|
ÖZET: Başvuran, 2016-2017 eğitim yılı için çocuklarını kapatılan bir özel ilkokula kaydettirmiş ve ödediği eğitim ücretinin iadesini talep etmiştir. 15 Temmuz 2016’daki darbe girişiminin ardından kapatılan bu okul için başvuran, Bursa Defterdarlığına yaptığı başvurudan sonuç alamamış ve Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurmuştur. Kurum, başvuruyu inceleyerek, eğitim bedelinin iade edilmesi gerektiği sonucuna ulaşmıştır. Ancak, ilgili idareden yazılı izin beklenmesi nedeniyle sürecin uzadığı tespit edilmiştir.
Kapatılan kurumlarla ilgili ödemelerin yapılması için belirli bir süre öngörülmesi gerektiği vurgulanmıştır. Başvuranın FETÖ/PDY ile herhangi bir bağlantısının olmadığının tespit edilmesi, iade sürecinin hızlandırılması gerektiğini ortaya koymaktadır. İlgili mevzuat, kapatılan kurumlara yapılan ödemelerin belirli şartlar altında iade edilmesini öngörmektedir. Ancak, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın süreci geciktirmesi, hukukun üstünlüğü ve iyi yönetim ilkeleri açısından sorun teşkil etmektedir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, Çevre ve Şehircilik Bakanlığına, sürecin hızlandırılması ve mevzuatta belirtilen şartları taşıyan kişilere ödemelerin yapılması hususunda tavsiyede bulunmuştur. Bakanlığın bu tavsiyeye uygun hareket etmesi ve süreci hızlandırması gerektiği ifade edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/712-S.1064
BAŞVURU NO : 2018/12656
KARAR TARİHİ : 11/04/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikâyetçinin, Kanun Hükmünde Kararname ile kapatılan eğitim kurumuna ödediği ücretin iade edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 15/10/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran , Mart 2016 tarihinde erken kayıt avantajından faydalanmak
amacıyla 2016-2017 eğitim yılı için kızı ile oğlu ’ı evlerinin yakınında olan Özel İlköğretim Okulu’na kayıt ettirdiğini, ancak söz konusu okulun
15 Temmuz Darbe Girişimi’nden sonra kapatıldığını ve devlet okulu olduğunu, 670 sayılı
KHK’ya istinaden ödemiş olduğu tutarı geri alabilmek için 01/09/2016 tarihinde Bursa
Defterdarlığına başvuruda bulunduğunu, ancak herhangi bir cevap alamaması üzerine 05/04/2017 tarihinde Kurumumuza başvuru yaptığını, Kurumumuz tarafından ‘Başvurunun
Vergi Denetim Kurulu Bursa Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlığına (İnceleme ve Değerlendirme Koordinatörlüğü) gönderildiği, konuyla ilgili değerlendirmenin halen devam ettiği, Vergi Denetim Kurulu Bursa Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup
Başkanlığından alınacak rapora göre işlem yapılacağı, ancak komisyonun değerlendirmesinin devam ettiği’ bilgisinin verildiğini, yaklaşık altı ay önce raporun tamamlandığı ve
Defterdarlığa gönderildiğini öğrendiğini, ilgili idare tarafından ‘ödeme yapılacak kişiler hakkında güvenlik soruşturması yapılması için listenin Ankara’ya gönderildiği, bir ayda da ikiüç yılda da sonuçlanabileceği, sadece anaparanın verileceği, faiz verilmeyeceği’ bilgisinin verildiğini, güvenlik soruşturmasından geçirilen bir kamu görevlisi olduğunu, dolayısıyla soruşturmanın aylarca sürmemesi gerektiğini, başvurunun makul sürede sonuçlandırılması ve belirsizlik olmaması gerektiğini, ayrıca vergi, ceza gibi kamu alacağı söz konusu olduğunda gecikme durumunda faiz ile ödeme yapıldığını, kendi alacağının da değer kaybına uğradığını ve 2016 yılındaki değerinin verilmemesi gerektiğini iddia ederek konunun incelenmesini ve mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Milli
Emlak Genel Müdürlüğü ile Bursa Defterdarlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.
Bursa Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Milli Emlak Dairesi Başkanlığı KHK
İşlemleri İl Bürosu tarafından gönderilen 29/11/2018 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1) 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 ici maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca
belirtilen yasal süre içerisinde 4525 adet başvuru yapıldığı, başvuruların 371 Sıra Nolu Milli
Emlak Genel Tebliği kapsamında Vergi Denetim Kurulunda (Bursa Küçük ve Orta Ölçekli
Mükellefler Grup Başkanlığı) oluşturulan İnceleme ve Değerlendirme Komisyon görüşünün bildirilmesi için gönderildiği,
2.2) Anılan raporda şikâyetçi ’a ilişkin olarak; “ Eğitim Tesisleri
İşletmeleri Tic. A.Ş. tarafından verilmeyen bir hizmet karşılığında peşin olarak
’dan tahsil edilen 11.105,00 TL Eğitim Öğretim Hizmet Bedelinin ’ın
FETÖ/PDY olarak bilinen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakının olmaması durumunda iade edilmesi gerektiği kanat ve sonucuna ulaşılmıştır.” belirtildiği,
2.3) Konu hakkında 06/06/2018 tarih ve sayılı yazıya cevaben gönderilen yazıda,
başvuru sahibi ’ın FETÖ/PDY terör örgütüne aidiyeti, iltisakı veya irtibatının olmadığının bildirildiği,
2.4) 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin “Devir işlemlerine ilişkin tedbirler” başlıklı 5
inci maddesinin beşinci fıkrasında, “Borçların ödenmesinde; malvarlığının aynından doğan vergi borçları, rehinli alacaklar, çalışanların sigorta primleri, kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay gibi borçlar, enerji, iletişim ve su kullanım borçları, çeşidine bakılmaksızın Beş Yüz Türk Lirasını geçmeyen borçlar ve diğerleri şeklide sıralama esas alınır.” hükmünde olup alacak taleplerinin faizi ile ödemesinin yapılmasına ilişkin herhangi bir ibare bulunmadığı ve borçların ödenmesinde ise belirtildiği üzere sıralama esas alındığı,
2.5) Olağanüstü Hal Kapsamında yayımlanan Kanun Hükmünde Kararnameler kapsamında
kapatılan kurum ve kuruluşlardan istihkak ve alacak taleplerine ilişkin şu ana kadar herhangi bir ödeme yapılmadığı, Bakanlıktan alınan 27/03/2017 tarih ve 9160 sayılı yazıda; 2016/1 Sıra
Nolu OHAL Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca Kapatılan Kurum ve Kuruluşlar
Hakkında Yapılacak İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Genelge uyarınca yapılması gereken iade ve ödeme işlemlerine Bakanlıktan yazılı izin alınmadan nihai işlem tesis edilmemesine ilişkin Bakanlık Makamının 27/03/2017 tarih ve 9131 sayılı Olurları ile uygun görüldüğü açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı
2 nci maddesinde, “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı
içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”,
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
3.2) “Olağanüstü hal yönetimi” başlıklı 119 uncu maddesinin birinci fıkrasında,
“Cumhurbaşkanı; savaş, savaşı gerektirecek bir durumun başgöstermesi, seferberlik, ayaklanma, vatan veya Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma, ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması, anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması, şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması, tabiî afet veya tehlikeli salgın hastalık ya da ağır ekonomik bunalımın ortaya çıkması hallerinde yurdun tamamında veya bir bölgesinde, süresi altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilir.”,
4) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 23/07/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü
Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin (Anılan kararname 18/10/2016 tarihli ve 6749 sayılı Kanun ile yasalaşmıştır) “Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin tedbirler” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasında, “Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen;… ç) Ekli (IV) sayılı listede yer alan vakıf yükseköğretim kurumları,…
kapatılmıştır.”,
6) 17/08/2016 tarihli ve 29804 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 670 sayılı Olağanüstü
Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin (Anılan kararname 08/02/2018 tarihli ve 7091 sayılı Kanun ile yasalaşmıştır)
“Devir işlemlerine ilişkin tedbirler” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının (devralınan varlık); her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, idare etmeye, avans dahil her türlü alacak, senet, çek ve diğer kıymetli evraka ilişkin olarak dava ve icra takibi ile diğer her türlü işlemi yapmaya, devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, asıl borçlu ve diğer kefiller hakkında kesin aciz
vesikası bulunan haller hariç olmak üzere kefaletten doğmaması ve FETHULLAHÇI
TERÖR ÖRGÜTÜ (FETÖ/PDY)’NE veya DİĞER TERÖR ÖRGÜTLERİNE AİDİYETİ, İLTİSAKI veya İRTİBATI OLMAYAN KİŞİLERLE GERÇEK MAL veya HİZMET
İLİŞKİSİNE DAYANMASI ŞARTIYLA BU VARLIKLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ
SURETİYLE BUNLARI UYGUN BİR TAKVİM DAHİLİNDE ÖDEMEYE …..MALİYE
BAKANLIĞI YETKİLİDİR.”; dördüncü fıkrasında, “Birinci fıkra kapsamında tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanlarca bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle müracaat edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak kapatma işlemlerinde ise altmış günlük süre kapatma tarihinden itibaren başlar.”,
6.1) Anılan maddenin beşinci fıkrasında ise, “Borçların ödenmesinde, kamu idarelerine
ödenmesi gereken vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay gibi borçlar, çalışanların sigorta primleri, rehinli alacaklar, enerji, iletişim ve su kullanım borçları, çeşidine bakılmaksızın beşyüz Türk Lirasını geçmeyen borçlar ve diğerleri şeklinde sıralama esas alınır. KAPATILAN
ÖZEL ÖĞRETİM KURUM ve KURULUŞLARI, KURS, DERSHANE, ÖĞRENCİ
YURTLARI ve PANSİYONLARA AVANS veya PEŞİN ÖDEME ŞEKLİNDE KAPATMA
TARİHİNDEN SONRAKİ DÖNEMLER İÇİN İFA EDİLMİŞ OLAN ÖĞRENİM ve
BARINMA BEDELLERİ, YUKARIDA BELİRTİLEN SIRAYA TABİ TUTULMAKSIZIN
İADE EDİLİR.”,
7) 2016/1 Sıra Sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca
Kapatılan Kurum ve Kuruluşlar Hakkında Yapılacak İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Genelgenin “İl KHK İşlemleri Bürosunun yetki ve görevleri” başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde, “Valilik aracılığıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından yapılacak araştırma sonucunda Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen istihkak ve alacak taleplerini kapatılan kurum ya da kuruluşun bağlı olduğu şirket ve bu şirketler bünyesindeki kurum ya da kuruluş bazında almak ve bu talepleri kaydedilmek üzere muhasebe birimine, incelenmek üzere İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonuna iletmek,”,
7.1) “İnceleme ve Değerlendirme Komisyonunun yetki ve görevleri” başlıklı 11 inci
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, “Kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek kişilerin alacak ve haklarının tespiti ile ödenmesi gereken borçlarının ödenmesinin sağlanması konusunda görüş ve öneride bulunmak,”,
7.2) “İstihkak ve Alacak Taleplerine Yönelik Başvuruların Değerlendirilmesi” başlıklı 14
üncü maddesinde, “(1) Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin istihkak ve alacak talepleri, bunların yönetim merkezinin bulunduğu yerdeki İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilmek üzere alacaklının yerleşim yerindeki İl KHK İşlemleri Bürosuna yapılabilir.
(2) Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen alacak ve istihkak talepleri, değerlendirilmek üzere İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından görevli İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonuna iletilir. İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu, bu belgelerle birlikte diğer bilgi ve belgeleri de tetkik etmek ve gerektiğinde ilgililerin görüşlerine
başvurmak suretiyle alacak ve istihkak taleplerine ilişkin görüş ve önerilerini rapora bağlar.
İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından düzenlenen rapor, işlem yapılmak üzere İl
KHK İşlemleri Bürosuna gönderilir.
(3) Borçların ödenmesindeki sıralama dikkate alınmak suretiyle Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşmayan istihkak ve alacak talepleri, İl KHK İşlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılır.
(4) Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşan istihkak ve alacak taleplerine ilişkin İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonu raporu, İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından gerekçeli görüşüyle birlikte nihai karar verilmek üzere Bakanlığa iletilir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından, hukukun üstünlüğünün hayata geçirilmesi ve hukuk güvenliğinin
sağlanması açısından talimat sürecine ilişkin belirli bir süre öngörülerek sürecin hızlandırılması ve mevzuatta belirtilen şartları taşıyan kişilere ödemelerin yapılması hususunda ilgili idareye tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, Mart 2016 tarihinde erken kayıt
avantajından faydalanmak amacıyla 2016-2017 eğitim yılı için kızı ile oğlu
’ı evlerinin yakınında olan Özel İlköğretim Okulu’na kayıt ettirdiğini belirterek KHK ile kapatılan okula ödediği eğitim ücretinin yasal faizi ile birlikte iade edilmesini talep etmektedir.
10) FETÖ/PDY’nin 15 Temmuz 2016 tarihindeki Darbe Girişiminin ardından demokratik
anayasal düzene, bireylerin temel hak ve hürriyetlerine, milli güvenliğe yönelik tehdit oluşturan tüm terör örgütlerine ve illegal yapılanmalara karşı tedbir alınması amacıyla 20/07/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmiş ve birçok olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamesi çıkarılmıştır. Bu kapsamda 23/07/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında
Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname ile milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen; özel sağlık kurum ve kuruluşları, özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları, vakıf ve dernekler ile bunların iktisadi işletmeleri, vakıf yükseköğretim kurumları, sendika, federasyon ve konfederasyonlar kapatılmıştır. Şikâyet konu Eğitim
Tesisleri İşletmeleri Tic. A.Ş.’nin şubesi olan Özel İlkokulu da 667 sayılı KHK kapsamında kapatılmıştır.
11) Ardından 670 sayılı KHK ile, kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğü veya Hazineye
devredilen kurum ve kuruluşların her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının; her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, borç ve
yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, asıl borçlu ve diğer kefiller hakkında kesin aciz vesikası bulunan haller hariç olmak üzere kefaletten doğmaması ve FETÖ/PDY’ye veya diğer terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle uygun bir takvim dahilinde ödemeye Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır. Bu kapsamda tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunan kişilerin madde yürürlüğe girdiği tarihten itibaren (17/08/2016) altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde gerekli belgelerle müracaat etmesi gerektiği düzenlenmiştir. Buna göre başvuruların 17/10/2016 tarihine kadar defterdarlık bünyesinde kurulan İl KHK İşlemleri Bürosuna yapılması gerekmektedir. Somut olayda şikâyetçi, 01/09/2016 tarihinde Bursa
Defterdarlığına başvuruda bulunmuştur.
12) Kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek
kişilerin Hazineye devredilen her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak, haklar ile borç ve yükümlülükler konusunda görev yapacak büro ve komisyonların iş ve işlemleri ise 2016/1 Sıra
Sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca Kapatılan Kurum ve
Kuruluşlar Hakkında Yapılacak İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları
Hakkında Genelge ile yürütülmektedir. Buna göre İl KHK İşlemleri Bürosu, valilik aracılığıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından yapılacak araştırma sonucunda
FETÖ/PDY’ye aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen istihkak ve alacak taleplerini kapatılan kurum ya da kuruluşun bağlı olduğu şirket ve bu şirketler bünyesindeki kurum ya da kuruluş bazında almak ve bu talepleri incelenmek üzere İnceleme ve Değerlendirme Komisyonuna iletmektedir.
13) İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu, defter, kayıt ve belgeleri tetkik etmek ve
gerektiğinde ilgililerin görüşlerine başvurmak suretiyle alacak ve istihkak taleplerine ilişkin görüş ve önerilerini rapora bağlamakta ve söz konusu rapor işlem yapılmak üzere İl KHK
İşlemleri Bürosuna gönderilmektedir. İl KHK İşlemleri Bürosunun ‘Bakanlık tarafından ödenmesine karar verilen borçların ödenmesini sağlamak’ görevini ifa ederken uyması gereken hususlar Bakanlık tarafından 27/03/2017 tarihli ve 9160 genel yazı ile 81 İl Valiliğine gönderilmiştir. Buna göre; İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu raporu olmadan herhangi bir işlem tesis edilmemesi; iade ve ödeme gerektiren işlemlerde lehdar kişi ve kuruluşların
Fethullahçı Terör Örgütü’ne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatının olup olmadığının araştırılmasının yapılması; 2016/1 Sıra Sayılı Genelge uyarınca yapılması gereken iade ve ödeme işlemlerinde Bakanlıktan yazılı izin alınmadan nihai işlem tesis edilmemesi hususlarına uyulması gerekmektedir. Anılan genelgeye göre, borçların ödenmesindeki sıralama dikkate alınmak suretiyle Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşmayan istihkak ve alacak talepleri, İl KHK İşlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılmakta; Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşan istihkak ve alacak taleplerine ilişkin İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu raporu, İl KHK
İşlemleri Bürosu tarafından gerekçeli görüşüyle birlikte nihai karar verilmek üzere Bakanlığa iletilmektedir.
14) Bununla birlikte, Milli Emlak Genel Müdürlüğü 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname
ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığına devredilmiştir. 15/07/018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Atıflar”
başlıklı 798 inci maddesi 1/b fıkrasında da “Milli Emlak Genel Müdürlüğünün görevleriyle ilgili olarak Maliye Bakanlığına veya birimlerine yapılmış olan atıflar Çevre ve Şehircilik
Bakanlığına veya birimlerine, Maliye Bakanına veya Maliye Bakanlığı görevlilerine yapılmış olan atıflar Çevre ve Şehircilik Bakanına veya Çevre ve Şehircilik Bakanlığı görevlilerine yapılmış sayılır.” hükmüne yer verilmiştir.
15) Somut olayda, İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından düzenlenen 27/04/2018
tarih ve 2018 sayılı Görüş ve Öneri Raporunda, “ Eğitim Tesisleri İşletmeleri
Tic. A.Ş. tarafından verilmeyen bir hizmet karşılığında peşin olarak ’dan tahsil edilen 11.105,00 TL Eğitim Öğretim Hizmet Bedelinin ’ın FETÖ/PDY olarak bilinen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakının olmaması durumunda iade edilmesi gerektiği kanat ve sonucuna ulaşılmıştır.” değerlendirmesinde bulunulduğu, anılan raporun 21/05/2018 tarih ve sayılı yazı ile KHK İşlemleri İl
Bürosu’na gönderildiği, konu hakkında ilgili idarenin 06/06/2018 tarih ve sayılı yazısına cevaben, başvuru sahibi ’ın FETÖ/PDY terör örgütüne aidiyeti, iltisakı veya irtibatının olmadığının bildirildiği tespit edilmiştir.
16) Şikâyet konusu açısından mevcut durumda Bakanlığın yazılı izninin beklendiği, ancak
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü tarafından ödeme ve iadeler konusunda talimatın ne zaman verileceği konusunda herhangi bir süre öngörülmediği, konuya ilişkin bir takvim/program bilgisine yer verilmediği tespit edilmiştir. Anayasa’nın
2 nci maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir. Bu
ilkeye göre, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması; ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir…Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (Anayasa Mahkemesi’nin 18/01/2018 tarihli ve E.2017/129, K.2018/6 sayılı Kararı). Dolayısıyla hukuk güvenliğinin sağlanması açısından mevzuatta belirtilen süreçlere ilişkin belli bir süre öngörülmesi ve mevzuatta belirtilen şartları taşıyan kişilere ödemelerin yapılması için nihai kararın verilmesi sürecinin hızlandırılması gerektiği değerlendirilmiştir.
17) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, FETÖ/PDY’nin 15 Temmuz Darbe
Girişiminin ardından 20/07/2016 tarihinde olağanüstü hal ilan edildiği, darbe teşebbüsü ve terörle mücadele çerçevesinde gerekli bazı tedbirlerin alınması amacıyla olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamelerinin yürürlüğe girdiği, bu kapsamda Özel İlkokulunun 667 sayılı KHK ile kapatıldığı, kapatılan okula ödenen ücretin iadesi için 01/09/2016 tarihinde ilgili idareye müracaat edildiği, İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından hazırlanan raporda, FETÖ/PDY olarak bilinen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakının olmaması durumunda iade edilmesi gerektiği kanat ve sonucuna ulaşıldığı, ardından yapılan incelemede şikâyetçi, ’ın FETÖ/PDY terör örgütüne aidiyeti, iltisakı veya irtibatının olmadığının bildirildiği, mevcut durumda Bakanlığın yazılı izninin beklendiği, ancak Bakanlık tarafından talimat sürecine ilişkin bilgi verilmediği, usul ve esas belirlenmediği değerlendirilmiş olup, olağanüstü halin kalktığı da dikkate alındığında hukuk güvenliği ve
öngörülebilirliğin sağlanması amacıyla nihai kararın verilmesi sürecinin hızlandırılması gerektiği tespit edilmiştir.
18) 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamede, “Borçların ödenmesinde, kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay gibi borçlar, çalışanların sigorta primleri, rehinli alacaklar, enerji, iletişim ve su kullanım borçları, çeşidine bakılmaksızın beşyüz Türk Lirasını geçmeyen borçlar ve diğerleri şeklinde sıralama esas alınır. Kapatılan özel öğretim kurum ve kuruluşları, kurs, dershane, öğrenci yurtları ve pansiyonlara avans veya peşin ödeme şeklinde kapatma tarihinden sonraki dönemler için ifa edilmiş olan öğrenim ve barınma bedelleri, yukarıda belirtilen sıraya tabi tutulmaksızın iade edilir.” düzenlemesi yer almaktadır. Anılan hükmün yerine getirilmemesi hukuka, adalete ve hakkaniyete uygun bulunmamıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Bursa Defterdarlığı tarafından Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, ancak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü tarafından 06/11/2018 tarihli ve E sayılı bilgi ve belge talep yazısına cevap verilmediği, İdarenin
‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Bursa
İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamında göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE; Hukukun üstünlüğünün hayata geçirilmesi ve hukuk güvenliğinin sağlanması açısından talimat sürecine ilişkin belirli bir süre öngörülerek sürecin hızlandırılması ve mevzuatta belirtilen şartları taşıyan kişilere ödemelerin yapılması hususunda ÇEVRE ve ŞEHİRCİLİK
BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve ÇEVRE ve ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞINA tebliğine;
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Çevre ve Şehircilik
Bakanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza
bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi