Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Başvuran, Akdeniz Üniversitesine kayıt yaptırdıktan sonra kaydını sildirerek başka bir üniversiteye geçiş yapmış ve ödediği harcın iadesini talep etmiştir. Ancak Akdeniz Üniversitesi, 2755 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı’nın 15. maddesi gereği, kayıt sildiren öğrencilerin harçlarının iade edilmesinin mümkün olmadığını belirtmiştir. Bu durum, ilgili mevzuat çerçevesinde açıkça düzenlenmiş olup, başvuranın talebinin hukuka uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Danıştay, başvuranın talebinin reddedilmesine karar verirken, mevzuatın önceden ilan edilmiş ve herkesin erişimine açık olduğunu vurgulamıştır. Kayıt yaptırıp kendi isteğiyle kaydını sildiren öğrencilerin harçlarının geri ödenmeyeceği hükmü, başvuranın durumunu kapsayan genel bir uygulamadır. Dolayısıyla, başvuranın harcının iade edilmesi talebi, hukuka ve hakkaniyete uygun bulunmamıştır.

Sonuç olarak, başvurunun reddi yönündeki idari işlem, ilgili mevzuat ve önceki benzer kararlar ışığında hukuken geçerli sayılmıştır. Bu karar, başvuranın iddialarının mevzuatla çeliştiğini ve iade talebinin yerine getirilemeyeceğini ortaya koymaktadır.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/7788-S.21.12512

BAŞVURU NO : 2020/102803

KARAR TARİHİ : 20/05/2021

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

Üniversite kaydını sildiren başvuranın ödediği harcın iade edilmesi

BAŞVURUNUN KONUSU :

talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 18/12/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. tarafından Kurumumuza yapılan tarihli başvuruda, özetle; adı geçen

Akdeniz Üniversitesine kayıt yaptırıp daha sonra kaydını sildirerek Konya Teknik Üniversitesine kayıt yaptırdığını, Akdeniz Üniversitesinde öğrencilik haklarından yararlanmadığını, aynı dönem içinde Konya

Teknik Üniversitesine kayıt yaptırıp harç ödediğini, Akdeniz Üniversitesinden yatırdığı harcın iade edilmesini istediğini ancak iadenin mümkün olmadığının bildirildiğini belirterek Akdeniz Üniversitesine yatırdığı harcın iade edilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuru konusu ile ilgili olarak Akdeniz Üniversitesi Rektörlüğünden 24.12.2020 tarihli ve sayılı yazımızla bilgi ve belge talep edilmiş olup cevaben alınan 22/01/2021 tarihli ve sayılı yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü numaralı öğrencisi 25/09/2018 tarihinde Mühendislik Tamamlama Programına kayıt yaptırdığı, 19/10/2020 tarihinde kendi isteği ile kaydını sildirdiği, 2.2. Başvuranın 2020-2020 Eğitim-Öğretim Yılı Güz Yarıyılı için yatırmış olduğu 830,50 TL katkı payının iade edilmesinin 2020-2021 Eğitim-Öğretim Yılında Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet

Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair

Karar’ın 15 inci maddesinde “Kayıt yaptırıp kendi isteği ile kaydını sildiren öğrencilerin katkı payı ve öğrencim ücretleri geri ödenmez.” ifadesi gereği mümkün olmadığı

hususlarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 3.2. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Yasama yetkisi” başlıklı 7 inci maddesinde; “Yasama yetkisi

Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.” , “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir…

Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” , 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 2547 sayılı Yüksek Öğrenim Kanununun; 5.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim – öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.”, 5.2. “Cari hizmet maliyetinin hesaplanması, öğrenci katkı payları ve öğrenim ücretleri” başlıklı 46 ncı maddesinde; “a. Yükseköğretim kurumlarında, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri, yükseköğretim programlarının özellikleri göz önüne alınarak Yükseköğretim Kurulunca hesaplanır.

Öğrencilerden her bir dönem için birinci öğretimde öğrenci katkı payı, ikinci öğretim ve uzaktan öğretimde ise öğrenim ücreti alınır. Yabancı uyruklu öğrencilerden, birinci veya ikinci öğretim ayırımı yapılmaksızın, her bir dönem için öğrenim ücreti alınır. Devlet tarafından karşılanacak kısım ile birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim öğrencileri tarafından karşılanacak öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretleri, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri göz önünde bulundurularak belirlenir. Cari hizmet maliyetinin öğrenciler tarafından karşılanacak kısmı dışında kalan miktarı, Devlet tarafından karşılanır.

Devletçe karşılanan kısım cari hizmet maliyetinin yarısından az olamaz…”, 6. 11/07/2020 tarihli ve 2755 Sayılı 2020-2021 Eğitim-Öğretim Yılında Yükseköğretim kurumlarında

Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak alınacak Katkı Payları Öğrenim Ücretlerinin

Tespitine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararının “Kayıt sildirme halinde yapılacak işlemler” başlıklı 15 inci maddesinde; “Kayıt yaptırıp kendi isteği ile kaydını sildiren öğrencilerin katkı payı ve öğrenim ücretleri ödenmez.”, hükümleri yer almaktadır.

IV. KAMUDENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Başvuranın iddiaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarece tesis edilmiş olan işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, Akdeniz Üniversitesine kayıt yaptırıp daha sonra kaydını sildirerek Konya Teknik

Üniversitesine kayıt yaptırdığını, Akdeniz Üniversitesinde öğrencilik haklarından yararlanmadığını, aynı dönem içinde Konya Teknik Üniversitesine kayıt yaptırıp harç ödediğini, Akdeniz Üniversitesinden yatırdığı harcın iade edilmesini istediğini ancak iadenin mümkün olmadığının bildirildiğini belirterek

Akdeniz Üniversitesine yatırdığı harcın iade edilmesini talep etmektedir.

9. Konuyla ilgili olarak Akdeniz Üniversitesi Rektörlüğü özetle; 2755 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararının

15 inci maddesi uyarınca silinen kayda ilişkin tutarın iade edilmesinin mümkün olmadığını ifade

etmektedir.

10. 2755 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararının 15 inci maddesinde, kayıt yaptırıp kendi isteği ile kaydını sildiren öğrencilerin katkı payı ve öğrenim ücretlerinin ödenmeyeceği hüküm altına alınmıştır.

11. Başvuru konusu olayda söz konusu idari işlemin, önceden düzenlenmiş ve herkesin ulaşabileceği şekilde ilan edilmiş açık ve net mevzuat çerçevesinde tesis edildiği; dolaysıyla, kayıt yaptırıp kendi isteği ile kaydını sildiren öğrenciye ödediği ücretin iade edilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.

12. Kurumumuza daha önce üniversite kaydını sildiren başvuranın ödediği harcın iade edilmesi talebiyle yapılan 2020/99908 ve 2020/101786 numaralı başvurular hakkında da benzer gerekçelerle Ret Kararı verilmiş bulunmaktadır. (11/03/2021 tarihli ve 2021/3923-S.21.6456 sayılı, 09/04/2021 tarihli ve S.21.9450 sayılı kararlar)

13. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, idarenin cevabi yazısı ve tüm dosyanın Kurumumuzca değerlendirilmesi neticesinde, başvuranın talebinin yerine getirilmesinin ilgili mevzuat uyarınca mümkün olmadığı anlaşıldığından, söz konusu talebin reddedilmesi yönündeki idari işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu

Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı

6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Konuyla ilgili olarak Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı ile ilgili yapılan

incelemede; YÖK Başkanlığı tarafından Kurumumuzca istenen bilgi ve belgelerin süresinde gönderildiği ancak tam olarak gönderilmediği, dolaysıyla “kanunlara uygunluk”, “yetkinin kötüye kullanılmaması”, “nezaket”, “şeffaflık” ve “hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun davranılmadığı; ayrıca şikâyetçiye verilen cevapta işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Antalya İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu Ret Kararının, BAŞVURANA ve AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi