Kapatılan üniversiteye ait belgelerin saklama süresi dolduğunda idarelerin bilgi edinme hakkı kapsamında yükümlülüğü devam eder mi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/12201-S.21.19593 –

BAŞVURU NO : 2021/7313

KARAR TARİHİ : 20/08/2021

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : SELÇUKLU BELEDİYE BAŞKANLIĞI

SELÇUK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

KONYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Etik kurul defterleri hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 06/04/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza şikayet başvurusunda bulunan başvuran özetle, Anayasanın 27. maddesinin bilimsel araştırma özgürlüğünü düzenlediğini, 667 sayılı KHK ile kapatılan Mevlana Üniversitesine ait bilimsel araştırmalarla ilgili etik kurul defterlerinin idari devrinin Selçuk Üniversitesine yapılmadığını, Konya

Cumhuriyet Başsavcılığınca el konulan, fotokopileri alınan evraklar arasında etik kurul defterlerinin delil niteliği taşımadığı için yer almadığını, Mevlana Üniversitesine ait delil niteliği taşımayan diğer idari belgelerle beraber etik kurul defterlerinin de Konya Büyükşehir Belediyesine ait geri dönüşüm tesislerine gönderildiği bilgisinin Selçuk Üniversitesi yetkililerince beyan edildiğini, Konya Büyükşehir Belediye

Başkanlığı Sıfır Atık Daire Başkanlığı tarafından Selçuk Üniversitesi yetkililerinin beyanlarının gerçeği yansıtmadığının ve sorumluluğun ilçe belediyesinde olduğunun ifade edildiğini, Selçuklu Belediye

Başkanlığının geri dönüşüm işlemlerini gerçekleştiren firmadan bilgi istediğini, firma yetkililerinin

Selçuk Üniversitesi ve Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığı yetkililerinin beyanları ile çelişir şekilde böyle bir işlem yapılmadığını belirttiklerini, daha önce Selçuk Üniversitesi yetkililerinin konu ile ilgili sorumlulukları yönünden yaptığı başvurunun (18/02/2021 tarihli ve 2021/2883- S.21.4614 sayılı karar)

süresi içinde yapılmadığı gerekçesi ile reddedildiğini, araştırmaların yayınlanabilmesi için etik kurul izin belgelerinin bilimsel dergiye bildirilmesi gerektiğini, belge asıllarına ulaşılamaması durumunda geri dönüşüm işlemi ile ilgili bilginin bilimsel dergi editörüne verilmesinin yeterli olacağını belirterek Selçuk

Belediyesi geri dönüşüm tesislerinde yapıldığı Konya Büyükşehir Belediyesi ve Selçuk Üniversitesi yetkililerince iddia edilen geri dönüşüm işlemi ile ilgili belgelerin birer örneğinin tarafına verilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuz 05/05/2021 tarihli ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Selçuk

Üniversitesi Rektörlüğünün 03/06/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. 23 Temmuz 2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 667 sayılı KHK’nın “Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin tedbirler” başlıklı 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında, “Kapatılan vakıfların her türlü taşınır ve taşınmazları ile her türlü mal varlığı, alacak ve hakları, belge ve evrakı Vakıflar

Genel Müdürlüğüne bedelsiz olarak devredilmiş sayılır. Kapatılan vakıf yükseköğretim kurumlarının sağlık uygulama ve araştırma merkezleri ve kapatılan diğer kurum ve kuruluşlara ait olan taşınırlar ile her türlü mal varlığı, alacak ve haklar, belge ve evrak Hazineye bedelsiz olarak devredilmiş sayılır, bunlara ait taşınmazlar tapuda resen Hazine adına, her türlü kısıtlama ve taşınmaz yükünden ari olarak tescil edilir. Birinci fıkrada sayılanların her türlü borçlarından dolayı hiçbir şekilde Hazineden bir hak ve talepte bulunulamaz. Devire ilişkin işlemler ilgili tüm kurumlardan gerekli yardımı almak suretiyle ilgisine göre Maliye Bakanlığı veya Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yerine getirilir.” hükmünün yer aldığı, 2.2. Söz konusu tarihlerde üniversite bünyesindeki akademisyen ve öğrencilerin etik kurul işlemlerinin

Personel Daire Başkanlığınca yürütülmekte olduğu, Personel Daire Başkanlığının 24/05/2021 tarihli ve E.

sayılı yazısında, “667 sayılı KHK ile kapatılan Mevlana Üniversitesine ait ilgi yazınızda bahsi geçen etik kurul defteri Başkanlığımıza devir edilmediğinden, ilgi yazınız hakkında Başkanlığımızın herhangi bir görüşü bulunmamaktadır.” denildiği, 2.3. Açıklanan nedenlerle 05/05/2021 tarihli ve sayılı yazı ile ilgili istenilen bilgi, belge ve açıklamaların yapılamadığı belirtilmiştir.

3. Kurumumuz 07/05/2021 tarihli ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Konya

Büyükşehir Belediye Başkanlığının 22/06/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 3.1. İlgili yazıya istinaden yapılan inceleme sonucunda halen yürürlükte olan 5216 sayılı Büyükşehir

Belediye Kanunu, 27/12/2017 tarihli ve 30283 sayılı Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği, 12/07/2019 tarihli ve 30829 sayılı Sıfır Atık Yönetmeliği gereğince ve ayrıca yürürlükten kaldırılmış olan 30/07/2004 tarihli ve 25538 sayılı Ambalaj ve Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği, 24/06/2007 tarihli ve 26562 sayılı Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği, 24/08/2011 tarihli ve 28035 sayılı

Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine göre bahse konu hususlarda büyükşehir belediyesinin yetki ve sorumluluğunun bulunmadığı, 3.2. Yapılan tetkikler neticesinde konuyla ilgili herhangi bir resmi kaydın bulunmadığı ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın,

4.1. “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2 nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir”,

4.2. “Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlıklı 40 ıncı maddesinde; “Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkânının sağlanmasını

isteme hakkına sahiptir. Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır. Kişinin, resmî görevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır.”,

4.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…

Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.

…”,

5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununun, 6.1. Tanımlar başlıklı 3 üncü maddesinde; “Bu Kanunda geçen; c) Bilgi: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları kayıtlarda yer alan bu Kanun kapsamındaki her türlü veriyi, d) Belge: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları bu Kanun kapsamındaki yazılı, basılı veya çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi, broşür, etüt, mektup, program, talimat, kroki, plân, film, fotoğraf, teyp ve video kaseti, harita, elektronik ortamda kaydedilen her türlü bilgi, haber ve veri taşıyıcılarını, … ifade eder.”, 6.2. “Bilgi edinme hakkı” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Herkes bilgi edinme hakkına sahiptir. …”, 6.3. “Bilgi verme yükümlülüğü” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum ve kuruluşlar, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler.

Bu Kanun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren diğer kanunların bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.”, 6.4. “İstenecek bilgi veya belgenin niteliği” başlıklı 7 nci maddesinde; “Bilgi edinme başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde bulunan veya görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin olmalıdır.

Kurum ve kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebilirler. …”, 7. 6749 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde

Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun “Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin tedbirler” başlıklı 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “Kapatılan vakıfların her türlü taşınır ve taşınmazları ile her türlü mal varlığı, alacak ve hakları, belge ve evrakı Vakıflar Genel Müdürlüğüne bedelsiz olarak devredilmiş sayılır. Kapatılan vakıf yükseköğretim kurumlarının sağlık uygulama ve araştırma merkezleri ve kapatılan diğer kurum ve kuruluşlara ait olan taşınırlar ile her türlü mal varlığı, alacak ve haklar, belge ve evrak Hazineye bedelsiz olarak devredilmiş sayılır, bunlara ait taşınmazlar tapuda resen Hazine adına, her türlü kısıtlama ve taşınmaz yükünden ari olarak tescil edilir. Birinci

fıkrada sayılanların her türlü borçlarından dolayı hiçbir şekilde Hazineden veya Vakıflar Genel

Müdürlüğünden bir hak ve talepte bulunulamaz. Devire ilişkin işlemler ilgili tüm kurumlardan gerekli yardımı almak suretiyle ilgisine göre Maliye Bakanlığı veya Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yerine getirilir.” , 8. Bilgi Edinme Hakkı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmelik’in

“İstenecek bilgi veya belgelerin niteliği” başlıklı 12 nci maddesinde; “Bilgi edinme başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde bulunan veya görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin olmalıdır. Kurum ve kuruluşlar; ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge için yapılacak başvurular ile tekemmül etmemiş bir işleme ilişkin bilgi veya belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebilirler. Belli bir tarihte açıklanacağı, duyurulacağı önceden belirtilmiş olup, zamanından önce açıklanması halinde kamu yararını zedeleyecek veya kişisel menfaat temin etmek için kullanılabilecek bilgi veya belgeler, belirtilen tarihten önce açıklanamaz, erişimi sağlanamaz.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

9. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar

Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Kurumumuza şikayet başvurusunda bulunan , 1 no.lu paragrafta açıklandığı üzere, Anayasanın 27. maddesinin bilimsel araştırma özgürlüğünü düzenlediğini, 667 sayılı KHK ile kapatılan

Mevlana Üniversitesine ait bilimsel araştırmalarla ilgili etik kurul defterlerinin idari devrinin Selçuk

Üniversitesine yapılmadığını, Konya Cumhuriyet Başsavcılığınca el konulan, fotokopileri alınan evraklar arasında etik kurul defterlerinin delil niteliği taşımadığı için yer almadığını, Mevlana Üniversitesine ait delil niteliği taşımayan diğer idari belgelerle beraber etik kurul defterlerinin de Konya Büyükşehir

Belediyesine ait geri dönüşüm tesislerine gönderildiği bilgisinin Selçuk Üniversitesi yetkililerince beyan edildiğini, Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Sıfır Atık Daire Başkanlığı tarafından Selçuk

Üniversitesi yetkililerinin beyanlarının gerçeği yansıtmadığının ve sorumluluğun ilçe belediyesinde olduğunun ifade edildiğini, Selçuklu Belediye Başkanlığının geri dönüşüm işlemlerini gerçekleştiren firmadan bilgi istediğini, firma yetkililerinin Selçuk Üniversitesi ve Konya Büyükşehir Belediye

Başkanlığı yetkililerinin beyanları ile çelişir şekilde böyle bir işlem yapılmadığını belirttiklerini, daha önce Selçuk Üniversitesi yetkililerinin konu ile ilgili sorumlulukları yönünden yaptığı başvurunun (18/02/2021 tarihli ve 2021/2883- S.21.4614 sayılı karar) süresi içinde yapılmadığı gerekçesi ile reddedildiğini, araştırmaların yayınlanabilmesi için etik kurul izin belgelerinin bilimsel dergiye bildirilmesi gerektiğini, belge asıllarına ulaşılamaması durumunda geri dönüşüm işlemi ile ilgili bilginin bilimsel dergi editörüne verilmesinin yeterli olacağını belirterek Selçuk Belediyesi geri dönüşüm tesislerinde yapıldığı Konya Büyükşehir Belediyesi ve Selçuk Üniversitesi yetkililerince iddia edilen geri dönüşüm işlemi ile ilgili belgelerin birer örneğinin tarafına verilmesini talep etmektedir.

11. Dosya kapsamında, Selçuk Üniversitesi Rektörlüğünce, ilgili tarihlerde üniversite bünyesindeki akademisyen ve öğrencilerin etik kurul işlemlerinin Personel Daire Başkanlığınca yürütülmekte olduğunun, Personel Daire Başkanlığının yazısında, 667 sayılı KHK ile kapatılan Mevlana Üniversitesine ait etik kurul defterleri devir edilmediğinden Başkanlığın herhangi bir görüşü bulunmadığının; Konya

Büyükşehir Belediyesi Başkanlığınca, yapılan tetkikler neticesinde konuyla ilgili herhangi bir resmi kaydın bulunmadığının; Selçuklu Belediye Başkanlığınca ise, Atıksan Petrol İnşaat Geri Dönüşüm Taş.

Tem. Teks. Mad. San. Ve Tic. Ltd. Şti. tarafından Mevlana Üniversitesinden herhangi bir atık (evrak, doküman vb.) alınmadığının, etik kurul defterlerinin üniversitelere ait evrak niteliği taşıyan dokümanlar olduğunun, evrak niteliği olan dokümanların arşivlenmesi ve saklama süresi boyunca muhafaza edilmesi ve sonrasında yapılacak olan tüm işlemlerin dokümanın sahibi olan üniversite tarafından yapılacağının, ayrıca söz konusu işlemlere ait evraklar ve kâğıtların ilgili üniversite tarafından tutulacağının, Mevlana

Üniversitesine ait herhangi bir doküman ile ilgili işlem yapılmadığının belirtildiği görülmüştür.

12. Anayasanın 74 üncü maddesinde; herkesin, bilgi edinme hakkına sahip olduğu belirtilerek bilgi edinme hakkı ayrıca ve açıkça güvence altına almıştır. Söz konusu madde genel bir düzenleme olup hakkın sınırı konusunda ayrıca bir düzenleme içermemektedir. Ancak elbette ki, söz konusu hak da mutlak bir hak değildir. Dolayısı ile hakkın Anayasa’nın 13 üncü maddesi kapsamında belli bazı kısıtlamalara tabi tutulması hayatın olağan akışına aykırı olmayacaktır. Nitekim yasa koyucu da demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi edinme hakkını kullanmalarına ilişkin esas ve usulleri düzenlemek amacıyla 4982 sayılı Bilgi

Edinme Hakkı Kanununu çıkarmıştır.

13. 4982 sayılı Kanun Bilgi’yi Kurum ve kuruluşların sahip oldukları kayıtlarda yer alan her türlü veri olarak; Belge’yi ise Kurum ve kuruluşların sahip oldukları yazılı, basılı veya çoğaltılmış dosya, evrak ve diğer olarak tanımlamaktadır. Diğer bir ifade ile, idarelerin sahip olmadıkları belgeyi başvurucuya verme, bulma, ulaştırma gibi bir yükümlülüğü bulunmamaktadır.

14. Yrd. Doç. Dr. Ahmet Yayla, Fiili veya Hukuki İmkânsızlığın İdari İşleme Etkisi Üzerine Bir Deneme isimli makalesinde, hukuki imkânsızlığı, pozitif hukuk kurallarının bir idari işlemin tesisini ya da uygulanmasını olanaksız hale getirmesi olarak fiili imkansızlığı ise, hukuk kuralları cevaz vermekle birlikte maddi alemde meydana gelen olaylar nedeniyle idari işlemin tesis edilememesi ya da uygulanamaması biçiminde tanımlamıştır.

15. Yayla, aynı makalesinde; “Fiili imkansızlıktan bahsedebilmek için idari işlemin gerektirdiği maddi alemdeki değişikliğin olanaksız olması veya ortadan kaldırılmasının ya da eski hale getirilmesinin mümkün olamaması gerekir. Bir Danıştay içtihadı bu konuda örnek teşkil edebilir. Konut tahsisi kurasına katılması hukuka aykırı bir idari işlemle yasaklanan bir kişi bu karar aleyhine yargı yoluna başvurmuştur. Yargı yeri tarafından işlemin hukuka aykırı olduğuna hükmedilmiş ise de bu arada çekiliş sonuçlanmış ve tahsis tamamlanmış olduğu için yargı kararının idare tarafından uygulanması fiilen imkansız hale gelmiştir. Çünkü, kararın uygulanması için “çekiliş”in buna katılan diğer kişiler için doğurduğu sonuç aynı kalmakla beraber davacının da katılımıyla tekrar gerçekleştirilmesi gerekir. Oysa bu mümkün değildir.” diyerek Danıştay içtihadı çerçevesinde fiili imkânsızlık durumunu örneklendirmiştir. (Yayla, Ahmet, Fiili veya Hukuki İmkânsızlığın İdari İşleme Etkisi Üzerine Bir

Deneme https://hukuk.deu.edu.tr/wp-content/uploads/2016/05/ahmet_yayla.pdf)

16. Öte yandan, Mevlana Üniversitesi İnsan Araştırmaları Etik Kurul Yönergesine bakıldığında; “Başvuru” başlıklı 8 inci maddesinde, katılımcılarla yapılacak deney, inceleme ve alan araştırmalarının etik açıdan değerlendirilebilmesi için, araştırmanın bilimsel, idarî ve etik sorumluluğunu üstlenen araştırmacı tarafından Etik Kurula başvuru yapılacağının; 9 uncu maddesinde, başvuru formunun, sorumlu araştırmacı tarafından çalışmanın adı, tarihi, niteliği, sorumlu ve yardımcı araştırmacıların ad, soyad, ünvan ve görevli oldukları birimler ile haberleşme bilgileri (adres, telefon, e-posta vb.), araştırmanın amacı, veri toplama aracı, gerekçesi, süresi, yöntem ve çalışmaya katılacak insanlarda aranan özellikleri, kullanılacak psikolojik ve teknik yöntemleri ve araştırma bütçesini içeren detaylı araştırma

bilgisinin verildiği form olduğunun, 10 uncu maddesinde, başvuru formunun 1 (bir) adet basılı kopyasının ve elektronik ortamda bir kopyasının Etik Kurula sunulacağının; 11 inci maddesinde (c)

bendinde, etik kurulunun, değerlendirmesini dosya üzerinden yapacağının, (d) bendinde, etik kurulun, başvurusu yapılan araştırma projelerini çalışmanın amacı, yöntemi, yararları ve olası tehlikelerini ve bütçesini göz önünde bulundurarak değerlendireceğinin, değerlendirme sonucunda “Uygun”, “Düzeltilmesi Gerekir”, ya da “ Uygun Değildir” şeklinde karar vereceğinin, başvurusuna

“Düzeltilmesi Gerekir”, ya da “Uygun Değildir” kararı verilen sorumlu araştırmacının, gerekli düzeltmeleri yaparak veya eksiklikleri gidererek tekrar Etik Kurula başvuru yapabileceğinin, (f)

bendinde, etik kurul toplantısında alınan tüm kararlar karar defterine yazılacağının, başvuru hakkında olumsuz karar verilmesi durumunda gerekçesinin karar defterine yazılacağının, araştırmanın düzeltilmesi ya da yeniden düzenlenmesinden sonra tekrar başvurulması yönünde tavsiye kararı alınmışsa, talep edilen düzeltmelerin ve düzenlemelerin açık bir şekilde belirtileceğinin, değerlendirme sonucunun başvurunun görüşüldüğü toplantıdan en geç 15 gün içinde sorumlu araştırmacıya yazılı olarak bildirileceğinin, yazılı bildirimde; a) Etik Kurulun adı, b) Etik Kurul üyelerinin isimleri ve unvanları, c)

Toplantı tarihi, d) Araştırmanın protokol numarası ve adı, e) Sorumlu araştırmacının ismi, f) Başvuru belgelerinin tümü incelenerek uygun bulunduğu ya da gerekçeleri bildirilerek uygun bulunmadığı veya düzeltme isteniyorsa öneriler ve istenen düzeltmelerin yer alacağının; 14 üncü maddesinde, etik kurulun, başvuruda alınan belgeleri, protokol ve karar defterlerini 5 yıl arşivde saklayacağının düzenlendiği görülmüştür.

17. Mevlana Üniversitesinin 6749 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun

Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun (667 sayılı KHK) ilgi maddesi gereğince Selçuk Üniversitesine devredildiği, kapatılan vakıf yükseköğretim kurumlarının sağlık uygulama ve araştırma merkezleri ve kapatılan diğer kurum ve kuruluşlara ait olan taşınırları ile her türlü mal varlığı, alacak ve hakları, belge ve evrakının Hazineye bedelsiz olarak devredildiği, bunlara ait taşınmazların tapuda resen Hazine adına, her türlü kısıtlama ve taşınmaz yükünden ari olarak tescil edildiği düzenlenmiştir. Başvuran tarafından araştırmalarının yayınlanabilmesi için etik kurul izin belgelerinin bilimsel dergiye bildirilmesi gerektiğinin, belge asıllarına ulaşılamaması durumunda geri dönüşüm işlemi ile ilgili bilginin bilimsel dergi editörüne verilmesinin yeterli olacağının ifade edildiği görülmüştür. Bu nedenle başvuran, etik kurul defterlerinin Selçuk Belediyesi geri dönüşüm tesislerinde yapıldığı Konya Büyükşehir Belediyesi ve Selçuk Üniversitesi yetkililerince iddia edilen geri dönüşüm işlemi ile ilgili belgelerin birer örneğinin tarafına verilmesi talebinde bulunmuştur. Ancak, başvuru konusuna ilişkin kapatılan Mevlana Üniversitesi İnsan Araştırmaları Etik Kurul Yönergesinde, araştırmanın bilimsel, idarî ve etik sorumluluğunu üstlenen araştırmacı tarafından Etik Kurula başvuru yapılacağı, başvuru formunun bir adet basılı kopyasının ve elektronik ortamda bir kopyasının Etik Kurula sunulacağı, etik kurul toplantısında alınan tüm kararların karar defterine yazılacağı, değerlendirme sonucunun başvurunun görüşüldüğü toplantıdan en geç 15 gün içinde sorumlu araştırmacıya yazılı olarak bildirileceği, etik kurulun, başvuruda alınan belgeleri, protokol ve karar defterlerini 5 yıl arşivde saklayacağı düzenlenmiştir. Bu kapsamda, başvuranın bilimsel araştırmalarının yayımlanabilmesi için gerekli olan etik kurul izin belgelerinin, etik kurul toplantısında alınan tüm kararların karar defterine yazılmasının ardından değerlendirme sonucunun başvurunun görüşüldüğü toplantıdan en geç 15 gün içinde sorumlu araştırmacıya yazılı olarak bildirileceğinin ilgili Yönerge’de düzenlendiği dikkate alındığında etik kurul izin belgelerinin örneğinin mevcut durumda başvuranın kendisinden de bulunması gerektiği anlaşılmıştır. Ayrıca, kapatılan Mevlana

Üniversitesine ilişkin etik kurulunun, başvuruda alınan belgeleri, protokol ve karar defterlerini yalnızca 5 yıl arşivde saklayacağı, ilgili Üniversitenin de 23 Temmuz 2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 667 sayılı KHK ile kapatıldığı, dolayısıyla günümüz itibariyle dahi ilgili belgelerin saklanma süresinin tamamlanmış olacağı anlaşılmaktadır.

18. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirilerek somut olaya bakıldığında; idareler tarafından yapılan araştırmada kapatılan Mevlana

Üniversitesi etik kurul defterlerine ait herhangi bir belgenin bulunmadığı görülmektedir, yani idarenin hukuk kuralları cevaz vermekle birlikte maddi alemde kayıtlara sahip olmaması nedeniyle idari işlemi tesis edemediği fiili bir imkansızlık durumu söz konusudur. Bununla birlikte, 4982 sayılı Kanun “Bilgi’yi ve Belge’yi” kurum ve kuruluşların sahip oldukları her türlü veri yazılı, basılı veya çoğaltılmış evrak olarak tanımlayarak idareye sahip olmadığı bir bilgi için sorumluluk yüklemediğinden, ayrıca Mevlana

Üniversitesi İnsan Araştırmaları Etik Kurul Yönergesine göre bilimsel araştırmalarının yayımlanabilmesi için gerekli olan etik kurul izin belgelerinin başvurunun görüşüldüğü toplantıdan en geç 15 gün içinde sorumlu araştırmacıya yazılı olarak bildirileceğinin, yine etik kurulun, başvuruda alınan belgeleri, protokol ve karar defterlerini 5 yıl arşivde saklayacağı hususları dikkate alındığında başvuranın talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan

Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin

“İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

20. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre içinde Konya İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA, SELÇUK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ’NE, KONYA BÜYÜKŞEHİR

BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA ve SELÇUK BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi