|
ÖZET: Başvuru, karavanların muayene süreleriyle ilgili bir şikayet üzerine yapılmıştır. Şikayetçi, hususi otomobil ve çekme karavan sahibi olarak, Araç Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmelik’in 14. maddesi gereğince iki yılda bir muayene yapılması gereken karavanının her yıl muayeneye çağrıldığını belirtmiştir. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, karavanların muayene sürelerinin belirlenmesinde mevcut mevzuatın uygulanması gerektiğini ifade etmiştir. Ancak, 750 kg üzerindeki karavanlar için her yıl muayene zorunluluğu getirilmesi, bu araçların hangi tür araçlarla çekildiğinin tescil belgelerinde belirtilmemesi nedeniyle yapılmaktadır.
İdarenin açıklamalarına göre, 750 kg altındaki karavanlar tescil edilmezken, üstündeki karavanlar römork sınıfında değerlendirilmektedir. Bu durum, karavanların muayene sürelerinin belirlenmesinde belirsizlik yaratmakta ve başvuranın mağduriyetine yol açmaktadır. Kamu Denetçiliği Kurumu, bu belirsizliğin giderilmesi adına Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’na açık bir düzenleme yapılması önerisinde bulunmuştur. Ayrıca, idarenin kararına karşı başvuru yollarının belirtilmemesi, iyi yönetim ilkelerine aykırı olarak değerlendirilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/77233-S.20.84019
BAŞVURU NO : 2020/5787
KARAR TARİHİ : 22/09/2020
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Karavanların muayeneleri hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 30/03/2020
I. BAŞVURANLARIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi; “Hususi otomobil ve bu araca bağlı çekme karavan sahibi olduğunu, Araç
Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmeliğin 14 üncü maddesinin (a) bendi çerçevesinde 2 yılda bir araç muayenesi yapılması gerekirken, aynı maddenin (e) bendi çerçevesinde her yıl muayeneye çağırıldığını iddia ederek, söz konusu uygulamanın düzeltilmesini” talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. 28/04/2020 tarihli ve sayılı yazı ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile Emniyet
Genel Müdürlüğü’nden başvuruya ilişkin bilgi ve belge talep edilmiştir. Bu kapsamda ilgili İdarelerin cevabi yazıları Kurumumuza ulaşmıştır.
3. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı cevabi yazılarında özetle; “Bilindiği üzere, 2918 Sayılı
Karayolları Trafik Kanununun 8 inci maddesinin (c) bendinin birinci fıkrasında yer alan
“Ulaştırma Bakanlığının ilgili birimleri bu Kanun ve diğer mevzuatla verilen hizmetleri yapmak, bu Kanun açısından karayolu taşımasına ilişkin gerekli koordinasyonu sağlamak, tescile bağlı araçların muayenelerini yapmak veya yaptırmak, muayene istasyonlarını denetlemek” hükmü ile araçların muayenelerini yapma ve yaptırma görevi Bakanlığımıza verilmiştir.
Anılan Kanunun 35 inci maddesinin 6 ncı fıkrası; “Muayene istasyonlarında bulunacak makine, araç, gereç ile personelin nitelikleri, işletme, çalışma ve denetleme usulleri ve işletme belgesi ile diğer şartlar ve esaslar Ulaştırma Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte gösterilir.” hükmünün Bakanlığımıza verdiği görev, yetki ve sorumluluk çerçevesinde, Bakanlığımızca hazırlanan “Araç Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında
Yönetmelik” 23.09.2004 tarihli ve 25592 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanununun 34 üncü maddesinin 3 üncü fıkrası; “Motorlu
araçların muayenelerinin, yönetmelikte belirtilen süreler içinde yaptırılması zorunludur.” hükmüne amirdir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve bu Kanuna göre yayımlanmış olan, Araç Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmeliğin
14 üncü maddesinde; “Araçlar cinslerine, kullanma amaç ve şekillerine uygun olarak periyodik
muayeneye tabidir.
-Hususi otomobiller ile bunların her türlü römorkları ilk üç yaş sonunda ve devamında her iki yılda bir, -Resmi otomobiller ile bunların her türlü römorkları ilk üç yaş sonunda ve devamında iki yılda bir, -Lastik tekerlekli traktörler ile bunların her türlü römorkları ilk üç yaş sonunda ve devamında üç yılda bir, -İki veya üç tekerlekli araçlar ve bunların her türlü römorkları, ilk üç yaş sonunda ve devamında iki yılda bir, -Diğer bütün motorlu araçlar ile bunların her türlü römorkları ilk bir yaş sonunda ve devamında yılda bir, periyodik muayeneye tabi tutulur.” şeklinde hüküm altına alınmıştır.
Bu durum itibarıyla, Yönetmeliğin 14 üncü maddesinin (a) bendi uyarınca hususi otomobiller ile bu hususi otomobillerin her türlü römorkları ilk üç yaşında sonunda ve devamında her iki yılda bir periyodik muayeneleri ön görülmüş olup, aynı fıkranın (e) bendinde ise diğer bentlerde belirtilen araçlar dışında kalan her türlü römorkların periyodik muayeneleri, “ilk bir yaş sonunda ve devamında yılda bir” olarak belirlenmiştir.
Diğer taraftan, 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanununun “Tanımlar” başlıklı 2 nci bölümünün
3 üncü maddesinde ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinin “Tanımlar” başlıklı 2 nci bölümünün
3 üncü maddesinin (c) bendinin 21 numaralı alt bendinde “Yarı Römork: Bir kısmı motorlu taşıt
veya araç üzerine oturan, taşıdığı yükün ve kendi ağırlığının bir kısmı motorlu araç tarafından
taşınan römorktur.” tanımlanmış olup, aynı maddenin 22 numaralı alt bendinde “Hafif Römork:
Azami yüklü ağırlığı 0.75 tonu geçmeyen römork veya yarı römorktur.” olarak, 1 numaralı alt bendinde ise ” Otomobil: Yapısı itibariyle, sürücüsü dâhil en fazla dokuz oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu taşıttır” olarak tanımlanmıştır.
2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanununun 19 uncu maddesi “Araç sahipleri araçlarını
yönetmelikte belirtilen esaslara göre yetkili kuruluşa tescil ettirmek ve tescil belgesi almak zorundadırlar.” hükmü çerçevesinde, Karayolları Trafik Yönetmeliği hükümlerine göre Tescil
Belgesi’ndeki araç bilgileri, tescil birimi olan Emniyet Genel Müdürlüğünce, Sanayi ve
Teknoloji Bakanlığınca düzenlenen Araç Uygunluk Belgesi’ne göre düzenlenmektedir. Her bir araç için düzenlenmesi zorunlu olan Tescil Belgesi’nde azami ağırlığı 0.75 tonu aşmayan yarı römork cinsi araçlar için “CİNSİ” alanında “YARI RÖMORK” ve “ARAÇ SINIFI” alanında
“O1” ifadeleri, azami ağırlığı 0.75 tonu aşan, ancak 3.5 tonu aşmayan yarı römork cinsi araçlar için “CİNSİ” alanında “YARI RÖMORK” ve “ARAÇ SINIFI” alanında “O2” ifadeleri yer almaktadır. Ancak, otomobil cinsi araçlar için “CİNSİ” alanında “OTOMOBİL” ve “ARAÇ
SINIFI” alanında “M1” ifadeleri yer almaktadır. Görüleceği üzere otomobil cinsi araçlar ile yarı römork cinsi araçların tescil bilgileri birbirlerinden farklıdır.
Yukarıda anılan mevzuat hükümleri gereğince tescil birimi olan Emniyet Genel Müdürlüğünce düzenlenen araçların tescil bilgilerine göre araç muayene işlemleri yapılmakta olup, “O” sınıfı
“Römork veya yarı römork” türü araçlar, “2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, Karayolları
Trafik Yönetmeliği” ve “Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik”’te teknik açıdan otomobillerden farklı olarak sınıflandırıldığından ve araç muayenelerinde tescil bilgilerine göre muayene yapıldığından dolayı “Araç Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmelikte” de römork ve yarı römork muayene süreleri otomobil cinsi araçlardan farklı olarak düzenlenmiştir.
“O” sınıfı “römork veya yarı römork” türü araçlar için, M sınıfı otomobil cinsi araçlara verilen araç muayene süresi ile uyumlu hale getirilmesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanun, Karayolları Trafik Yönetmeliği ile Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik kapsamında mümkün bulunmamaktadır.
Tüm bu tespitler doğrultusunda yapılan değerlendirmede; yukarıda anılan mevzuat hükümleri gereğince araçların tescil bilgilerine göre araç muayene işlemleri, Bakanlığımızca yetkilendirilen muayene kuruluşu tarafından yapılmakta olup, şikayete konu olan “O1” sınıfı yarı römorkun tescil belgesinde hususi otomobiller tarafından çekildiğine dair veya benzeri bir kayıt bulunmadığından ve bu haliyle kamyonet cinsi bir araç ile de çekilebileceğinden , “O1” ve “O2” sınıfı yarı römorkların periyodik muayeneleri Araç Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmeliğin 14 üncü maddesinin (e) bendi kapsamında yapılmakta olduğu hususunu, bilgilerinize arz ederim.”
4. Emniyet Genel Müdürlüğü cevabi yazılarında özetle; “Araçların Satış, Devir ve Tescil hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmeliğin “Tescile Yetkili Kuruluşlar” başlıklı 9’uncu maddesi; “…(3)Bu Yönetmelik hükümlerine göre Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından tescil edilecek araçlar, askeri araçlar, iş makineleri ve raylı sistemle çalışanlar dışındaki bütün motorlu araçlar ile tescile tabi motorlu araçlara takılarak kullanılacak yapıda ve yüklü ağırlığı
750 kilogramın üslünde olan römork ve yarı römorkların (traktör römorkları takıldığı
traktörden ayrı olarak tescil edilmez) tescilleri noterler tarafından yapılır, araç tescil belgesi ve plaka basım talep belgesi verilir, hükmü,
Aynı Yönetmeliğin “Çekici ve Römorkların Tescili” başlıklı 15’inci madde; (1)Çekici araçlar ile yüklü ağırlığı 750 kilogramın üslündeki römork ve yarı römorklar (traktör römorku hariç), bu Yönetmelikte belirlenen usul ve esaslara uygun olarak ayrı ayrı tescil edilir.
(2)Çekici araçlar ile römork takacak araçların tescil belgelerine çekeceği römorkun taşıma sınırı yazılır ve römorklarımın arka kısımlarına Avrupa Topluluğu Direktifleri ve Avrupa
Ekonomik Komisyonu Regülasyonu ECE R 70 ‘e uygun iki adet işaret levhası takılır.” hükmü,
Aynı Yönetmeliğin “Tescil Plakalarının Takılma Yerleri ve Sayıları” başlıklı 32 nci maddesi; “…f) Lastik tekerlekli traktör römorklarına, traktöre verilen numarayı taşıyan plaka, diğer araçlarla çekilen römork ve yarı römorklara kendileri için verilen plakalar takılır. Tescile tabi olmamakla beraber yüklü ağırlığı 750 kilograma kadar olan römork veya yarı römorkların arkasına çeken araca verilen numarayı taşıyan plaka takılır veya resmedilir…” hükmü,
Karayolları Trafik Yönetmeliğinin “Sürücü Belgelerinin Sınıfları” başlıklı 75’inci maddesi; “…f) BE sınıfı sürücü belgesi B sınıfı sürücü belgesiyle kullanılan araçlara takılan ve azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramı geçmeyen römork veya yarı römork içeren birleşik araçları kullanacaklara verilir…” hükmü,
Karayolları Trafik Yönetmeliğinin “Römork Takarak Araç Kullanma” başlıklı 86’ncı maddesi; “B, C, C1, D ve D1 sınıfı sürücü belgesi sahipleri araçlarını, azami yüklü ağırlığı 750 kilograma kadar olan (750 kilogram dahil) hafif römork takarak da kullanabilirler.” Hükmü şeklinde olduğu,
Yapılan İncelemede, O. Ç. adına kayıtlı; -06 … .. plakalı, Honda marka, otomobil cinsi, -35 … .. plakalı Toyota marka, otomobil cinsi, -35 .. ….. plakalı, Yamaha marka, motosiklet cinsi, -06 … … plakalı, azami yüklü ağırlığı 1100 kg. olan römork cinsi, araçlarının bulunduğu ve adı geçenin Ankara ilinden verilme 10.10,1996 tarihli ‘B-A2’ sınıfı sürücü belgesinin bulunduğu,
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri gereği, 06 … … plakalı aracın otomobil için en az ‘BE’ sınıfı sürücü belgesi ya da ‘CE, C1E, DE, D1E sınıflarından sürücü belgesi bulunması gerektiği, başvuranın ‘B-A2’ sınıfı sürücü belgesi bulunduğundan römork takılmış otomobil cinsi bir aracı mevcut sürücü belgesi ile kullanma yetkisinin bulunmadığı,
Bu kapsamda, 750 kg altında bulunan römorkların tescil zorunluluğu bulunmamakla birlikte çekici araçlarla ve 750 kg üstündeki römorkların tescil işlemi yukarıda anılan Yönetmelik hükümleri gereğince ayrı ayrı tescil edildiği, ayrıca söz konusu römorkların hangi tip araçla çekilebileceğinin tescil kayıtlarına işlenmesinin mümkün olup olmadığının ise tescile yetkili kuruluş olan Türkiye Noterler Birliğinden talep edilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.”
Hususlarına değinilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkraları; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
7. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun;
7.1. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesi; “…Otomobil: Yapısı itibarıyla, sürücüsü dahil en fazla dokuz oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu taşıttır
…
Römork : Motorlu araçla çekilen insan veya yük taşımak için imal edilmiş motorsuz taşıttır.
Yarı römork: Bir kısmı motorlu taşıt veya araç üzerine oturan, taşıdığı yükün ve kendi ağırlığının bir kısmı motorlu araç tarafından taşınan römorkdur.
Hafif römork: Azami yüklü ağırlığı 750 Kg’ı geçmeyen römork veya yarı römorkdur…”
7.2. 8 inci maddesinin (c) bendinin birinci fıkrası; “Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme
Bakanlığının ilgili birimleri: Bu Kanun ve diğer mevzuatla verilen hizmetleri yapmak, bu
Kanun açısından karayolu taşımasına ilişkin gerekli koordinasyonu sağlamak, tescile bağlı araçların muayenelerini yapmak veya yaptırmak, muayene istasyonlarını denetlemek,…”
7.3. “Tescil belgesi alma zorunluluğu” başlıklı 19 uncu maddesi; “Araç sahipleri araçlarını yönetmelikte belirtilen esaslara göre yetkili kuruluşa tescil ettirmek ve tescil belgesi almak zorundadırlar.”
7.4. “Araçların muayenesi” başlıklı 34 üncü maddesinin üçüncü fıkrası; “Motorlu araçların muayenelerinin, yönetmelikte belirtilen süreler içinde yaptırılması zorunludur.”
7.5. “Muayeneye yetkili kuruluşlar” başlıklı 35 inci maddesinin altıncı fıkrası; “Muayene istasyonlarında bulunacak makine, araç, gereç ile personelin nitelikleri, işletme, çalışma ve denetleme usulleri ve işletme belgesi ile diğer şartlar ve esaslar Ulaştırma Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte gösterilir.”
8. 23/09/2004 tarihli ve 25592 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, Araç Muayene
İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmeliğin
“Muayene süresi” başlıklı 14 üncü maddesi; “Araçlar cinslerine, kullanma amaç ve şekillerine uygun olarak periyodik muayeneye tabidir. Buna göre;
a) Hususi otomobiller ile bunların her türlü römorkları ilk üç yaş sonunda ve devamında her iki yılda bir, b) Resmi otomobiller ile bunların her türlü römorkları (Değişik ibare:RG-7/1/2010-27455) ilk üç yaş sonunda ve devamında iki yılda bir, c) Lastik tekerlekli traktörler ile bunların her türlü römorkları ilk üç yaş sonunda ve devamında üç yılda bir, d) İki veya üç tekerlekli araçlar ve bunların her türlü römorkları, ilk üç yaş sonunda ve devamında iki yılda bir, e) Diğer bütün motorlu araçlar ile bunların her türlü römorkları ilk bir yaş sonunda ve devamında yılda bir, periyodik muayeneye tabi tutulur.
…
Karayoluna çıkmış olan araçların, teknik şartlara uyup uymadığı trafik zabıtasınca kontrol edilerek uygunsuzluk tespit edilenler, her an muayene istasyonlarına sevk edilip muayeneleri yaptırılabilir. Bu durumda trafik zabıtasınca bir “Uygunsuzluk Tespit Tutanağı” düzenlenir.
Bu tutanak olmaksızın muayene istasyonuna sevk yapılamaz.”
9. 18/07/1997 tarihli ve 23053 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Karayolları Trafik
Yönetmeliğinin;
9.1. “Sürücü belgelerinin sınıfları” başlıklı (f) bendi;“BE sınıfı sürücü belgesi B sınıfı sürücü belgesiyle kullanılan araçlara takılan ve azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramı geçmeyen römork veya yarı römork içeren birleşik araçları kullanacaklara verilir.”
9.2. “Römork takarak araç kullanma” başlıklı 86 ncı maddesi; “B, C, C1, D ve D1 sınıfı sürücü belgesi sahipleri araçlarını, azami yüklü ağırlığı 750 kilograma kadar olan (750 kilogram dahil) hafif römork takarak da kullanabilirler.”
10. 31/01/2018 tarihli ve 30318 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmeliğin;
10.1. “Tescile yetkili kuruluşlar” başlıklı 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrası; “Bu
Yönetmelik hükümlerine göre Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından tescil edilecek araçlar, askeri araçlar, iş makineleri ve raylı sistemle çalışanlar dışındaki bütün motorlu araçlar ile tescile tabi motorlu araçlara takılarak kullanılacak yapıda ve yüklü ağırlığı 750 kilogramın üstünde olan römork ve yarı römorkların (traktör römorkları takıldığı traktörden ayrı olarak tescil edilmez) tescilleri noterler tarafından yapılır, araç tescil belgesi ve plaka basım talep belgesi verilir.”
10.2. “Çekici ve römorkların tescili” başlıklı 15 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkrası; “(1) Çekici araçlar ile yüklü ağırlığı 750 kilogramın üstündeki römork ve yarı römorklar (traktör römorkları hariç), bu Yönetmelikte belirlenen usul ve esaslara uygun olarak ayrı ayrı tescil edilir.
(2) Çekici araçlar ile römork takacak araçların tescil belgelerine çekeceği römorkun taşıma sınırı yazılır ve römorklarının arka kısımlarına Avrupa Topluluğu Direktifleri ve Avrupa
Ekonomik Komisyonu Regülasyonu ECE R 70’e uygun iki adet işaret levhası takılır.”
10.3. “Tescil plakalarının takılma yerleri ve sayıları” başlıklı 32 nci maddesinin f bendi; “f)
Lastik tekerlekli traktör römorklarına, traktöre verilen numarayı taşıyan plaka, diğer araçlarla çekilen römork ve yarı römorklara kendileri için verilen plakalar takılır. TESCİLE TABİ
OLMAMAKLA BERABER, YÜKLÜ AĞIRLIĞI 750 KİLOGRAMA KADAR OLAN
RÖMORK VEYA YARI RÖMORKLARIN ARKASINA ÇEKEN ARACA VERİLEN
NUMARAYI TAŞIYAN PLAKA TAKILIR VEYA RESMEDİLİR.”
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
11. Şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu
Denetçisi Hüseyin YÜRÜK tarafından Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12. Başvuru, karavan cinsi araçların muayene geçerlilik süresinin bir yıl olarak uygulanmasının mağduriyet oluşturduğu iddiası hakkındadır.
13. Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmeliğin “Çekici ve römorkların tescili” başlıklı 15’inci maddesi ve Araç Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmeliğin “Muayene Süresi” başlıklı 14’üncü maddesine göre, motorlu araçla çekilen insan veya yük taşımak için imal edilmiş motorsuz araçlar olan römorkların altında sınıflandırılan ve ilgili mevzuatta ayrıca düzenlenmeyen karavanların tescil işlemleri ve fenni muayeneleriyle ilgili uygulamada iki farklı prosedür işlemektedir. 750 kg ve altında ağırlığa sahip karavanlar idarece tescil edilmez ve muayeneye tabi tutulmazken, 750 kg üstündeki karavanlar ise römork sınıfı içerisinde tescile tabi tutulmakta ve tescil belgelerinde hususi otomobiller tarafından çekildiklerine ilişkin bir kayıt bulunmadığı gerekçesiyle hangi araçla çekildiğine bakılmaksızın her yıl fenni muayeneye tabi tutulmaktadır.
14. Başvuranın hususi otomobili ile çektiğini belirttiği adına tescilli plakalı ve azami yüklü ağırlığı 1100 kg olan RÖMORK-DC 99 cinsi karavan için de idare tarafından Araç
Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmeliğin
“Muayene süresi” başlıklı 14’üncü maddesinin (a) bendindeki “Hususi otomobiller ile bunların her türlü römorkları ilk üç yaş sonunda ve devamında her iki yılda bir,” düzenlemesi yerine (e) bendindeki “Diğer bütün motorlu araçlar ile bunların her türlü römorkları ilk bir yaş sonunda ve devamında yılda bir,” düzenlenmesi esas alınmakta ve her yıl fenni muayene uygulanmaktadır. Ancak fenni muayene sürelerinin belirlenmesinde, 750 kg üstü karavanların ayrı olarak düzenlenen tescil belgelerinde hangi tür araçlarla çekildiğinin belirtilmemesi ve ayrı plakalarının bulunması nedeniyle mezkûr düzenlemenin (a) bendi kapsamında değerlendirilmemesi makul görülebilir ise de başvuruya konu karavanın hususi otomobil ile çekildiği dikkate alındığında (e) bendi kapsamında değerlendirmesi de mümkün görünmemektedir.
15. Ayrıca idarenin açıklamalarından, bu durumun 750 kg üstü karavanları müstakil ruhsatlarının bulunması nedeniyle hangi araçla çekildiğinin tespit edilememesi nedeniyle ihtiyatlılıktan kaynakladığı görülmektedir. Fenni muayene, aracın yıpranarak trafikte tehlikeye neden olmasını önlemek amacıyla yapıldığına göre, bir çekme karavan hangi araçla çekilirse çekilsin aynı miktarda yıpranacağından, ayrı ruhsata sahip olmasına rağmen “kamyonetlerle çekilebilir savıyla” kamyonetler gibi her yıl muayeneye tabi tutulmasının hakkaniyete uygun düşmediği değerlendirilmektedir.
16. Örneğin Almanya’da 750 kg altı çekme karavanların ilk muayenelerinin 36 ay sonra yapıldığı, devamında 24 ayda bir muayenelerin tekrarlandığı, 750 kg’dan 3,5 tona kadar olan karavanların ise başından itibaren 24 ayda bir muayeneye tabi tutulduğu görülmektedir.
(Bakınız:https://www.tuv.com/landingpage/de/lp-haupt-undabgasuntersuchung/distribution-pages/wohnwagen/)
17. Yapılan değerlendirme neticesinde; karavan cinsi araçların muayene geçerlilik sürelerinin belirlenmesinde Araç Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç
Muayenesi Hakkında Yönetmeliğin “Muayene süresi” başlıklı 14’üncü maddesinin hangi bendinin esas alınacağının net bir şekilde belirlenememesi nedeniyle sorunun çözüme kavuşturulmasına yönelik açık düzenleme yapılması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; ilgili İdarece başvurana iletilmiş olan yazıda idarenin kararına karşı hangi sürelerde hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmediği anlaşıldığından, “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilerek bahse konu ilkeye uygun davranılması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup idari işleme karşı Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VI. KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Karavan cinsi araçların muayene geçerlilik sürelerinin belirlenmesine yönelik açık düzenleme yapılması hususunda ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA, ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞINA ve EMNİYET
GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi