|
ÖZET: Bu karar, Gazi Üniversitesi’nde yüksek lisans öğrencisi olan başvuranın, katkı payını ödedikten sonra kaydının silinmesi ve iade talebinin reddi üzerine yapılan bir incelemeyi kapsamaktadır. Başvuran, 20/09/2019 tarihinde katkı payını ödemiş, ancak aynı gün ders kaydı yapmaya çalıştığında kaydının silindiğini öğrenmiştir. Üniversite, başvuranın kaydının silinmesini, azami öğrenim süresinin dolması gerekçesiyle gerçekleştirmiştir. Ancak başvuranın kaydının silindiği gün, katkı payını ödediği ve bu durumun kendisine bildirilmediği dikkate alındığında, iade talebinin reddinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
İdare, Gazi Üniversitesi Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin 37. maddesine dayanarak iade talebini reddetmiş olsa da, başvuranın katkı payını ödediği gün kaydının silinmesi ve bu durumun kendisine bildirilmemesi, iade talebinin kabul edilmesi gerektiğini göstermektedir. Bu bağlamda, başvuranın katkı payının iadesi için idarenin yeniden değerlendirme yapması gerektiği belirtilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/7429-S.20.11715
BAŞVURU NO : 2019/22511
KARAR TARİHİ : 15/05/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ,TCKN:
Katkı payı/öğrenim ücreti ödedikten hemen sonra kaydı
BAŞVURUNUN KONUSU :
silinen başvuranın ödemiş olduğu katkı payının iadesi talebi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 20/12/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle, Gazi Üniversitesinde yüksek lisans öğrencisi iken Güz yarıyılı eğitim öğretimi sürecinin başlamasıyla 20/09/2019 tarihinde
Üniversitenin belirlemiş olduğu Halk Bankası hesabına katkı payını ödediğini, ders kaydı yapmak için öğrenci sayfasına girdiğinde süre aşımından dolayı kaydının silindiğini öğrendiğini, kendisine harç iadesi için dilekçe yazmasının söylendiğini, 02/10/2019 tarihinde yatırdığı katkı payının tarafına iadesi için Enstitüye dilekçe verdiğini ancak kendisine 23
Eylül tarihinde ders döneminin başlamış olmasından dolayı harcın iadesinin mümkün olmadığının belirtildiğini, harç ücretini yatırırken kaydının silindiğinin kendisine bildirilmediğini açıklayarak ödemiş olduğu harcın iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi-belge talep yazısına istinaden Gazi Üniversitesi Öğrenci İşleri
Daire Başkanlığı’nın 14/01/2020 tarih ve sayılı cevabi yazısında; 2.1.Gazi Üniversitesi Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 37. maddesinde yer alan
“Eğitim öğretim başladıktan sonra Üniversiteden ayrılan,kaydı silinen veya mezun olan öğrencilerin o yarıyıl için yatırdıkları katkı payı veya öğrenim ücreti iade edilmez.” Hükmü gereğince başvuranın yatırmış olduğu katkı payı iadesi talebinin uygun görülmediği, yönünde açıklamalara yer verildiği görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Cari hizmet maliyetinin hesaplanması, öğrenci katkı payları ve öğrenim ücretleri” başlıklı 46 ncı maddesinde; “a. Yükseköğretim kurumlarında, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri, yükseköğretim programlarının özellikleri göz önüne alınarak Yükseköğretim Kurulunca hesaplanır. Öğrencilerden her bir dönem için birinci öğretimde öğrenci katkı payı, ikinci öğretim ve uzaktan öğretimde ise öğrenim ücreti alınır… c. (…) bir ders için kredi başına ödenecek katkı payı veya öğrenim ücreti tutarları, her bir dersin kredisinin ilgili dönemde alınması gereken toplam ders kredisine oranlanması sonucu bulunacak katsayının ilgili dönem için belirlenen öğrenci katkı payı veya öğrenim ücreti ile çarpılarak, ilgili yükseköğretim kurumunca dönem başlarında hesaplanır…
ç. … Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen öğrenim sürelerinde lisansüstü programlardan mezun olamayan öğrencilerden de bu madde hükümlerine göre katkı payı alınır… g. Öğrenci katkı payı ve öğrenim ücretleri, ilgili dönem başlarında ödenir. Süresi içinde katkı payı veya öğrenim ücretini ödemeyenler ve mazeretleri ilgili yükseköğretim kurumunun yönetim kurulunca kabul edilmeyenler, o dönem için kayıt yaptıramaz ve öğrencilik haklarından yararlanamaz…” 6. 20/04/2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim Ve
Öğretim Yönetmeliği’nin; 6.2.“Süre” kenar başlıklı 7 nci maddesinde; “(1) Tezli yüksek lisans programının süresi bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın dört yarıyıl olup, program en çok altı yarıyılda tamamlanır.(2) Dört yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla tamamlayamayan veya bu süre içerisinde yükseköğretim kurumunun öngördüğü başarı koşullarını/ölçütlerini yerine getiremeyen; azami süreler içerisinde ise tez çalışmasında başarısız olan veya tez savunmasına girmeyen öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir.” 7. 11 Haziran 2019 Tarih ve 30798 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Gazi Üniversitesi
Lisansüstü Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliği”nin; 7.1. “Katkı payları ve öğrenim ücretleri” kenar başlıklı 37 inci maddesinde; “(1) 2547 sayılı Kanunun 46 ncı maddesi ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde belirlenen katkı payları, öğrenim ücretleri ile diğer ücretler Üniversite yönetim kurulu tarafından belirlenir.(2) Eğitim-öğretim başladıktan sonra; Üniversiteden ayrılan, çıkarılan, kaydı silinen veya mezun olan öğrencilerin o yarıyıl için yatırmış oldukları öğrenci katkı payı veya öğrenim ücreti iade edilmez.”
8. 30988 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı; “2019-2020 EğitimÖğretim Yılında Yükseköğretim kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci
Katkısı Olarak alınacak Katkı Payları Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Karar”ın
Katkı Payı ve Öğrenim Ücretini süresinde ödemeyenler hakkında getirilen 2.
Maddesinde “(2) ‘Kayıt Yaptırmadığı için öğrencilik haklarından yararlanmayanların, daha sonraki dönemlerde kayıt yaptırmaları halinde, öğrencilik haklarından yararlanmadığı döneme ait katkı payı ve öğrenim ücreti ödemez.” hükümlerine yer verildiği görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun kabulü gerektiği yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10.Başvuranın Gazi Üniversitesinde yüksek lisans öğrencisi iken Güz yarıyılı eğitim öğretimi sürecinin başlamasıyla 20/09/2019 tarihinde katkı payını ödediğini, ders kaydı yapmak için öğrenci sayfasına girdiğinde süre aşımından dolayı kaydının silindiğini öğrendiğini, 02/10/2019 tarihinde yatırdığı katkı payının tarafına iadesi için Enstitüye dilekçe verdiğini ancak kendisine 23 Eylül tarihinde ders döneminin başlamış olmasından dolayı harcın iadesinin mümkün olmadığının belirtildiğini, harç ücretini yatırırken kaydının silindiğinin kendisine bildirilmediğini açıklayarak ödemiş olduğu harcın iadesini talep ettiği anlaşılmıştır.
11. Somut olaya başvuranın iddiaları ve dosya kapsamındaki belgeler çerçevesinde bakıldığında; Gazi Üniversitesinde yüksek lisans öğrencisi iken Lisansüstü Eğitim Öğretim
Yönetmeliği m.7/2 gereği azami sürede tez aşamasını tamamlayamadığı için kaydı silinen başvuranın katkı payı ödedikten sonra aynı gün içerisinde kaydının silindiği, katkı payını öderken kaydının silineceğine dair hiçbir uyarıyla karşılaşmadığı, öğrencilik haklarından yararlanmadığı gerekçeleriyle yatırdığı katkı payının iadesini talep ettiği Üniversitenin ise
Gazi Üniversitesi Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 37. maddesinde yer alan “Eğitim öğretim başladıktan sonra Üniversiteden ayrılan, kaydı silinen veya mezun olan öğrencilerin o yarıyıl için yatırdıkları katkı payı veya öğrenim ücreti iade edilmez.” hükmü gereğince başvuranın yatırmış olduğu katkı payı iadesi talebini reddettiği anlaşılmıştır.
12. Başvuruda; mevzuatta düzenlenen azami öğrenim süresi içerisinde tez çalışmasında başarısız olması ve tez savunmasına girmemesi gerekçesiyle kayıtlı olduğu Türkçe ve Sosyal
Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı Yüksek Lisans programından öğrencilik kaydı silinen başvuranın, 2019-2020 Güz Dönemi katkı payı/öğrenim ücretini yatırdığı fakat katkı payını yatırdıktan sonra aynı gün içersinde ders kaydı yapmaya çalışıp yapamaması üzerine Üniversiteyi aradığı ve aynı gün telefonda kaydının silindiğini öğrendiği, ödediği katkı payının iadesi için dilekçe ile başvurmasının söylendiği, bunun üzerine 02.10.2019 tarihinde yazılı olarak katkı payı/öğenim ücretinin iadesi talebinde bulunduğu, talebinin ders dönemi başladığı gerekçesiyle idarece reddedildiği anlaşılmakla başvurudaki uyuşmazlığın katkı payı iade talebinin reddi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olup olmadığı noktasında toplandığı anlaşılmaktadır.
13.Bu çerçevede; her ne kadar idare, Gazi Üniversitesi Eğitim Öğretim ve Sınav
Yönetmeliğinin 37. maddesinde yer alan “Eğitim öğretim başladıktan sonra Üniversiteden ayrılan, kaydı silinen veya mezun olan öğrencilerin o yarıyıl için yatırdıkları katkı payı veya öğrenim ücreti iade edilmez.” hükmünü dayanak göstererek başvuranın katkı payı iade talebini reddetmiş olsa da başvuranın katkı payını ödediği ve kaydının silindiği zaman dilimine bakılacak olursa, başvuranın 20.09.2019 tarihinde katkı payını ödediği, aynı gün ders kaydı yapamaması üzerine Üniversiteyi aramasına mütakip öğrencilik kaydının silindiğini öğrendiği (Üniversitenin de kayıt silme işlemine dair başkaca bir tarih belirtmediği), yine sözlü olarak aynı gün yatırmış olduğu katkı payının iadesini talep ettiği ve aynı zamanda
02.10.2019 tarihli dilekçesiyle ödediği katkı payının iadesini talep ettiği ve 23 Eylül 2019
tarihinde ders döneminin başladığı anlaşılmakla, başvuranın katkı payı ödediği ve öğrencilik kaydının silindiği aynı gün içersinde öğrencilik haklarından ne şekilde (öğrencilik statüsünü kullanarak işlem yapması, tez danışmanlığı alması vb.) yararlanmış olduğunun Üniversite tarafından ortaya konulamadığı, kaldı ki başvuranın kayıtlı olduğu programda azami süresinin dolduğuna dair tespitin 2019-2020 Güz Dönemi başlamadan yapılarak başvuranın kaydının silinmesi noktasında Üniversitenin sorumluluğu olduğunun kabulü ile idarenin azami süresi dolmuş olan başvuranın kaydını katkı payı ödemesini aldıktan hemen sonra silmesi ve söz konusu döneme ait harç iade talebinin ders dönemi başladığı gerekçesiyle reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete uygun davranılmadığı sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece “Kararların gerekçeli olması ve “Makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle
“Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14.14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre, Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemelerine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Öğrencilik kaydı silinen başvuranın 2019-2020 Güz Dönemine ait ödemiş olduğu katkı payının iadesi talebinin kararda değinilen gerekçeler doğrultusunda idare tarafından yeniden değerlendirilmesi için GAZİ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, GAZİ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın, BAŞVURANA ve GAZİ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi