Kârsız yaklaşık maliyetin altında teklif veren isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi zorunlu mudur (KİK)

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,idarece ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan sonuçlandırılmasının 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesine aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kanun’un “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde,

“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4 üncü maddesinde,

“İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir…” açıklaması,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59 uncu maddesinde,

“(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü yer almaktadır.

İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde ihale konusu işin “Osmangazi Belediyesi 1. bölge içinde kalan mahallelerin katı atıklarının toplanması ve nakliyesi, yolların makine ve elle süpürülmesi, pazaryeri atıklarının toplanması ve nakliyesi, iri katı atıkların toplanması ve nakliyesi” olduğu, ihalenin götürü bedel teklif alınmak suretiyle gerçekleştirildiği anlaşılmış olup,

İhaleye ilişkin İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde,

“25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta vergi, resim ve harç giderleri isteklilerce teklif edilecek fiyata dâhildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

Mevki temizlik işçisine en az % 25, pazaryeri temizlik işçisine en az % 35, atık toplama işçisine en az % 35, şoföre en az % 55, yaya mevkici sorumlusuna en az % 70, operatör-şoföre en az % 75, motorlu mevkici sorumlusuna en az % 75, bölge sorumlusuna en az % 100 mevcut brüt asgari ücretten fazlası öngörülmekte olup teklif fiyata dâhildir. Fazla mesai yaptırılmayacaktır. Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma yapılacaktır. Mevki temizlik işçileri 2.028,00 (156 adet x 13,00 gün), pazaryeri temizlik işçileri 87,00 (6 adet x 14,50 gün) , atık toplama işçileri 819,00 (63 adet x 13,00 gün), şoförler 455,00 (35 adet x 13,00 gün), operatör-şoför 10,50 (1 adet x 10,50 gün), yaya mevkici sorumlusu 78,00 (6 adet x 13,00 gün), motorlu mevkici sorumlusu 13,00 (1 adet x 13,00 gün) ve bölge sorumluları 65,00 (5 adet x 13,00 gün) adet ulusal bayram ve genel tatili günlerinde çalışacaklardır.

Yol ve yemek giderleri öngörülmemiştir. Tüm personelin tüm giyecek bedeli ayni olarak öngörülmüş olup teklif fiyata dâhildir.

Malzemeler, teçhizatlar, saplı süpürgeler, saplı faraşlar, saplı kürekler, saplı fırçalar, saplı tırmıklar, battal boy siyah renkli kalın cidarlı çöp poşetleri, konsantre sıvı dezenfektanlar, konsantre sıvı deterjanlar, konsantre sıvı parfümlü deterjan ve konsantre sıvı yağ çözücülerin giderleri teklif fiyata dâhildir.

Tüm araçların ve makinelerin amortisman, yedek parça, tamir bakım, sermaye faizi, sigorta, depolama ve diğer resmi giderler, nakil, montaj, demontaj, akaryakıt, yağ, üstübü, giderleri teklif fiyata dâhildir. İşletme merkezi, iletişim, fotograflama ve su giderleri teklif fiyata dâhildir. İş Kanunu ve İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Kanunu ile bunlara bağlı mevzuatın ile işin evsafının gerektirdiği ilgili mevzuatların gerekliliklerinden doğan giderler teklif fiyata dahildir.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.

İhale konusu hizmetin yaklaşık maliyet hesabında dikkate alınan kısa vadeli sigorta kolları prim oranı % 2 (iki) dir.“düzenlemesi yer almaktadır.

Kamu İhale Kanununun 38 inci maddesine göre idarelerin, geçerli teklifleri belirledikten sonra diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre aşırı düşük teklifleri tespit etme ve bu teklifler hakkında açıklama isteme yükümlülüğü bulunmaktadır. Söz konusu ihale konusunun personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı olmadığı anlaşılmakla birlikte, istikrar kazanmış Kurul kararları doğrultusunda personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde de, kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif veren isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Şikâyete konu ihalede, idare tarafından yapılan yaklaşık maliyet hesabında yüklenici kârının %20 olarak belirlendiği, bu durumda kârsız yaklaşık maliyet tutarı olan 8.253.456,61 TL’ nin altındaki tekliflerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği,

Bu çerçevede, ihale üzerinde bırakılan Yeşil Adamlar Atık Yönetimi ve Taşımacılık Anonim Şirketi, Reis Turizm Taşımacılık Temizlik İnşaat Mühendislik Mimarlık Sanayii ve Ticaret Limited Şirketi, Yavuz Selim Er-Er Müteahhitlik firması ve Ernak Katı Atık Yönetimi San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne ait teklif tutarlarının kârsız yaklaşık maliyetin altında olması nedeniyle aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Ayrıca, hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde uyulacak esaslar, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde açıklanmıştır. Anılan Tebliğin 79.4’üncü maddesinde “İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.” açıklamaları yer almaktadır.

4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4’üncü maddesinde; teklifinin aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerden, teklifin tamamı üzerinden değil sadece teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili açıklama istenilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, idare tarafından ihale üzerinde bırakılan Yeşil Adamlar Atık Yönetimi ve Taşımacılık Anonim Şirketi, Reis Turizm Taşımacılık Temizlik İnşaat Mühendislik Mimarlık Sanayii ve Ticaret Limited Şirketi, Yavuz Selim Er-Er Müteahhitlik firması ve Ernak Katı Atık Yönetimi San. ve Tic. Ltd. Şti.nden ihale dokümanında yer alan düzenlemelere göre 4734 sayılı Kanunun 38’inci maddesi uyarınca teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerle ilgili aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.