|
ÖZET: Başvuran, 2016-2017 eğitim yılı için Özel Toros Akdeniz İlköğretim Okulu’na yaptığı 24.000 TL’lik kayıt ücretinin iadesini talep etmiştir. Kapatılan okuldan eğitim hizmeti alamadığı için bu talebi, gerekli belgelerin eksikliği nedeniyle Antalya Valiliği Defterdarlığı tarafından reddedilmiştir. Başvuran, kredi kartı ekstreleri ile ödemenin yapıldığını kanıtlamaya çalışsa da, bu belgelerin resmi evrak niteliği taşımadığı belirtilmiştir. İlgili mevzuat gereği, öğrenci kayıt sözleşmesi ve fatura olmadan talebin kabul edilmesi mümkün görülmemiştir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın ilgili birimleri, kapatılan okullara yönelik alacak taleplerinin değerlendirilmesi için belirli şartlar getirmiştir. Başvuranın durumu, bu şartları taşımadığı gerekçesiyle olumsuz sonuçlanmıştır. Ancak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın alacak taleplerinin yeniden gözden geçirilmesi gerektiğine dair bir tavsiye kararı vermiştir. Bu karar, Antalya Valiliği’ne iletilmiş ve başvurunun yeniden değerlendirilmesi talep edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın alacak taleplerinin hukuka uygun bir şekilde yeniden incelenmesi gerektiği vurgulanmıştır. İlgili idarenin, bu tavsiyeye uygun hareket etmesi ve kararın 30 gün içinde bildirilmesi zorunludur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/12006-S.21.19294
BAŞVURU NO : 2021/6082
KARAR TARİHİ : 17/08/2021
TAVSİYE KARARI
Adres:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANTALYA VALİLİĞİ
BAŞVURUNUN KONUSU : KHK ile kapatılan okula yapılan eğitim ücreti ödemesinin iade edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 10/03/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılmış olan başvuruda, başvuran vekili özetle, başvuranın torunlarını 2016-2017 eğitim
öğretim yılı için erken kayıt fırsatından yararlanarak Özel Toros Akdeniz İlköğretim Okuluna kayıt yaptırdığını, kayıt esnasından başvurana herhangi bir şekilde öğrenci kayıt sözleşmesi verilmediğini, banka şubesinden alınan ıslak imzalı kredi kartı hesap ekstresinden görüleceği üzere başvuranın kredi kartına 12 taksit yapmak suretiyle ilgili okula 24.000 TL kayıt ücreti ödediğini, ödemenin karşılığı olarak başvurana herhangi bir makbuz verilmediğini, devam eden süreçte 667 sayılı KHK uyarınca Özel Toros Akdeniz
İlköğretim Okulunun kapatıldığını, bu nedenle gelecek yılın ücretinin ödenmiş olmasına rağmen eğitim hizmetinin alınamadığını, ödemenin iadesi için defaatle okula şifahi olarak başvurmasına rağmen herhangi bir sonuç alamadığını, akabinde ilgili okula 19/07/2016 tarihinde yazılı olarak başvurduklarını ancak herhangi bir cevap alamadıklarını, başvuranın 670 sayılı KHK ile alacaklara tanınmış olan kapatılan okullardan ücret iadesine ilişkin başvuru süresi içerisinde Antalya Defterdarlığına başvurduğunu, 12/01/2021 tarihli Antalya Valiliği Defterdarlık KHK İşlemleri İl Bürosunun yazısıyla taleplerinin dilekçelerinde öğrenci kayıt sözleşmesi ve fatura bulunmaması nedeniyle reddedildiğini, taraflarına ödeme yapılmamasının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, ayrıca taraflarına tebliğ edilen 12/01/2021 tarihli cevabi yazıda başvurunun reddedilmesi akabinde hangi yasal yollara başvurulacağının belirtilmediğini, her ne kadar idare tarafından kredi kartı ekstrelerinin dikkate alınmasa da 12 taksit şeklinde 24.000 TL’lik
ödeme yapıldığının sabit olduğu belirtilerek söz konusu eğitim ücretinin taraflarına iade edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuruya konu iddialar hakkında HAZİNE ve MALİYE BAKANLIĞI Başhukuk Müşavirliği ve
Muhakemat Genel Müdürlüğünün 28/05/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1) tarafından Defterdarlık KHK İşlemleri İl Bürosu’na verilen 10.10.2016 tarihli dilekçe
ve eklerinin, 2016/1 sayılı Milli Emlak Genelgesi uyarınca görevi “Kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek kişilerin alacak ve haklarının tespiti ile ödenmesi gereken borçlarının ödenmesinin sağlanması konusunda görüş ve öneride bulunmak” olan İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonuna gönderildiği, Komisyon tarafından düzenlenen 12.05.2017 tarih ve sayılı Raporda “”213 sayılı Vergi Usul Kanunun 232. Maddesinde nihai tüketicinin de kanunla belirlenmiş tutarı aşması halinde fatura alma/ isteme mecburiyetinde olduğu belirtilmiştir. Öğrenci kayıt sözleşmelerinin, MEB’ in 04/01/2016 tarihinde 93778809/405.0131451 sayılı genelgesinde Özel Öğretim
Kurumları Yönetmeliğinin beşinci ve altıncı maddesine istinaden yayımlanan Öğrenci Kayıt Sözleşmesi
Taslağına uygun şekilde yapılması gerekir. Komisyonumuz peşin veya avans olarak ödenen bedellerin iade edilmesi için; Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliğine uygun ve zorunlu olan Öğrenci Kayıt Sözleşmesi ile hizmet veya ödeme karşılığı alınması zorunlu olan 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 229. maddesine uygun olarak düzenlenen faturayı (veya yapılan hizmete ilişkin ispat edici vesika) şart olarak koymuştur. Bir hizmet karşılığı faturanın verilmemesi durumunda Maliye Bakanlığına şikayet yolu ile bildirilmesi gerekmektedir. Talep dilekçeleri üzerinde yapılan araştırmalar neticesinde belirtilen durumla ilgili herhangi teyit edilecek bir bilgiye rastlanılmamıştır. İbraz edilen banka slipleri ve internet üzerinden alınan hesap ekstre asılları veya fotokopisi resmi bir evrak niteliği taşımamaktadır. Ayrıca bu gibi belgeler her yerden temin edilebilir veya el marifeti ile yazılabilir. MEB’ in 04/01/2016 tarihinde 93778809/405.0131451 sayılı genelgesinde Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinin beşinci ve altıncı maddesine istinaden yayımlanan
‘Öğrenci Kayıt Sözleşmesi’ ve faturayı ihtiva eden dilekçe bulunmadığından dolayı okul-kurs ücreti taleplerinin tamamı komisyonumuzca reddedilmiştir.” denildiği,
2.2) Başvuran tarafından 10.10.2016 tarihli dilekçe ekinde ıslak imzalı olmayan kredi
kartı ekstrelerinin yer aldığı, Öğrenci Kayıt Sözleşmesinin bulunmadığı, kredi kartı ekstrelerinde ise, sadece kapatılan kurum adı ve yapılan ödemenin taksit adedi bilgisinin yer almakta olduğu, İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonunun yukarıda belirtilen görüşü hakkında (kredi kartı, banka ekstrelerinin kanıtlayıcı belge olarak kabul edilip edilmeyeceği) gerek İnceleme ve Değerlendirme Komisyonundan ve gerekse Genel Müdürlüklerinden ikinci bir görüş alınmadığı, söz konusu Raporda belirtilen görüş uyarınca talebin reddedildiğinin dilekçe sahibine bildirildiği,
2.3) Bakanlığın (Muhasebat Genel Müdürlüğü) 07.08.2019 tarihli ve 281819 sayılı yazısının “VI-
İstihkak ve Alacak Taleplerinin Tespiti ve Ödenmesi” başlıklı bölümünün birinci fıkrasında; “İstihkak ve alacak talepleri; 7091 sayılı Kanunun 5 inci maddesindeki şartlar, Valiliklerden elde edilen veriler, Cumhurbaşkanlığı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunun ve bu Komisyonun kararlarına istinaden verilmiş yargı kararlarındaki iltisak tespiti ölçütleri ve İnceleme ve Değerlendirme
Komisyonlarının görüş ve önerileri (ödenmesi gereken borçlarının ödenmesinin sağlanması konusundaki görüş ve önerisi ile hazırladığı sıra cetveli) çerçevesinde İl KHK İşlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılacaktır.” denildiği,
2.4) Bakanlığımızın mezkur yazısı doğrultusunda alacak talebinin reddine ilişkin İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonu görüşünün 12.01.2021 tarihli ve sayılı yazıları ile başvurana bildirildiği, mezkur yazının 25.01.2021 tarihinde adı geçene tebliğ edildiği, Hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
3.1) “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2 nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru,
milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”
3.2) “Olağanüstü hal yönetimi” başlıklı 119 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Cumhurbaşkanı;
savaş, savaşı gerektirecek bir durumun başgöstermesi, seferberlik, ayaklanma, vatan veya Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma, ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması, anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması, şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması, tabii afet veya tehlikeli salgın hastalık ya da ağır ekonomik bunalımın ortaya çıkması hallerinde yurdun tamamında veya bir bölgesinde, süresi altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilir.”
4) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 23/07/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü Hal
Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin “Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin tedbirler” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen;… b) Ekli (II) sayılı listede yer alan özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları,,… kapatılmıştır.”
6) 08/02/2018 tarihli ve 7091 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanunun “Devir işlemlerine ilişkin tedbirler” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan
Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının (devralınan varlık); her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, idare etmeye, avans dahil her türlü alacak, senet, çek ve diğer kıymetli evraka ilişkin olarak dava ve icra takibi ile diğer her türlü işlemi yapmaya, devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, kefaletten
doğmaması ve Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle bunları uygun bir takvim dahilinde ödemeye …..Maliye Bakanlığı yetkilidir.”, dördüncü fıkrasında; “Birinci fıkra kapsamında tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanlarca bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle müracaat edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak kapatma işlemlerinde ise altmış günlük süre kapatma tarihinden itibaren başlar.”, (7091 sayılı Kanununla 17/08/2016 tarih ve 29804 sayılı RG.de yayımlanan 670 sayılı “Olağanüstü Hal Kapsamında
Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname” kabul edilmiştir.)
7) 06/01/2017 tarihli ve 29940 Mükerrer Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 679 sayılı Olağanüstü
Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin “Değişiklik hükümleri” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında; “15/8/2016 tarihli ve 670 sayılı Olağanüstü
Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesinin beşinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir; (5) Borçların ödenmesinde, kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay gibi borçlar, çalışanların sigorta primleri, rehinli alacaklar, enerji, iletişim ve su kullanım borçları, çeşidine bakılmaksızın beşyüz Türk Lirasını geçmeyen borçlar ve diğerleri şeklinde sıralama esas alınır. Kapatılan özel öğretim kurum ve kuruluşları, kurs, dershane, öğrenci yurtları ve pansiyonlara avans veya peşin ödeme şeklinde kapatma tarihinden sonraki dönemler için ifa edilmiş olan öğrenim ve barınma bedelleri, yukarıda belirtilen sıraya tabi tutulmaksızın iade edilir.”,
8) 2016/1 Sıra Sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca Kapatılan Kurum
ve Kuruluşlar Hakkında Yapılacak İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında
Genelgenin “İl KHK İşlemleri Bürosunun yetki ve görevleri” başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının, (c) bendinde; “Avans dahil her türlü alacak ile senet, çek ve diğer kıymetli evraka ilişkin olarak gerekli işlemleri yaptırmak, (ç) bendinde; “Valilik aracılığıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından yapılacak araştırma sonucunda Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen istihkak ve alacak taleplerini kapatılan kurum ya da kuruluşun bağlı olduğu şirket ve bu şirketler bünyesindeki kurum ya da kuruluş bazında almak ve bu talepleri kaydedilmek üzere muhasebe birimine, incelenmek üzere İnceleme ve Değerlendirme Komisyonuna iletmek,”, (e) bendinde; “ Dava ve icra takibini yaptırmak”,
8.1) “İnceleme ve Değerlendirme Komisyonunun yetki ve görevleri” başlıklı 11 inci maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendinde; “Kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek kişilerin alacak ve haklarının tespiti ile ödenmesi gereken borçlarının ödenmesinin sağlanması konusunda görüş ve öneride bulunmak,”, (g) bendinde; İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından iletilen istihkak ve alacak taleplerinden, hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemek ve ek mali külfet getirmemek üzere, devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen, kefaletten doğmayan ve gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanan borç ve yükümlülükleri belirleyerek görüş ve öneride bulunmak,
8.2) )”İstihkak ve Alacak Taleplerine Yönelik Başvuruların Değerlendirilmesi” başlıklı 14 üncü
maddesinde; “(1) Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin istihkak ve alacak talepleri, bunların yönetim merkezinin bulunduğu yerdeki İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilmek üzere alacaklının yerleşim yerindeki İl KHK İşlemleri Bürosuna yapılabilir.
(2) Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen alacak ve istihkak talepleri, değerlendirilmek üzere
İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından görevli İnceleme ve Değerlendirme Komisyonuna iletilir. İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonu, bu belgelerle birlikte diğer bilgi ve belgeleri de tetkik etmek ve gerektiğinde ilgililerin görüşlerine başvurmak suretiyle alacak ve istihkak taleplerine ilişkin görüş ve önerilerini rapora bağlar. İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından düzenlenen rapor, işlem yapılmak üzere İl KHK
İşlemleri Bürosuna gönderilir.
(3) Borçların ödenmesindeki sıralama dikkate alınmak suretiyle Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşmayan istihkak ve alacak talepleri, il KHK İşlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılır.
(4) Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşan istihkak ve alacak taleplerine ilişkin İnceleme ve Değerlendirme
Komisyonu raporu, İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından gerekçeli görüşüyle birlikte nihai karar verilmek üzere Bakanlığa iletilir.”
9) Hazine ve Maliye Bakanlığının (Muhasebat ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü) 07/08/2019 tarihli,
90192509-210.01.02-170805-281819 sayılı, OHAL İşlemleri konulu, 81 İl Valiliğine gereği için dağıtımlı Genel yazının; “VI- İstihkak ve Alacak Taleplerinin Tespiti ve Ödenmesi” başlığı altında; “ 1- İstihkak ve alacak talepleri: 7091 sayılı Kanunun 5 inci maddesindeki şartlar. Valiliklerden elde edilen veriler, Cumhurbaşkanlığı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunun ve bu Komisyonun kararlarına istinaden verilmiş yargı kararlarındaki iltisak tespiti ölçütleri ve inceleme ve Değerlendirme
Komisyonlarının görüş ve önerileri (ödenmesi gereken borçlarının ödenmesinin sağlanması konusundaki görüş ve önerisi ile hazırladığı sıra cetveli) çerçevesinde İI KHK işlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılacaktır.
2- İl KHK İşlemleri Büroları tarafından İnceleme ve Değerlendirme Komisyonlarının görüşü doğrultusunda ödenmesine karar verilen borçlar, muhasebe kayıtlarına alınmak üzere muhasebe birimine gönderilecektir.
3- Söz konusu alacak ve istihkak talepleri muhasebe birimi tarafından ödeme sırası dikkate alınmak suretiyle emanet hesaplarından karşılanacaktır.
4- İl KHK İşlemleri Bürosu, yapılacak ödemelerde istihkak taleplerine ilişkin hukuki ihtilaflardan
Bakanlığımız aleyhine sonuçlanabileceğini öngördüklerini ve uygulamada ortaya çıkabilecek diğer riskleri de dikkate alarak Hazineye ek mali külfet yüklenilmemesi amacı doğrultusunda kapatılan kurum ve kuruluşun malvarlığından uygun bir tutarı tedbiren muhafaza edecektir.
5- Olağanüstü Hal KHK’ları uyarınca ilgili Bakan tarafından oluşturulan komisyonun teklifi üzerine bakan onayı ile kapatılan (KHK ekli listeler dışında kapatılanlar) kurum ve kuruluşlara ilişkin istihkak iddialarında hak düşürücü sürenin başlangıç tarihi mevzuatta düzenlenmemiştir. Bu mahiyetteki başvurularda herhangi bir bilgi, belge, yazışma, elektronik posta vb. haberleşme araçları ile hayatın olağan akışı veya ticari teamüller kapsamında başvuru sahibinin ıttıla tarihi tespit edilemediği takdirde, başvuruların 60 günlük hak düşürücü süre içerisinde yapıldığının kabulü hukuki bir zorunluluktur.
Defterdarlıklarca bu kapsamda araştırma yapılabilecek belirli bir çerçeve oluşturulması mümkün olmadığından ve işlemlerin sürüncemede bırakılması yeni ihtilaflar doğurabileceğinden, İl KHK işlemleri
Büroları tarafından ıttıla tarihinin tespiti için yapılacak araştırma, mevcut kayıtlar ile sınırlı olarak yapılacaktır” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10) Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın alacak taleplerinin yeniden değerlendirilerek
mevzuatta belirtilen şartları taşıması halinde şikâyetçinin alacak ve istihkak taleplerinin karşılanması yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye
istinaden kapatılan Özel Toros Akdeniz İlköğretim Okuluna 24.000 TL’lik alacağına istinaden yapmış olduğu başvurunun öğrenci kayıt sözleşmesi ve faturayı ihtiva etmediğinden reddedildiğini, Antalya
Valiliği Defterdarlık KHK İşlemleri İl Bürosuna ödemelerin yapıldığını gösterir kredi kartı ekstrelerini sunmalarına rağmen taleplerinin reddedilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek yapılmış olan ödemenin taraflarına iadesini talep etmektedir.
12) FETÖ/ PDY’nin 15 Temmuz 2016 tarihindeki darbe girişimi ardından demokratik anayasal düzene,
bireylerin temel hak ve hürriyetlerine, milli güvenliğe yönelik tehdit oluşturan tüm terör örgütlerine ve illegal yapılanmalara karşı tedbir alınması amacıyla 20/07/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararıyla ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmiş ve birçok olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamesi çıkarılmıştır. Bu kapsamda 23/07/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname ile milli
güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen; özel sağlık kurum ve kuruluşları, özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları, vakıf ve dernekler ile bunların iktisadi işletmeleri, vakıf yükseköğretim kurumları, sendika, federasyon ve konfederasyonlar kapatılmıştır. Şikâyete konu edilen okulun da 667 sayılı KHK kapsamında kapatıldığı anlaşılmıştır.
13) 670 sayılı KHK ile ise kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğü veya Hazineye devredilen kurum ve
kuruluşların her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının; her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, kefaletten doğmaması ve FETÖ/PDY’ye aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle uygun bir takvim dâhilinde ödemeye Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır. Bu kapsamda tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunan kişilerin madde yürürlüğe girdiği tarihten itibaren (17/08/2016) altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde gerekli belgelerle müracaat etmesi gerektiği düzenlenmiştir. Buna göre başvuruların 17/10/2016 tarihine kadar defterdarlık bünyesinde kurulan İl KHK İşlemleri Bürosuna yapılması gerekmektedir.
Somut olayda da şikâyetçi, 10/10/2016 tarihinde ilgili idareye başvuruda bulunmuştur.
14) Kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek kişilerin
Hazineye devredilen her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak, haklar ile borç ve yükümlülükler konusunda görev yapacak büro ve komisyonların iş ve işlemleri ise 2016/1 Sıra Sayılı Olağanüstü Hal
Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca Kapatılan Kurum ve Kuruluşlar Hakkında Yapılacak İş ve
İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Genelge ile yürütülmektedir. Buna göre İl KHK
İşlemleri Bürosu, valilik aracılığıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından yapılacak araştırma sonucunda
FETÖ/PDY’ye aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve
belgelerle tevsik edilen istihkak ve alacak taleplerini kapatılan kurum ya da kuruluşun bağlı olduğu şirket ve bu şirketler bünyesindeki kurum ya da kuruluş bazında almak ve bu talepleri incelenmek üzere İnceleme ve Değerlendirme Komisyonuna iletmektedir.
15) İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu, defter, kayıt ve belgeleri tetkik etmek ve gerektiğinde
ilgililerin görüşlerine başvurmak suretiyle alacak ve istihkak taleplerine ilişkin görüş ve önerilerini rapora bağlamakta ve söz konusu rapor işlem yapılmak üzere İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilmektedir. İl
KHK İşlemleri Bürosunun ‘Bakanlık tarafından ödenmesine karar verilen borçların ödenmesini sağlamak’ görevini ifa ederken uyması gereken hususlar Bakanlık tarafından 07/08/2019 tarihli ve 281819 sayılı genel yazı ile 81 İl Valiliğine gönderilmiştir. Buna göre; istihkak ve alacak talepleri 7091 sayılı Kanunun 5’inci maddesindeki şartlar, Valiliklerden elde edilen veriler, Cumhurbaşkanlığı Olağanüstü Hal İşlemleri
İnceleme Komisyonunun ve bu Komisyonun kararlarına istinaden verilmiş yargı kararlarındaki iltisak tespiti ölçütleri ve İnceleme ve Değerlendirme Komisyonlarının görüş ve önerileri çerçevesinde İl KHK
İşlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılmaktadır.
16) Somut olayda, başvuranın 10/10/2016 tarihli dilekçeyle eğitim ücretinin iadesine ilişkin idareye
başvuruda bulunduğu, başvurusunun İnceleme ve Değerlendirme Komisyonunun 12.05.2017 tarih ve sayılı Raporunda değerlendirildiği ve başvuranın dilekçesinde öğrenci kayıt sözleşmesi ve fatura bulunmadığından başvurunun reddedildiği anlaşılmıştır.
17) Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, kapatılan özel öğretim kurumlarına
ifa edilmiş olan öğrenim bedelinin iadesi için, ödemenin kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilmesi, hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, asıl borçlu ve diğer kefiller hakkında kesin aciz vesikası bulunan haller hariç olmak üzere kefaletten doğmaması ve
Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne veya diğer terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması gerektiği anlaşılmaktadır.
18) Uyuşmazlık konusu olayda, iade edilmesi talep edilen tutara ilişkin olarak ödemenin yapıldığına
yönelik ıslak imzalı olmayan kredi kartı hesap ekstrelerinin idarede mevcut olduğu, öğrenci kayıt sözleşmesinin bulunmadığı, kredi kartı ekstrelerinde ise, sadece kapatılan kurum adı ve yapılan ödemenin taksit adedi bilgisinin yer almakta olduğu, bunlarla birlikte İnceleme ve Değerlendirme Komisyonunun 12/05/2017 tarihli ve sayılı raporu ile yapılan inceleme neticesinde öğrenci kayıt sözleşmesi ve fatura ihtiva eden dilekçe bulunmadığından başvuru dilekçesi ile ilgili yapılacak herhangi bir işlem bulunmadığı değerlendirmesine yer verildiği görülmekle birlikte, hem idarece gönderilen belgelerin hem de başvuran tarafından gönderilen ıslak imzalı kredi kartı ekstrelerinin tetkiki neticesinde; başvuran tarafından ibraz edilen hesap ekstrelerinden anılan kurumun hesabına ödeme yapıldığı tespit edilmiştir.
19) Şikayet konusuyla benzer nitelikteki bir başvuruyla ilgili olarak İstanbul Bölge İdare Mahkemesi’nin
2019/515 Esas, 2019/1011 Karar ve 29/05/2019 tarihli kararında “…davacı tarafından anılan kurum hesabına ilgili dönemlere ilişkin olarak ödeme yapıldığının dava dilekçesi ekinde yer alan hesap ekstreleri ile sabit olması karşısında, davalı idarece davacının ödeme yaptığı hususunda hiçbir araştırma yapılmaksızın sadece bu konuda davacının idareye başvuru dilekçesi ekinde hak ve alacak talebini kanıtlayıcı herhangi bir belge bulunmadığı ve kapatılan kurumun kanuni defterlerinin boş olduğu, muhasebe kayıtlarına ulaşılamadığı gerekçesiyle talep edilen alacağın ödenmesinin mümkün olmadığından bahisle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır…” yönünde karar verildiği görülmüştür.
20) Bu durumda, başvuran tarafından söz konusu okula ödeme yapıldığının idare ve başvuran tarafından
Kurumumuza gönderilen belgelerde yer alan hesap ekstreleri ile tespit edilmesi nedeniyle, idareye yapılan başvuruda öğrenci kayıt sözleşmesi ile fatura bulunmaması ve ibraz edilen ekstrelerin ıslak imzalı olmadığından bahisle resmi bir evrak hükmü taşımaması gerekçesiyle başvuranın söz konusu talebinin reddedilmesi işleminde, ödemenin yapıldığına dair teyidin bankalarla ve başvuranla yapılacak yazışmalarla mümkün olduğunun anlaşılması nedeniyle hukuka uyarlık bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
21) Bu kapsamda başvuranın iddiaları, idarelerin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümlerinin
incelenmesi ve Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın alacak taleplerinin yeniden değerlendirilerek mevzuatta belirtilen şartları taşıması halinde şikâyetçinin alacak ve istihkak taleplerinin karşılanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
22) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresinde ve ayrıntılı cevap verildiği, dolayısıyla İdarenin ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uyduğu tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
23) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddenin ikinci fıkrası
uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Antalya İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosyanın kapsamına göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın alacak taleplerinin yeniden değerlendirilerek mevzuatta belirtilen şartları taşıması halinde şikâyetçinin alacak ve istihkak taleplerinin karşılanması hususunda ANTALYA VALİLİĞİ’NE (Defterdarlık İl KHK İşlemleri Bürosu) TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar üzerine tesis edilecek
işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi