bunların yönetim merkezinin bulunduğu yerdeki İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilmek üzere alacaklının yerleşim yerindeki İl KHK İşlemleri Bürosuna yapılabilir.
(2) Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen alacak ve istihkak talepleri, değerlendirilmek üzere İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından görevli İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonuna iletilir. İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu, bu belgelerle birlikte diğer bilgi ve belgeleri de tetkik etmek ve gerektiğinde ilgililerin görüşlerine başvurmak suretiyle alacak ve istihkak taleplerine ilişkin görüş ve önerilerini rapora bağlar.
İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından düzenlenen rapor, işlem yapılmak üzere İl
KHK İşlemleri Bürosuna gönderilir.
(3) Borçların ödenmesindeki sıralama dikkate alınmak suretiyle Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşmayan istihkak ve alacak talepleri, il KHK İşlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılır.
(4) Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşan istihkak ve alacak taleplerine ilişkin İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonu raporu, İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından gerekçeli görüşüyle birlikte nihai karar verilmek üzere Bakanlığa iletilir.”
9) Hazine ve Maliye Bakanlığının (Muhasebat ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü)
07/08/2019 tarihli, 90192509-210.01.02-170805-281819 sayılı, OHAL İşlemleri konulu, 81
İl Valiliğine gereği için dağıtımlı Genel yazının; “VI- İstihkak ve Alacak Taleplerinin
Tespiti ve Ödenmesi” başlığı altında; “ 1- İstihkak ve alacak talepleri: 7091 sayılı Kanunun
5 inci maddesindeki şartlar. Valiliklerden elde edilen veriler, Cumhurbaşkanlığı Olağanüstü
Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunun ve bu Komisyonun kararlarına istinaden verilmiş yargı kararlarındaki iltisak tespiti ölçütleri ve inceleme ve Değerlendirme Komisyonlarının görüş ve önerileri (ödenmesi gereken borçlarının ödenmesinin sağlanması konusundaki görüş ve önerisi ile hazırladığı sıra cetveli) çerçevesinde İI KHK işlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılacaktır.
2- İl KHK İşlemleri Büroları tarafından İnceleme ve Değerlendirme Komisyonlarının görüşü doğrultusunda ödenmesine karar verilen borçlar, muhasebe kayıtlarına alınmak üzere muhasebe birimine gönderilecektir.
3- Söz konusu alacak ve istihkak talepleri muhasebe birimi tarafından ödeme sırası dikkate alınmak suretiyle emanet hesaplarından karşılanacaktır.
4- İl KHK İşlemleri Bürosu, yapılacak ödemelerde istihkak taleplerine ilişkin hukuki ihtilaflardan Bakanlığımız aleyhine sonuçlanabileceğini öngördüklerini ve uygulamada ortaya çıkabilecek diğer riskleri de dikkate alarak Hazineye ek mali külfet yüklenilmemesi amacı doğrultusunda kapatılan kurum ve kuruluşun malvarlığından uygun bir tutarı tedbiren muhafaza edecektir.
5- Olağanüstü Hal KHK’ları uyarınca ilgili Bakan tarafından oluşturulan komisyonun teklifi üzerine bakan onayı ile kapatılan (KHK ekli listeler dışında kapatılanlar) kurum ve kuruluşlara ilişkin istihkak iddialarında hak düşürücü sürenin başlangıç tarihi mevzuatta düzenlenmemiştir. Bu mahiyetteki başvurularda herhangi bir bilgi, belge, yazışma, elektronik posta vb. haberleşme araçları ile hayatın olağan akışı veya ticari teamüller kapsamında başvuru sahibinin ıttıla tarihi tespit edilemediği takdirde, başvuruların 60 günlük hak düşürücü süre içerisinde yapıldığının kabulü hukuki bir zorunluluktur. Defterdarlıklarca bu kapsamda araştırma yapılabilecek belirli bir çerçeve oluşturulması mümkün olmadığından ve işlemlerin sürüncemede bırakılması yeni ihtilaflar doğurabileceğinden, İl KHK işlemleri Büroları tarafından ıttıla tarihinin tespiti için yapılacak araştırma, mevcut kayıtlar ile sınırlı olarak yapılacaktır” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
10) Kamu Denetçisi tarafından, Hukuk güvenliğinin sağlanması açısından mevzuatta belirtilen
süreçlere ilişkin başvuranlara gerekli bilgilendirmenin yapılması, alacak ve istihkak taleplerinin değerlendirilmesi ve bunun sonucunda gerekli ödemenin yapılıp yapılmayacağı hususunda nihai kararın verilmesi sürecinin hızlandırılması hususunda ilgili idareye tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, KHK ile kapatılan Manolya Eğitim Hiz.
Tic. A.Ş.’ ye 3. sınıfta okuyan oğlu için yatırdığı okul kayıt ücretin iade edilmesini talep etmektedir.
12) FETÖ/PDY’nin 15 Temmuz 2016 tarihindeki Darbe Girişimi ardından demokratik
anayasal düzene, bireylerin temel hak ve hürriyetlerine, milli güvenliğe yönelik tehdit oluşturan tüm terör örgütlerine ve illegal yapılanmalara karşı tedbir alınması amacıyla 20/07/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmiş ve birçok olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamesi çıkarılmıştır. Bu kapsamda 23/07/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında
Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname ile milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen; özel sağlık kurum ve kuruluşları, özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları, vakıf ve dernekler ile bunların iktisadi işletmeleri, vakıf yükseköğretim kurumları, sendika, federasyon ve konfederasyonlar kapatılmıştır. Şikâyet konu Manolya
Eğitim Hizmetleri Tic. A.Ş. de 667 sayılı KHK kapsamında kapatılan kurumlardan biridir.
13) Ardından 670 sayılı KHK ile, kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğü veya Hazineye
devredilen kurum ve kuruluşların her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının; her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, kefaletten doğmaması ve FETÖ/PDY’ye aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle uygun bir takvim dâhilinde ödemeye Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır. Bu kapsamda tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunan kişilerin madde yürürlüğe girdiği tarihten itibaren (17/08/2016) altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde gerekli belgelerle müracaat etmesi gerektiği düzenlenmiştir. Buna göre başvuruların 17/10/2016 tarihine kadar defterdarlık bünyesinde kurulan İl KHK İşlemleri Bürosuna yapılması gerekmektedir. Somut olayda şikâyetçi, 07/09/2016 tarihinde ilgili idareye müracaat ederek, 675 sayılı KHK’nın 5’inci maddesinin dördüncü fıkrasına göre 60 günlük hak düşürücü süre içinde başvuruda bulunmuştur.
14) Kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek
kişilerin Hazineye devredilen her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak, haklar ile borç ve yükümlülükler konusunda görev yapacak büro ve komisyonların iş ve işlemleri ise 2016/1 Sıra
Sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca Kapatılan Kurum ve
Kuruluşlar Hakkında Yapılacak İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları
Hakkında Genelge ile yürütülmektedir. Buna göre İl KHK İşlemleri Bürosu, valilik aracılığıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından yapılacak araştırma sonucunda
FETÖ/PDY’ye aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen istihkak ve alacak taleplerini kapatılan kurum ya da kuruluşun bağlı olduğu şirket ve bu şirketler bünyesindeki kurum ya da kuruluş bazında almak ve bu talepleri incelenmek üzere İnceleme ve Değerlendirme Komisyonuna iletmektedir.
15) İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu, defter, kayıt ve belgeleri tetkik etmek ve
gerektiğinde ilgililerin görüşlerine başvurmak suretiyle alacak ve istihkak taleplerine ilişkin görüş ve önerilerini rapora bağlamakta ve söz konusu rapor işlem yapılmak üzere İl KHK
İşlemleri Bürosuna gönderilmektedir. İl KHK İşlemleri Bürosunun ‘Bakanlık tarafından ödenmesine karar verilen borçların ödenmesini sağlamak’ görevini ifa ederken uyması gereken hususlar Bakanlık tarafından 07/08/2019 tarihli ve 281819 sayılı genel yazı ile 81 İl Valiliğine gönderilmiştir. Buna göre; istihkak ve alacak talepleri 7091 sayılı Kanunun 5’inci maddesindeki şartlar, Valiliklerden elde edilen veriler, Cumhurbaşkanlığı Olağanüstü Hal
İşlemleri İnceleme Komisyonunun ve bu Komisyonun kararlarına istinaden verilmiş yargı kararlarındaki iltisak tespiti ölçütleri ve İnceleme ve Değerlendirme Komisyonlarının görüş ve önerileri çerçevesinde İl KHK İşlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılacaktır.
16) Somut olayda, ilgili İdare tarafından hak ve alacak tespitinin İnceleme ve Değerlendirme
Komisyonlarının görev ve yetkisinde olduğu, soruşturma raporlarının halen İdareye intikal ettirilmediğinden hak sahibi kişilerin istihkak ve alacak taleplerinin karşılanmadığı bildirilmiştir. Ancak cevabi yazıda, şikâyetçinin ödeme için gerekli şartları taşıyıp taşımadığı (hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, kefaletten doğmaması ve FETÖ/PDY’ye aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması), ödeme ve iadeler konusunda sürece ilişkin bir belirsizlik bulunduğu ve ödemelere ne zaman başlanacağı hususunun belirsiz olduğu, ayrıca konuya ilişkin bir takvim/program bilgisine yer verilmediği tespit edilmiştir.
16.1) Anayasa’nın 2’nci maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri
“belirlilik” tir. Bu ilkeye göre, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması; ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir…Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (Anayasa Mahkemesi’nin 18/01/2018 tarihli ve E.2017/129, K.2018/6 sayılı Kararı). Dolayısıyla hukuk güvenliğinin sağlanması açısından mevzuatta belirtilen süreçlere ilişkin belli bir süre öngörülmesi ve mevzuatta belirtilen şartları taşıyan kişilere ödemelerin yapılması, şartları taşımayan kişiler için ise nihai kararın verilmesi sürecinin hızlandırılması gerektiği değerlendirilmiştir.
17) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, FETÖ/PDY’nin 15Temmuz Darbe
Girişiminin ardından 20/07/2016 tarihinde olağanüstü hal ilan edildiği, darbe teşebbüsü ve terörle mücadele çerçevesinde gerekli bazı tedbirlerin alınması amacıyla olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamelerinin yürürlüğe girdiği, bu kapsamda Manolya Eğitim Hiz. Tic. A.Ş.’nin
667 sayılı KHK ile kapatıldığı, kapatılan eğitim kurumuna ödenen ücretin iadesi için
07/09/2016 tarihinde ilgili idareye müracaat edildiği, ancak İnceleme ve Değerlendirme
Komisyonları raporlarına istinaden gerekli ödemelerin yapılabilmesi için İdarece konunun hassasiyet gerektiği nedeniyle titizlikle devam ettirildiği, işlemlerin sonuçlanmasını müteakip hak sahibi kişilerin alacak ve istihkak taleplerinin karşılanacağı, olağanüstü halin kalktığı da dikkate alındığında hukuk güvenliği ve öngörülebilirliğin sağlanması amacıyla anılan süreçlerin hızlandırılması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
18) 679 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamede, “Borçların ödenmesinde, kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay gibi borçlar, çalışanların sigorta primleri, rehinli alacaklar, enerji, iletişim ve su kullanım borçları, çeşidine bakılmaksızın beşyüz Türk Lirasını geçmeyen borçlar ve diğerleri şeklinde sıralama esas alınır. Kapatılan özel öğretim kurum ve kuruluşları, kurs, dershane, öğrenci yurtları ve pansiyonlara avans veya peşin ödeme şeklinde kapatma tarihinden sonraki dönemler için ifa edilmiş olan öğrenim ve barınma bedelleri, yukarıda belirtilen sıraya tabi tutulmaksızın iade edilir.” düzenlemesi yer almaktadır. Anılan hükmün yerine getirilmemesi hukuka, adalete ve hakkaniyete uygun bulunmamıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresinde cevap verildiği, dolayısıyla İdarenin ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’, ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkelerine uyduğu tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20) 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul
İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamında göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Hukuk güvenliğinin sağlanması açısından mevzuatta belirtilen süreçlere ilişkin başvuranlara gerekli bilgilendirmenin yapılması, alacak ve istihkak taleplerinin değerlendirilmesi ve bunun sonucunda gerekli ödemenin yapılıp yapılmayacağı hususunda nihai kararın verilmesi sürecinin hızlandırılması hususunda İSTANBUL DEFTERDARLIĞI’NA(İL KHK İŞLEMLERİ
BÜROSU) TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve İSTANBUL DEFTERDARLIĞI’NA(İL KHK İŞLEMLERİ
BÜROSU) tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
İdare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi