|
ÖZET: Başvuru, kapatılan bir özel okulda ödenen kayıt ücretinin faiziyle birlikte iadesi talebine ilişkindir. Şikâyetçi, 2015 yılında Aydın İli Lisesine kaydettirdiği oğlunun, 2016 yılında FETÖ darbe girişimi sonrası kapatılması nedeniyle ödediği 7.038 TL’nin geri ödenmesini istemiştir. İdare, talebi yeterli gerekçe sunmadan reddetmiştir. Şikâyetçi, bu ret kararının hukuka aykırı olduğunu savunarak, iade talebinin kabul edilmesini talep etmiştir.
İdarenin açıklamalarında, kapatılan kurumların varlıkları ve alacaklarıyla ilgili işlemlerin 670 sayılı KHK çerçevesinde yürütüldüğü belirtilmiştir. Bu kapsamda, şikâyetçinin FETÖ ile bağlantılı olduğuna dair tespitler nedeniyle talebinin reddedildiği ifade edilmiştir. Ayrıca, benzer bir davada Ankara 1. İdare Mahkemesi, iade talebinin hukuka uygun bir gerekçeye dayanmadığına karar vermiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek, şikâyetçinin talebinin reddine karar vermiştir. İlgili idare, başvuruya makul sürede yanıt vermiş ancak karara itiraz yollarını belirtmemiştir. Şikâyetçi, bu ret kararına karşı Aydın İdare Mahkemesinde dava açma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/4119-S.6012
BAŞVURU NO : 2018/17247
KARAR TARİHİ : 31/05/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI (Aydın Çevre ve
Şehircilik İl Müdürlüğü)
BAŞVURUNUN KONUSU : :Şikâyetçinin, kapatılan özel okula ödediği kayıt ücretinin faizi ile iade edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 20/12/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Şikâyetçi ’in yaptığı tarihli başvurusunda;
1.1) Oğlu ’i 2015 yılı Mayıs ayında Aydın İli Lisesine kayıt
yaptırdığını, 2016 yılı Mart ayında okul tarafından aranarak erken kayıt yaptırılması halinde % 40 indirim yapılacağının belirtildiğini, bunun üzerine 31 Mart 2016 tarihinde 2016-2017 Eğitim-Öğretim
Dönemi için 7.038 TL ‘lik kayıt ücretini kredi kartı ile ödediğini,
1.2) 15 Temmuz 2016 tarihinde FETÖ darbe girişiminin ardından anılan okulun kapatıldığını, bunun
üzerine 09/09/2016 tarihinde Aydın Defterdarlığı KHK İşlemleri İl Bürosu’ndan oğlunun 2016-2017 dönemi alamadığı eğitim hizmetinin karşılığında ödediği 7.038 TL nin faizi ile birlikte iadesini talep ettiğini; İdare tarafından 11/10/2018 tarihli cevabi yazı ile “söz konusu 7.038 TL nin 2016-2017 EğitimÖğretim Döneminin ücreti olup olmadığı (şüpheli olduğundan) kanaat ve görüşü ile “ yeterli gerekçe olmadan talebinin reddedildiğini iddia ederek, okulun kapatılması nedeniyle hizmet olarak karşılığını alamadığı 7.038,00.-TL nin faiziyle birlikte tarafına ödenmesini talep etmektedir.
1.3) Şikâyetçi tarafından başvurusu ekinde sunulan ve T.C. Olağanüstü Hal İşlemleri Komisyonu
tarafından kendisi hakkında verilen 22/05/2018 tarih ve 2018/16984 karar sayılı ilamında; 672 sayılı KHK ile tesis edilen kamu görevinden çıkarılmaya itirazı karara bağladığı, eldeki veriler ışığında yapılan değerlendirmeler neticesinde başvurusunun reddine oy birliği ile karar verildiği tespit edilmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Aydın Valiliği’nden (Defterdarlık
KHK İşlemleri İl Bürosu) alınan cevabi yazı ve eklerinin tetkikinden;
2.1) 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname’nin 5 inci maddesinin 1 inci fıkrası gereğince olağanüstü hal kapsamında çıkarılan Kanun
Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek kişilerin Hazineye devredilen her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları, belge ve evrakları ile borç ve yükümlülükleri konusunda yapılacak iş ve işlemler ile bu iş ve işlemleri yürütmekle görevli büro ve komisyon çalışmalarına ilişkin usul ve esasların Maliye Bakanlığı
Milli Emlak Genel Müdürlüğü’nün (mülga) 2016/1 Sıra Nolu Genelgesi’nde belirtildiği,
2.2) Genelgenin 10 uncu maddesi kapsamında oluşturulan İnceleme ve Değerlendirme Komisyonunun
06/07/2017 tarih ve sayılı Görüş ve Öneri Raporunda; “Adı geçen şahsın yapmış olduğu ödemeyle ilgili 2016-2017 eğitim öğretim yılına ilişkin olduğuna dair kesin ve kanıtlayıcı bilgi ve belge olmadığı, bu nedenle şahsın talebinin borç ve yükümlülük olarak değerlendirilemeyeceği belirtildiğinden talep reddedilmiş olup, konuya ilişkin raporda red gerekçesi olarak Elazığ 2. Ağır Ceza mahkemesinin veya Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunun şikâyetçi hakkında vermiş olduğu karardan bahsedilmemiştir. Konuyla ilgili
09.09.2016 tarihli dilekçeyle İdaremize başvurarak, 670 sayılı KHK ile tüm malvarlığı
Hazineye devrolan Özel Eğitim Kurumlan ve Pansiyon İşletmeciliği Ticaret
’
A.Ş. ye ait 667 sayılı KHK ile kapatılan Lisesinde velisi olduğu
’in okul ücreti olarak yatırmış olduğu 7.038,00 TL’nin tarafına iadesini istemiş, söz konusu dilekçe İnceleme ve Değerlendirme Komisyonuna gönderilmiş ve ve Pansiyon İşletmeciliği Ticaret AŞ hakkında düzenlenen 06.07.2017 tarih ve sayılı Görüş ve Öneri
Raporu gereği talep reddedilmiş, 11.10.2018 tarih ve sayılı yazımızla ilgilisine bildirilmiştir. Bu defa adı geçen şahıs 04.12.2018 tarihli dilekçesi ile talebinin yeniden değerlendirilmesini istemiş olup, 24.12.2018 tarih ve sayılı yazımızla 670 sayılı
Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname’nin 5 inci maddesinin 1 inci fıkrası kapsamında
Bakanlığımızdan alınan 23/06/2017 tarih ve sayılı yazı eki Fethullahçı Terör
Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olanlar listesinde yer aldığından dolayı yukarıda bahsi geçen hüküm kapsamında dilekçelerindeki talepleri hakkında Müdürlüğümüzce (Milli Emlak Müdürlüğü) yapılacak bir işlem bulunmadığı ilgilisine bildirilmiştir.” kararına varıldığı,
2.3) Karara gerekçe gösterilen 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler
Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 5 inci maddesinin 1 inci fıkrasında belirtilen; 1- Talebin hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi,
2- Talep sahibinin (FETÖ/PDY)’ye aidiyeti, iltisaki veya irtibatı olmayan kişilerden olması, 3- Gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması (Muvazaalı işlem değerlendirmesi gibi), 4- İdarenin uygun bir takvim dâhilinde ödeme hakkının olması. (670 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname 5 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince bu kurum ve kuruluşlardan elde edilen değerlerin nazım hesaplarda takip edilmesi ve yapılacak ödemelerde bu hesapların kullanılması yasal zorunluluktur. Bu hesabın aktifinde bir değer olmaması halinde ödeme yapılması hukuken mümkün değildir.)
şeklindeki dört hususa ilişkin olarak yapılan inceleme neticesinde alacak ve istihkak taleplerinde bulunanların talepleri hakkında değerlendirmelerde bulunulduğu açıklamalarına yer verilmiştir.
2.4) İdarenin yazısı ekinde sunulan ve aynı konuda dava açan başka bir kişi hakkında Ankara 1.
İdare Mahkemesi tarafından verilen 19/10/2018 tarih ve E: 2016/5159, K: 2018/2131 karar sayılı ilamında; “Olayda, Mahkememizce yapılan arar kararına verilen cevaplar ve UYAP üzerinde yapılan incelemeler neticesinde; Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü’nün 23.06.2017 tarih, sayılı yazısı ekindeki listeden, İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından yapılan araştırma neticesinde davacının (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı bulunduğunun tespit edildiği, ayrıca Ankara 16. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 29.03.2018 tarih, sayılı kararıyla davacının
FETÖ/PDY silahlı terör örgütünün üyesi olduğu sübuta erdiğinden 9 yıl hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar verildiği ve davacının İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel
Müdürlüğünde şube müdürü olarak görev yapmakta iken 01.09.2016 tarih, 29818 (Mükerrer) sayılı
Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren 672 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Kamu
Personeline İlişkin Alınan Tedbirlere Dair Kanun Hükmünde Kararname uyarınca kamu görevinden çıkarıldığı anlaşıldığından, yukarıda yer verilen KHK hükmünde geri ödemeler için gerçek bir mal veya hizmet alım ilişkisinin yanında örgütle irtibat veya iltisakın bulunmaması gerektiğinin hüküm altına alındığı görülmekle, davalı idarenin KHK hükmüne göre bu aşamada geri ödeme yapmamasında hukuka aykırılık bulunmadığından, davacının 26.240,00-TL erken kayıt ücretinin yasal faiziyle birlikte ödenmesi talebi yerinde görülmemiştir.” şeklinde hükme vardığı tespit edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2 nci
maddesinde, “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”,
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
3.2) “Olağanüstü hal yönetimi” başlıklı 119 uncu maddesinin birinci
fıkrasında, “Cumhurbaşkanı; savaş, savaşı gerektirecek bir durumun başgöstermesi, seferberlik,
ayaklanma, vatan veya Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma, ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması, anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması, şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması, tabiî afet veya tehlikeli salgın hastalık ya da ağır ekonomik bunalımın ortaya çıkması hallerinde yurdun tamamında veya bir bölgesinde, süresi altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilir.”,
4) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde
Kararnamenin “Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin tedbirler” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasında, “Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen;… b) Ekli (II) sayılı listede yer alan özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları,,… kapatılmıştır.”,
6) 17/08/2016 tarihli ve 29804 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 670 sayılı Olağanüstü Hal
Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin “Devir işlemlerine ilişkin tedbirler” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının (devralınan varlık); her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, idare etmeye, avans dahil her türlü alacak, senet, çek ve diğer kıymetli evraka ilişkin olarak dava ve icra takibi ile diğer her türlü işlemi yapmaya, devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, kefaletten doğmaması ve Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle bunları uygun bir takvim dahilinde ödemeye …..Maliye
Bakanlığı yetkilidir.”; dördüncü fıkrasında, “Birinci fıkra kapsamında tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanlarca bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle müracaat edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak kapatma işlemlerinde ise altmış günlük süre kapatma tarihinden itibaren başlar.”,
7) 06/01/2017 tarihli ve 29940 Mükerrer Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 679 sayılı Olağanüstü
Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
“Değişiklik hükümleri” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında, “15/8/2016 tarihli ve 670 sayılı
Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesinin beşinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir; “(5) Borçların ödenmesinde, kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay gibi borçlar, çalışanların sigorta primleri, rehinli alacaklar, enerji, iletişim ve su kullanım borçları, çeşidine bakılmaksızın beşyüz Türk Lirasını geçmeyen borçlar ve diğerleri şeklinde sıralama esas alınır.
Kapatılan özel öğretim kurum ve kuruluşları, kurs, dershane, öğrenci yurtları ve pansiyonlara avans veya peşin ödeme şeklinde kapatma tarihinden sonraki dönemler için ifa edilmiş olan öğrenim ve barınma bedelleri, yukarıda belirtilen sıraya tabi tutulmaksızın iade edilir.”,
8) 2016/1 Sıra Sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca Kapatılan
Kurum ve Kuruluşlar Hakkında Yapılacak İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları
Hakkında Genelgenin “İl KHK İşlemleri Bürosunun yetki ve görevleri” başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde, “Valilik aracılığıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından yapılacak araştırma sonucunda Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen istihkak ve alacak taleplerini kapatılan kurum ya da kuruluşun bağlı olduğu şirket ve bu şirketler bünyesindeki kurum ya da kuruluş bazında almak ve bu talepleri kaydedilmek üzere muhasebe birimine, incelenmek üzere İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonuna iletmek,”,
8.1) “İnceleme ve Değerlendirme Komisyonunun yetki ve görevleri” başlıklı 11 inci maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendinde, “Kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek kişilerin alacak ve haklarının tespiti ile ödenmesi gereken borçlarının ödenmesinin sağlanması konusunda görüş ve öneride bulunmak,”,
8.2) “İstihkak ve Alacak Taleplerine Yönelik Başvuruların Değerlendirilmesi” başlıklı 14 üncü
maddesinde, “(1) Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin istihkak ve alacak talepleri, bunların yönetim merkezinin bulunduğu yerdeki İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilmek üzere alacaklının yerleşim yerindeki İl KHK İşlemleri Bürosuna yapılabilir.
(2) Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen alacak ve istihkak talepleri, değerlendirilmek üzere İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından görevli İnceleme ve Değerlendirme
Komisyonuna iletilir. İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu, bu belgelerle birlikte diğer bilgi ve belgeleri de tetkik etmek ve gerektiğinde ilgililerin görüşlerine başvurmak suretiyle alacak ve istihkak taleplerine ilişkin görüş ve önerilerini rapora bağlar. İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından düzenlenen rapor, işlem yapılmak üzere İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilir.
(3) Borçların ödenmesindeki sıralama dikkate alınmak suretiyle Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşmayan istihkak ve alacak talepleri, il KHK İşlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılır.
(4) Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşan istihkak ve alacak taleplerine ilişkin İnceleme ve Değerlendirme
Komisyonu raporu, İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından gerekçeli görüşüyle birlikte nihai karar verilmek üzere Bakanlığa iletilir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Kamu Denetçisi tarafından, şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat
ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Şikâyetçi, FETÖ darbe girişiminin ardından 667 sayılı KHK ile kapatılan Aydın İli
Lisesine 2016-2017 eğitim-öğretim dönemi için ödediği 7.038 TL’nin karşılığını alamadığından faizi ile birlikte iade edilmesini talep etmektedir.
11) FETÖ/PDY’nin 15 Temmuz 2016 tarihindeki darbe girişiminin ardından demokratik anayasal
düzene, bireylerin temel hak ve hürriyetlerine, milli güvenliğe yönelik tehdit oluşturan tüm terör örgütlerine ve illegal yapılanmalara karşı tedbir alınması amacıyla 20/07/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmiş ve birçok olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamesi çıkarılmıştır. Bu kapsamda 23/07/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde
Kararname ile milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen; özel sağlık kurum ve kuruluşları, özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları, vakıf ve dernekler ile bunların iktisadi işletmeleri, vakıf yükseköğretim kurumları, sendika, federasyon ve konfederasyonlar kapatılmıştır.
Şikâyete konu Aydın İli Lisesi de 667 sayılı KHK kapsamında kapatılmıştır.
12) Ardından 670 sayılı KHK ile kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğü veya Hazineye devredilen
kurum ve kuruluşların her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının; her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, kefaletten doğmaması ve FETÖ/PDY’ye aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle uygun bir takvim dâhilinde ödemeye Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır. Bu kapsamda tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunan kişilerin madde yürürlüğe girdiği tarihten itibaren (17/08/2016) altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde gerekli belgelerle müracaat etmesi gerektiği düzenlenmiştir. Buna göre başvuruların 17/10/2016 tarihine kadar defterdarlık bünyesinde kurulan İl KHK İşlemleri Bürosuna yapılmak mecburiyeti vardı. Somut olayda şikâyetçinin 09/09/2016 tarihinde Aydın Defterdarlığı KHK İşlemleri İl Bürosu’na başvuruda bulunduğu tespit edilmiştir.
13) Kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek kişilerin
Hazineye devredilen her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak, haklar ile borç ve yükümlülükler konusunda görev yapacak büro ve komisyonların iş ve işlemleri ise 2016/1 Sıra Sayılı Olağanüstü Hal
Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca Kapatılan Kurum ve Kuruluşlar Hakkında Yapılacak
İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Genelge ile yürütülmektedir. Buna göre İl
KHK İşlemleri Bürosu, valilik aracılığıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından yapılacak araştırma sonucunda FETÖ/PDY’ye aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen istihkak ve alacak taleplerini kapatılan kurum ya da kuruluşun bağlı olduğu şirket ve bu şirketler bünyesindeki kurum ya da kuruluş bazında almak ve bu talepleri incelenmek üzere İnceleme ve Değerlendirme Komisyonuna iletmektedir.
14) İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu, defter, kayıt ve belgeleri tetkik etmek ve gerektiğinde
ilgililerin görüşlerine başvurmak suretiyle alacak ve istihkak taleplerine ilişkin görüş ve önerilerini rapora bağlamakta ve söz konusu rapor işlem yapılmak üzere İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilmektedir.
Anılan genelgeye göre, borçların ödenmesindeki sıralama dikkate alınmak suretiyle Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşmayan istihkak ve alacak talepleri, İl KHK İşlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılmakta; Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşan istihkak ve alacak taleplerine ilişkin İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonu raporu, İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından gerekçeli görüşüyle birlikte nihai karar verilmek üzere Bakanlığa iletilmektedir.
15) Somut olayda, ilgili idare tarafından alacak ve istihkak taleplerinin değerlendirildiği, Kurumumuza
yazılan cevabi yazı ve eklerinin incelenmesinden; şikâyetçi ’in 672 sayılı KHK ile tesis edilen kamu görevinden çıkarıldığı, Aydın İli Lisesi’ne yaptığı ödemenin iadesi ile ilgili Maliye Bakanlığı’ndan alınan 23/06/2017 tarih ve sayılı yazı ekinde ’in ismi
Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisaklı veya irtibatı olanlar listesinde yer aldığından dolayı iade talebinin reddi yönünde karar verildiği, ayrıca ’in kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin T.C. Olağanüstü Hal İşlemleri Komisyonu tarafından verilen 22/05/2018 tarih ve 2018/16984 karar sayılı ilamında; eldeki veriler ışığında yapılan değerlendirmeler neticesinde başvurusunun reddine oy birliği ile karar verildiği tespit edilmiştir.
16) Ankara 1. İdare Mahkemesi tarafından farklı bir kişi hakkında aynı konuya ilişkin verilen
19/10/2018 tarih ve E: 2016/5159, K: 2018/2131 sayılı kararda; “… davacının İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünde şube müdürü olarak görev yapmakta iken 01.09.2016 tarih,
29818 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren 672 sayılı Olağanüstü Hal
Kapsamında Kamu Personeline İlişkin Alınan Tedbirlere Dair Kanun Hükmünde Kararname uyarınca kamu görevinden çıkarıldığı anlaşıldığından, yukarıda yer verilen KHK hükmünde geri ödemeler için gerçek bir mal veya hizmet alım ilişkisinin yanında örgütle irtibat veya iltisakın bulunmaması gerektiğinin hüküm altına alındığı görülmekle, davalı idarenin KHK hükmüne göre bu aşamada geri ödeme yapmamasında hukuka aykırılık bulunmadığından, davacının 26.240,00-TL erken kayıt ücretinin yasal faiziyle birlikte ödenmesi talebi yerinde görülmemiştir.” şeklinde hükme varılmıştır.
17) Şikâyetçinin iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ile tüm dosya
kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; ’in kapatılan özel okula ödenen ücretin iadesi için 09/09/2016 tarihinde ilgili idareye süresinde müracaat ettiği; ancak Fethullahçı
Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olduğu gerekçesiyle 672 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarıldığı, T.C. Olağanüstü Hal İşlemleri Komisyonu’na itiraz etmesi üzerine Komisyon tarafından 22/05/2018 tarih ve karar sayılı ilamında; eldeki veriler ışığında yapılan değerlendirmeler neticesinde ’in başvurusunun reddine oy birliği ile karar verildiği, halen
Tipi Cezaevi’nde tutuklu olduğu, benzer bir konuda Ankara 1. İdare Mahkemesi tarafından 19/10/2018 tarih ve E: 2016/5159, K: 2018/2131 karar sayılı ilamında, örgütle irtibat veya iltisakın bulunmaması gerektiğinin hüküm altına alındığı dikkate alındığında idarenin paranın iade edilmemesi yönünde tesis etmiş olduğu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine
İdarenin makul sürede cevap verdiği; ancak ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkelerine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Aydın İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın ŞİKÂYETÇİ ile ÇEVRE ve ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI’NA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi